ThS. Phan Thị Việt Hà
Viện Kinh tế và Chính sách công, Trường Đại học công nghiệp Việt – Hung
(Quanlynhanuoc.vn) – Xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay là nội dung, biện pháp quan trọng của đường lối chiến lược phát triển kinh tế – xã hội vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Bài viết làm rõ vai trò xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân; thực trạng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thời gian vừa qua; từ đó, đề xuất một số nội dung, biện pháp nâng cao đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới của dân tộc.
Từ khóa: Đạo đức, văn hóa; kinh doanh; phát triển kinh tế tư nhân; định hướng xã hội chủ nghĩa; Việt Nam.
1. Đặt vấn đề
Xây dựng đội ngũ doanh nhân có đạo đức, văn hóa kinh doanh, trung thực, thanh liêm, trách nhiệm xã hội gắn với bản sắc dân tộc, tiếp cận tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới, mang trong mình khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh, hùng cường, thịnh vượng. Lấy đạo đức, văn hóa kinh doanh làm cốt lõi, đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật1. Xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay có vai trò đặc biệt quan trọng không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mang tính lâu dài đối với doanh nghiệp tư nhân mà còn là điều kiện quan trọng để bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ xã hội, giữa hiệu quả kinh doanh với trách nhiệm cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để hình thành đội ngũ doanh nhân Việt Nam có bản lĩnh chính trị, năng lực quản trị hiện đại, tinh thần tự tôn dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với đất nước.
2. Vai trò xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay
Đội ngũ doanh nhân có vị trí, vai trò quan trọng, là một trong những lực lượng nòng cốt góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; xây dựng và phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ, bảo đảm quốc phòng, an ninh2.
Một là, xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam góp phần định hướng, điều chỉnh hành vi kinh doanh phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.
Đạo đức, văn hóa kinh doanh không chỉ là cơ sở hình thành niềm tin xã hội mà còn là nền tảng để doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh, hội nhập quốc tế, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh của xã hội.
Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp tư nhân vận hành theo cơ chế cạnh tranh nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu thiếu nền tảng đạo đức, văn hóa kinh doanh, một số doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá, vi phạm pháp luật, chuẩn mực xã hội. Vì vậy, đạo đức, văn hóa kinh doanh đóng vai trò như “khuôn khổ mềm”, định hướng hành vi của doanh nghiệp theo những giá trị nhân văn như: trung thực, minh bạch, tôn trọng pháp luật và trách nhiệm xã hội… Từ đó, hình thành môi trường kinh doanh văn minh cho toàn xã hội. Một môi trường kinh doanh lành mạnh là nơi các doanh nghiệp cạnh tranh trên cơ sở năng lực, chất lượng và sáng tạo, chứ không dựa vào quan hệ thân hữu, tham nhũng hay gian lận. Sự trong sạch và ổn định của môi trường kinh doanh cũng làm gia tăng niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước, từ đó đẩy mạnh nguồn lực phát triển kinh tế tư nhân một yêu cầu then chốt trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam.
Hai là, xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam góp phần xây dựng uy tín, thương hiệu và tạo niềm tin đối với xã hội.
Trong bối cảnh mở cửa, hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh quyết liệt trên thị trường thì niềm tin và uy tín là tài sản quý giá của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp tư nhân có đạo đức, văn hóa kinh doanh tốt thường được khách hàng, đối tác và nhà đầu tư đánh giá cao. Văn hóa doanh nghiệp được thể hiện qua thái độ phục vụ, chất lượng sản phẩm, trách nhiệm với người lao động, khả năng minh bạch thông tin và cam kết phát triển bền vững. Uy tín được tạo dựng từ đạo đức, văn hóa kinh doanh giúp doanh nghiệp thu hút nguồn vốn, mở rộng thị trường, giữ chân nhân tài và nâng cao sức cạnh tranh. Đây là yếu tố sống còn giúp doanh nghiệp đứng vững trong bối cảnh thị trường biến động nhanh và cạnh tranh gay gắt hiện nay. Do đó, xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh chính là đầu tư lâu dài cho thương hiệu và sự phát triển bền vững.
Ba là, xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam sẽ tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Xây dựng đạo đức, văn hóa doanh nghiệp là nguồn lực mềm tạo động lực cho sự đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp tư nhân. Một môi trường đạo đức, văn hóa tích cực sẽ khuyến khích người lao động chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm. Đạo đức, văn hóa doanh nghiệp cũng tạo sự gắn kết, hình thành tinh thần trách nhiệm, kỷ luật và cam kết phát triển lâu dài của các thành viên.Sức cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ đến từ vốn hay công nghệ mà còn từ đạo đức, văn hóa nội bộ. Do đó, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện tăng năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và khả năng thích ứng trước những thách thức mới.
3. Thực trạng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân thời gian qua
Kinh tế tư nhân không chỉ giúp mở rộng sản xuất, thương mại, dịch vụ mà còn góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia. Sự vươn lên mạnh mẽ của nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam không chỉ làm chủ thị trường nội địa mà còn khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế3. Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Chính phủ, đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân được các doanh nghiệp quán triệt và thực hiện nghiêm túc theo đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; truyền thống văn hóa của dân tộc. Tuyệt đại đa số doanh nghiệp phát triển kinh tế tư nhân nêu cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, chấp hành nghiêm quy định, yêu cầu của pháp luật.
Trong quá trình phát triển kinh tế tư nhân đã chú trọng đến chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng; tích cực, chủ động đồng hành cùng với Đảng, Nhà nước và xã hội, tham gia vào giải quyết việc làm cho người lao động, đóng góp vào việc thực hiện các chính sách xã hội. Các doanh nghiệp tư nhân đề cao đạo đức, văn hóa, đặt chữ “tín” lên hàng đầu trong sản xuất, kinh doanh, cạnh tranh lành mạnh trên thị trường; nhiều doanh nghiệp đã khẳng định được vị thế, uy không những ở phạm vi trong nước mà còn có tầm ảnh hưởng khu vực và quốc tế.
Những cơ chế, chính sách, hành lang pháp lý để kinh tế tư nhân phát triển ngày càng được hoàn thiện, giúp cho các doanh nghiệp có môi trường kinh doanh, tiêu thụ và phát triển lành mạnh; Đảng, Nhà nước tổ chức gặp gỡ, đối thoại với các doanh nghiệp tư nhân để lắng nghe mong muốn, nguyện vọng và những đề xuất, kiến nghị để doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn nữa. Từng doanh nghiệp tư nhân trong quá trình phát triển kinh tế đã luôn đặt ra những yêu cầu cao trong các mối quan hệ xã hội, hỗ trợ các địa phương phát triển kinh tế, chăm lo đời sống của người dân,…
Kinh tế tư nhân đã đóng góp không nhỏ vào bức tranh tổng thể của nền kinh tế Việt Nam, thật sự là động lực, đòn bẩy để thúc đẩy kinh tế – xã hội phát triển, tạo ra những dấu ấn mới cho đất nước trên trường quốc tế; thu hút ngày càng nhiều các nhà đầu tư quốc tế về Việt Nam ký kết, hợp tác thực hiện các công trình, dự án về hạ tầng giao thông, xây dựng đô thị. Với gần một triệu doanh nghiệp, khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 51% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo ra hơn 40 triệu việc làm, chiếm hơn 82% tổng số lao động trong nền kinh tế, đóng góp gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội4.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam còn một số hạn chế. Một bộ phận doanh nghiệp vẫn coi lợi nhuận là mục tiêu tối thượng, bỏ qua chuẩn mực đạo đức, văn hóa trong kinh doanh, phát triển. Những hành vi, như: bán hàng kém chất lượng, gian lận thương mại, trốn thuế, vi phạm quyền lợi người tiêu dùng… vẫn xảy ra, gây ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội. Không ít doanh nghiệp tư nhân tìm cách cắt giảm chi phí bằng cách kéo dài thời gian làm việc, không đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, trả lương thấp hoặc không bảo đảm an toàn lao động.
Một số doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nhưng chậm khắc phục hoặc né tránh trách nhiệm; có doanh nghiệp sử dụng các biện pháp thiếu minh bạch như: phá giá, mua chuộc khách hàng, làm giả thương hiệu, sử dụng thông tin sai lệch để hạ uy tín đối thủ. Một bộ phận doanh nhân còn thiếu kiến thức pháp luật, thiếu kỹ năng quản trị hiện đại, chưa thấm nhuần đạo đức, văn hóa trong kinh doanh. Đảng cũng chỉ rõ: “Một bộ phận doanh nhân đạo đức, văn hóa kinh doanh, ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm xã hội, tinh thần dân tộc chưa cao, còn vi phạm pháp luật, cấu kết với cán bộ suy thóai, chạy theo lợi ích cá nhân, gây thiệt hại cho Nhà nước, làm giảm sút niềm tin của Nhân dân5.
Nguyên nhân của hạn chế trên là do, cơ chế, chính sách về xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh chưa đồng bộ; chế tài xử phạt một số hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh chưa đủ mạnh. Việc giáo dục, bồi dưỡng đạo đức, văn hóa doanh nhân chưa được chú trọng; còn thiếu các chương trình chuyên sâu về đạo đức, văn hóa kinh doanh theo định hướng giá trị Việt Nam và tiêu chuẩn quốc tế. Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận doanh nhân chưa cao, chưa nhận thức đầy đủ vai trò của đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển bền vững, còn nặng tâm lý “lợi ích trước mắt”. Những tác động mặt trái của kinh tế thị trường và toàn cầu hóa tạo ra sự cạnh tranh gay gắt, áp lực lợi nhuận dễ làm phai nhạt những chuẩn mực đạo đức, văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
3. Một số giải pháp
Kinh tế tư nhân phải là lực lượng tiên phong trong kỷ nguyên mới, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia, có trách nhiệm xã hội, góp phần nâng cao đời sống nhân dân, tham gia xây dựng xã hội văn minh, hiện đại và góp phần xây dựng một Việt Nam năng động và hội nhập quốc tế6.
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước để xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị xác định: “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, kiến tạo của Nhà nước, lấy doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ doanh nhân có đạo đức, văn hóa kinh doanh, bản lĩnh, trí tuệ, năng động, sáng tạo, nỗ lực vươn lên; tôn vinh, cổ vũ, phát triển đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có tinh thần yêu nước, tự tôn dân tộc, khát vọng cống hiến, thượng tôn pháp luật, tích cực thực hiện trách nhiệm xã hội”7. Theo đó, cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống luật pháp liên quan đến doanh nghiệp, đầu tư, cạnh tranh, bảo vệ môi trường, lao động, thuế… theo hướng minh bạch, nhất quán và dễ thực thi. Một hệ thống pháp luật đồng bộ sẽ tạo hành lang thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động đúng chuẩn mực, hạn chế tình trạng nhũng nhiễu và lợi dụng kẽ hở pháp lý
Nâng cao hiệu lực thực thi và tăng cường giám sát của các cơ quan, ban, ngành có liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nhân. Đó là cơ chế thanh tra, kiểm tra cần được đổi mới theo hướng công khai, minh bạch, không chồng chéo, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp. Đồng thời, tăng nặng chế tài xử lý các hành vi vi phạm đạo đức, văn hóa kinh doanh như: làm hàng giả, trốn thuế, gian lận thương mại, phá hoại môi trường… nhằm răn đe và bảo đảm tính thượng tôn pháp luật.
Phát huy vai trò tổ chức Đảng trong doanh nghiệp tư nhân, đẩy mạnh xây dựng tổ chức Đảng và các đoàn thể trong doanh nghiệp tư nhân để góp phần tuyên truyền, giáo dục, định hướng cho đội ngũ doanh nhân và người lao động thực hiện tốt trách nhiệm xã hội, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức, văn hóa nghề nghiệp; phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp uy, tổ chức đảng, người đứng đầu doanh nghiệp trong thực thi những quan điểm, đường lối của Đảng, bảo đảm đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Thứ hai, nâng cao nhận thức, trách nhiệm về đạo đức, văn hóa trong sản xuất, kinh doanh của mỗi doanh nghiệp.
Đạo đức, văn hóa trong sản xuất, kinh doanh là nền tảng vững chắc để mỗi doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững, tạo dựng uy tín, niềm tin trong lòng người tiêu dùng. Do đó, các cơ quan, ban, ngành có liên quan cần đẩy mạnh giáo dục, bồi dưỡng đạo đức, văn hóa cho các doanh nghiệp tư nhân; tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo, chương trình chuyên sâu về đạo đức, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội cho doanh nghiệp. Những nội dung về đạo đức, văn hóa trong sản xuất, kinh doanh của mỗi doanh nghiệp tập trung vào giá trị cốt lõi của kinh doanh trung thực, minh bạch; chuẩn mực văn hóa Việt Nam trong hội nhập quốc tế là sự kết hợp hài hoà giữa các giá trị truyền thống của dân tộc, như: yêu nước, đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình và giá trị hiện đại, như: trách nhiệm, kỷ luật, trung thực, tự cường, hội nhập; tầm quan trọng của phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.
Xây dựng hình mẫu doanh nghiệp Việt Nam thời kỳ mới phải có tầm nhìn chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, tinh thần dân tộc, trách nhiệm xã hội và ý thức tuân thủ pháp luật. Nhà nước và các tổ chức cần tôn vinh, nhân rộng các điển hình tiên tiến để lan tỏa hành động, việc làm kinh doanh văn minh, nhân văn. Đồng thời,khuyến khích doanh nhân tự giác tu dưỡng đạo đức, văn hóa trong sản xuất, kinh doanh. Mỗi doanh nghiệp cần chủ động nâng cao tri thức, rèn luyện bản lĩnh, thực hành liêm chính, công bằng và minh bạch trong kinh doanh. Mỗi doanh nghiệp cần dự vào những tiêu chí cụ thể để đánh giá đạo đức, văn hóa trong sản xuất, kinh doanh; từ đó điều chỉnh thái độ, hành động, việc làm phù hợp và hiệu quả, đạt được mục đích, yêu cầu đề ra, đó là: mức độ tuân thủ pháp luật; giải quyết công ăn việc làm; đóng góp vào ngân sách nhà nước và tham gia các hoạt động an sinh xã hội8.
Thứ ba, mỗi doanh nghiệp tích cực, chủ động xây dựng, phát triển đạo đức, văn hóa trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Trên cơ sở pháp luật Nhà nước, mỗi doanh nghiệp tích cực, chủ động xây dựng, phát triển đạo đức, văn hóa kinh doanh ở mọi lúc, mọi nơi, mọi giai đoạn, thời điểm. Xây dựng, tạo lập đạo đức, văn hóa cho từng cá nhân, từng người lao động một cách vững chắc, xuyên suốt, đó không phải là đạo đức, văn hóa chộp giật, theo giai đoạn hay giả tạo; mà đó là văn hóa, đạo đức được xây dựng trên nền tảng của dân tộc, của chính doanh nghiệp trong quá trình phát triển đã xây dựng nên uy tín, thương hiệu riêng cho mình. Mỗi doanh nghiệp cần xác lập hệ giá trị, tầm nhìn, sứ mệnh rõ ràng; cần tích cực, chủ động xây dựng bộ quy tắc đạo đức, quy tắc ứng xử, giá trị cốt lõi là trung thực, chất lượng, uy tín…
Đạo đức, văn hóa doanh nghiệp mạnh được tạo dựng sẽ định hướng hành vi và củng cố uy tín trên thị trường; thực hành quản trị doanh nghiệp minh bạch, hiện đại; áp dụng mô hình quản trị tiên tiến, công khai thông tin tài chính, minh bạch trong ra quyết định; bảo đảm quyền lợi của người lao động và cổ đông. Đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục nội bộ để giảm thiểu gian lận và nâng cao hiệu quả quản trị. Đồng thời, xây dựng môi trường làm việc nhân văn và công bằng; tôn trọng người lao động, thực hiện đầy đủ các chế độ phúc lợi, nâng cao chất lượng điều kiện làm việc, tạo cơ hội thăng tiến dựa trên năng lực của mỗi người lao động; môi trường làm việc tốt là nền tảng để hình thành đạo đức, văn hóa tập thể và nâng cao năng suất lao động, khả năng cạnh tranh ở thị trường trong và ngoài nước.
Khuyến khích thực hiện các mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn, bền vững. Doanh nghiệp tư nhân cần đầu tư công nghệ sạch, quản lý chất thải, giảm tiêu hao năng lượng và khai thác hợp lý tài nguyên. Phát triển sản phẩm thân thiện môi trường không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hình ảnh mà còn phù hợp xu thế toàn cầu. Mỗi doanh nghiệp cần đề cao tính minh bạch thông tin về trách nhiệm xã hội. Khuyến khích doanh nghiệp công bố báo cáo CSR, ESG, giúp nhà đầu tư và xã hội giám sát hoạt động của doanh nghiệp. Việc minh bạch này góp phần củng cố niềm tin và nâng cao uy tín thương hiệu. Trong quá trình sản xuất, kinh doanh mỗi doanh nghiệp cần gắn với trách nhiệm xã hội đây được xem là bộ phận quan trọng của chiến lược kinh doanh, không phải hoạt động tự phát. Doanh nghiệp cần gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường, phát triển cộng đồng và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.
Thứ tư, phát huy vai trò, trách nhiệm của hiệp hội nghề nghiệp và các tổ chức xã hội trong xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh cho doanh nghiệp.
Hiệp hội nghề nghiệp và các tổ chức xã hội có vai trò quan trọng trong xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh cho doanh nghiệp theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay. Đó là vai trò, trách nhiệm trong tham mưu, đề xuất, kiến nghị, phản ánh những bức xúc của xã hội, của người tiêu dùng đến doanh nghiệp; đặt ra cho doanh nghiệp phải điều chỉnh quy trình sản xuất, kinh doanh, có trách nhiệm cao hơn với thương hiệu, uy tín sản phẩm của doanh nghiệp. Tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao đạo đức, văn hóa kinh doanh. Các hiệp hội doanh nghiệp cần tổ chức đào tạo, tư vấn, cung cấp thông tin pháp luật và tiêu chuẩn đạo đức, văn hóa cho hội viên; hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết tranh chấp, tránh cạnh tranh không lành mạnh.
Xây dựng và giám sát bộ quy tắc đạo đức ngành nghề. Mỗi lĩnh vực cần có bộ quy tắc đạo đức riêng phù hợp với đặc thù ngành. Các hiệp hội đóng vai trò giám sát, kỷ luật các hành vi sai phạm nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Tuyên truyền và lan tỏa các điển hình tốt, nhân rộng mô hình doanh nghiệp tư nhân có văn hóa kinh doanh tiêu biểu, qua đó nâng cao nhận thức cộng đồng và tạo động lực cho các doanh nghiệp khác noi theo.
Phát huy vai trò của xã hội và người tiêu dung. Tăng cường giám sát xã hội đối với hoạt động của doanh nghiệp. Các cơ quan báo chí, truyền thông, người tiêu dùng và cộng đồng có quyền và cần phát huy vai trò giám sát, phát hiện các hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh, qua đó tạo áp lực xã hội đối với doanh nghiệp. Xây dựng văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm. Người tiêu dùng cần ưu tiên lựa chọn sản phẩm của những doanh nghiệp minh bạch, đạo đức; tẩy chay những doanh nghiệp vi phạm pháp luật. Điều này tạo động lực tự nhiên để doanh nghiệp nâng cao đạo đức, văn hóa kinh doanh.
4. Kết luận
Xây dựng đạo đức, văn hóa kinh doanh trong kinh tế tư nhân theo định hướng xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp của Nhà nước, doanh nghiệp, xã hội và bản thân đội ngũ doanh nhân. Khi thực hiện tốt, khu vực kinh tế tư nhân sẽ phát triển lành mạnh, bền vững, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Những giải pháp nêu trên có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng và bổ trợ lẫn nhau, thực hiện tốt giải pháp này là cơ sở tiền đề cho các biện pháp tiếp theo. Trong quá trình tổ chức thực hiện, các chủ thể cần nêu cao tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ nhau, gạt bỏ lợi ích cá nhân, lấy mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, lấy đạo đức, văn hóa làm nền tảng để thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ, chiến lược phát triển mà mỗi doanh nghiệp đã xác định.
Chú thích:
1, 7, 8. Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân.
2, 5. Bộ Chính trị (2023). Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới.
3, 4, 6. Phát triển kinh tế tư nhân – đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng. https://www.tapchicongsan.org.vn/vi/web/guest/tin-tieu-diem/-/asset_publisher/ /content/phat-trien-kinh-te-tu-nhan-don-bay-cho-mot-viet-nam-thinh-vuong.
