ThS. Vũ Đình Huynh
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh toàn quân đang triển khai mạnh mẽ chủ trương chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, công tác quản lý cán bộ nói chung và đội ngũ cán bộ cấp phân đội ở các trung đoàn bộ binh nói riêng đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu cán bộ thống nhất, kết hợp với nâng cao năng lực số cho đội ngũ quản lý và chỉ huy, là hướng đi tất yếu, góp phần nâng cao hiệu quả công tác cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong giai đoạn mới.
Từ khóa: Quản lý cán bộ; cán bộ cấp phân đội; trung đoàn bộ binh; chuyển đổi số; Quân đội nhân dân Việt Nam.
1. Đặt vấn đề
Trong cơ cấu tổ chức của Quân đội nhân dân Việt Nam, trung đoàn bộ binh là lực lượng nòng cốt, trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Tại cấp này, đội ngũ cán bộ cấp phân đội (bao gồm tiểu đoàn trưởng, chính trị viên tiểu đoàn; đại đội trưởng, chính trị viên đại đội; trung đội trưởng) đóng vai trò quyết định trong việc biến mệnh lệnh thành hành động thực tiễn.
Công tác quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội là một bộ phận quan trọng của quản lý quân đội, có ý nghĩa trực tiếp đến chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của đơn vị. Trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, đặc biệt là xu thế chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và quốc phòng, việc đổi mới nội dung, phương thức quản lý cán bộ cấp phân đội trở thành yêu cầu khách quan, cấp thiết.
2. Cơ sở lý luận của việc đổi mới quản lý cán bộ cấp phân đội
2.1. Khái niệm và đặc trưng quản lý cán bộ cấp phân đội
Quản lý cán bộ cấp phân đội là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể (cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị, cơ quan cán bộ) đối với đối tượng là cán bộ cấp phân đội nhằm nắm chắc, sử dụng đúng, phát huy năng lực, phẩm chất, uy tín của họ trong thực hiện nhiệm vụ.
Đặc trưng của quản lý cán bộ cấp phân đội là công việc trực tiếp, liên tục và toàn diện, gắn chặt giữa quản lý con người với quản lý kết quả nhiệm vụ. Người chỉ huy không chỉ theo dõi, đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ mà còn phải thường xuyên kiểm tra năng lực chỉ huy, trình độ chuyên môn và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của họ trong thực tiễn.
2.2. Cơ sở lý luận về đổi mới công tác quản lý cán bộ cấp phân đội
Đổi mới công tác quản lý cán bộ cấp phân đội là yêu cầu khách quan, xuất phát từ quá trình phát triển của khoa học quản lý và yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới. Về lý luận, việc đổi mới phải được tiến hành trên cơ sở quán triệt và vận dụng đúng đắn các nguyên tắc cơ bản sau:
Giữ vững nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ, bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội, trong đó cấp ủy, tổ chức đảng giữ vai trò trung tâm trong lãnh đạo, định hướng và kiểm soát toàn bộ quá trình quản lý cán bộ.
Bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và kế thừa trong công tác quản lý; kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giữa kinh nghiệm truyền thống với yêu cầu hiện đại hóa, nhằm không ngừng hoàn thiện nội dung, phương pháp và quy trình quản lý.
Kết hợp hài hòa giữa phương thức quản lý thủ công với ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, từng bước hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu cán bộ thống nhất, góp phần nâng cao tính chính xác, khách quan và kịp thời trong công tác quản lý.
Lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu để đánh giá cán bộ, gắn việc quản lý với đánh giá năng lực, phẩm chất và hiệu quả công tác, bảo đảm công bằng, minh bạch, đúng người, đúng việc.
Những quan điểm nêu trên được thể hiện nhất quán trong các nghị quyết quan trọng của Quân ủy Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 3488‑NQ/QUTW ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương về “đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội” và Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 về “Phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới”. Đây là cơ sở chính trị – lý luận quan trọng để đổi mới toàn diện, đồng bộ và hiệu quả công tác quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội hiện nay.
3. Thực trạng công tác quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội ở các trung đoàn bộ binh hiện nay
Những năm gần đây, công tác quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội ở các trung đoàn bộ binh có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống hồ sơ, dữ liệu quản lý cán bộ được cập nhật đầy đủ, chính xác; việc ứng dụng phần mềm quản lý và số hóa hồ sơ bắt đầu được triển khai, từng bước chuyển từ thủ công sang điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả, tính khoa học và minh bạch trong công tác cán bộ.
Công tác quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ được thực hiện theo nguyên tắc, quy trình; việc đánh giá cán bộ ngày càng chú trọng tính thực chất, hướng tới lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu. Những kết quả đó phản ánh nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp được nâng lên, góp phần đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý cán bộ cấp phân đội vẫn còn tồn tại hạn chế. Ở một số đơn vị, việc đánh giá cán bộ còn mang tính cảm tính, thiếu tiêu chí định lượng rõ ràng; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý còn mang tính tự phát, manh mún và thiếu sự đồng bộ; năng lực số và kỹ năng quản lý của một bộ phận cán bộ chưa đồng đều; cơ chế giám sát và phản hồi thông tin chưa kịp thời, chưa phát huy đầy đủ vai trò của tập thể và quần chúng.
Những hạn chế nêu trên ảnh hưởng đến hiệu quả lãnh đạo, chỉ huy và chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của trung đoàn bộ binh trong tình hình mới, do đó cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nâng cao năng lực số và chuẩn hóa quy trình quản lý cán bộ.
4. Yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý cán bộ cấp phân đội trong giai đoạn hiện nay
Trước yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”, công tác quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội cần tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ cả về nội dung, phương pháp và công cụ.
Một là, chuyển từ quản lý hành chính, thủ công sang quản lý khoa học, hiện đại trên nền tảng dữ liệu số; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, ứng dụng phần mềm thống nhất nhằm nâng cao độ chính xác, khách quan, minh bạch trong quản lý, đánh giá và sử dụng cán bộ.
Hai là, bảo đảm tính liên thông, thống nhất trong toàn quân, tiến tới xây dựng cơ sở dữ liệu cán bộ tập trung, kết nối đa cấp, phục vụ hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ huy và quản lý.
Ba là, kết hợp đào tạo truyền thống với bồi dưỡng năng lực số, phát triển toàn diện phẩm chất, trình độ, năng lực, kỹ năng công nghệ và quản lý hiện đại cho cán bộ cấp phân đội.
Bốn là, tăng cường công khai, minh bạch, chuẩn hóa tiêu chí đánh giá, quy hoạch, sử dụng cán bộ; phát huy dân chủ, bảo đảm sự thống nhất giữa cấp ủy, chỉ huy và cơ quan chính trị trong các khâu của công tác cán bộ.
Những yêu cầu trên là cơ sở để hiện đại hóa công tác quản lý cán bộ cấp phân đội, xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
5. Giải pháp đổi mới công tác quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội
5.1. Hoàn thiện cơ chế, quy chế quản lý cán bộ
Hoàn thiện cơ chế, quy chế là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội trong điều kiện đổi mới và chuyển đổi số hiện nay.
Cần rà soát, bổ sung, điều chỉnh hệ thống văn bản quy phạm, hướng dẫn liên quan đến công tác quản lý cán bộ, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với các quy định của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và phù hợp thực tiễn hoạt động của các trung đoàn bộ binh. Các quy định phải làm rõ quy trình, nội dung, thẩm quyền, trách nhiệm của các chủ thể tham gia, khắc phục tình trạng chồng chéo, hình thức trong thực hiện. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chỉ huy trong nắm, đánh giá, quản lý cán bộ, coi đây là tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Cần xây dựng cơ chế phản hồi hai chiều giữa cán bộ và cấp quản lý, bảo đảm thông tin được cập nhật, kịp thời, khách quan, minh bạch, phát huy dân chủ trong công tác cán bộ.
Hoàn thiện cơ chế, quy chế quản lý không chỉ góp phần chuẩn hóa quy trình, mà còn xây dựng môi trường làm việc dân chủ, công khai, đề cao trách nhiệm, khuyến khích cán bộ phấn đấu, cống hiến và phát triển bền vững trong Quân đội.
5.2. Ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý cán bộ
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện đại, ứng dụng công nghệ số trong quản lý cán bộ cấp phân đội là xu thế tất yếu, góp phần nâng cao tính khoa học, chính xác và kịp thời của công tác lãnh đạo, chỉ huy.
Cần xây dựng cơ sở dữ liệu hồ sơ cán bộ thống nhất, bảo đảm liên thông từ cấp trung đoàn đến các cơ quan chiến dịch, chiến lược. Hệ thống phải được cập nhật thường xuyên, bảo mật chặt chẽ, phục vụ hiệu quả cho công tác quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm, luân chuyển và đánh giá cán bộ. Cùng với đó, từng bước áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong dự báo xu hướng phát triển, đánh giá năng lực, kết quả công tác của cán bộ, tạo cơ sở khoa học cho cấp ủy, chỉ huy trong hoạch định và ra quyết định. Đồng thời, phát triển phần mềm quản lý hồ sơ điện tử tích hợp, kết nối với các hệ thống quản lý khác như huấn luyện, thi đua – khen thưởng, kỷ luật, chế độ chính sách…, hình thành hệ sinh thái dữ liệu cán bộ toàn diện, phục vụ chỉ huy, quản lý và điều hành hiệu quả.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số không chỉ chuẩn hóa, hiện đại hóa quy trình quản lý mà còn là bước đột phá nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ huy và hiệu quả công tác cán bộ cấp phân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong thời kỳ mới.
5.3. Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý
Đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức – cán bộ ở các trung đoàn bộ binh là lực lượng trực tiếp tham mưu, triển khai và duy trì toàn bộ quy trình quản lý cán bộ cấp phân đội. Do đó, nâng cao trình độ, năng lực và phẩm chất của lực lượng này là yêu cầu nền tảng, quyết định chất lượng, hiệu quả công tác cán bộ trong đơn vị.
Cần bồi dưỡng phương pháp quản lý hiện đại, giúp cán bộ nắm vững nguyên tắc, quy trình, kỹ năng tổ chức và điều hành hoạt động quản lý nhân sự theo hướng khoa học, hiệu quả, phù hợp với đặc thù quân đội. Cùng với đó, chú trọng đào tạo kỹ năng sử dụng phần mềm, công cụ số và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, tăng tính chính xác, minh bạch và kịp thời trong xử lý thông tin. Đồng thời, tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu cán bộ, giúp cán bộ quản lý có khả năng đánh giá, dự báo, đề xuất phương án quy hoạch, sử dụng cán bộ trên cơ sở khoa học, khách quan.
Đặc biệt, thường xuyên giáo dục, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm, ý thức bảo mật thông tin và kỷ luật công tác, bảo đảm mọi hoạt động quản lý cán bộ đúng quy định, giữ vững nguyên tắc, kỷ cương và tính chính trị trong công tác tổ chức – cán bộ của Quân đội.
5.4. Tăng cường đánh giá, kiểm tra và giám sát cán bộ
Đánh giá, kiểm tra và giám sát là những khâu trọng yếu, bảo đảm công tác quản lý cán bộ cấp phân đội khách quan, đúng nguyên tắc và thực chất. Cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp và tiêu chí đánh giá theo hướng khoa học, toàn diện và có thể lượng hóa.
Việc đánh giá phải dựa trên tiêu chí cụ thể, phản ánh đúng phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, uy tín và kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. Từng cán bộ phân đội cần được xây dựng hồ sơ năng lực cá nhân để theo dõi quá trình học tập, rèn luyện, công tác và chấp hành kỷ luật, làm cơ sở cho quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng và xử lý kỷ luật bảo đảm công bằng, minh bạch. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát công tác cán bộ ở các đơn vị, nhất là việc chấp hành quy trình, tiêu chuẩn và chính sách cán bộ; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý sai phạm, khắc phục biểu hiện chủ quan, cảm tính trong đánh giá và sử dụng cán bộ.
Làm tốt các nội dung trên sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, xây dựng đội ngũ cán bộ cấp phân đội có phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
5.5. Kết hợp quản lý cán bộ với xây dựng môi trường văn hóa quân sự
Môi trường văn hóa quân sự có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức, thái độ và hiệu quả công tác của cán bộ cấp phân đội. Vì vậy, cần kết hợp chặt chẽ quản lý cán bộ với xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, dân chủ, đoàn kết và kỷ luật; nêu cao trách nhiệm gương mẫu của cán bộ chủ trì và phát huy tính tự giác, tự quản của cán bộ, chiến sĩ. Môi trường tích cực sẽ tăng cường đoàn kết nội bộ, tạo động lực thi đua và nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ huy.
Công tác quản lý cán bộ phải gắn với giáo dục chính trị, tư tưởng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, góp phần giữ vững bản lĩnh chính trị, phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đồng thời, cần quan tâm bảo đảm đời sống vật chất, tinh thần và chế độ, chính sách đối với cán bộ, giúp họ yên tâm gắn bó với đơn vị và phấn đấu hoàn thành chức trách được giao.
Kết hợp tốt hai nội dung trên sẽ nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp phân đội và củng cố sức mạnh tổng hợp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới.
6. Kết luận
Quản lý đội ngũ cán bộ cấp phân đội là nội dung có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong điều kiện đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc phòng quốc tế, công tác này cần được đổi mới mạnh mẽ theo hướng khoa học, hiện đại và chuyên nghiệp.
Triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện cơ chế, ứng dụng công nghệ số, nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác cán bộ, tăng cường kiểm tra, giám sát đến gắn với xây dựng môi trường văn hóa quân sự sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ cấp phân đội vững vàng về chính trị, có năng lực, uy tín và bản lĩnh, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong tình hình mới.
Tài liệu tham khảo:
1. Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 893/QĐ-TTg ngày 25/6/2020, Phê duyệt Đề án xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức.
2, 7. Bộ Chính trị (2025). Quy định số 366-QĐ/TW ngày 30/8/2025 về việc kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị.
3. Quân Ủy Trung ương (2025). Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội.
4. Bộ Nội vụ (2025). Công văn số 5034/BNV-CCVC ngày 11/7/2025 về triển khai cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp”.
5. Bộ Quốc phòng (2025). Báo cáo Hội nghị sơ kết công tác chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025, phương hướng nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030.
6. Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
