Đặng Thanh Tùng
NCS Học viện Báo chí và Tuyên truyền
(Quanlynhanuoc.vn) – Xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới là một nội dung trọng tâm trong chiến lược xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày16/3/2022 của Bộ Chính trị. Bài viết đánh giá một số kết quả nổi bật trong công tác xây dựng lực lượng tham mưu thời gian qua; từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục xây dựng lực lượng ham mưu Công an Nhân dân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Từ khóa: Lực lượng tham mưu; Công an nhân dân; chính quy; tinh nhuệ; hiện đại.
1. Đặt vấn đề
Trong mọi tổ chức quyền lực nhà nước, đặc biệt là các cơ quan bảo đảm an ninh, trật tự, công tác tham mưu giữ vai trò then chốt đối với hiệu quả lãnh đạo, chỉ huy và quản lý. Tham mưu không chỉ là hoạt động hỗ trợ kỹ thuật mà còn là quá trình nghiên cứu, phân tích, dự báo, đề xuất quyết sách trên cơ sở thông tin toàn diện và khoa học.
Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh vai trò đặc biệt của công tác tham mưu, coi đây là “tai, mắt, tay chân và thậm chí là bộ óc của lãnh đạo”, quyết định trực tiếp đến chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức1. Vì vậy, công tác tham mưu cần được đặt ở vị trí trung tâm trong hoạt động lãnh đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng; phải được tiến hành một cách chủ động, khoa học, khách quan và toàn diện. Mỗi ý kiến tham mưu không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin hay đề xuất phương án mà còn phải thể hiện rõ tư duy chiến lược, khả năng phân tích, dự báo và đánh giá đúng bản chất của vấn đề, bảo đảm các quyết định lãnh đạo vừa đúng đường lối, chủ trương của Đảng, vừa sát với điều kiện thực tiễn.
Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng tham mưu Công an nhân dân đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc hoạch định chủ trương, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, trước những biến đổi nhanh chóng, phức tạp của tình hình an ninh truyền thống và phi truyền thống cùng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức lãnh đạo, công tác xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân đang đứng trước những yêu cầu mới, đòi hỏi phải tiếp tục được nghiên cứu một cách có hệ thống và khoa học.
2. Kết quả nổi bật của lực lượng tham mưu Công an nhân dân
Thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới tổ chức bộ máy, xây dựng lực lượng Công an nhân dân tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thời gian qua, công tác xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân đã được triển khai đồng bộ trong bối cảnh tổ chức bộ máy có sự điều chỉnh căn bản và yêu cầu nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự ngày càng cao. Thực tiễn cho thấy, lực lượng tham mưu Công an nhân dân đã có những chuyển biến rõ nét về tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành, chất lượng đội ngũ cán bộ và điều kiện, phương tiện phục vụ công tác, góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.
Thứ nhất, lực lượng tham mưu Công an Nhân dân đã chủ động tham mưu ban hành số lượng lớn các chủ trương, chính sách, nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định, văn bản quy phạm pháp luật, đề án, dự án, chương trình, kế hoạch trên các lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh, như: (1) Tham mưu cho Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 01/3/2022 về đẩy mạnh xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Đây là văn bản chiến lược cao nhất hiện nay của ngành; (2) Tham mưu cho Quốc hội thông qua luật: Luật Công an nhân dân năm 2018; Luật An ninh mạng năm 2018; Luật Cư trú năm 2020; Luật Căn cước năm 2023; Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở năm 2023; (3) Tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 – 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Đây là các quyết sách lớn, thể hiện vai trò trung tâm, then chốt của lực lượng tham mưu Công an nhân dân trong hoạch định chính sách bảo đảm an ninh, trật tự và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.
Thứ hai, lực lượng tham mưu Công an nhân dân đã chủ động tăng cường ứng dụng khoa học – kỹ thuật, công nghệ thông tin, nổi bật là việc triển khai: Cổng dịch vụ công Bộ Công an với địa chỉ: “dichvucong.bocongan.gov.vn” đã tích hợp hàng trăm dịch vụ công trực tuyến mức độ toàn trình và một phần (như cấp hộ chiếu, đăng ký xe, khai báo tạm trú…). Nhờ lược bỏ các bước trung gian thủ công để đưa lên môi trường mạng, lực lượng tham mưu Công an nhân dân đã giúp giảm chi phí và thời gian cho người dân, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, thúc đẩy xây dựng Chính phủ điện tử và thực hiện chương trình chuyển đổi số trong Công an nhân dân.
Thứ ba, về tổ chức bộ máy: lực lượng tham mưu Công an nhân dân được thành lập và bố trí theo hệ thống từ cấp bộ đến cấp xã; đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu các cấp ngày càng trưởng thành, phát triển, đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng; cán bộ công tác tham mưu thuộc Công an các đơn vị, địa phương không chỉ thực hiện chức năng, nhiệm vụ tham mưu mà còn thực hiện nhiều chức năng, nhiệm vụ khác; các văn bản quy phạm pháp luật, quy chế, quy định, quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin được rà soát, sửa đổi, thống nhất thực hiện, bảo đảm thông tin tập trung, tạo hành lang pháp lý cho cơ quan tham mưu Công an các cấp trong thực hiện nhiệm vụ2.
Thứ tư, lực lượng tham mưu Công an nhân dân tham gia nghiên cứu lý luận, đào tạo, bồi dưỡng phục vụ công tác tham mưu Công an nhân dân với hơn 1.300 sách chuyên khảo và sách tham khảo nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác Tham mưu Công an Nhân dân trong tình hình mới. Các học viện, trường Công an nhân dân biên soạn 11 giáo trình, 09 sách chuyên khảo/tham khảo, hàng chục tập bài giảng và chuyên đề bồi dưỡng, tài liệu dạy học khác về công tác tham mưu Công an Nhân dân3.
Thứ năm, cơ quan tham mưu Công an các đơn vị, địa phương đã chủ động làm tốt công tác thu nhận, phân tích, xử lý thông tin bảo đảm chính xác, kịp thời, đầy đủ, ngày càng phục vụ có hiệu quả sự chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Bộ Công an và lãnh đạo, chỉ huy Công an các cấp. Thông tin được tập trung vào đầu mối là cơ quan tham mưu Công an các cấp. Chất lượng dự báo, nhận định tình hình được nâng cao, phục vụ có hiệu quả công tác tham mưu, đề xuất các chủ trương, biện pháp, giải quyết các vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự4.
Thứ sáu, tham mưu kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, chuyên sâu và hiệu quả. Cụ thể: Văn phòng Bộ Công an được kiện toàn, tinh gọn tổ chức, giảm từ 13 đầu mối trực thuộc xuống còn 10 đầu mối, giảm 03 đầu mối, tương đương 23,1%, qua đó khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ và rút ngắn quy trình xử lý, tham mưu thông tin phục vụ lãnh đạo Bộ5; (2) Ở các đơn vị trực thuộc Bộ và Công an địa phương, 100% đơn vị đã tổ chức Phòng Tham mưu/Tổng hợp (Phòng 1) làm đầu mối tiếp nhận, tổng hợp, xử lý thông tin từ các phòng nghiệp vụ và Công an cấp dưới, trực tiếp tham mưu cho lãnh đạo, chỉ huy Công an các cấp6. Việc kiện toàn tổ chức bộ máy tham mưu theo mô hình tinh gọn, thống nhất từ Bộ đến địa phương đã góp phần rút ngắn thời gian luân chuyển thông tin, nâng cao tính kịp thời, chính xác của công tác tham mưu, qua đó nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ huy của Công an các cấp trong bối cảnh yêu cầu nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự ngày càng cao và phức tạp.
Những kết quả đạt được của lực lượng Tham mưu Công an Nhân dân đã khẳng định rõ vai trò trung tâm trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự. Công tác tham mưu ngày càng chủ động, kịp thời, góp phần quan trọng vào việc hoạch định các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước và ngành Công an, đặc biệt trên các lĩnh vực xây dựng lực lượng, bảo vệ an ninh quốc gia và chuyển đổi số. Tổ chức bộ máy tham mưu được kiện toàn theo hướng tinh gọn, thống nhất từ Bộ đến cơ sở, nâng cao hiệu quả phối hợp và xử lý thông tin. Đội ngũ cán bộ tham mưu từng bước được chuẩn hóa về trình độ, năng lực và bản lĩnh chính trị. Chất lượng thu thập, phân tích, dự báo tình hình ngày càng nâng cao, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành trong bối cảnh nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự ngày càng phức tạp.
3. Các giải pháp xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân
Một là, tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác tham mưu.Lãnh đạo Công an các cấp phải nhận thức đầy đủ công tác tham mưu là nhiệm vụ thường xuyên, cơ bản và chiến lược của ngành; là “bộ não” trong lãnh đạo, chỉ huy. Cần đưa nội dung nâng cao chất lượng công tác tham mưu thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá kết quả lãnh đạo, chỉ đạo; trong đó trọng tâm là chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ tham mưu có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy sắc bén, dám nói thẳng, nói thật, trung thực, khoa học và trách nhiệm.
Hai là, xây dựng lực lượng tham mưu trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và đạo đức. Chú trọng giáo dục bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm. Xây dựng đội ngũ cán bộ tham mưu trung thực, dũng cảm, dám chịu trách nhiệm, không né tránh, không “chỉ là cái bóng của lãnh đạo”, có đam mê, tâm huyết với nghề tham mưu; coi đây là yếu tố quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả công tác tham mưu.
Ba là, xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân chính quy, thống nhất, khoa học.Hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức cơ quan tham mưu; tiêu chuẩn chức danh cán bộ tham mưu; định mức trang bị phương tiện, thiết bị; vị trí việc làm và cơ chế cung cấp thông tin phục vụ chỉ huy, chỉ đạo. Chuẩn hóa quy chế, quy trình công tác tham mưu; bảo đảm chấp hành nghiêm điều lệnh, tăng cường đoàn kết nội bộ và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng trong và ngoài ngành.
Bốn là, xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân toàn diện theo bốn tiêu chí: trong sạch, chính quy, tinh nhuệ và hiện đại. Trong đó, yếu tố con người giữ vai trò trung tâm, kết hợp chặt chẽ với hiện đại hóa phương tiện, kỹ thuật và ứng dụng khoa học – công nghệ. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tham mưu có trình độ cao, phấn đấu đa số cán bộ chuyên trách có trình độ đại học trở lên, tỷ lệ thạc sỹ, tiến sỹ ngày càng tăng. Xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy chiến lược, khả năng tổng hợp, phân tích, dự báo sắc bén; mưu trí, sáng tạo; “đi trước, mở đường” trong tham mưu xử lý các tình huống phức tạp.
Năm là, hiện đại hóa công tác tham mưu. Ưu tiên đầu tư trang bị phương tiện, thiết bị hiện đại cho lực lượng tham mưu Công an nhân dân. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học -công nghệ, nhất là công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong thu thập, xử lý thông tin, xây dựng báo cáo, kế hoạch và dự báo tình hình. Xây dựng hệ thống thông tin chỉ huy, điều hành theo thời gian thực từ cấp xã đến cấp Bộ; hiện đại hóa công tác văn thư, lưu trữ, bưu chính Công an nhân dân, bảo đảm thông tin thông suốt, kịp thời, chính xác.
Sáu là, tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng công tác tham mưu. Xây dựng hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá hiệu quả công tác tham mưu một cách khoa học, cụ thể, có thể đo lường được, gắn với kết quả lãnh đạo, chỉ đạo và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự. Thực hiện thường xuyên việc kiểm tra, giám sát quy trình tham mưu từ khâu thu thập thông tin, phân tích, đề xuất đến tổ chức thực hiện và tổng kết, rút kinh nghiệm. Kịp thời phát hiện những hạn chế, sai sót, biểu hiện hình thức, né tránh trách nhiệm trong tham mưu để chấn chỉnh, xử lý nghiêm minh. Đồng thời, có cơ chế khen thưởng, động viên kịp thời đối với tập thể, cá nhân có sáng kiến, giải pháp tham mưu hiệu quả, góp phần tạo động lực, khuyến khích tinh thần đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng, uy tín và tính thực chất của công tác tham mưu trong toàn lực lượng.
4. Kết luận
Xây dựng lực lượng Tham mưu Công an Nhân dân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới là một quá trình lâu dài, có tính chiến lược, gắn liền với mục tiêu xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Việc tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tham mưu và đẩy mạnh hiện đại hóa công tác tham mưu sẽ góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ huy, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Chú thích:
1. Nguyễn Phú Trọng (2015). Đảng vững mạnh, đất nước phát triển, dân tộc trường tồn. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 535.
2, 3. Xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. https://bocongan.gov.vn/bai-viet/xay-dung-luc-luong-tham-muu-cong-an-nhan-dan-that-su-trong-sach-vung-manh-chinh-quy-tinh-nhue-hien-dai-dap-ung-yeu-cau-nhiem-vu-trong-tinh-hinh-moi-1764756845.
4. Xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. https://bocongan.gov.vn/bai-viet/xay-dung-luc-luong-tham-muu-cong-an-nhan-dan-that-su-trong-sach-vung-manh-chinh-quy-tinh-nhue-hien-dai- -d24-t34928.
5. Bộ Công an (2023). Đề án số 01/ĐA-BCA ngày 06/01/2023 về xây dựng lực lượng tham mưu Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
6. Bộ Công an (2023). Kế hoạch số 240/KH-BCA ngày 05/5/2023 về thực hiện Đề án số 01/ĐA-BCA ngày 06/01/2023.
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
2. Học viện An ninh nhân dân (2024). Giải pháp nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược trong Công an nhân dân hiện nay. Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp Bộ.
3. Lực lượng tham mưu Công an nhân dân luôn luôn phát huy truyền thống, bản chất: “Trung thành – Tận tụy; Mưu trí – Sáng tạo; Đoàn kết – Lập công” trong suốt 75 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành. https://congan.ninhbinh.gov.vn/luc-luong-tham-muu-cong-an-nhan-dan-luon-luon-phat-huy-truyen-thong-ban-chat-trung-thanh-tan-tuy-muu-tri-sang-tao-doan-ket-lap-cong-trong-suot-75-nam-xay-dung-chien-dau-va-truong-thanh?utm.
