Đại úy Lê Văn Thái
Trường Sĩ quan Không quân
(Quanlynhanuoc.vn) – Sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội là lực lượng nòng cốt, quan trọng của Quân chủng Phòng không – Không quân. Trước yêu cầu đặt ra ngày càng cao và sự chống phá của các thế lực thù địch trên tất cả các lĩnh vực, phương diện, đòi hỏi phải thường xuyên giáo dục, rèn luyện sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội về mọi mặt nhằm nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia và là cơ sở, nền tảng giúp họ không ngừng hoàn thiện và phát triển bản thân, tạo tiền đề hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Từ khóa: Nâng cao ý thức; sĩ quan chỉ huy; kỹ thuật phòng không; cấp phân đội; bảo vệ vùng trời quốc gia.
1. Đặt vấn đề
Ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân có vị trí, vai trò và ý nghĩa quan trọng trong mọi giai đoạn. Là tiền đề trong việc giáo dục, rèn luyện sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân nâng cao cảnh giác cách mạng, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc vùng trời quốc gia, thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
2. Ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội
Ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội là quá trình tương tác giữa các chủ thể với sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội làm chuyển hóa về tri thức, thái độ và chuẩn mực hành vi bảo vệ vùng trời Tổ quốc theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn, đáp ứng yêu cầu bảo vệ chủ quyền thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
Những năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân đã rất chú trọng tới việc bồi dưỡng, giáo dục và phát triển nâng cao nhân cách quân nhân nói chung, nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội nói riêng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên không của Tổ quốc. Theo đó, chuẩn mực hành vi chỉ có thể được xây dựng trên nền tảng tri thức, nhận thức đúng đắn và thái độ tích cực về vị trí, vai trò, trách nhiệm của việc bảo vệ vùng trời quốc gia. Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân và cấp ủy, chỉ huy các đơn vị đã có những thành công nhất định trong xây dựng chuẩn mực hành vi cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội. Trong đó, tập trung vào bồi dưỡng tri thức, nâng cao trình độ nhận thức thông qua nội dung chương trình học tập, kết hợp với việc tiến hành tốt các nội dung của công tác tư tưởng và công tác tổ chức. Theo đánh giá, đa số sĩ quan chỉ huy kỹ thuật cấp phân đội đạt ở mức “vững chắc” và “rất vững chắc” về tinh thần cố gắng, tích cực học tập, rèn luyện nâng cao trình độ tri thức để làm chủ các loại vũ khí trang bị hiện đại để bảo vệ vững chắc vùng trời của Tổ quốc. Thực tiễn trong công tác chưa có một sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội nào từ chối thực hiện nhiệm vụ, mặc dù có những nhiệm vụ khó khăn, phức tạp và nguy hiểm. Điều đó chứng tỏ ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ngày càng được nâng cao.
Tuy nhiên, trước sự tác động của tình hình chính trị thế giới và yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội, Quân chủng Phòng không – Không quân trong giai đoạn mới, việc xây dựng và nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội có những hạn chế, như: một bộ phận sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội nhận thức chưa sâu sắc vị trí, vai trò, tầm quan trọng nhiệm vụ bảo vệ vùng trời quốc gia nên thái độ, trách nhiệm chưa thật sự đúng đắn và rõ ràng; vẫn còn biểu hiện ngại khó, ngại khổ, chủ quan, mất cảnh giác với âm mưu kích động của các thế lực thù địch trong bảo vệ vùng trời của Tổ quốc.
Nhận thức nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở một số cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng chưa thật sự đầy đủ; chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm trong giáo dục, rèn luyện ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội; chưa có sự gắn kết chặt chẽ và phối hợp giữa tổ chức lãnh đạo với chỉ huy và cơ quan chức năng trong nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia ở một số đơn vị.
Việc quán triệt, tổ chức thực hiện chưa thật sự chặt chẽ, nhất quán về mục tiêu, nội dung, phương pháp, thiếu chủ trương, biện pháp lãnh đạo cụ thể, làm cho nhận thức của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội thiếu tính thống nhất. Công tác nắm, đánh giá, dự báo tình hình tư tưởng bộ đội ở một số đơn vị còn bộc lộ hạn chế, như: nắm không chắc, đánh giá không thực chất, dự báo không sát tình hình đơn vị; còn chủ quan, giản đơn dẫn đến có vụ việc bị động, bất ngờ. Cấp ủy, chỉ huy ở một số đơn vị chưa tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện việc giáo dục, rèn luyện nâng cao tri thức, thái độ và hành vi bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội. Đặc biệt, việc huấn luyện nâng cao trình độ khai thác, sử dụng các loại trang thiết bị, vũ khí mới cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở một số đơn vị nhỏ, lẻ chưa thật sự được chú trọng. “Công tác bảo đảm kỹ thuật có thời điểm còn hạn chế; trình độ khai thác làm chủ vũ khí trang bị mới, cải tiến chưa vững chắc”1.
3. Một số giải pháp nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân
Thứ nhất, tăng cường nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể trong nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân.
Nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân là hoạt động có nhiều chủ thể tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp, tác động đến sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội. Chủ thể có nhận thức, trách nhiệm cao sẽ tác động cùng chiều thúc đẩy hoạt động đạt hiệu quả, chất lượng tốt. Ngược lại, nếu không có sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể thì sẽ cản trở lẫn nhau, làm hạn chế hiệu quả nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội.
Mặt khác, những hạn chế, khuyết điểm ý thức bảo vệ vùng trời của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân trong thời gian qua có nguyên nhân đến từ nhận thức, trách nhiệm của chủ thể tham gia chưa cao. Vì vậy, muốn nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân đạt chất lượng, hiệu quả và đạt mục tiêu đề ra, trước hết phải nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể tham gia. Đây là cơ sở, tiền đề cho sự chuyển biến tích cực, đồng bộ, thống nhất trên các khâu, các bước trong quá trình nâng cao ý thức bảo vệ vùng trời của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân hiện nay.
Thứ hai, nâng cao chất lượng giáo dục, rèn luyện ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân.
Cần xác định khung nội dung kiến thức cơ bản về nhiệm vụ bảo vệ vùng trời quốc gia và những nội dung cần cập nhật trong quá trình giáo dục, rèn luyện ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân. Nội dung cần tập trung giáo dục về vai trò của vùng trời Việt Nam đối với quá trình phát triển đất nước; những vấn đề cơ bản về chủ quyền quốc gia trên không; đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như các quy định của luật pháp quốc tế về vùng trời, không phận của quốc gia; Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; truyền thống đấu tranh bảo vệ vùng trời của dân tộc Việt Nam, của Quân đội và Quân chủng Phòng không – Không quân; âm mưu, thủ đoạn của các lực lượng nước ngoài đối với vấn đề chủ quyền vùng trời quốc gia. Đây là những kiến thức cơ bản cần cung cấp cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội giúp họ có những tri thức quan trọng về vấn đề chủ quyền vùng trời Việt Nam cũng như nhiệm vụ bảo vệ vùng trời quốc gia. Những nội dung trên cần bảo đảm về tính pháp lý và nguồn cung cấp tài liệu phải chính thống, tin cậy.
Nội dung rèn luyện cần bám sát với nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị, phù hợp với chức trách, nhiệm vụ của sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội, nhất là số sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội trực tiếp bảo vệ chủ quyền vùng trời quốc gia. Do vậy, nội dung rèn luyện cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân phải chú trọng rèn luyện làm chủ vũ khí, trang thiết bị thế hệ mới; rèn luyện các phương án, cách đánh, nghệ thuật tác chiến phòng không về pháo phòng không, tên lửa, Rađa…; rèn luyện năng lực chỉ huy, hiệp đồng tác chiến của các lực lượng bảo vệ vùng trời quốc gia; rèn luyện bắn đạn thật bằng vũ khí, khí tài hiện đại của lực lượng phòng không, chú trọng rèn luyện thể lực cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội để đáp ứng yêu cầu hoạt động phức tạp trong điều kiện khó khăn, khắc nghiệt.
Ngoài ra, cần cập nhật thường xuyên, bổ sung những nội dung, kiến thức mới, nhất là những diễn biến mới để cung cấp cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội, như: những tranh chấp chủ quyền ở trên không, lập trường và cách giải quyết của các nước trong khu vực có liên quan; thực trạng chủ quyền vùng trời của Việt Nam; chủ trương và cách giải quyết của Đảng, Nhà nước đối với những sự việc diễn ra có liên quan đến chủ quyền lãnh thổ Việt Nam; sự phát triển về vũ khí công nghệ cao, nhất là vũ khí phòng không… Đây là những nội dung có tính biến đổi cao và quan trọng, sẽ tác động mạnh mẽ tới vấn đề chủ quyền vùng trời của nước ta.
Thứ ba, đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, tôn vinh truyền thống đấu tranh bảo vệ vùng trời của bộ đội phòng không ở các đơn vị cơ sở.
Cần xây dựng hệ thống giá trị văn hóa quân sự lành mạnh, tôn vinh truyền thống đấu tranh bảo vệ vùng trời quốc gia của bộ đội Phòng Không, trong đó cần chú ý xây dựng cả giá trị văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể tôn vinh truyền thống đấu tranh bảo vệ vùng trời quốc gia. Đối với văn hóa vật thể, cần sưu tầm và giới thiệu những hiện vật, như: tượng đài chiến thắng, phòng truyền thống, di vật lịch sử về đấu tranh bảo vệ vùng trời của bộ đội Phòng Không. Đối với văn hóa phi vật thể, cần tạo dựng và nâng cao những giá trị văn hóa tâm lý, niềm tin, lý tưởng cao đẹp, về bản lĩnh chiến đấu, nếp sống, phẩm chất, chuẩn mực người lính “Bộ đội Cụ Hồ” giúp cho mỗi sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội trong đơn vị tự hào truyền thống đấu tranh bảo vệ vùng trời quốc gia của các thế hệ cha anh đi trước.
Cùng với việc xây dựng các giá trị văn hóa quân sự, cần phát huy giá trị văn hóa quân sự tôn vinh truyền thống đấu tranh bảo vệ vùng trời quốc gia của bộ đội Phòng không. Để thực hiện nội dung này, cấp ủy, chỉ huy ở các đơn vị Phòng không cần tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc truyền thống đấu tranh anh dũng của bộ đội Phòng Không trong bảo vệ toàn vẹn chủ quyền vùng trời Tổ quốc. Phát huy được giá trị to lớn của truyền thống “Trung thành vô hạn, tiến công kiên quyết, đoàn kết hiệp đồng, lập công tập thể” của Quân chủng Phòng không – Không quân; đồng thời, làm cho truyền thống đó trở thành niềm tự hào trong mỗi sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội. Cần làm cho sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội hiểu được giá trị của truyền thống đã được tạo nên từ những chiến công hiển hách, tiêu biểu như: trận đánh trong chiến dịch Điện Biên Phủ trên không năm 1972; trận đánh của pháo 100mm ngày 17/3/1968; các trận đánh bảo vệ cầu Hàm Rồng; tác chiến phòng không trong chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước; chiến đấu bảo vệ vững chắc vùng trời của Tổ quốc; xây dựng Bộ đội Phòng Không Nnhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ làm nòng cốt quản lý, bảo vệ vững chắc vùng trời của Tổ quốc.
4. Kết luận
Ý thức bảo vệ vùng trời quốc gia của đội ngũ sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội ở Quân chủng Phòng không – Không quân hiện nay giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng để bảo đảm cho quá trình quản lý và bảo vệ chủ quyền không phận được thực hiện hiệu quả, chính xác và kịp thời. Trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học – công nghệ quân sự và các hình thức tác chiến đường không hiện đại, sĩ quan chỉ huy kỹ thuật phòng không cấp phân đội càng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn sâu cùng khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật mới. Việc thường xuyên rèn luyện, học tập, nâng cao nhận thức và ý thức cảnh giác sẽ góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp các đơn vị phòng không luôn ở tư thế chủ động, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc trong mọi tình huống.
Chú thích:
1. Đảng bộ Quân chủng Phòng không – Không quân (2020). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân chủng Phòng không – Không quân lần thứ X nhiệm kỳ 2020 – 2025.
Tài liệu tham khảo:
1. Nguyễn Viết Thảo (2014). Bảo vệ chủ quyền quốc gia và độc lập dân tộc trong thế giới toàn cầu hóa. Tạp chí Lý luận chính trị, số 1/2014.
2. Phạm Công Thưởng (2019). Phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa của hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. H. NXB Quân đội nhân dân.
3. Vũ Thị Thu Trang (2020). Phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên các trường kỹ thuật quân sự ở Việt Nam hiện nay. Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
