Thiếu tá Phạm Ngọc Dương
Học viện Lục quân, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Học viện Lục quân là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học quân sự lớn, uy tín cao của Quân đội nhân dân Việt Nam, chuyên đào tạo sĩ quan chỉ huy – tham mưu cấp trung đoàn, sư đoàn lục quân và chiến dịch quân sự. Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, năng lực lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ cơ sở giữ vai trò then chốt, quyết định hiệu quả nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, nghiên cứu khoa học và công tác quản lý, chỉ huy của Học viện. Bài viết làm rõ cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ cơ sở trong thực hiện chuyển đổi số ở Học viện Lục quân hiện nay.
Từ khóa: Chuyển đổi số; năng lực lãnh đạo; đảng bộ, chi bộ cơ sở; Học viện Lục quân.
1. Đặt vấn đề
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT)… đang làm thay đổi căn bản phương thức lãnh đạo, quản lý, tổ chức hoạt động của các quốc gia, các tổ chức và lực lượng vũ trang. Nhận thức rõ xu thế đó, Đảng, Nhà nước và Quân ủy Trung ương đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết quan trọng về chuyển đổi số, xây dựng chính phủ số, xã hội số, quân đội số, trong đó nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng trong tổ chức thực hiện.
Học viện Lục quân đã quán triệt sâu sắc mục tiêu về chuyển đổi số của Quân ủy Trung ương về lãnh đạo công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội trong tình hình mới, đó là: “Đến hết năm 2030, hệ thống học liệu của các nhà trường được chuẩn hóa, hiện đại hóa và thống nhất, 100% trường áp dụng hiệu quảdữ liệu, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành, tổ chức hoạt động dạy học và nghiên cứu khoa học”1. Đảng ủy Học viện xác định chuyển đổi số tập trung vào ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, học tập, quản lý, đổi mới toàn diện tư duy, phương thức lãnh đạo, chỉ đạo; mô hình tổ chức; quy trình quản lý, đào tạo; phương pháp giảng dạy, nghiên cứu khoa học trên nền tảng công nghệ số. Quá trình này đòi hỏi sự lãnh đạo thống nhất, xuyên suốt, chặt chẽ của Đảng bộ Học viện và các đảng bộ, chi bộ cơ sở.
Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, việc thực hiện chuyển đổi số ở Học viện Lục quân vẫn còn những hạn chế, bất cập, trong đó có nguyên nhân quan trọng xuất phát từ năng lực lãnh đạo của một số cấp ủy, chi bộ cơ sở chưa theo kịp yêu cầu mới. Vì vậy, nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ cơ sở trong thực hiện chuyển đổi số ở Học viện Lục quân hiện nay là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
2. Thực trạng năng lực lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ cơ sở trong thực hiện chuyển đổi số ở Học viện Lục quân hiện nay
Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn quan tâm xây dựng tổ chức cơ sở đảng vững mạnh: “Tăng cường, củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới”2. Năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng là tổng hợp các yếu tố thể hiện khả năng của cấp ủy, chi bộ trong việc quán triệt, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả đường lối, chủ trương của Đảng; lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị; xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh; phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên.
Năng lực lãnh đạo chuyển đổi số các đảng bộ, chi bộ cơ sở ở Học viện Lục quân hiện nay là bộ phận quan trọng trong năng lực lãnh đạo nói chung, thể hiện ở khả năng của tổ chức đảng trong việc nắm bắt xu thế chuyển đổi số; lãnh đạo việc nghiên cứu, quán triệt nghị quyết của cấp ủy đảng cấp trên, nhất là Nghị quyết của Quân uỷ Trung ương về đột phá phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội3; Kế hoạch của Đảng ủy Học viện Lục quân triển khai thực hiện Nghị quyết của Quân ủy Trung ương về đột phá phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội của Đảng ủy Học viện4; quán triệt, xây dựng chủ trương, nghị quyết, kế hoạch chuyển đổi số phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị; tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nội dung chuyển đổi số.
Năng lực lãnh đạo chuyển đổi số các đảng bộ, chi bộ cơ sở ở Học viện Lục quan, bao gồm: năng lực nhận thức, tư duy số của cấp ủy, cán bộ, đảng viên; năng lực lãnh đạo xây dựng thể chế, quy chế, quy định về chuyển đổi số; năng lực lãnh đạo tổ chức thực hiện chuyển đổi số trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý, huấn luyện; năng lực lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhân viên đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số; năng lực kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết quá trình chuyển đổi số. Năng lực lãnh đạo chuyển đổi số các đảng bộ, chi bộ cơ sở ở Học viện Lục quân có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là nhân tố quyết định việc chuyển đổi số có được triển khai đồng bộ, đúng hướng, hiệu quả hay không; quyết định chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong điều kiện mới; góp phần xây dựng Học viện Lục quân thông minh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới.
Những năm qua, quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, các đảng bộ, chi bộ cơ sở trực thuộc đã có nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo triển khai chuyển đổi số trong các lĩnh vực công tác. Theo số liệu từ hệ điều hành của Bộ Quốc phòng, Học viện Lục quân hiện là một trong những đơn vị dẫn đầu về chuyển đổi số trong toàn quân. Học viện Lục quân đã vươn lên xếp hạng 8/70 đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng về ban hành văn bản điện tử và sử dụng chữ ký số cá nhân; qua đó, khẳng định vị thế đi đầu trong tiến trình hiện đại hóa hệ thống quản lý và điều hành5. Các đảng bộ, chi bộ cơ sở đã chủ động đưa nội dung chuyển đổi số vào nghị quyết lãnh đạo, gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị; nhận thức của cấp ủy, cán bộ, đảng viên về vai trò, ý nghĩa của chuyển đổi số từng bước được nâng lên. Việc ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy, học tập, quản lý đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản lý hành chính từng bước được đẩy mạnh. Một bộ phận cán bộ, giảng viên đã tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, sử dụng các nền tảng số, học liệu số, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo. Công tác chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, chỉ huy có nhiều đổi mới theo hướng khoa học, hiện đại.
Bên cạnh những kết quả đạt được, năng lực lãnh đạo chuyển đổi số ở các đảng bộ, chi bộ cơ sở ở Học viện Lục quân vẫn còn một số hạn chế, khó khăn nhất định, đó là: nhận thức về chuyển đổi số của một số cấp ủy, cán bộ, đảng viên có mặt chưa thật sự đầy đủ; đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhất là cán bộ chuyên môn, kỹ thuật có năng lực số cao còn thiếu, kỹ năng số chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ6.
Những hạn chế trên có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về chủ quan, nguyên nhân chủ yếu là do năng lực nhận thức, tư duy số của một số cấp ủy, cán bộ, đảng viên còn hạn chế; sự quan tâm của một số cấp ủy đảng cơ sở có mặt chưa toàn diện; công tác đào tạo, bồi dưỡng về chuyển đổi số chưa theo kịp yêu cầu, nhiệm vụ. Về khách quan, điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng số, nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số còn những khó khăn nhất định.
3. Một số giải pháp
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ, đảng viên của các đảng bộ, chi bộ cơ sở trong toàn Đảng bộ Học viện về chuyển đổi số.
Nghị quyết số 717-NQ/ĐU ngày 07/11/2023 của Đảng ủy Học viện Lục quân về lãnh đạo xây dựng Học viện Lục quân thông minh, hiện đại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định chuyển đổi số trước hết là chuyển đổi về tư duy lãnh đạo, phương thức lãnh đạo, không chỉ là ứng dụng công nghệ hay trang bị kỹ thuật. Do đó, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ, đảng viên chính là giải pháp nền tảng, có ý nghĩa quyết định, chi phối hiệu quả của các giải pháp khác trong quá trình thực hiện chuyển đổi số ở Học viện.
Để nâng cao nhận thức, trách nhiệm cần tập trung vào một số yêu cầu, đó là:
(1) Tăng cường công tác giáo dục, tổ chức học tập, quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về chuyển đổi số.
(2) Đưa nội dung chuyển đổi số thành tiêu chí đánh giá trách nhiệm lãnh đạo của cấp ủy, cán bộ chủ trì. Gắn kết quả lãnh đạo, chỉ đạo chuyển đổi số với đánh giá chất lượng tổ chức đảng, đảng viên, cán bộ hằng năm; coi đây là một trong những căn cứ quan trọng để xem xét thi đua, khen thưởng, bổ nhiệm, đề bạt.
(3) Phát huy vai trò nêu gương, “đi trước – làm trước” của cán bộ, đảng viên.
(4) Kịp thời đấu tranh với những biểu hiện nhận thức lệch lạc, tư tưởng ngại đổi mới; chủ động phát hiện, phê phán các biểu hiện bảo thủ, trông chờ, ỷ lại, sợ trách nhiệm; đồng thời, làm rõ những luận điệu sai trái, xuyên tạc về chuyển đổi số, nhất là trên không gian mạng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng trong toàn Học viện.
Hai là, đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ cơ sở đối với nhiệm vụ chuyển đổi số.
Trước hết các đảng bộ, chi bộ cơ sở cần chủ động cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Nghị quyết của Đảng ủy Học viện thành nghị quyết chuyên đề, chương trình, kế hoạch phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị trong Học viện. Cùng với đổi mới nội dung, các tổ chức đảng cần đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng khoa học, linh hoạt, hiệu quả, tăng cường lãnh đạo thông qua định hướng, cơ chế, chính sách, quy chế và công tác kiểm tra, giám sát thay cho cách làm nặng về mệnh lệnh hành chính. Đồng thời, phát huy vai trò, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì, coi việc ứng dụng công nghệ số và làm việc trên môi trường số là tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
Ba là, nâng cao năng lực số của cấp ủy, cán bộ, đảng viên trong toàn Đảng bộ Học viện Lục quân.
Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực số một cách toàn diện, có hệ thống cho cấp ủy, cán bộ, đảng viên trong toàn Đảng bộ Học viện. Trong Kế hoạch số 1030-KH/ĐU ngày 14/3/2025 của Đảng ủy Học viện xác định: “Làm tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng, quan tâm thực hiện chế độ chính sách đối với đội ngũ cán bộ khoa học – kỹ thuật, công nghệ, nhất là cán bộ ngành công nghệ thông tin, tác chiến không gian mạng, chuyển đổi số, tự động hóa chỉ huy và các công nghệ chiến lược khác tại Học viện”. Nội dung bồi dưỡng không chỉ dừng lại ở kiến thức công nghệ thông tin cơ bản mà phải kết hợp chặt chẽ giữa trang bị kiến thức công nghệ với bồi dưỡng tư duy số, phương pháp lãnh đạo, quản lý trong môi trường số, kỹ năng sử dụng các nền tảng số phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý và chỉ huy, điều hành. Cùng với đó, cần kết hợp linh hoạt giữa đào tạo chính quy với tự học, tự bồi dưỡng, giữa tập huấn tập trung với học tập trực tuyến; khuyến khích cán bộ, đảng viên chủ động cập nhật tri thức mới, rèn luyện kỹ năng số phù hợp với vị trí, chức trách được giao. Việc nâng cao năng lực số cần được xem là tiêu chí quan trọng trong đánh giá, quy hoạch, đào tạo, sử dụng cán bộ; gắn kết quả học tập, rèn luyện năng lực số với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên.
Bốn là, gắn nâng cao năng lực lãnh đạo chuyển đổi số với xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”.
Nghị quyết của Đảng ủy Học viện Lục quân về lãnh đạo xây dựng Học viện Lục quân thông minh, hiện đại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định nâng cao năng lực lãnh đạo chuyển đổi số không thể tách rời nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Theo đó, cần gắn chặt việc nâng cao năng lực lãnh đạo chuyển đổi số với nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, nhất là sinh hoạt đảng bộ, chi bộ, chất lượng xây dựng đơn vị. Thông qua chuyển đổi số để đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt đảng theo hướng thiết thực, hiệu quả, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong chuẩn bị nội dung, quản lý hồ sơ đảng viên, trao đổi thông tin nhưng vẫn bảo đảm nghiêm túc, đúng nguyên tắc, chế độ sinh hoạt đảng; áp dụng công nghệ số vào xây dựng, quản lý đơn vị, phù hợp với môi trường quân sự.
Đồng thời, cần phát huy vai trò tiền phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì các cấp trong thực hiện chuyển đổi số. Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự là hạt nhân thúc đẩy đổi mới, đi đầu trong ứng dụng công nghệ số, chấp hành nghiêm kỷ luật phát ngôn, kỷ luật sử dụng không gian mạng, qua đó, góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, kỷ cương trong Học viện. Việc gắn chuyển đổi số với xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” còn thể hiện ở việc tăng cường hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành của cấp ủy các cấp. Thông qua các công cụ số, dữ liệu số, cấp ủy có điều kiện nắm chắc tình hình, kịp thời chỉ đạo, điều hành, nâng cao tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình trong hoạt động của tổ chức đảng, đơn vị và đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện chuyển đổi số.
Trong điều kiện chuyển đổi số diễn ra nhanh, phức tạp, việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Do vậy, các đảng bộ, chi bộ cơ sở trong Đảng bộ Học viện xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát chuyên đề về chuyển đổi số, tập trung vào việc chấp hành nghị quyết, chỉ thị; việc cụ thể hóa và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch chuyển đổi số ở từng cơ quan, đơn vị.
Thông qua tăng cường kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, cấp ủy các cấp không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo đối với chuyển đổi số mà còn góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương, phòng ngừa vi phạm, bảo đảm chuyển đổi số ở Học viện Lục quân được triển khai đúng hướng, an toàn, bền vững, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội và Học viện hiện đại trong tình hình mới. Bên cạnh đó, cần coi trọng công tác sơ kết, tổng kết thực tiễn, kịp thời đánh giá đúng kết quả đạt được, chỉ rõ hạn chế, nguyên nhân và rút ra bài học kinh nghiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, bổ sung, điều chỉnh nội dung, phương thức lãnh đạo cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn; đồng thời, phát hiện, nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả trong toàn Học viện.
4. Kết luận
Chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu và là nhiệm vụ quan trọng của Học viện Lục quân trong giai đoạn hiện nay. Nâng cao năng lực lãnh đạo các đảng bộ, chi bộ cơ sở có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả thực hiện chuyển đổi số. Thông qua việc nâng cao nhận thức, đổi mới phương thức lãnh đạo, phát triển nguồn nhân lực số và tăng cường kiểm tra, giám sát, Đảng bộ, chi bộ cơ sở sẽ phát huy tốt vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo chuyển đổi số ở Học viện Lục quân đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng Học viện Lục quân vững mạnh toàn diện trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Quân ủy Trung ương (2022). Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 về lãnh đạo công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội trong tình hình mới.
2. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2022). Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 về tăng cường, củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới.
3. Quân ủy Trung ương (2025). Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội.
4. Đảng ủy Học viện Lục quân (2025). Kế hoạch số 1030-KH/ĐU ngày 14/3/2025 triển khai thực hiện Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội.
5. Học viện Lục quân tiên phong chuyển đổi số. https://baolamdong.vn/hoc-vien-luc-quan-tien-phong-chuyen-doi-so-282697.html.
6. Đảng ủy Học viện Lục quân (2023). Nghị quyết số 717-NQ/ĐU ngày 07/11/2023 về lãnh đạo xây dựng Học viện Lục quân thông minh, hiện đại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
