Thiếu tá, ThS. Lê Mạnh Hà
Học viện Chính trị, Bộ Quốc Phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Nâng cao ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan quân đội là nội dung, biện pháp quan trọng của công tác xây dựng Đảng về tư tưởng, củng cố, giữ vững trận địa chính trị, tư tưởng của Đảng trong quân đội. Bài viết làm rõ vai trò của việc nâng cao ý thức chính trị của giảng viên trong đấu tranh tư tưởng, lý luận; thực tiễn vai trò ý thức chính trị của giảng viên trong đấu tranh tư tưởng, lý luận thời gian qua; từ đó đề xuất một số nội dung, giải pháp nâng cao ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay.
Từ khóa: Ý thức chính trị; giảng viên; khoa học xã hội và nhân văn; đấu tranh tư tưởng; lý luận; học viện; trường sĩ quan quân đội.
1. Đặt vấn đề
Trong hệ thống các tổ chức, lực lượng tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận, đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng. Với vai trò trực tiếp truyền bá nền tảng tư tưởng của Đảng, hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị và năng lực tư duy lý luận cho người học, giảng viên vừa là “người đứng trên bục giảng”, vừa là “chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng”.
Chất lượng đấu tranh tư tưởng, lý luận của đội ngũ giảng viên có ảnh hưởng sâu sắc đến việc giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng trong quân đội. Vì vậy, nâng cao ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc; góp phần trực tiếp xây dựng “lá chắn tư tưởng” vững chắc trong quân đội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 – 2030 đã chỉ rõ: quân đội tiếp tục là lực lượng nòng cốt, tiên phong trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong quân đội.
2. Ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội
Ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan quân đội là tổng hòa những nhận thức, tình cảm, niềm tin và trách nhiệm chính trị của giảng viên đối với mục tiêu, lý tưởng của Đảng, của cách mạng và quân đội được thể hiện tập trung ở lập trường tư tưởng kiên định, thái độ chính trị đúng đắn và hành động tự giác, tích cực trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới. Vì vậy, ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn có vai trò quan trọng trong đấu tranh tư tưởng, lý luận làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá, xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động; củng cố, giữ vững trận địa chính trị, tư tưởng của Đảng. Chính vì vậy, ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội được biểu hiện ở một số khía cạnh sau:
Thứ nhất, ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn được biểu hiện ở nhận thức sâu sắc về vai trò, sứ mệnh của mình trên mặt trận đấu tranh tư tưởng, lý luận. Giảng viên không chỉ là người truyền thụ tri thức khoa học xã hội và nhân văn mang tính học thuật mà còn là lực lượng trực tiếp giáo dục, bồi dưỡng thế giới quan khoa học, phương pháp luận cách mạng, bản lĩnh chính trị và niềm tin cho đội ngũ sĩ quan tương lai. Nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò đó là cơ sở để giảng viên tự giác nâng cao trách nhiệm chính trị trong từng bài giảng, công trình nghiên cứu và tích cực, chủ động tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Thứ hai, ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn thể hiện ở sự kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật quân đội. Trước âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, phản động ngày càng tinh vi, xảo quyệt và thâm độc; chúng thường lợi dụng danh nghĩa “học thuật”, “đa nguyên”, “tự do tư tưởng” để xuyên tạc, phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, sự kiên định về lập trường chính trị là tiêu chí cốt lõi phản ánh trình độ và bản lĩnh của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận này. Đó là thể hiện rõ thái độ, quan điểm, lập trường của mình trong việc kiên quyết phê phán, bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, phản động của các thế lực thù địch. Bằng luận cứ khoa học, lập luận chặt chẽ, lôgich để khẳng định tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam về mục tiêu, con đường cách mạng mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân đã lựa chọn là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Thứ ba, ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn còn được thể hiện ở tinh thần chủ động, tích cực trong đấu tranh tư tưởng, lý luận. Giảng viên không chỉ dừng lại ở việc “không sai lệch” về quan điểm mà phải có trách nhiệm phát hiện, phân tích, luận giải và phản bác có cơ sở khoa học đối với các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời làm rõ tính đúng đắn, khoa học, cách mạng và thực tiễn của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng. Sự chủ động này diễn ra trên nhiều không gian: giảng đường, nghiên cứu khoa học, sinh hoạt học thuật và cả không gian mạng. Thông qua sự nêu gương và sự thống nhất giữa nhận thức và hành động. Lối sống, phong cách công tác, tác phong sư phạm và kỷ luật phát ngôn của giảng viên có tác động trực tiếp đến người học, góp phần củng cố hoặc làm suy giảm niềm tin chính trị. Do đó, ý thức chính trị không chỉ là yêu cầu về tư tưởng mà còn là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong tình hình mới.
2. Thực tiễn ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các Học viện, trường sĩ quan quân đội thời gian vừa qua
Thời gian qua, cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì và giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội đã quán triệt và thực hiện nghiêm túc những quan điểm, đường lối của Đảng về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới; hướng dẫn của Tổng Cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam về tăng cường bảo vệ nền tư tưởng của Đảng trong quân đội, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong quân đội đã đạt được những kết quả quan trọng. Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, cấp ủy, chỉ huy các cấp đã lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc các chủ trương, đường lối, quan điểm, chỉ thị, nghị quyết, kết luận, quy chế, quy định của trung ương, Quân ủy Trung ương về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch… Chủ động xây dựng kế hoạch, ban hành hướng dẫn, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trong toàn quân tổ chức học tập, quán triệt và triển khai thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch”1…
Các học viện, trường sĩ quan quân đội đã cụ thể hóa thành mục tiêu, nhiệm vụ đến từng giảng viên thông qua các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Giảng viên khoa học xã hội và nhân văn đã nhận thức ngày càng sâu sắc vị trí, vai trò tầm quan trọng của việc đấu tranh tư tưởng, lý luận; tuyệt đại đa số giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa. Nhiều giảng viên xác định rõ: truyền thụ lý luận phải gắn với giáo dục lý tưởng cách mạng, niềm tin chính trị, ý chí chiến đấu và trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc.
Nhiều giảng viên khoa học xã hội và nhân văn đã chủ động đổi mới nội dung, phương pháp theo hướng gắn lý luận với thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực tiễn xây dựng quân đội, sát đối tượng đào tạo. Các bài giảng không chỉ truyền đạt tri thức lý luận mà còn làm rõ tính khoa học, cách mạng, nhân văn của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đấu tranh, phê phán các quan điểm sai trái, thù địch ngay trong quá trình lên lớp. Nội dung bài giảng đã kịp thời cập nhật các vấn đề thời sự chính trị, quốc phòng, an ninh, tình hình thế giới và trong nước để phân tích, lý giải bằng phương pháp luận mácxít, qua đó giúp học viên “miễn dịch” trước các thông tin xuyên tạc, phản động.
Giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội đã tích cực, chủ động tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận, thông qua các hoạt động: nghiên cứu khoa học, viết bài, biên soạn giáo trình, tài liệu. Nhiều giảng viên đã trở thành lực lượng nòng cốt trong nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, bổ sung và phát triển lý luận về xây dựng quân đội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng thế trận lòng dân.
Hằng năm, các học viện, trường sĩ quan quân đội tổ chức lớp tập huấn, bồi dưỡng đấu tranh tư tưởng, lý luận cho lực lượng nòng cốt, định hướng nghiên cứu khoa học, viết báo tập trung vào mảng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phòng, chống “diễn biến hòa bình”. Các học viện, trường sĩ quan quân đội thành lập lực lượng đấu tranh trên không gian mạng, các trang website để tuyên truyền, lan tỏa gương người tốt, việc tốt trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; vạch trần tính phi lý, phản khoa học của những luận điệu xuyên tạc, phản động của các thế lực thù địch. Nhờ vậy, kết quả đấu tranh tư tưởng, lý luận của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội đã góp phần quan trọng vào viêc làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, phản động.
Các học viện, trường sĩ quan quân đội đã làm tốt công tác sơ kết, tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm việc tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận. Qua đó, biểu dương, khen thưởng những giảng viên có nhiều thành tích trong tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận để cổ vũ, động viên, nhân rộng điển hình tiên tiến trong toàn quân. Giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội tích cực, chủ động đấu tranh tư tưởng, lý luận trên không gian mạng thông qua viết bài, bình luận, chia sẻ thông tin chính thống, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Bên cạnh kết quả đạt được ý thức chính trị của một số giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận còn có hạn chế, như: nhận thức, trách nhiệm chưa đầy đủ về tính chất gay go, phức tạp của đấu tranh tư tưởng, lý luận; còn biểu hiện xem nhẹ nhiệm vụ đấu tranh, cho rằng đây là trách nhiệm của cơ quan chính trị hoặc lực lượng chuyên trách. Số lượng giảng viên tham gia đấu tranh trực diện, công khai trên các diễn đàn lớn, nhất là trên không gian mạng chưa nhiều. Một số giảng viên còn e ngại va chạm, ngại tranh luận, hoặc thiếu kỹ năng, phương pháp đấu tranh trong môi trường truyền thông số. Trong nghiên cứu khoa học, có đề tài còn nặng về mô tả, tổng hợp, thiếu tính phản biện, thiếu lập luận sắc bén để phản bác các quan điểm sai trái.
Nguyên nhân của hạn chế trên là do: (1) Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, truyền thông số khiến hình thức, phương thức đấu tranh tư tưởng, lý luận thay đổi nhanh, đòi hỏi năng lực mới mà không phải giảng viên nào cũng kịp thích ứng. (2) Một số giảng viên chưa thực sự coi đấu tranh tư tưởng, lý luận là nhu cầu tự thân. (3) Công tác bồi dưỡng kỹ năng đấu tranh trên không gian mạng chưa đồng bộ. Cơ chế khuyến khích, động viên giảng viên tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận còn chưa đầy đủ.
3. Một số giải pháp
Trong thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường, thời cơ, vận hội đan xen với nguy cơ, thách thức. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; xung đột cục bộ, chiến tranh ủy nhiệm, chiến tranh thông tin, chiến tranh mạng ngày càng phổ biến. Các thế lực thù địch đẩy mạnh chống phá các nước xã hội chủ nghĩa bằng chiến lược “diễn biến hòa bình”, trong đó đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận được xác định là mũi nhọn, lâu dài và đặc biệt nguy hiểm.
Đối với Việt Nam, các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị không ngừng lợi dụng các vấn đề “dân tộc”, “tôn giáo”, “dân chủ”, “nhân quyền”, “đa nguyên chính trị”, “xã hội dân sự”, xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động “phi chính trị hóa” quân đội. Không gian mạng trở thành môi trường trọng điểm để truyền bá thông tin xấu độc, gieo rắc nghi ngờ, làm phai nhạt lý tưởng, niềm tin của một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có giảng viên. Do đó, nâng cao ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả đấu tranh tư tưởng, lý luận trong thời gian tới.
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng về tầm quan trọng đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp và giảng viên cần quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng về tầm quan trọng đấu tranh tư tưởng, lý luận trong tình hình mới, trọng tâm là Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Trên cơ sở đó, cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo, chỉ huy khoa cần tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác nâng cao ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn. Coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm trong xây dựng đội ngũ giảng viên, gắn với xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh.
Thông qua sinh hoạt đảng, kiểm điểm, tự phê bình và phê bình, kịp thời uốn nắn những biểu hiện lệch lạc về nhận thức, tư tưởng; đồng thời, biểu dương, nhân rộng những điển hình tiên tiến trong đấu tranh tư tưởng, lý luận. Cần hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá ý thức chính trị của giảng viên gắn với kết quả giảng dạy, nghiên cứu khoa học và tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận. Việc đánh giá phải khách quan, toàn diện, coi trọng hiệu quả thực tiễn, tránh hình thức. Cần có chính sách phù hợp để động viên, khích lệ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn tích cực tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận. Kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có đóng góp tiêu biểu; đồng thời có cơ chế bảo vệ giảng viên trước những áp lực, rủi ro trong quá trình đấu tranh.
Cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo, chỉ huy khoa tăng cường giáo dục chính trị phải giúp giảng viên nhận thức sâu sắc hơn về tính chất gay go, phức tạp, lâu dài của đấu tranh tư tưởng, lý luận; từ đó hình thành thái độ chính trị đúng đắn, tinh thần cảnh giác cao, ý thức trách nhiệm và quyết tâm hành động. Việc giáo dục cần chú trọng bồi dưỡng khả năng “tự đề kháng tư tưởng”, giúp giảng viên có khả năng phân tích, sàng lọc thông tin, không dao động trước các quan điểm sai trái, thù địch núp bóng học thuật hoặc “tự do ngôn luận”.
Hai là, nâng cao chất lượng giảng dạy khoa học xã hội và nhân văn gắn với đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Nâng cao chất lượng giảng dạy khoa học xã hội và nhân văn gắn với đấu tranh tư tưởng, lý luận là nội dung, biện pháp quan trọng để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới. Với tinh thần đó, mỗi bài giảng cần được thiết kế không chỉ nhằm truyền đạt tri thức mà còn hướng tới mục tiêu hình thành bản lĩnh chính trị, năng lực tư duy phản biện và khả năng đấu tranh tư tưởng cho học viên.
Giảng viên cần chủ động lồng ghép nội dung đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch phù hợp với từng môn học, từng bài học; tránh tình trạng giảng dạy thuần túy lý thuyết, tách rời thực tiễn đấu tranh tư tưởng, lý luận hiện nay. Đây chính là cách trực tiếp và hiệu quả để ý thức chính trị của giảng viên được thể hiện rõ nét trong hoạt động sư phạm.
Việc đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tư duy độc lập, phản biện của học viên có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả đấu tranh tư tưởng, lý luận. Giảng viên cần chuyển từ phương pháp truyền thụ một chiều sang phương pháp gợi mở, đối thoại, tranh luận khoa học có định hướng. Thông qua thảo luận, phân tích tình huống, phản biện học thuật, giảng viên vừa rèn luyện cho học viên năng lực nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, vừa tự nâng cao bản lĩnh, trình độ và ý thức chính trị của bản thân. Quá trình này góp phần hình thành môi trường học thuật lành mạnh, thống nhất giữa tính khoa học và tính chính trị trong giảng dạy khoa học xã hội và nhân văn.
Chú trọng nâng cao chất lượng các sản phẩm nghiên cứu khoa học của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn, như: đề tài, bài báo, giáo trình, tài liệu giảng dạy theo hướng có lập luận chặt chẽ, luận cứ khoa học vững chắc, tính phản biện cao. Các công trình khoa học phải góp phần trực tiếp làm sáng tỏ tính đúng đắn, khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng; đồng thời, phản bác thuyết phục các quan điểm sai trái, thù địch. Thông qua quá trình đó, ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn được nâng cao một cách bền vững, thể hiện ở sự thống nhất giữa tư duy lý luận và hành động thực tiễn khoa học.
Ba là, phát huy tính tích cực, chủ động của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Phát huy tính tích cực, chủ động của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận phải bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm chính trị của mỗi giảng viên đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Khi giảng viên nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò, ý nghĩa đặc biệt quan trọng của đấu tranh tư tưởng, lý luận trong bối cảnh hiện nay sẽ hình thành động cơ đúng đắn, tự giác và chủ động tham gia đấu tranh với tinh thần trách nhiệm cao.
Đấu tranh tư tưởng, lý luận không phải là nhiệm vụ riêng của cơ quan chính trị hay một số lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm trực tiếp của đội ngũ khoa học xã hội và nhân văn – lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan quân đội. Thông qua các hình thức giáo dục chính trị, sinh hoạt chuyên đề, trao đổi học thuật cần khơi dậy niềm tự hào nghề nghiệp, ý thức danh dự và trách nhiệm của người giảng viên khoa học xã hội và nhân văn, từ đó tạo động lực nội sinh thúc đẩy giảng viên chủ động, sáng tạo trong đấu tranh tư tưởng, lý luận. Tính tích cực, chủ động của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn được thể hiện tập trung, sinh động nhất trong hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Do đó, cần gắn việc phát huy tính tích cực, chủ động của giảng viên với quá trình đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn theo hướng tăng cường tính thực tiễn, tính chiến đấu và khả năng phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Giảng viên cần chủ động cập nhật, phân tích những vấn đề mới, những biểu hiện sai trái, thù địch trong đời sống chính trị – xã hội, nhất là các quan điểm xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, bản chất cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam để lồng ghép vào bài giảng một cách khoa học, thuyết phục. Việc chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tư duy phản biện, trao đổi, tranh luận khoa học sẽ vừa nâng cao chất lượng đào tạo, vừa rèn luyện cho giảng viên bản lĩnh, kỹ năng đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Cần khuyến khích giảng viên tích cực, chủ động tham gia nghiên cứu khoa học, viết bài, tham luận hội thảo, công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí khoa học trong và ngoài quân đội. Quá trình nghiên cứu và tranh luận khoa học không chỉ nâng cao trình độ lý luận, mà còn tạo môi trường thực tiễn để giảng viên thể hiện vai trò, trách nhiệm và sự chủ động trong đấu tranh tư tưởng, lý luận.
Để tính tích cực, chủ động của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn được phát huy bền vững, cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của cấp ủy, tổ chức đảng và sự bảo đảm về cơ chế, chính sách phù hợp. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần đưa nội dung phát huy tính tích cực, chủ động của giảng viên trong đấu tranh tư tưởng, lý luận vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác hằng năm; xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân trong tổ chức thực hiện.
Đồng thời, cần xây dựng và hoàn thiện cơ chế khuyến khích, động viên kịp thời đối với những giảng viên tích cực tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận thông qua giảng dạy, nghiên cứu khoa học, viết bài phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Việc biểu dương, khen thưởng kịp thời sẽ tạo động lực mạnh mẽ, thúc đẩy tinh thần chủ động, sáng tạo của giảng viên. Cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo, chỉ huy khoa cần quan tâm bảo đảm các điều kiện về thời gian, phương tiện, tài liệu, môi trường học thuật để giảng viên yên tâm, mạnh dạn tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận. Môi trường học thuật dân chủ, kỷ cương, đoàn kết sẽ là nền tảng quan trọng giúp giảng viên phát huy cao nhất tính tích cực, chủ động, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay.
4. Kết luận
Nâng cao ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong đấu tranh tư tưởng, lý luận ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay là yêu cầu khách quan, cấp thiết, xuất phát từ nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững trận địa tư tưởng trong quân đội và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị.
Thực tiễn cho thấy, ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn là yếu tố quyết định đến chất lượng, hiệu quả đấu tranh tư tưởng, lý luận trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và tuyên truyền giáo dục. Do đó, việc nâng cao ý thức chính trị của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn phải được tiến hành một cách đồng bộ, toàn diện, gắn chặt giữa giáo dục, bồi dưỡng nhận thức với phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong thực tiễn đấu tranh tư tưởng, lý luận. Đây không chỉ là trách nhiệm tự giác của mỗi giảng viên mà còn là nhiệm vụ thường xuyên của các cấp ủy, tổ chức đảng, lãnh đạo, chỉ huy khoa và cơ quan chức năng trong các học viện, trường sĩ quan quân đội.
Sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, thống nhất cùng với cơ chế, chính sách phù hợp sẽ tạo môi trường thuận lợi để ý thức chính trị của giảng viên không ngừng được củng cố và phát triển. Thực hiện tốt các giải pháp trên sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, trình độ lý luận và năng lực thực tiễn cao, xứng đáng là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, lý luận của Đảng ở các học viện, trường sĩ quan quân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Toàn quân tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong kỷ nguyên mới. https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/toan-quan-tiep-tuc-day-manh-cong-tac-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-dau-tranh-phan-bac-cac-quan-diem-sai-trai-thu-dich-trong-ky-nguyen-moi-832119
Tài liệu tham khảo:
1. Toàn văn Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiv-cua-dang-119260206221643667.htm
2. Đảng bộ Quân đội (2025). Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
3. Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
4. Nâng cao ý thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/11/14/nang-cao-y-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-cho-doi-ngu-giang-vien-khoa-hoc-xa-hoi-va-nhan-van-o-cac-hoc-vien-truong-si-quan-quan-doi/
5. Vai trò của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội trong công tác chuyển đổi số hiện nay. https://tapchilichsudang.vn/vai-tro-cua-giang-vien-khoa-hoc-xa-hoi-va-nhan-van-o-cac-hoc-vien-truong-si-quan-quan-doi-trong-cong-tac-chuyen-doi-so-hien-nay.html
