ThS. Nguyễn Đức Lực
Đảng ủy phường Gia Sàng, tỉnh Thái Nguyên
(Quanlynhanuoc.vn) – Thực hành dân chủ ở cơ sở là yêu cầu tất yếu trong xây dựng nông thôn mới, góp phần phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở. Thực tiễn tại các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên cho thấy, việc đổi mới phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở đã tạo chuyển biến tích cực trong huy động nguồn lực, tăng cường sự tham gia của Nhân dân và củng cố đồng thuận xã hội. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn những hạn chế về hình thức tổ chức, năng lực tham gia và cơ chế phản hồi. Bài viết tập trung phân tích thực trạng, từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới hiện nay.
Từ khóa: Dân chủ ở cơ sở; xây dựng nông thôn mới; xã miền núi; Thái Nguyên.
1. Đặt vấn đề
Thực hành dân chủ ở cơ sở là nền tảng quan trọng để bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, đồng thời là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững ở cơ sở. Trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, dân chủ ở cơ sở không chỉ thể hiện ở việc Nhân dân được biết, được bàn, được quyết định và được giám sát mà còn trực tiếp quyết định chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của từng tiêu chí nông thôn mới. Đối với các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên, nơi có điều kiện kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, đặc điểm dân cư đa dạng về dân tộc thì việc thực hành dân chủ ở cơ sở càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, quá trình xây dựng nông thôn mới ở các xã miền núi Thái Nguyên đã đạt được nhiều kết quả tích cực, trong đó có sự tham gia ngày càng rõ nét của Nhân dân vào các hoạt động phát triển cộng đồng. Tuy nhiên, phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở vẫn còn những hạn chế nhất định, như hình thức tham gia của người dân chưa thực sự đa dạng, mức độ chủ động và chiều sâu tham gia còn hạn chế, cơ chế đối thoại và phản biện xã hội ở cơ sở chưa được phát huy đầy đủ. Những hạn chế này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở theo hướng thực chất, phù hợp với điều kiện miền núi và gắn chặt hơn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới.
2. Phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới tại các xã miền núi Thái Nguyên
Thực hành dân chủ ở cơ sở là một trong những nguyên tắc nền tảng của hệ thống chính trị Việt Nam, bảo đảm quyền làm chủ trực tiếp của Nhân dân trong quản lý xã hội, đồng thời là điều kiện quan trọng để huy động, phát huy sức mạnh của cộng đồng trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội. Trong xây dựng nông thôn mới, dân chủ ở cơ sở không chỉ là yêu cầu về mặt chính trị – pháp lý mà còn là phương thức tổ chức thực tiễn nhằm tạo sự đồng thuận xã hội, nâng cao hiệu quả và tính bền vững của các tiêu chí nông thôn mới. Đối với các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên, việc nhận diện đúng và đầy đủ các vấn đề về phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh phát triển hiện nay.
Nội hàm phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới, là tổng thể các cách thức, hình thức, cơ chế mà thông qua đó Nhân dân tham gia vào quá trình xây dựng, tổ chức thực hiện, giám sát và đánh giá các chủ trương, chính sách, chương trình, dự án liên quan trực tiếp đến xây dựng nông thôn mới ở cơ sở. Phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở không chỉ dừng lại ở việc thực hiện đúng các quy định của pháp luật về “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” mà còn bao hàm việc tổ chức các kênh thông tin, đối thoại, tham vấn và phản biện xã hội phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa bàn.
Trong bối cảnh các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên, phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và đặc điểm dân cư. Đây là khu vực có địa hình phức tạp, giao thông còn khó khăn, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, trình độ dân trí và mức sống không đồng đều giữa các địa phương. Những đặc điểm này vừa đặt ra yêu cầu, vừa tạo ra thách thức đối với việc lựa chọn và tổ chức các phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới. Do đó, phương thức thực hành dân chủ không thể áp dụng máy móc, đồng loạt, mà cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc thù miền núi.
Thực tiễn cho thấy, ở những địa phương mà phương thức thực hành dân chủ được tổ chức thực chất, minh bạch, người dân được tham gia từ khâu lập kế hoạch đến tổ chức thực hiện và giám sát, thì quá trình xây dựng nông thôn mới diễn ra thuận lợi hơn, huy động được nhiều nguồn lực xã hội, hạn chế khiếu kiện, mâu thuẫn phát sinh. Ngược lại, nếu phương thức thực hành dân chủ mang tính hình thức, thiếu thông tin, thiếu đối thoại, thì dễ dẫn đến tâm lý thờ ơ, ỷ lại của người dân, làm giảm hiệu quả và tính bền vững của các tiêu chí nông thôn mới.
Chính quyền xã, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội giữ vai trò trung tâm trong việc tạo lập cơ chế, không gian và điều kiện để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ. Ở các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên, năng lực tổ chức, điều hành của đội ngũ cán bộ cơ sở có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thực hành dân chủ. Phương thức thực hành dân chủ chỉ phát huy hiệu quả khi cán bộ cơ sở thực sự tôn trọng Nhân dân, biết lắng nghe, đối thoại và tạo điều kiện để người dân tham gia một cách chủ động, tự giác.
Ngoài các hình thức truyền thống như họp thôn, bản, lấy ý kiến Nhân dân bằng văn bản, niêm yết công khai thông tin, cần chú trọng mở rộng các hình thức đối thoại trực tiếp, tiếp xúc chuyên đề, phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Đây là những chủ thể có ảnh hưởng lớn đến nhận thức và hành vi của người dân miền núi, góp phần nâng cao hiệu quả thực hành dân chủ ở cơ sở theo hướng gần dân, sát dân. Đồng thời, phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới cần gắn với yêu cầu minh bạch, công khai và trách nhiệm giải trình. Việc công khai quy hoạch, kế hoạch, nguồn vốn, tiến độ và kết quả thực hiện các tiêu chí nông thôn mới là điều kiện tiên quyết để Nhân dân tham gia giám sát và phản biện. Đối với các xã miền núi, nơi người dân còn hạn chế trong tiếp cận thông tin, việc lựa chọn hình thức công khai phù hợp, dễ hiểu, dễ tiếp cận là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm.
Dân chủ ở cơ sở không chỉ nhằm bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân trong ngắn hạn mà còn góp phần nâng cao năng lực cộng đồng, củng cố niềm tin xã hội và xây dựng nền tảng cho sự phát triển lâu dài. Đổi mới phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ mang tính chiến lược, do đó, cần được nghiên cứu, triển khai một cách đồng bộ, khoa học và phù hợp với thực tiễn địa phương.
3. Thực trạng phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới tại các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên
Báo cáo của Ủy ban Mặt Trận Tổ quốc tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh Thái Nguyên đã đạt được những kết quả tích cực nổi bật. Số liệu tỉnh công bố cho thấy, đến hết năm 2024, toàn tỉnh có 118/126 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm 93,7% tổng số xã; trong đó có 28 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 8 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Mục tiêu đến năm 2025 là phấn đấu có 97% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 40% xã đạt nông thôn mới nâng cao và trên 10% xã đạt nông thôn mới kiểu mẫu.
Diện mạo nông thôn miền núi Thái Nguyên đã có những thay đổi rõ nét với hệ thống hạ tầng giao thông, nhà văn hóa, thủy lợi, điện, nước sạch và các dịch vụ thiết yếu được đầu tư đồng bộ, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân. Trong bối cảnh đó, phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở – tức là cách mà chính quyền phối hợp với Nhân dân để tổ chức, bàn bạc, quyết định và giám sát các hoạt động xây dựng nông thôn mới – có vai trò quan trọng không chỉ trong việc huy động nguồn lực mà còn tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.
Thứ nhất, phương thức công khai thông tin rộng rãi và đa kênh giúp người dân nắm bắt quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến xây dựng nông thôn mới. Công tác công khai thông tin về kế hoạch xây dựng nông thôn mới, quy hoạch, tiêu chí cần đạt, nguồn vốn và tiến độ được thực hiện ở hầu hết các xã miền núi thông qua nhiều hình thức như niêm yết tại trụ sở UBND xã, nhà văn hóa thôn – bản, họp thôn và hệ thống truyền thanh cơ sở. Việc công khai đa kênh này đóng vai trò cơ bản giúp người dân tiếp cận đầy đủ thông tin, từ đó chủ động tham gia vào quá trình xây dựng và giám sát. Điều này phù hợp với tinh thần “dân biết” và “dân bàn” theo quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2012.
Việc cung cấp thông tin minh bạch còn giúp người dân hiểu rõ trách nhiệm đóng góp nguồn lực và ý nghĩa của các tiêu chí nông thôn mới đối với phát triển cộng đồng, hạn chế tâm lý thiếu thông tin, thụ động trong tiếp cận các chủ trương. Thực tế cho thấy, khi người dân nắm bắt đầy đủ thông tin, họ sẵn sàng đóng góp công sức và tài nguyên gia đình để xây dựng công trình cộng đồng – một phần quan trọng của tiêu chí xã đạt chuẩn.
Thứ hai, người dân được tham gia bàn bạc, quyết định các nội dung trọng tâm của xây dựng nông thôn mới. Ở nhiều xã miền núi, chính quyền cơ sở chú trọng tổ chức các buổi họp dân, hội nghị Nhân dân, lấy ý kiến về danh mục công trình ưu tiên, tiêu chí cần tập trung nâng cao và phương án huy động nguồn lực. Hình thức lấy ý kiến đa dạng, từ trực tiếp tại các cuộc họp đến khảo sát lấy ý kiến bằng văn bản, bảo đảm để mọi nhóm dân cư, kể cả đồng bào dân tộc thiểu số, có cơ hội trình bày nguyện vọng của mình. Đặc biệt, vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín được khai thác hiệu quả nhằm khuếch tán thông tin và khuyến khích tham gia. Việc Nhân dân được tham gia bàn bạc sớm trong quá trình xây dựng kế hoạch giúp các quyết định phù hợp hơn với điều kiện thực tế, hạn chế tình trạng áp đặt từ trên xuống, đồng thời củng cố trách nhiệm cộng đồng trong tổ chức thực hiện.
Thứ ba, phương thức huy động người dân trực tiếp tham gia triển khai các hoạt động xây dựng nông thôn mới được tổ chức hiệu quả. Phong trào “Thái Nguyên chung sức xây dựng nông thôn mới” đã trở thành điểm sáng trong giai đoạn 2021 – 2025. Theo báo cáo, toàn tỉnh đã phát động 462 cuộc ra quân hưởng ứng phong trào thi đua với trên 260.870 lượt người tham gia, vận động Nhân dân hiến trên 81,8 ha đất và tài sản trên đất, huy động kinh phí xã hội hoá đạt trên 86,4 tỷ đồng. Những con số này cho thấy, phương thức truyền thống “dân bàn – dân làm” đã huy động được nguồn lực to lớn từ cộng đồng, giảm áp lực đầu tư ngân sách và tạo động lực “làm chủ” của Nhân dân trong xây dựng hạ tầng nông thôn. Không chỉ huy động vật chất, phương thức này khuyến khích Nhân dân tự tổ chức dọn dẹp môi trường, bảo vệ công trình, vận động lẫn nhau trong các hoạt động cộng đồng, phản ánh rõ quyền “dân làm” trong nền dân chủ ở cơ sở.
Thứ tư, người dân tham gia giám sát, phản biện và đánh giá thực hiện các tiêu chí nông thôn mới. Thông qua các tổ chức như Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể, Nhân dân tham gia giám sát chất lượng công trình, sử dụng ngân sách, triển khai các dự án thuộc Chương trình xây dựng nông thôn mới. Việc này không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của chính quyền cơ sở mà còn là công cụ để Nhân dân phản biện các quyết định chưa phù hợp và đề xuất điều chỉnh kịp thời. Các hoạt động lấy ý kiến sự hài lòng của Nhân dân đối với kết quả xây dựng nông thôn mới ở các cấp xã cũng được triển khai rộng, thể hiện rõ phương thức “dân kiểm tra, dân phản biện” trong thực hành dân chủ ở cơ sở.
Bên cạnh những kết quả đạt được, một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục trong thực hiện dân chủ ở cơ sở ở các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên, đó là: việc công khai thông tin và lấy ý kiến Nhân dân còn mang tính thủ tục, chưa đi sâu vào đối thoại, trao đổi khiến nhiều người dân, nhất là nhóm yếu thế, chưa thật sự hiểu và tham gia quyết định các vấn đề quan trọng liên quan đến xây dựng nông thôn mới. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng quyết định và tính thực chất của dân chủ ở cơ sở. Năng lực tổ chức và điều hành phương thức dân chủ của đội ngũ cán bộ cơ sở còn hạn chế. Một số cán bộ xã và thôn, bản chưa quen với kỹ năng tạo điều kiện cho Nhân dân tham gia thảo luận tại các cuộc họp, hoặc có tâm lý né tránh các ý kiến phản biện gay gắt của người dân. Điều này làm giảm chất lượng thảo luận, thiếu sự sáng tạo trong tổ chức hình thức lấy ý kiến người dân, đồng thời làm giảm động lực và cơ hội để Nhân dân tham gia sâu rộng vào quá trình hoạch định và thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới.
Điều kiện bảo đảm cho phương thức dân chủ ở cơ sở ở miền núi còn nhiều khó khăn. Cơ sở vật chất phục vụ sinh hoạt cộng đồng như nhà văn hóa, thiết bị truyền thanh cơ sở ở một số xã miền núi còn thiếu hoặc xuống cấp, làm hạn chế không gian tổ chức các cuộc họp dân. Bên cạnh đó, trình độ tiếp cận công nghệ thông tin của người dân còn hạn chế, dẫn đến việc chưa khai thác được các phương thức lấy ý kiến trực tuyến hoặc công khai trên nền tảng số. Do đó, phương thức truyền thống vẫn chiếm ưu thế nhưng lại ít linh hoạt, khó tiếp cận rộng rãi đối tượng dân cư, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện trong quản lý nhà nước.
4. Một số giải pháp
Một là, đổi mới phương thức công khai, minh bạch thông tin theo hướng dễ tiếp cận, dễ hiểu và phù hợp với đặc thù miền núi.
Công khai thông tin là khâu mở đầu và có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng thực hành dân chủ ở cơ sở. Trong thời gian tới, các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên cần tiếp tục đổi mới phương thức công khai thông tin về xây dựng nông thôn mới theo hướng đa dạng hóa hình thức, kết hợp hài hòa giữa phương thức truyền thống và hiện đại. Bên cạnh việc niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, nhà văn hóa thôn, bản, cần tăng cường sử dụng hệ thống truyền thanh cơ sở, các buổi sinh hoạt cộng đồng, sinh hoạt chi bộ, đoàn thể để truyền tải thông tin một cách trực tiếp, dễ hiểu, sát với trình độ tiếp nhận của người dân miền núi.
Đặc biệt, nội dung công khai cần được “phiên dịch” theo cách ngắn gọn, rõ ràng, tập trung vào những vấn đề mà người dân quan tâm như mức đóng góp, quyền lợi, trách nhiệm, tiến độ và kết quả thực hiện các tiêu chí nông thôn mới. Việc công khai không chỉ dừng ở thông báo mà cần gắn với giải thích, trao đổi, làm rõ các vấn đề còn băn khoăn, tạo tiền đề cho các bước “dân bàn” và “dân làm” tiếp theo. Đây là điều kiện quan trọng để chuyển từ công khai hình thức sang công khai thực chất trong thực hành dân chủ ở cơ sở.
Hai là, đổi mới phương thức để người dân tham gia bàn bạc, quyết định các nội dung trọng tâm của xây dựng nông thôn mới theo hướng thực chất, có chiều sâu.
Thực hành dân chủ ở cơ sở chỉ thực sự có ý nghĩa khi Nhân dân được tham gia bàn bạc và quyết định những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống và lợi ích của mình. Do đó, các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên cần đổi mới phương thức tổ chức lấy ý kiến Nhân dân theo hướng tăng cường đối thoại, thảo luận dân chủ, hạn chế tình trạng lấy ý kiến mang tính hình thức. Các cuộc họp thôn, bản cần được chuẩn bị kỹ về nội dung, tài liệu, phương án để người dân có đủ thông tin trước khi thảo luận và quyết định.
Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số như những “cầu nối” giữa chính quyền và Nhân dân, góp phần định hướng thảo luận, giải thích chủ trương, tạo sự đồng thuận xã hội. Việc đổi mới phương thức “dân bàn” theo hướng thực chất không chỉ giúp nâng cao chất lượng quyết định ở cơ sở, mà còn góp phần hình thành ý thức trách nhiệm và tinh thần làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới.
Ba là, đổi mới phương thức tổ chức để người dân trực tiếp tham gia thực hiện các tiêu chí nông thôn mới, gắn dân chủ với hiệu quả và tính bền vững.
Trong thời gian tới, cần tiếp tục khẳng định và phát huy phương thức “Nhân dân là chủ thể” trong tổ chức thực hiện xây dựng nông thôn mới ở các xã miền núi. Việc huy động Nhân dân không chỉ dừng ở đóng góp nguồn lực, mà cần mở rộng sang việc tham gia quản lý, bảo vệ và khai thác hiệu quả các công trình, mô hình sau đầu tư. Chính quyền cơ sở cần tạo điều kiện để người dân tham gia trực tiếp vào các tổ tự quản, nhóm cộng đồng trong các lĩnh vực, như: bảo vệ môi trường, duy tu hạ tầng, phát triển sản xuất gắn với lợi thế địa phương.
Đồng thời, cần đổi mới phương thức vận động Nhân dân theo hướng tôn trọng, thuyết phục, tránh áp đặt hành chính. Việc tổ chức các phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới cần gắn với lợi ích thiết thực của người dân, nhất là ở vùng miền núi còn nhiều khó khăn. Khi người dân thấy rõ vai trò, lợi ích và trách nhiệm của mình, dân chủ ở cơ sở sẽ trở thành động lực nội sinh thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới bền vững.
Bốn là, đổi mới phương thức giám sát, phản biện của người dân theo hướng tăng cường trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực ở cơ sở.
Giám sát và phản biện xã hội là khâu quan trọng bảo đảm dân chủ ở cơ sở được thực hiện đầy đủ, thực chất. Trong thời gian tới, các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên cần tiếp tục củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội trong giám sát quá trình xây dựng nông thôn mới. Việc giám sát cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, tập trung vào các lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực như quản lý nguồn vốn, chất lượng công trình, thực hiện quy hoạch.
Bên cạnh đó, cần đổi mới phương thức tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của Nhân dân theo hướng công khai, minh bạch, có thời hạn xử lý rõ ràng. Chính quyền cơ sở phải coi việc giải trình trước Nhân dân là trách nhiệm thường xuyên, góp phần xây dựng niềm tin xã hội và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Khi phương thức giám sát và phản biện của người dân được bảo đảm, dân chủ ở cơ sở sẽ thực sự trở thành công cụ kiểm soát quyền lực và nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới ở các xã miền núi.
5. Kết luận
Đổi mới phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở các xã miền núi tỉnh Thái Nguyên là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quan trọng nhằm phát huy thực chất quyền làm chủ của Nhân dân; đồng thời, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở. Thực tiễn cho thấy, khi phương thức thực hành dân chủ được tổ chức phù hợp với đặc thù miền núi và gắn chặt với các tiêu chí nông thôn mới, sẽ tạo được sự đồng thuận xã hội, huy động hiệu quả các nguồn lực, hạn chế tiêu cực, lãng phí và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền cơ sở. Trong thời gian tới, việc triển khai đồng bộ, linh hoạt các giải pháp đổi mới phương thức thực hành dân chủ ở cơ sở sẽ góp phần nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, thúc đẩy phát triển bền vững khu vực miền núi tỉnh Thái Nguyên.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (2025). Báo cáo tổng kết Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025, trình bày kết quả huy động vốn và thực hiện Bộ tiêu chí giai đoạn này.
2. Quốc hội (2022). Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022.
3. Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên(2021). Đề án Xây dựng nông thôn mới tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021 – 2025.
4. Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (2023). Báo cáo hoạt động giám sát và phản biện xã hội trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2023.
5. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thái Nguyên (2025). Thái Nguyên chung sức xây dựng nông thôn mới: Huy động sức dân, tạo dựng diện mạo mới cho nông thôn; báo cáo phong trào thi đua, huy động Nhân dân tham gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn 2021 – 2025.
6. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thái Nguyên (2024). Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng nông thôn mới.
