ThS. Bùi Xuân Thắng
Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng, Quân khu 3
(Quanlynhanuoc.vn) – Thời gian qua, Thành ủy Hải Phòng luôn sát sao công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế nói chung và kinh tế biển nói riêng. Trên cơ sở đó, góp phần định hướng đúng đắn chiến lược phát triển kinh tế biển của thành phố, phát huy tiềm năng, lợi thế vùng biển, thu hút hiệu quả các nguồn lực đầu tư, bảo đảm tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững. Bài viết làm rõ thực trạng Thành ủy Hải Phòng lãnh đạo phát triển kinh tế biển hiện nay, chỉ rõ một số hạn chế, bất cập; từ đó, đề xuất định hướng giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này thời gian tới.
Từ khóa: Phát triển; chiến lược phát triển; kinh tế biển; tăng cường sự lãnh đạo; Thành ủy Hải Phòng.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, phát triển kinh tế biển được xác định là một trong những định hướng chiến lược quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế biển, góp phần phát triển nhanh và bền vững. Hải Phòng là thành phố cảng, trung tâm kinh tế biển quan trọng của miền Bắc, có vị trí chiến lược đặc biệt về kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Với hệ thống cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển, du lịch biển đảo và dịch vụ logistics phát triển, kinh tế biển đã và đang đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân thành phố.
Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của quá trình phát triển, kinh tế biển Hải Phòng vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, như chưa khai thác hết tiềm năng hiện có; tăng trưởng chưa gắn với chất lượng cao, thiếu liên kết vùng, ngành; chưa bảo vệ tốt môi trường biển và thích ứng với biến đổi khí hậu. Những vấn đề đó, đòi hỏi phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, thống nhất và hiệu quả từ Thành ủy Hải Phòng để bảo đảm phát triển kinh tế biển đúng định hướng, hiệu quả và bền vững. Bài viết phân tích, đánh giá thực trạng; đề xuất giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hải Phòng trong phát triển kinh tế biển hiện nay, góp phần phát huy tối đa tiềm năng biển, xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, xứng tầm trong khu vực và quốc gia.
2. Thực trạng Thành ủy Hải Phòng lãnh đạo phát triển kinh tế biển
Bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương về phát triển kinh tế biển, như Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/01/2019 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 892/QĐ-TTg ngày 26/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển cụm liên kết ngành kinh tế biển gắn với xây dựng các trung tâm kinh tế biển mạnh thời kỳ đến năm 2030… Trên cơ sở đó, Thành ủy Hải Phòng lãnh đạo sát sao nhiệm vụ phát triển kinh tế biển tại địa phương.
Thành ủy đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 07/6/2018 về phát triển kinh tế thủy sản, xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm nghề cá lớn của cả nước gắn với ngư trường Vịnh Bắc Bộ; Quyết định số 1804-QĐ/TU ngày 09/4/2025 về việc thành lập Ban Chỉ đạo phát triển Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng. Trong đó, bám sát mục tiêu phấn đấu xây dựng: “Hải Phòng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của cả nước, sớm trở thành thành phố công nghiệp gắn với cảng biển phát triển hiện đại, thông minh, bền vững với những ngành mũi nhọn, như kinh tế biển, cơ khí chế tạo, chế biến, điện tử, dịch vụ logistics, khoa học và công nghệ biển”1.
Thành ủy Hải Phòng đã chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo việc quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện đồng bộ các nghị quyết, quyết định của Thành ủy và Ban Thường vụ Thành ủy liên quan đến phát triển kinh tế biển, cảng biển và dịch vụ logistics, xác định đây là nhiệm vụ then chốt trong chiến lược xây dựng và phát triển Thành phố Cảng. Điển hình là Nghị quyết số 02-NQ/TU ban hành ngày 02/8/2021 về phát triển các loại hình dịch vụ phục vụ hoạt động cảng biển và logistics đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, xác định: “Hạ tầng cảng biển được nâng cấp và đầu tư xây dựng mới theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp với xu hướng phát triển vận tải biển khu vực và quốc tế”2. Nghị quyết đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng mục tiêu, hoàn thiện cơ sở pháp lý và đề ra hệ thống giải pháp cụ thể, tạo điều kiện để các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc triển khai thực hiện thống nhất, hiệu quả trên phạm vi toàn thành phố.
Thành ủy đã chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên nghiên cứu, quán triệt sâu sắc nội dung nghị quyết, xây dựng chương trình hành động, kế hoạch thực hiện sát với thực tiễn địa phương, gắn với mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành trọng điểm kinh tế biển của cả nước, trung tâm dịch vụ logistics quốc gia và quốc tế; đồng thời, phát huy lợi thế cảng biển, dịch vụ và liên kết vùng trong phát triển kinh tế – xã hội. Các cấp ủy và chính quyền đã chủ động phối hợp với các ban, ngành trung ương và địa phương cụ thể hóa nghị quyết, trong đó, giao trách nhiệm rõ ràng cho cơ quan quản lý, đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển kết cấu hạ tầng cảng biển, logistics, đào tạo nguồn nhân lực và thu hút đầu tư trong lĩnh vực kinh tế biển3.
Thành ủy Hải Phòng luôn coi trọng vai trò lãnh đạo trong xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, đặc biệt là đội ngũ cán bộ công tác trong lĩnh vực kinh tế biển nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của thành phố trong giai đoạn mới. Công tác cán bộ được xác định là khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế biển. Trên cơ sở đó, Thành ủy tập trung chỉ đạo việc kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về biển, đảo theo hướng đồng bộ, thống nhất, bảo đảm thực hiện tốt chức năng quản lý tổng hợp, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý trên địa bàn.
Đồng thời, các cơ quan, đơn vị chức năng được giao nhiệm vụ tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân lực, lao động và cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực kinh tế biển, chú trọng trang bị kiến thức chuyên môn, kỹ năng quản lý, năng lực điều hành và kinh nghiệm thực tiễn. Thông qua đó, từng bước hình thành đội ngũ cán bộ và lao động có phẩm chất, năng lực và trình độ, đủ khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển, góp phần quan trọng trong thực hiện chiến lược phát triển của thành phố. Tính hết tháng 7/2025, các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn thành phố có 1.900 dự án, với tổng vốn gần 50 tỷ USD, tạo việc làm cho hơn 343 nghìn lao động4; trong đó, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam luôn đi đầu trong đào tạo cử nhân chuyên ngành Logistics với năng lực khoảng 300 sinh viên/năm và khoảng 1.000 sinh viên các chuyên ngành gần, như: kinh tế vận tải biển, kinh tế vận tải thủy, kinh tế ngoại thương5…
Bên cạnh đó, Thành ủy Hải Phòng đã chủ động định hướng và tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế phát huy lợi thế của kinh tế biển, mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm của kinh tế biển như hệ thống cảng biển, dịch vụ logistics, công nghiệp ven biển, dịch vụ hàng hải và du lịch biển. Việc huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho phát triển kinh tế biển được xác định là một trong những nội dung quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy. Đồng thời, Thành ủy luôn coi cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh là khâu đột phá, tập trung chỉ đạo các cấp, các ngành chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, qua đó đóng góp tích cực vào việc hoàn thành và vượt các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra trong phát triển kinh tế biển của thành phố. Tính đến hết năm 2025, tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn thành phố Hải Phòng ước đạt 321.000 tỷ đồng, tăng 15,6% so với năm 2024. Giải ngân vốn đầu tư công đến ngày 26/12/2025 đã hoàn thành 100% theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đặc biệt, số doanh nghiệp thành lập mới đạt 7.200 doanh nghiệp, tăng trên 33% so với năm 20246.
Thành ủy Hải Phòng đã chỉ đạo xây dựng và củng cố cơ chế phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa chính quyền các cấp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và các tổ chức xã hội – nghề nghiệp trên địa bàn, nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp, huy động sự tham gia của toàn xã hội để phát triển kinh tế biển. Đồng thời, Thành ủy chỉ đạo Ủy ban nhân dân thành phố; phân công, giao nhiệm vụ cụ thể cho Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc các mục tiêu, nhiệm vụ được xác định trong các nghị quyết về phát triển kinh tế biển. Thông qua việc đẩy mạnh công tác vận động, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, các chủ trương, chính sách về kinh tế biển từng bước được triển khai hiệu quả trong thực tiễn. Qua đó, góp phần hình thành sự đồng thuận xã hội cao, bảo đảm các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế biển, cảng biển và dịch vụ logistics được tổ chức thực hiện phù hợp với định hướng, chiến lược phát triển chung của thành phố7.
Thành ủy Hải Phòng đã khẳng định vai trò lãnh đạo trong phát triển kinh tế biển thông qua việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với các tổ chức, đơn vị và cá nhân tham gia quản lý, tổ chức thực hiện các hoạt động kinh tế biển. Hằng năm, Ban Thường vụ Thành ủy và Ủy ban Kiểm tra Thành ủy chủ động xây dựng, triển khai các chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát phù hợp với thực tiễn, nhằm theo dõi và đánh giá việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết về phát triển kinh tế biển. Công tác kiểm tra, giám sát được tiến hành có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những lĩnh vực then chốt như chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với phát triển kinh tế biển. Tính đến tháng 7/2025, công tác kiểm tra, giám sát cho thấy sản lượng hàng hóa thông qua cảng biển khu vực Hải Phòng đạt 65,5 triệu tấn, tăng 7% so với cùng kỳ năm 20248. Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật hàng hải, nội quy cảng biển Hải Phòng; tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp hoạt động hàng hải…
Bên cạnh những kết quả đạt được công tác lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Thành ủy Hải Phòng còn tồn tại một số hạn chế, bất cập. Nhận thức của một bộ phận cán bộ về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của phát triển kinh tế biển vẫn còn hạn chế, chưa đầy đủ, thiếu tầm nhìn dài hạn; việc quán triệt, vận dụng và cụ thể hóa các nghị quyết của Trung ương và Thành ủy trong một số thời điểm còn mang tính chung chung, hình thức, chưa thật sự sát với điều kiện thực tiễn địa phương, làm giảm hiệu quả tổ chức thực hiện. Hệ thống văn bản chính sách, pháp luật liên quan đến phát triển các ngành dịch vụ ven biển và dịch vụ cảng biển chưa hoàn thiện, thường xuyên thay đổi, cập nhật, gây khó khăn cho quá trình triển khai áp dụng. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành và địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế biển còn thiếu chặt chẽ, chưa đồng bộ, nhất quán; thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin tại các cảng biển tuy đã được cải thiện nhưng chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả các chương trình, dự án9. Công tác thu hút, phát huy vai trò các thành phần kinh tế còn hạn chế do cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư chưa hấp dẫn, thiếu ổn định, đặc biệt trong các lĩnh vực du lịch biển, dịch vụ cảng và logistics. Ngoài ra, chính sách đất đai, hỗ trợ đầu tư, hạ tầng và quy hoạch cảng biển còn bất cập; nguồn nhân lực chất lượng cao thiếu hụt; công tác kiểm tra, giám sát và tuyên truyền chưa đi vào chiều sâu, làm giảm hiệu quả lãnh đạo phát triển kinh tế biển10.
3. Giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hải Phòng trong phát triển kinh tế biển thời gian tới
Thứ nhất, nâng cao nhận thức về vị trí, ý nghĩa chiến lược của phát triển kinh tế biển.
Thành ủy Hải Phòng cần bám sát Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, bám sát quan điểm chỉ đạo: “phát triển bền vững kinh tế biển gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, tăng cường đối ngoại, hợp tác quốc tế về biển, góp phần duy trì môi trường hoà bình, ổn định cho phát triển”11.
Trên cơ sở định hướng đó, Thành ủy cần tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo việc rà soát, bổ sung, cập nhật và tổ chức thực hiện có hiệu quả Chương trình hành động về phát triển bền vững kinh tế biển, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và yêu cầu phát triển của thành phố trong từng giai đoạn cụ thể. Đồng thời, các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế biển đã được xác định trong Nghị quyết số 91/NQ-HĐND ngày 06/12/2024 của Hội đồng nhân dân thành phố cần được cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch phát triển trung hạn và hằng năm. Trong quá trình triển khai, cần ưu tiên nâng cao chất lượng dịch vụ cảng biển và logistics, thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ gắn với hệ thống cảng biển, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm thu hút nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến phục vụ phát triển kinh tế biển.
Thành ủy cần chú trọng công tác nâng cao nhận thức cho các cấp ủy đảng, đội ngũ cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của kinh tế biển trong chiến lược phát triển bền vững của thành phố. Công tác tuyên truyền, phổ biến cần được kết hợp chặt chẽ với giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, bảo tồn tài nguyên biển, sử dụng bền vững không gian biển và ven biển; gắn phát triển kinh tế biển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự và an toàn xã hội trên biển. Nội dung tuyên truyền cần tập trung làm rõ các quy định của Luật Biển Việt Nam, luật pháp quốc tế về biển, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), cùng các chủ trương lớn của Đảng về phát triển bền vững kinh tế biển trong giai đoạn mới, qua đó, góp phần xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm kinh tế biển lớn, phát triển nhanh và bền vững.
Thứ hai, hoàn thiện cơ chế, chính sách và hệ thống pháp luật về phát triển kinh tế biển.
Thành ủy Hải Phòng cần lãnh đạo các cơ quan, đơn vị liên quan tập trung rà soát, hệ thống hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến kinh tế biển đang được áp dụng, kịp thời phát hiện những điểm chồng chéo, bất cập, thiếu thống nhất giữa các quy định của Trung ương và địa phương. Trên cơ sở đó, Thành ủy lãnh đạo việc cụ thể hóa các nghị quyết, chiến lược về biển thành các chương trình, kế hoạch, đề án phù hợp với điều kiện thực tiễn của Hải Phòng, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
Thành ủy cần chỉ đạo các cơ quan chức năng xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển các ngành kinh tế biển theo hướng đồng bộ, ổn định và có tầm nhìn dài hạn. Các chính sách ưu tiên cần tập trung vào những lĩnh vực mũi nhọn như hệ thống cảng biển và dịch vụ logistics, công nghiệp đóng tàu và công nghiệp hỗ trợ, du lịch biển – đảo, nuôi trồng và khai thác thủy sản bền vững, kinh tế hàng hải gắn với bảo vệ môi trường biển. Đồng thời, cần có cơ chế phân cấp, phân quyền hợp lý cho các sở, ngành và địa phương ven biển trong quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên biển, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm kỷ cương pháp luật. Việc điều chỉnh, bổ sung quy hoạch không gian biển, cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp và các khu dịch vụ ven biển phải gắn chặt với hệ thống giao thông kết nối sau cảng, bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả. Mặt khác, cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện cơ chế phối hợp trong xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật về kinh tế biển.
Thứ ba, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý lĩnh vực kinh tế biển đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt và cán bộ trực tiếp phụ trách lĩnh vực kinh tế biển, có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín là yêu cầu có ý nghĩa then chốt. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai trò quyết định của nhân lực đối với sự thành bại của mọi nhiệm vụ chính trị. Người nhấn mạnh: “Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”12; “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc… huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”13. Qua đó cho thấy, công tác cán bộ giữ vai trò đặc biệt quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả và tiến độ triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế biển. Vì vậy, cần nâng cao nhận thức của các cấp ủy về vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước liên quan đến kinh tế biển, coi đây là yếu tố quyết định sự thành công của quá trình phát triển.
Thành ủy cần tiếp tục lãnh đạo việc rà soát, bổ sung và hoàn thiện quy hoạch đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực kinh tế biển theo hướng mở, linh hoạt, có tầm nhìn dài hạn, bảo đảm sự kế thừa, ổn định và phát triển bền vững. Công tác lựa chọn, bố trí và sử dụng cán bộ phải được thực hiện chặt chẽ, dựa trên phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và hiệu quả công tác; đồng thời chú trọng phát hiện, bồi dưỡng và tạo điều kiện phát triển cho đội ngũ cán bộ trẻ, cán bộ có tư duy đổi mới, hiểu biết sâu về kinh tế biển, quản lý biển, cảng biển, logistics và các lĩnh vực liên quan.
Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ toàn diện cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực kinh tế biển theo hướng chuyên sâu, thiết thực và sát với yêu cầu thực tiễn. Nội dung đào tạo cần tập trung vào phát triển kinh tế biển bền vững, pháp luật về biển và hải đảo, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và các kỹ năng quản trị hiện đại. Hình thức đào tạo cần được đổi mới, đa dạng hóa, kết hợp hài hòa giữa đào tạo trong nước và hợp tác quốc tế, giữa lý luận và thực tiễn, qua đó nâng cao năng lực hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế biển.
Thứ tư, đổi mới công tác thu hút đầu tư và phát huy vai trò các thành phần kinh tế.
Thành ủy Hải Phòng cần tập trung lãnh đạo hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư vào kinh tế biển theo hướng minh bạch, đồng bộ, có tính dự báo dài hạn, tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Các chính sách ưu đãi cần được thiết kế có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên thu hút đầu tư vào những lĩnh vực có lợi thế và giá trị gia tăng cao như hệ thống cảng biển nước sâu, dịch vụ logistics, công nghiệp đóng tàu, du lịch biển, đảo và kinh tế hàng hải gắn với bảo vệ môi trường biển.
Thành ủy cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh tế biển. Đồng thời, lãnh đạo các cơ quan, đơn vị chức năng thực hiện đồng bộ các giải pháp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý cảng biển, dịch vụ logistics và du lịch biển. Phát huy mạnh mẽ vai trò của kinh tế tư nhân, kinh tế tập thể và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong phát triển kinh tế biển. Thành ủy cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng, dịch vụ biển theo hình thức đối tác công – tư (PPP); đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi để các hợp tác xã, tổ hợp tác ven biển phát triển các ngành nghề truyền thống gắn với du lịch, dịch vụ và nuôi trồng thủy sản bền vững.
Tăng cường công tác xúc tiến đầu tư theo hướng chủ động, chuyên nghiệp, có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời, thiết lập cơ chế đối thoại thường xuyên giữa chính quyền và doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án. Đặc biệt, cần gắn thu hút đầu tư với phát triển bền vững và bảo đảm quốc phòng, an ninh biển.
Thứ năm, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân tham gia phát triển kinh tế biển.
Thành ủy Hải Phòng cần sát sao trong lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội phát huy tốt vai trò là cầu nối giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân; chủ động nắm bắt tình hình, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, đặc biệt là ngư dân, người dân ven biển và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế biển. Trên cơ sở đó, kịp thời phản ánh, kiến nghị với các cấp có thẩm quyền nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm các chủ trương phát triển kinh tế biển phù hợp với thực tiễn và lợi ích chính đáng của Nhân dân.
Bám sát Quyết định số 217-QĐ/TW, ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị về việc ban hành Quy chế Giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội: “Có sự phối hợp chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội với các cơ quan, tố chức có liên quan; không làm trở ngại các hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát và phản biện xã hội”14. Việc giám sát cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, gắn với trách nhiệm giải trình của các cơ quan chức năng. Đồng thời, Thành ủy cần lãnh đạo, chỉ đạo tạo điều kiện thuận lợi để Nhân dân tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển kinh tế biển thông qua các phong trào thi đua yêu nước, các mô hình tự quản, liên kết sản xuất, tổ hợp tác, hợp tác xã, bảo vệ môi trường biển và giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn trên biển. Qua đó, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển Hải Phòng theo hướng bền vững, hiện đại và hội nhập.
Thứ sáu, tăng cường sự lãnh đạo, kiểm tra, giám sát của các cơ quan, đơn vị liên quan trong lãnh đạo kinh tế biển.
Thành ủy Hải Phòng cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp trong công tác kiểm tra, giám sát, xác định đây là một nội dung trọng tâm, thường xuyên trong công tác xây dựng Đảng và quản lý phát triển kinh tế biển. Việc xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát cần bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế biển của thành phố, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, tránh chồng chéo, hình thức. Bám sát Văn kiện Đại hội XIII của Đảng, đó là: “Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các quy định, quy chế nhằm giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát. Cải tiến, đổi mới phương pháp, quy trình, kỹ năng công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng bảo đảm khách quan, dân chủ, khoa học, đồng bộ, thống nhất, thận trọng, chặt chẽ, khả thi…”15.
Bên cạnh đó, Thành ủy cần chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng và các cơ quan chức năng phát huy vai trò, trách nhiệm trong công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch, cơ chế, chính sách và các dự án phát triển kinh tế biển. Nội dung kiểm tra, giám sát cần tập trung vào các lĩnh vực then chốt như quản lý quy hoạch không gian biển, thu hút và sử dụng nguồn lực đầu tư, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường biển, bảo đảm sinh kế và quyền lợi chính đáng của người dân ven biển và ngư dân. Qua đó, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, sai phạm, phòng ngừa tiêu cực, lãng phí trong quá trình triển khai. Mặt khác, cần tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Ủy ban Kiểm tra các cấp với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, các sở, ngành liên quan nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát. Việc xử lý sau kiểm tra, giám sát cần được thực hiện nghiêm túc, công khai, minh bạch, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị; đồng thời theo dõi, đôn đốc việc khắc phục các tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra.
4. Kết luận
Tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hải Phòng trong phát triển kinh tế biển hiện nay là yêu cầu có tính chiến lược, vừa cấp bách, vừa lâu dài nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế biển, đảo của thành phố. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về nâng cao nhận thức, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Thành ủy đối với phát triển kinh tế biển. Qua đó, tạo sự thống nhất trong hành động, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội, bảo đảm phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững. Trong bối cảnh mới, tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo của Thành ủy sẽ là yếu tố quyết định để Hải Phòng thực hiện thành công mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước.
Chú thích:
1. Bộ Chính trị (2019). Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/01/2019 về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
2, 9, 10. Thành ủy Hải Phòng (2021). Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 02/8/2021 về phát triển các loại hình dịch vụ phục vụ hoạt động cảng biển và logistics đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. tr. 1, 3, 3.
3. Xây dựng và phát triển Hải Phòng trở thành trọng điểm của khu vực phía Bắc và cả nước về dịch vụ cảng biển và logistics. https://thanhphohaiphong.gov.vn/xay-dung-va-phat-trien-hai-phong-tro-thanh-trong-diem-cua-khu-vuc-phia-bac-va-ca-nuoc-ve-dich-vu-cang-bien-va-logistics.html, ngày 25/10/2021.
4. Khơi nguồn lao động cho các khu công nghiệp Hải Phòng. https://baohaiphong.vn/khoi-nguon-lao-dong-cho-cac-khu-cong-nghiep-hai-phong-417861.html, ngày 3/8/2025.
5. Hải Phòng chuẩn bị nguồn nhân lực cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên Công nghiệp 4.0. https://heza.gov.vn/archives/5728?utm, truy cập ngày 25/2/2026.
6. 10. kết quả nổi bật của thành phố Hải Phòng năm 2025. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/10-ket-qua-noi-bat-cua-tp-hai-phong-nam-2025-119260101155655091.htm, ngày 01/01/2026.
7. Tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy Hải Phòng trong phát triển kinh tế biển. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/tang-cuong-su-lanh-dao-cua-thanh-uy-hai-phong-trong-phat-trien-kinh-te-bien-p29175.html, ngày 03/5/2025.
8. Hàng hóa thông qua cảng biển Hải Phòng tăng 7%. https://baohaiphong.vn/hang-hoa-thong-qua-cang-bien-hai-phong-tang-7-417868.html https://baohaiphong.vn/hang-hoa-thong-qua-cang-bien-hai-phong-tang-7-417868.html, ngày 03/8/2025.
11. Ban Chấp hành Trung ương (2018). Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
12, 13. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia – Sự thật, tr. 280, 309.
14. Bộ Chính trị (2013). Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 về việc ban hành Quy chế Giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội.
15. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 188.
