ThS. Nguyễn Sơn Tùng
Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương
(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết tập trung làm rõ những điểm mới, sự phát triển từ Chỉ thị số 10-CT/TW, ngày 30/3/2007 của Ban Bí thư về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; đến Chỉ thị số 50-CT/TW, ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới, cho thấy “nhận thức sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng của sinh hoạt chi bộ, coi đây là mệnh lệnh chính trị để sinh hoạt chi bộ là mệnh lệnh chính trị”1, góp phần xây dựng Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới.
Từ khóa: Xây dựng đảng; nâng cao chất lượng; sinh hoạt chi bộ; Chỉ thị số 10-CT/TW; Chỉ thị số 50-CT/TW.
1. Đặt vấn đề
Từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của sinh hoạt chi bộ và không ngừng đổi mới để hoạt động này thực sự hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của mỗi tổ chức đảng. Trong gần 20 năm qua, Đảng đã ban hành các văn bản lãnh đạo nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, tiêu biểu là Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 30/3/2007 của Ban Bí thư (khóa X) về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ (viết tắt là Chỉ thị số 10-CT/TW) đến Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư (khóa XIII) về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới (viết tắt là Chỉ thị số 50-CT/TW), cho thấy, quá trình phát triển về nhận thức của Đảng gắn với yêu cầu, nhiệm vụ từng giai đoạn. Mỗi văn bản ra đời trong bối cảnh lịch sử nhất định, vừa kế thừa kết quả, thành tựu của giai đoạn trước; đồng thời, bổ sung những yêu cầu mới nhằm giải quyết những vấn đề còn tồn tại hoặc vấn đề mới từ thực tiễn đặt ra.
2. Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ theo tinh thần Chỉ thị số 10-CT/TW
Trước khi Chỉ thị số 10-CT/TW ra đời, sinh hoạt chi bộ đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Vẫn còn hiện tượng nhiều cấp ủy, chi bộ chưa thực hiện nghiêm túc chế độ sinh hoạt đảng, buông lỏng công tác quản lý, giáo dục đảng viên2. Một số chi bộ xây dựng và nội dung sinh hoạt chi bộ còn nghèo nàn; tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu, tinh thần tự phê bình, phê bình của đảng viên còn hạn chế; tinh thần đoàn kết và tình thương yêu đồng chí chưa thực chất. Vì vậy, nhiều chi bộ chưa thực sự là nơi sinh hoạt tư tưởng để cấp ủy nắm và hiểu tâm tư, nguyện vọng của đảng viên; chưa thể hiện tốt vai trò là nơi lãnh đạo, giáo dục, quản lý, giám sát và rèn luyện đội ngũ đảng viên. Trong bối cảnh đó, Chỉ thị số 10-CT/TW được ban hành với mục đích “Làm cho các cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên nhận thức sâu sắc về vai trò, vị trí quan trọng của tổ chức cơ sở đảng và của chi bộ; ý nghĩa và tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên theo tinh thần Nghị quyết Đại hội X của Đảng”3. Chỉ thị đã xác định những yêu cầu cơ bản, có vai trò quan trọng nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ:
(1) Về nhận thức. Chỉ thị số 10-CT/TW yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên phải nhận thức đúng đắn rằng sinh hoạt chi bộ là nơi trực tiếp lãnh đạo, quản lý, giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên; là nền tảng để củng cố và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng.
(2) Về thực hiện các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng. Chỉ thị nhấn mạnh việc phải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, đặc biệt là nguyên tắc tập trung dân chủ. Dân chủ trong sinh hoạt phải được mở rộng, đặc biệt là trong việc thảo luận và quyết định những vấn đề liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của chi bộ và trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của đảng viên. Bên cạnh đó, Chỉ thị 10-CT/TW đặc biệt coi trọng tự phê bình và phê bình, coi đây là quy luật phát triển của Đảng. Chỉ thị yêu cầu phải đấu tranh chống lại các biểu hiện “bệnh hình thức, quan liêu, nể nang, né tránh, ngại va chạm”. Cấp ủy và chi bộ phải bảo vệ những đảng viên thẳng thắn đấu tranh chống tiêu cực, sai trái.
(3) Về nội dung. Nội dung sinh hoạt phải thiết thực, phong phú, gắn với nhiệm vụ chính trị của chi bộ, kịp thời quán triệt các nghị quyết của cấp trên, các chủ trương, chính sách mới. Chỉ thị cũng yêu cầu gắn sinh hoạt chi bộ với cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” để làm cho nội dung sinh hoạt sinh động, hiệu quả hơn.
(4) Về vai trò của cấp ủy và bí thư chi bộ. Chỉ thị số 10-CT/TW nhấn mạnh vai trò của cấp ủy, nhất là đồng chí bí thư chi bộ được xác định là người chịu trách nhiệm trực tiếp về việc chuẩn bị và tổ chức buổi sinh hoạt chi bộ. Chỉ thị số 10-CT/TW yêu cầu chi ủy mà trước hết là bí thư chi bộ phải chuẩn bị kỹ nội dung, chú trọng một số vấn đề sau: Đánh giá tình hình tư tưởng và những diễn biến tư tưởng của cán bộ, đảng viên, quần chúng thuộc phạm vi lãnh đạo của chi bộ; kết quả thực hiện nhiệm vụ của chi bộ trong tháng; tình hình đảng viên thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ được cấp trên và chi bộ phân công. Tổng hợp ý kiến của đảng viên, quần chúng đóng góp cho sự lãnh đạo của chi bộ, vai trò tiền phong, gương mẫu và phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên ở địa phương, cơ quan, đơn vị và thông báo để chi bộ biết. Khi xác định nhiệm vụ của chi bộ trong tháng tới cần tập trung vào các vấn đề trọng tâm, cụ thể, bức xúc trước mắt, đồng thời phân công nhiệm vụ phù hợp với khả năng của đảng viên để thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ đề ra.
Chỉ thị số 10-CT/TW ra đời đã góp phần tạo sự chuyển biển về cả nhận thức và hành động trong toàn Đảng, giúp chấn chỉnh lại nền nếp sinh hoạt ở nhiều chi bộ, nâng cao ý thức trách nhiệm của đảng viên và cấp ủy. Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện, những hạn chế về tính hình thức, thiếu chiều sâu vẫn còn tồn tại, đặc biệt là ở những chi bộ thiếu sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy cấp trên.
Để tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện Chỉ thị 10-CT/TW và Kết luận 18-KL/TW (năm 2017) của Ban Bí thư, Ban Tổ chức Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 12-HD/BTCTW ngày 18/01/2022 về nghiệp vụ công tác đảng viên. Văn bản này đóng vai trò là một “cẩm nang” chi tiết, giúp các chi bộ có một quy trình sinh hoạt khoa học, bài bản hơn, khắc phục được tình trạng lúng túng về mặt phương pháp.
Hướng dẫn 12-HD/BTCTW đã xây dựng quy trình sinh hoạt chi bộ chặt chẽ với ba bước rõ ràng: chuẩn bị, tiến hành và kết thúc.
Một là, công tác chuẩn bị. Hướng dẫn số 12- HD/BTCTW đã làm rõ trách nhiệm của bí thư chi bộ trong việc chuẩn bị nội dung, dự thảo nghị quyết, đặc biệt là việc tổ chức họp chi ủy để thống nhất nội dung trước khi đưa ra chi bộ, khuyến khích việc gửi trước tài liệu cho đảng viên để nghiên cứu, chuẩn bị ý kiến.
Hai là, các bước tiến hành sinh hoạt chi bộ. Hướng dẫn quy định rõ các bước của buổi sinh hoạt thường kỳ và sinh họa chuyên đề: mở đầu, tiến hành và kết thúc.
Hướng dẫn số 12-HD/BTCTW đã chi tiết hóa nội dung sinh hoạt thường kỳ thành hai nội dung chính là về công tác chính trị, tư tưởng và về thực hiện nhiệm vụ chính trị. Hướng dẫn yêu cầu không tổ chức sinh hoạt chuyên môn lồng ghép với sinh hoạt chi bộ; nhấn mạnh tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên đề, coi đó là một trong những giải pháp để nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. Hướng dẫn yêu cầu các chi bộ phải xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên đề hằng năm, mỗi quý ít nhất một lần chi bộ tổ chức sinh hoạt và nội dung phải gắn với thực tiễn;việc tổ chức sinh hoạt chuyên đề không thay thế sinh hoạt chi bộ thường kỳ; nếu chi bộ khó khăn về thời gian, địa điểm có thể kết hợp sinh hoạt chuyên đề với sinh hoạt chi bộ thường kỳ trong cùng một buổi, nhưng phải thực hiện lần lượt, sinh hoạt thường kỳ xong mới sinh hoạt chuyên đề hoặc ngược lại.
Hướng dẫn số 12-HD/BTCTW đưa ra một số tiêu chí khung để làm cơ sở ban hành tiêu chí đánh giá một buổi sinh hoạt chi bộ thường kỳ đạt chất lượng, gồm: tỷ lệ đảng viên dự sinh hoạt chi bộ; công tác chuẩn bị sinh hoạt chi bộ; tổ chức sinh hoạt chi bộ (thời điểm, nội dung, trình tự sinh hoạt chi bộ; phương pháp điều hành; việc thực hiện biểu dương, nhắc nhở, phê bình đảng viên; số lượng đảng viên tham gia phát biểu ý kiến; thời gian sinh hoạt chi bộ; việc ghi và lưu giữ sổ biên bản sinh hoạt chi bộ); thực hiện nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng; kết quả lãnh đạo thực hiện kết luận hoặc nghị quyết của chi bộ.
Sự ra đời của Hướng dẫn số 12-HD/TW đã giúp công tác sinh hoạt chi bộ trở nên khoa học, bài bản và có nền nếp hơn, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các chi bộ.
3. Chỉ thị số 50-CT/TW của Ban Bí thư (khóa XIII) – yêu cầu đột phá nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ
Chỉ thị số 50-CT/TW đánh giá sau gần 8 năm thực hiện Kết luận số 18-KL/TW, ngày 22/9/2017 của Ban Bí thư (khóa XII) về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 10-CT/TW, ngày 30/3/2007 của Ban Bí thư (khóa X) về “Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ”, đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của cấp ủy, chi ủy, bí thư chi bộ và đảng viên được nâng lên; nền nếp sinh hoạt chi bộ cơ bản được duy trì tốt hơn; nội dung sinh hoạt bám sát nhiệm vụ chính trị, gắn với công tác xây dựng Đảng, nhất là học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và tự phê bình, phê bình theo Nghị quyết, Kết luận Trung ương 4 các khóa XI, XII, XIII.
Tuy nhiên, chất lượng sinh hoạt chi bộ vẫn còn một số hạn chế chậm được khắc phục. Một số cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc vai trò, ý nghĩa quan trọng của sinh hoạt chi bộ; công tác chuẩn bị nội dung, điều hành, thảo luận, ban hành nghị quyết trong sinh hoạt chi bộ chưa đáp ứng yêu cầu, còn hình thức, lồng ghép sinh hoạt chi bộ với sinh hoạt chuyên môn; sinh hoạt chuyên đề còn nặng về lý thuyết, chưa gắn với nhiệm vụ chính trị và đặc thù của từng loại hình chi bộ. Việc chấp hành các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng, tính chiến đấu, tự phê bình và phê bình ở một số chi bộ chưa cao. Công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy cấp trên chưa được thực hiện thường xuyên. Việc đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ chưa gắn với đánh giá, xếp loại chất lượng chi bộ, đảng viên hằng năm. Còn một bộ phận tổ chức đảng mất đoàn kết nội bộ, có nơi mất sức chiến đấu4.
Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, gắn với những dấu mốc lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng 100 năm thành lập Đảng (1930 – 2030) và 100 năm thành lập nước (1945 – 2045), đặt ra yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi Đảng ta phải không ngừng nâng cao trí tuệ, bản lĩnh để đủ sức lãnh đạo sự nghiệp cách mạng. Nhận thức rõ về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của chi bộ, Chỉ thị số 50-CT/TW ra đời thể hiện và quyết tâm chính trị cao của Đảng trong việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, coi đây là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, hoàn thành vai trò, sứ mệnh lãnh đạo đất nước phát triển giàu mạnh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
Một là, nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của sinh hoạt chi bộ.
Chỉ thị số 50-CT/TW đã nâng tầm quan trọng của sinh hoạt chi bộ lên một cấp độ mới. Chỉ thị số 10-CT/TW xác định sinh hoạt chi bộ là “một nhiệm vụ quan trọng” thì tới Chỉ thị số 50 CT/TW khẳng định: “Các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên phải nhận thức sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng của sinh hoạt chi bộ, coi đây là mệnh lệnh chính trị”5. Cách tiếp cận này cho thấy một sự thay đổi căn bản trong nhận thức: sinh hoạt chi bộ là một yêu cầu mang tính bắt buộc, đòi hỏi sự nghiêm túc tuyệt đối từ cấp ủy đến từng đảng viên. Điều này được cụ thể hóa bằng một quy định chặt chẽ: “tuyệt đối không được họp chi bộ kết hợp các cuộc họp khác”6. Đây là một bước tiến mạnh mẽ nhằm chấm dứt tình trạng lồng ghép, làm giảm ý nghĩa chính trị của buổi sinh hoạt chi bộ, giảm vai trò lãnh đạo của chi bộ.
Hai là, thống nhất thời gian sinh hoạt chi bộ trong toàn Đảng.
Một điểm mới mang tính đột phá là quy định thống nhất thời gian sinh hoạt chi bộ toàn Đảng vào ngày 3 hằng tháng. Nếu ngày 3 rơi vào ngày nghỉ hoặc trường hợp đặc biệt thì sinh hoạt chi bộ thực hiện trong tuần đầu tiên của tháng. Điều này không chỉ tạo ra sự đồng bộ, nền nếp trong toàn hệ thống các tổ chức đảng từ Trung ương tới cơ sở, mà còn khẳng định sự ưu tiên tuyệt đối cho công tác xây dựng Đảng.
Ba là, yêu cầu nội dung, hình thức sinh hoạt chi bộ phải đổi mới căn bản, toàn diện.
Chỉ thị số 50-CT/TW không chỉ yêu cầu nội dung phong phú, thiết thực như Chỉ thị số 10-CT/TW mà đặt ra yêu cầu rất cao là phải đổi mới căn bản, toàn diện về cả nội dung và hình thức sinh hoạt chi bộ. Việc đổi mới này phải bảo đảm mục tiêu theo hướng thiết thực, hiệu quả, đúng quy định, hướng dẫn của cấp trên và phù hợp với từng loại hình chi bộ, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào có đạo, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nội dung sinh hoạt phải được thảo luận kỹ, sâu sắc, giải quyết những công việc đúng chức năng, nhiệm vụ của chi bộ.
Chỉ thị số 50-CT/TW cũng yêu cầu nội dung sinh hoạt chuyên đề được thực hiện ít nhất mỗi quý một lần và phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, thiết thực. Nội dung các chuyên đề phải bám sát nhiệm vụ của từng loại hình chi bộ, gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; về thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; về xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị; về giáo dục truyền thống cách mạng, nhiệm vụ phát triển địa phương, hiệu quả công tác chuyên môn cơ quan, đơn vị và các nội dung khác có liên quan; tập trung thảo luận sâu để đề ra các nhiệm vụ, giải pháp có tính khả thi cao. Thường xuyên cập nhật, đưa các quan điểm, nội dung lãnh đạo, chỉ đạo mới, quan trọng của Đảng, của đồng chí Tổng Bí thư vào sinh hoạt định kỳ, chuyên đề; chú trọng nghiên cứu, học tập nghị quyết, Điều lệ Đảng, lịch sử vẻ vang của Đảng trong các buổi sinh hoạt chi bộ.
Về hình thức sinh hoạt chi bộ, Chỉ thị số 50-CT/TW khuyến khích tiếp tục thực hiện Hướng dẫn số 03-HD/TW, ngày 27/12/2022 của Ban Bí thư về thí điểm sinh hoạt đảng trực tuyến ở đảng bộ cơ sở, chi bộ có tính chất đặc thù hoặc trong hoàn cảnh đặc biệt và sinh hoạt theo tổ đảng ở chi bộ đông đảng viên đến khi có quy định, hướng dẫn mới của Trung ương. Tuy nhiên, Chỉ thị số 50-CT/TW yêu cầu việc thực hiện thí điểm phải bảo đảm đúng nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Bốn là, thực hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, tăng cường tính chiến đấu và kỷ luật trong sinh hoạt chi bộ.
Chỉ thị số 50-CT/TW yêu cầu sinh hoạt chi bộ phải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình trên cơ sở đoàn kết, thương yêu đồng chí, đồng nghiệp; đề cao kỷ luật, kỷ cương, tính tự giác trong sinh hoạt đảng, bảo đảm mọi đảng viên đều được thông tin đầy đủ và phát huy dân chủ, tạo không khí sinh hoạt cởi mở, thẳng thắn, mọi đảng viên tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến vào các quyết định của chi bộ; chấp hành nghiêm nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách trong ban hành nghị quyết và phân công nhiệm vụ cho đảng viên. Thực hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng là biện pháp quan trọng góp phần khắc phục triệt để tình trạng thờ ơ, mất sức chiến đấu trong sinh hoạt chi bộ.
Chỉ thị số 50-CT/TW yêu cầu đối với bí thư chi bộ, cấp ủy là phải thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ, bảo đảm tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu trong sinh hoạt chi bộ; lắng nghe, tôn trọng các ý kiến đóng góp, bảo vệ những đảng viên thẳng thắn đấu tranh chống các biểu hiện suy thoái, biến chất, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, tiêu cực; kiên quyết chống bệnh thành tích, dĩ hòa vi quý, nể nang, né tránh, ngại va chạm. Đồng thời, chi ủy, chi bộ có trách nhiệm phát hiện và xử lý các vấn đề tư tưởng phát sinh nhằm xây dựng chi bộ đoàn kết, thống nhất.
Năm là, chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ và cấp ủy viên đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu.
Nhận thức rõ vai trò của bí thư chi bộ và cấp ủy viên đối với chất lượng sinh hoạt chi bộ nên Chỉ thị số 50-CT/TW yêu cầu thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, trao đổi kinh nghiệm công tác đảng, nâng cao kỹ năng điều hành sinh hoạt đảng, năng lực vận dụng, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện. Bí thư, phó bí thư chi bộ và cấp ủy viên phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể, trực tiếp chuẩn bị nội dung sinh hoạt, quán triệt các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Trung ương, cấp ủy cấp trên theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, điều hành sinh hoạt chi bộ khoa học và chịu trách nhiệm chính về chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Sáu là, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy cấp trên.
Về trách nhiệm của cấp ủy cấp trên cũng được xác định rõ: Phải thường xuyên theo dõi, nắm chắc tình hình sinh hoạt chi bộ, nhất là những chi bộ yếu kém; rà soát, củng cố, kiện toàn các chi bộ trong các loại hình, nhất là các chi bộ doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và địa bàn dân cư, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo. Bên cạnh đó, cấp ủy cấp trên phải phân công cấp ủy viên dự sinh hoạt chi bộ trực thuộc và thường xuyên theo dõi, nắm tình hình, chịu trách nhiệm về chất lượng sinh hoạt của chi bộ; lắng nghe ý kiến của đảng viên, hỗ trợ, giải quyết hoặc phản ánh kịp thời đến cấp có thẩm quyền về những khó khăn, vướng mắc tại cơ sở; định kỳ hằng quý phải báo cáo về kết quả với cấp ủy cùng cấp. Gắn trách nhiệm của cấp ủy viên được phân công theo dõi, người đứng đầu đối với chất lượng sinh hoạt chi bộ, nhất là các chi bộ yếu kém kéo dài.
Bảy là, chú trọng đánh giá, xếp loại chất lượng sinh hoạt chi bộ; tăng cường kiểm tra, giám sát; sơ kết, tổng kết.
Chỉ thị số 50-CT/TW yêu cầu xây dựng các tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng sinh hoạt chi bộ khoa học, chặt chẽ, định lượng, cụ thể. Kết quả đánh giá chất lượng sinh hoạt chi bộ làm cơ sở để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của chi bộ, của cấp ủy cấp trên và người đứng đầu cấp ủy. Khuyến khích việc thành lập tổ công tác của cấp ủy cấp trên trực tiếp dự, đánh giá, xếp loại chất lượng sinh hoạt chi bộ nhằm tạo ra một cơ chế giám sát và trách nhiệm rõ ràng hơn.
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với việc bảo đảm nề nếp và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, nhất là những chi bộ yếu kém, có dấu hiệu mất đoàn kết nội bộ, có đảng viên suy thoái, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vi phạm kỷ luật của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đưa vào chương trình kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất. Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc chấp hành nguyên tắc, chế độ sinh hoạt đảng, chất lượng sinh hoạt và hồ sơ sinh hoạt chi bộ, việc ban hành nghị quyết của chi bộ, sổ ghi chép của đảng viên; việc thực hiện nhiệm vụ của cấp ủy cấp trên được phân công theo dõi, dự sinh hoạt chi bộ; kết quả lãnh đạo, tổ chức thực hiện nghị quyết của chi bộ. Qua kiểm tra, giám sát kịp thời góp ý, nhắc nhở, phê bình, xử lý nghiêm chi bộ, đảng viên vi phạm nguyên tắc và chế độ sinh hoạt chi bộ, xem đây là kỷ luật nghiêm khắc nhất của Đảng. Chú trọng tổng kết những mô hình mới, cách làm hiệu quả; đánh giá việc thực hiện mô hình “chi bộ bốn tốt”.
Tám là, chuyển đổi số trong hoạt động của chi bộ.
Thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của chi bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai có hiệu quả ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử” trong sinh hoạt chi bộ là điểm mới của Chỉ thị số 50-CT/TW để đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử” không chỉ là công cụ để quản lý thông tin đảng viên mà còn là nền tảng để sinh hoạt chi bộ trực tuyến, cung cấp tài liệu, phổ biến nghị quyết một cách nhanh chóng, minh bạch. Đồng thời, Chỉ thị cũng yêu cầu tiếp tục thực hiện Hướng dẫn số 03-HD/TW ngày 27/12/2022 của Ban Bí thư về thí điểm sinh hoạt đảng trực tuyến ở đảng bộ cơ sở, chi bộ có tính chất đặc thù hoặc trong hoàn cảnh đặc biệt và sinh hoạt theo tổ đảng ở chi bộ đông đảng viên đến khi có quy định, hướng dẫn mới của Trung ương. Song song với việc chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong sinh hoạt chi bộ thì Chỉ thị số 50-CT/TW yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và quản lý chặt chẽ nội dung sinh hoạt chi bộ trên môi trường số.
4. Kết luận
Chất lượng sinh hoạt chi bộ luôn là một tiêu chí quan trọng để đánh giá sức sống và năng lực lãnh đạo của mỗi tổ chức đảng. Quá trình phát triển từ Chỉ thị số 10-CT/TW đến Chỉ thị số 50-CT/TW là minh chứng cho sự tự nhận thức, tự đổi mới và tự hoàn thiện của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ những nguyên tắc cơ bản và định hướng ban đầu trong Chỉ thị số 10-CT/TW đến những quy trình cụ thể và chi tiết trong Hướng dẫn 12-HD/TW, và cuối cùng là những giải pháp mang tính đột phá, toàn diện trong Chỉ thị số 50-CT/TW, mỗi văn kiện đều đóng góp một phần quan trọng vào việc củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của chi bộ.Chỉ thị 50-CT/TW không chỉ là sự tiếp nối, mà còn là một bước ngoặt, mở ra một giai đoạn mới với những yêu cầu cao hơn, chặt chẽ hơn và hiện đại hơn. Việc triển khai hiệu quả Chỉ thị số 50-CT/TW sẽ là động lực mạnh mẽ để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Đây cũng là cách thiết thực nhất để chi bộ thực sự trở thành hạt nhân chính trị, là nơi để mỗi đảng viên rèn luyện, nâng cao bản lĩnh, xứng đáng với niềm tin của Nhân dân và hoàn thành sứ mệnh lịch sử mà Đảng và dân tộc giao phó.
Chú thích:
1, 4, 5, 6. Ban Bí thư (2025). Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới.
2, 3. Ban Bí thư (2007). Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 30/3/2007 về nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2022). Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tăng cường củng cố xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới.
2. Ban Tổ chức Trung ương (2018). Hướng dẫn số 12-HD/BTCTW ngày 06/7/2018 về một số vấn đề nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.
3. Ban Tổ chức Trung ương (2025). Hướng dẫn 42-HD/BTCTW ngày 28/10/2025 thực hiện Chỉ thị 50-CT/TW năm 2025 của Ban Bí thư về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011). Điều lệ Đảng.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I, Tập II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
