Quang Ninh’s innovation in training and capacity-building to improve the quality of grassroots cadres for the political system
ThS. Nguyễn Thị Thu Hiền
Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ, tỉnh Quảng Ninh
(Quanlynhanuoc.vn) – Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ cơ sở – lực lượng trực tiếp tổ chức thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương. Nhận thức sâu sắc vai trò quyết định của yếu tố con người, tỉnh Quảng Ninh đã chủ động đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở theo hướng gắn chặt với yêu cầu nhiệm vụ mới và thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Bài viết phân tích bối cảnh, quan điểm chỉ đạo, những kết quả đạt được trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở ở Quảng Ninh; qua đó, đề xuất giải pháp tiếp tục nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Từ khóa: Quảng Ninh; đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng; cán bộ cơ sở; hệ thống chính trị ở cơ sở.
Abstract: The implementation of the two-tier local government model has created new and higher requirements for grassroots cadres, who serve as the frontline actors in organizing the exercise of state power at the local level. Recognizing the decisive role of the human factor in organizational reform and in enhancing the effectiveness of state administration, Quang Ninh Province has proactively introduced substantial innovations in the training and capacity-building of cadres for the grassroots political system, closely aligning such efforts with new task requirements and the practical operation of the two-tier local government model. This article analyzes the context, guiding viewpoints, and key achievements in the training and capacity-building of grassroots cadres in Quang Ninh. On that basis, it proposes solutions to further improve the quality of training and capacity-building for cadres in the grassroots political system so as to meet task requirements in the new context.
Keywords: Quang Ninh; innovation in training and capacity-building; grassroots cadres; grassroots political system.
1. Đặt vấn đề
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ giữ vai trò then chốt, quyết định trực tiếp đến chất lượng vận hành của bộ máy nhà nước và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước các cấp. Trong hệ thống quản lý nhà nước, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là đội ngũ trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tại địa phương và trực tiếp phục vụ Nhân dân.
Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã làm gia tăng vai trò, trách nhiệm của chính quyền cơ sở, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ không chỉ dừng ở việc chuẩn hóa trình độ mà ngày càng hướng tới nâng cao năng lực quản trị, kỹ năng thực thi công vụ và khả năng thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới.
Quảng Ninh là địa phương có điều kiện phát triển đa dạng, với đặc điểm tự nhiên, dân cư và cơ cấu kinh tế đan xen nhiều yếu tố khác biệt; đồng thời là tỉnh chủ động, tiên phong trong đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng hiện đại, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Những đổi mới mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin ở Quảng Ninh đã tạo ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở theo hướng sát thực tiễn và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.
2. Yêu cầu đặt ra đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở
Việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp đánh dấu bước đổi mới căn bản trong tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước ở địa phương. Chính quyền cơ sở (xã, phường, đặc khu) trở thành cấp trực tiếp thực hiện phần lớn các nhiệm vụ quản lý nhà nước, tổ chức thi hành pháp luật, cung ứng dịch vụ công và giải quyết các vấn đề phát sinh từ đời sống xã hội. Trong bối cảnh đó, cán bộ cơ sở không chỉ thực hiện các nhiệm vụ hành chính truyền thống mà còn phải đảm đương khối lượng công việc lớn hơn, phạm vi trách nhiệm rộng hơn; đồng thời phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về tính chuyên nghiệp, minh bạch, trách nhiệm giải trình, năng lực quản trị và năng lực số. Thực tiễn cho thấy, nếu không kịp thời đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở sẽ khó đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và niềm tin của Nhân dân.
Quảng Ninh có những đặc thù nổi bật về điều kiện tự nhiên, dân cư và cơ cấu kinh tế, tạo ra yêu cầu riêng đối với tổ chức và vận hành bộ máy chính quyền ở cơ sở. Là tỉnh vừa có vùng núi, vùng biên giới, vừa có hải đảo, đường bờ biển dài, địa bàn rộng, chia cắt phức tạp; dân cư phân bố không đồng đều với 43 thành phần dân tộc cùng sinh sống, trong đó, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số ở nhiều địa bàn cơ sở còn cao. Sự đa dạng này đòi hỏi đội ngũ cán bộ cơ sở không chỉ nắm vững pháp luật và quản lý nhà nước mà còn phải am hiểu thực tiễn cơ sở, phong tục, tập quán và tâm lý xã hội của từng cộng đồng dân cư.
Về cơ cấu kinh tế, tỉnh có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên sang phát triển dịch vụ, du lịch, công nghiệp và kinh tế biển. Quá trình phát triển nhanh, đa ngành, đa lĩnh vực, cùng với tốc độ đô thị hóa cao đã làm phát sinh nhiều vấn đề quản lý mới ở cơ sở, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, môi trường, giải phóng mặt bằng, an sinh xã hội, trật tự đô thị và quản lý lao động di cư. Điều này đòi hỏi chính quyền cơ sở phải có năng lực quản trị tổng hợp, khả năng phối hợp liên ngành và kỹ năng xử lý tình huống ngày càng chuyên nghiệp.
Việc sớm triển khai mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ đã đặt ra cho tỉnh Quảng Ninh những yêu cầu cao hơn đối với chất lượng đội ngũ cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở, lực lượng trực tiếp vận hành các mô hình cải cách này.
3. Quan điểm chỉ đạo của tỉnh Quảng Ninh về đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở
Quảng Ninh xác định đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở là một bộ phận hữu cơ trong chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ và cải cách nền hành chính nhà nước. Quan điểm này được thể hiện nhất quán thông qua việc Tỉnh ủy ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch quan trọng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở. Đặc biệt là, để triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, Tỉnh ủy đã ban hành Kế hoạch số 228-KH/TU ngày 29/8/2018 và Kế hoạch số 264/KH-UBND ngày 11/11/2022 về bồi dưỡng cán bộ, công chức xã giai đoạn 2022 – 2025; tiếp đó, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh đã phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2026 – 2030 (Quyết định số 4530/QĐ-UBND ngày 28/11/2025).
Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào vận hành, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025 – 2030, đã nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm là “nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược và cấp cơ sở có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ phẩm chất, năng lực, tư duy mới, uy tín ngang tầm nhiệm vụ”1, trong đó nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực tiếp tục được xác định là một trong những đột phá chiến lược giai đoạn 2025 – 2030.
Những quan điểm chỉ đạo của Quảng Ninh về đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở được hình thành sớm, nhất quán và xuyên suốt qua nhiều nhiệm kỳ, gắn chặt giữa yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ với đổi mới tổ chức bộ máy và cải cách hành chính. Các nghị quyết, chương trình, kế hoạch của Tỉnh ủy và UBND tỉnh không chỉ xác định rõ mục tiêu, lộ trình nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở, mà còn đặt công tác đào tạo, bồi dưỡng trong mối quan hệ hữu cơ với phân cấp, phân quyền, đổi mới phương thức lãnh đạo và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước ở cơ sở. Đây là cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để Quảng Ninh triển khai đồng bộ các giải pháp đổi mới nội dung, phương pháp tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của tỉnh trong giai đoạn tới.
4. Kết quả đạt được trong đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở tỉnh Quảng Ninh
Thứ nhất, nội dung và chương trình đào tạo, bồi dưỡng được đổi mới theo hướng thiết thực, sát yêu cầu nhiệm vụ mới tại cơ sở
Thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy, các đơn vị đào tạo đã chủ động rà soát, điều chỉnh các chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo hướng giảm tính hàn lâm, lý thuyết chung chung, tăng cường các chuyên đề gắn trực tiếp với yêu cầu quản trị địa phương trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Các chương trình bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã được bổ sung nhiều nội dung mới như: quản lý nhà nước trong điều kiện không còn cấp trung gian; phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; kỹ năng quản trị địa phương; cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số ở cơ sở. Đặc biệt, nội dung đào tạo được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn cải cách hành chính của chính tỉnh Quảng Ninh, như: mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công, mô hình một cửa, một cửa liên thông, các sáng kiến cải cách hành chính cấp xã. Cách làm này giúp chương trình đào tạo mang tính ứng dụng cao, tạo điều kiện để học viên vận dụng ngay kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn công tác, góp phần khắc phục tình trạng học xong để đó vốn tồn tại khá phổ biến trước đây.
Thứ hai, hình thức, phương pháp đào tạo từng bước được đổi mới theo hướng lấy người học làm trung tâm, gắn lý luận với thực tiễn.
Nhiều lớp bồi dưỡng được tổ chức theo hình thức thảo luận nhóm, xử lý tình huống thực tế phát sinh tại cơ sở; học viên trực tiếp trao đổi, phản biện các phương án giải quyết dưới sự hướng dẫn của giảng viên. Việc mời các đồng chí lãnh đạo, quản lý có nhiều kinh nghiệm thực tiễn tham gia giảng dạy, trao đổi đã góp phần làm cho bài giảng sinh động, sát thực tiễn, nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả đào tạo. Thông qua đó, đội ngũ cán bộ cơ sở không chỉ được trang bị kiến thức mới, mà còn từng bước hình thành tư duy chủ động, năng lực phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề, đây là những năng lực đặc biệt quan trọng trong điều kiện phân cấp, phân quyền mạnh cho cơ sở hiện nay.
Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở Quảng Ninh không chỉ được triển khai trong nước, mà còn có bước đổi mới về tư duy thông qua việc cử cán bộ tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài nhằm chuẩn hóa năng lực theo các tiêu chuẩn quản lý hiện đại. Bên cạnh đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt cấp tỉnh, và các sở, ban, ngành, Tỉnh ủy đặc biệt quan tâm mở rộng đối tượng đào tạo ra đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Ngoài các chương trình bồi dưỡng trong nước, công chức cấp xã còn được tham gia các khóa bồi dưỡng ngắn hạn ở nước ngoài nhằm cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng quản trị và năng lực thực thi công vụ. Trong giai đoạn 2015 – 2020, tỉnh đã cử 127 công chức, viên chức chuyên môn sâu (không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý), 30 cán bộ chủ chốt cấp xã và 15 bí thư chi bộ, trưởng thôn, bản, khu phố tham gia các khóa bồi dưỡng ngắn hạn tại nước ngoài2.
Thứ ba, công tác đào tạo, bồi dưỡng được gắn chặt hơn với thực tiễn và với công tác cán bộ.
Quảng Ninh không coi đào tạo, bồi dưỡng là khâu độc lập, mà xác định đây là một bước trong quy trình xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở. Quảng Ninh đã đẩy mạnh luân chuyển, điều động cán bộ trẻ, cán bộ có triển vọng về công tác tại cơ sở. Giai đoạn 2020 – 2024, đã thực hiện “96 trường hợp luân chuyển ngang giữa các xã, phường, thị trấn”3. Nhằm chuẩn bị đội ngũ cán bộ cho chính quyền địa phương hai cấp vận hành từ ngày 01/7/2025, tỉnh đã luân chuyển, điều động 2.422 lượt cán bộ từ tỉnh, huyện về công tác tại 54 xã, phường, đặc khu4. Như vậy, bên cạnh việc đào tạo, bồi dưỡng các lớp chuyên sâu, luân chuyển đã trở thành một phương thức đào tạo hiệu quả từ thực tiễn, một cơ chế sàng lọc tự nhiên và một đòn bẩy nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở. Cách làm này tạo động lực học tập thực chất, khắc phục tâm lý học đối phó, hình thức; đồng thời biến quá trình công tác ở cơ sở trở thành một “môi trường đào tạo thực tiễn”, qua đó, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ một cách bền vững.
Thứ tư, quy mô, chất lượng và hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở được nâng lên rõ rệt.
Kết quả đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng được thể hiện rõ qua việc chuẩn hóa và nâng cao mặt bằng trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở. Từ năm 2020 – 2025, toàn tỉnh đã có trên 100.000 lượt cán bộ, công chức, viên chức được cử đi đào tạo, bồi dưỡng; trong đó có khoảng 47.000 lượt cán bộ, công chức cấp xã5. Nội dung đào tạo không chỉ tập trung nâng cao trình độ chuyên môn mà còn chú trọng đào tạo lý luận chính trị, bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước, bồi dưỡng theo vị trí việc làm, theo chức danh và theo quy hoạch. Đến năm 2025, trên 96% cán bộ, công chức cấp xã có trình độ đại học và trên đại học; hơn 90% được đào tạo, bồi dưỡng về lý luận chính trị và kiến thức quản lý nhà nước6. Đây là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng nhân lực cho việc đảm đương khối lượng công việc ngày càng lớn và phức tạp của chính quyền cơ sở trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Thứ năm, năng lực thực thi công vụ và phong cách làm việc của cán bộ cơ sở có chuyển biến rõ nét.
Thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng gắn với yêu cầu vị trí việc làm và nhiệm vụ mới, đội ngũ cán bộ cơ sở từng bước nâng cao kỹ năng tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, tiếp dân, giải quyết thủ tục hành chính và xử lý các tình huống phát sinh từ thực tiễn. Chất lượng giải quyết thủ tục hành chính ở cấp xã được cải thiện rõ rệt; tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ Nhân dân chuyển biến theo hướng chuyên nghiệp, chuẩn mực hơn, phù hợp với yêu cầu xây dựng chính quyền phục vụ. Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào vận hành, nhiều địa phương cấp xã đã rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thủ tục hành chính. Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã tiếp nhận hơn 95.000 hồ sơ, giải quyết trên 85%, đồng thời thực hiện 100% thanh toán phí, lệ phí bằng hình thức không dùng tiền mặt7. Những kết quả này phản ánh trực tiếp tác động tích cực từ công tác đào tạo, bồi dưỡng đối với hiệu quả quản trị ở cơ sở.
5. Những hạn chế và thách thức đặt ra
Một là, chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giữa các địa bàn cơ sở chưa thật sự đồng đều. Thực tiễn cho thấy, ở các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và hải đảo của Quảng Ninh, điều kiện học tập và khả năng tiếp cận các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu còn nhiều hạn chế so với khu vực đô thị, đồng bằng. Nhiều cán bộ cơ sở tại các địa bàn, như: Bình Liêu, Ba Chẽ, Đầm Hà, Cô Tô, một số xã miền núi của Tiên Yên, Hải Hà gặp khó khăn trong việc tham gia đầy đủ các lớp bồi dưỡng tập trung do khoảng cách địa lý xa, điều kiện giao thông khó khăn, kiêm nhiệm nhiều chức danh và khối lượng công việc lớn.
Bên cạnh đó, trình độ nền tảng và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin của đội ngũ cán bộ ở các địa bàn này còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả tiếp thu và vận dụng kiến thức sau đào tạo chưa cao. Trong thực tế, một số nội dung bồi dưỡng về cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, quản lý hồ sơ điện tử hay khai thác dữ liệu phục vụ điều hành tuy đã được triển khai thống nhất, nhưng khả năng áp dụng vào công việc hằng ngày ở nhiều xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn chậm, thiếu đồng bộ. Theo đó, “tỷ lệ giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính đúng và trước hạn tại các xã vùng khó khăn chỉ đạt khoảng 75 – 80%, trong khi mặt bằng chung toàn tỉnh đạt trên 90 – 95%.
Ở một số lĩnh vực phát sinh nhiều thủ tục liên thông như đất đai, xây dựng, chính sách xã hội, thời gian xử lý hồ sơ tại các xã vùng khó khăn còn kéo dài hơn từ 1,3 đến 1,5 lần so với các xã khu vực đô thị và đồng bằng”8. Điều này phản ánh rõ khoảng cách về hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng giữa các địa bàn, đồng thời cho thấy việc chuyển hóa kiến thức đào tạo thành năng lực quản trị thực tiễn của đội ngũ cán bộ cơ sở ở các khu vực này còn gặp nhiều trở ngại. Việc nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở cần tiếp tục được điều chỉnh theo hướng phân tầng địa bàn, tăng cường hỗ trợ các xã vùng khó khăn nhằm bảo đảm hiệu quả vận hành thống nhất của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Hai là, năng lực thích ứng với chuyển đổi số của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế. Việc tổ chức đào tạo trực tuyến, ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo tuy đã được triển khai nhưng hiệu quả chưa đồng đều; kỹ năng sử dụng các nền tảng số, khai thác dữ liệu phục vụ quản lý của một bộ phận cán bộ cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền số. Đối với dịch vụ công trực tuyến, mặc dù tỉnh đã triển khai đồng bộ các nền tảng số, song tỷ lệ hồ sơ được tiếp nhận và xử lý hoàn toàn trực tuyến tại nhiều xã miền núi, hải đảo mới đạt khoảng 30 – 40%, thấp hơn đáng kể so với mức 60 – 70% ở các địa bàn thuận lợi9.
Ba là, nội dung đào tạo, bồi dưỡng ở một số chương trình vẫn còn nặng về trang bị kiến thức chung, chưa theo kịp yêu cầu rất nhanh của thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Một số kỹ năng mới như quản trị dữ liệu, phối hợp liên thông đa ngành, xử lý khủng hoảng ở cơ sở, kỹ năng lãnh đạo trong môi trường số chưa được đào tạo một cách hệ thống. Những hạn chế trên cho thấy, trong bối cảnh nhiệm vụ của hệ thống chính trị ở cơ sở ngày càng nặng nề, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ ngày càng cao, công tác đào tạo, bồi dưỡng ở Quảng Ninh cần tiếp tục được đổi mới theo hướng sâu hơn, thực chất hơn và gắn chặt hơn với yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Bốn là, việc gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, bồi dưỡng với sử dụng và đãi ngộ cán bộ ở một số nơi chưa thật sự rõ nét. Mặc dù chủ trương đã được xác định, song trong thực tiễn vẫn còn hiện tượng cán bộ sau đào tạo chưa được bố trí, sử dụng phù hợp với năng lực; cơ chế khuyến khích cán bộ tự học tập, tự bồi dưỡng chưa đủ mạnh để tạo động lực lâu dài.
6. Giải pháp nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở của tỉnh Quảng Ninh
Thứ nhất, thu hẹp khoảng cách về chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giữa các địa bàn cơ sở, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Trước thực trạng chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giữa các địa bàn chưa đồng đều, Quảng Ninh cần có giải pháp phân tầng đối tượng và địa bàn đào tạo. Đối với các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần ưu tiên tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên đề phù hợp với điều kiện thực tiễn, tăng cường cử giảng viên có kinh nghiệm thực tiễn cơ sở trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn “cầm tay chỉ việc”. Đồng thời, cần thiết kế các chương trình bồi dưỡng theo hướng tăng thời lượng thực hành, gắn với những vấn đề cụ thể mà cán bộ cơ sở đang trực tiếp giải quyết, nhất là trong các lĩnh vực quản lý đất đai, giải quyết thủ tục hành chính, tiếp công dân và xử lý các tình huống phát sinh từ thực tiễn. Qua đó, nâng cao khả năng vận dụng kiến thức sau đào tạo vào công tác, khắc phục tình trạng “học xong nhưng khó áp dụng” ở một bộ phận cán bộ cơ sở.
Thứ hai, nâng cao năng lực thích ứng với chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ cơ sở.
Trước hạn chế về năng lực chuyển đổi số của một bộ phận cán bộ cơ sở, cần coi đào tạo kỹ năng số là nội dung bắt buộc và xuyên suốt trong các chương trình bồi dưỡng. Nội dung đào tạo không chỉ dừng lại ở việc sử dụng các phần mềm hành chính cơ bản, mà cần mở rộng sang các kỹ năng quản trị dữ liệu, khai thác dữ liệu phục vụ điều hành, sử dụng các nền tảng số trong phối hợp liên thông và cung cấp dịch vụ công. Đồng thời, việc tổ chức đào tạo trực tuyến cần được chuẩn hóa về nội dung, phương pháp và hạ tầng kỹ thuật, tránh tình trạng triển khai hình thức nhưng hiệu quả thấp. Cần kết hợp đào tạo trực tuyến với hướng dẫn trực tiếp, đặc biệt đối với cán bộ lớn tuổi hoặc cán bộ công tác tại địa bàn khó khăn, qua đó bảo đảm mọi cán bộ cơ sở đều có khả năng tiếp cận và vận dụng công nghệ thông tin trong thực thi công vụ.
Thứ ba, tiếp tục đổi mới nội dung đào tạo theo hướng theo kịp yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Để khắc phục tình trạng một số chương trình đào tạo còn nặng về kiến thức chung, chậm cập nhật thực tiễn, Quảng Ninh cần đẩy mạnh rà soát, điều chỉnh nội dung đào tạo theo hướng “đào tạo những gì cơ sở đang thiếu”. Trọng tâm là bổ sung, hệ thống hóa các kỹ năng mới như: quản trị dữ liệu và thông tin; phối hợp liên thông đa ngành trong điều kiện phân cấp, phân quyền mạnh; xử lý khủng hoảng và các tình huống phức tạp ở cơ sở; kỹ năng lãnh đạo, điều hành trong môi trường số. Nội dung đào tạo cần được xây dựng linh hoạt, cập nhật thường xuyên trên cơ sở tổng kết thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Quảng Ninh, tránh tình trạng chương trình đào tạo chậm hơn so với yêu cầu nhiệm vụ thực tế.
Thứ tư, tăng cường gắn đào tạo, bồi dưỡng với đánh giá hiệu quả công tác sau đào tạo.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả vận dụng kiến thức sau đào tạo chưa cao là việc đánh giá đào tạo còn thiên về hình thức. Do đó, cần xây dựng cơ chế đánh giá cán bộ sau đào tạo gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ cụ thể tại cơ sở. Việc hoàn thành chương trình đào tạo phải được xem là điều kiện cần nhưng chưa đủ; quan trọng hơn là khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng vào giải quyết công việc thực tiễn. Thông qua đó, vừa nâng cao trách nhiệm tự học, tự rèn luyện của cán bộ, vừa giúp cấp ủy, chính quyền các cấp điều chỉnh kịp thời nội dung, phương pháp đào tạo cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Thứ năm, coi đào tạo, bồi dưỡng là quá trình liên tục, gắn chặt với rèn luyện trong thực tiễn cơ sở.
Từ thực tiễn cho thấy, đào tạo trên lớp nếu không gắn với rèn luyện trong thực tiễn sẽ khó phát huy hiệu quả. Vì vậy, Quảng Ninh cần tiếp tục coi luân chuyển, điều động cán bộ về cơ sở là một hình thức đào tạo trong thực tiễn, đặc biệt đối với cán bộ trẻ, cán bộ có triển vọng. Thông qua quá trình công tác tại cơ sở, cán bộ được rèn luyện và hoàn thiện năng lực quản trị tổng hợp, năng lực xử lý tình huống những yêu cầu ngày càng quan trọng trong bối cảnh chính quyền cơ sở phải chịu trách nhiệm toàn diện hơn khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Thứ sáu, tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng.
Cần xây dựng cơ chế đánh giá chất lượng đào tạo, bồi dưỡng gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ sau đào tạo. Việc đánh giá không chỉ dừng ở kết quả học tập, cấp chứng chỉmà phải gắn với mức độ vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn công tác và sự chuyển biến trong hiệu quả giải quyết công việc ở cơ sở. Thông qua công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời điều chỉnh nội dung, phương pháp và hình thức đào tạo cho phù hợp; đồng thời, phát hiện, nhân rộng những mô hình, cách làm hiệu quả trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở.
7. Kết luận
Trong bối cảnh cải cách nền hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở là yêu cầu tất yếu, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương. Thực tiễn Quảng Ninh cho thấy, khi công tác đào tạo, bồi dưỡng được triển khai đồng bộ, gắn với yêu cầu nhiệm vụ mới và thực tiễn cơ sở, chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở được nâng lên rõ rệt, góp phần bảo đảm bộ máy chính quyền hoạt động thông suốt, hiệu quả. Kinh nghiệm của Quảng Ninh khẳng định đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở cần được coi là quá trình thường xuyên, liên tục, gắn chặt với đánh giá hiệu quả thực thi công vụ và rèn luyện trong thực tiễn, qua đó đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính nhà nước chuyên nghiệp, hiện đại, vì Nhân dân phục vụ trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (2025). Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI nhiệm kỳ 2025 – 2030.
2. UBND tỉnh Quảng Ninh (2021). Báo cáo số 187/BC-UBND ngày 30/9/2021 về kết quả thực hiện Đề án, đào tạo bồi dưỡng nâng cao chất lượng và phát triển toàn diện nguồn nhân lực tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020.
3. Tỉnh ủy Quảng Ninh (2024). Báo cáo số 490-BC/TU ngày 26/2/2024 Tổng kết công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ 2020 – 2025.
4.Tỉnh ủy Quảng Ninh (2025). Báo cáo số 52 -BC/TU ngày 04/11/2025 về tình hình đội ngũ cán bộ trước và sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
5, 6. UBND tỉnh Quảng Ninh (2025). Quyết định 4530/QĐ-UBND ngày 28/11/2025 về phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2026 -2030.
7. Quảng Ninh vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 2 cấp. https://dangcongsan.org.vn/quangninh/tin-tuc-hoat-dong/quang-ninh-van-hanh-hieu-qua-mo-hinh-chinh-quyen-2-cap.html
8, 9. UBND tỉnh Quảng Ninh (2025). Báo cáo số 438/BC-UBND ngày 15/5/2025 về chuyên đề Cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2021-2025 và phương hướng, nhiệm vụ giai đoạn 2026 – 2030.
