Hoạt động nghiên cứu đề xuất của Đảng ủy quân sự tỉnh trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh

Provincial Military Party Committees’ research activities and Proposal in Current Education of National Defense and Security

ThS. Lê Anh Việt
ThS. Nguyễn Xuân Tú
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

(Quanlynhanuoc.vn) – Giáo dục quốc phòng và an ninh có vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trước yêu cầu nhiệm vụ cách mạng hiện nay, công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cần được thực hiện thường xuyên, hiệu quả, phát huy vai trò, trách nhiệm của các chủ thể tiến hành, trong đó hoạt động nghiên cứu đề xuất của Đảng ủy quân sự tỉnh giữ vai trò rất quan trọng. Bài viết phân vai trò của Đảng ủy quân sự tỉnh trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh; đồng thời, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động này trong tình hình mới.

Từ khóa: Đảng ủy quân sự tỉnh; hoạt động nghiên cứu; đề xuất; giáo dục quốc phòng và an ninh.

Abstract: Education of national defense and security plays a crucial role in enhancing the awareness and responsibility of the entire Vietnamese Communist Party, people, and army toward the cause of national construction and defense. In light of the requirements of contemporary revolutionary tasks, national defense and security education must be implemented regularly and effectively, maximizing the roles and responsibilities of the executing entities. Among these, Provincial Military Party Committees’ activities of research and proposal play a pivotal part. The article analyzes the role of the Provincial Military Party Committees in national defense and security education, assessing the current status, and proposes solutions to elevate the quality of these activities in the new context.

Keywords: Provincial Military Party Committees; activities of research; proposal; education of national defense and security.

1. Đặt vấn đề

Giáo dục quốc phòng và an ninh là hoạt động có mục đích, có tổ chức, hướng đến mọi đối tượng trong xã hội; thông qua việc nâng cao nhận thức về đường lối, quan điểm của Đảng; trang bị những kiến thức và kỹ năng quân sự, quốc phòng, an ninh cần thiết, giáo dục quốc phòng và an ninh góp phần nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm và năng lực thực hiện quyền, nghĩa vụ công dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đặt trong tổng thể chiến lược phát triển con người và sự nghiệp giáo dục quốc gia, công tác giáo dục quốc phòng và an ninh hướng đến mục tiêu phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống dựng nước và giữ nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, nâng cao ý thức, trách nhiệm, tự giác thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa¹. Đảng đã khẳng định: “… việc phổ cập và tăng cường công tác giáo dục quốc phòng và an ninh là nhiệm vụ chung của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội”². Đây vừa là một bộ phận trọng yếu của công tác quân sự, quốc phòng, vừa gắn liền với sự nghiệp giáo dục và đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa. Việc đặt công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong mối quan hệ hữu cơ với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, bảo đảm sự thống nhất giữa truyền thống dân tộc, yêu cầu thực tiễn và định hướng phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Đảng ủy quân sự tỉnh là cấp ủy cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng, trực thuộc và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp về mọi mặt của tỉnh ủy; đồng thời, đảng ủy quân sự tỉnh có trách nhiệm chấp hành nghị quyết của đảng ủy quân sự cấp trên về nhiệm vụ quốc phòng và công tác quân sự địa phương, nghị quyết của Đảng ủy Bộ đội Biên phòng về công tác biên phòng và xây dựng lực lượng bộ đội biên phòng (nơi có biên giới). Theo Quy định số 332-QĐ/TW ngày 24/6/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, một trong những chức năng, nhiệm vụ của đảng ủy quân sự tỉnh là: (1) Đề xuất nội dung lãnh đạo và giúp cấp ủy địa phương chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra cấp xã, các ngành thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, biên phòng (nơi có biên giới) và chính sách hậu phương quân đội tại địa phương theo nghị quyết của đảng ủy quân sự cấp trên, nghị quyết của Đảng ủy Bộ đội Biên phòng; (2) Lãnh đạo mọi mặt cơ quan quân sự cùng cấp và các đơn vị bộ đội địa phương, bộ đội biên phòng thuộc quyền thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ do cấp ủy địa phương và cấp ủy, người chỉ huy quân sự cấp trên giao.

2. Thực tiễn hoạt động nghiên cứu đề xuất của Đảng ủy quân sự tỉnh trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh

Những năm qua, Đảng ủy quân sự tỉnh đã quán triệt nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết, kết luận, quy chế, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng, an ninh và công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, đồng thời chủ động tiến hành nhiều hoạt động nghiên cứu đề xuất với cấp ủy địa phương.

Nội dung nghiên cứu đề xuất của đảng ủy quân sự tỉnh tập trung vào việc ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đồng bộ công tác giáo dục quốc phòng và an ninh phù hợp với đặc điểm, tình hình và thực tiễn từng địa phương. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý và định hướng chính trị rõ ràng cho quá trình tổ chức thực hiện. Đảng ủy quân sự tỉnh đã nghiên cứu đề xuất với tỉnh ủy chỉ đạo kịp thời bổ sung, kiện toàn hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh các cấp bảo đảm số lượng, cơ cấu, thành phần hợp lý, hoạt động đúng quy chế và bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương. Đồng thời, xây dựng, hoàn thiện quy chế hoạt động của hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh . Đảng ủy quân sự tỉnh còn chú trọng nghiên cứu đề xuất nhiều biện pháp đúng, trúng, kịp thời giúp cho cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành hiệu quả công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong phạm vi quyền hạn quy định.

Đặc biệt, Đảng ủy quân sự tỉnh đã phát huy vai trò của cơ quan quân sự tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan nghiên cứu đề xuất với cấp có thẩm quyền ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và triển khai các đề án về công tác giáo dục quốc phòng và an ninh. Hoạt động nghiên cứu đề xuất của Đảng ủy quân sự tỉnh đã góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc phòng và an ninh . Qua đó, thiết thực xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, nhất là “thế trận lòng dân” ngay từ cơ sở, để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.

Trong quá trình triển khai, Đảng ủy quân sự tỉnh đã nghiên cứu đề xuất với tỉnh ủy lãnh đạo, chỉ đạo hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh các cấp mở 4.729 lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho 406.896 người thuộc các đối tượng theo Nghị định số 13/2014/NĐ-CP ngày 25/02/2014 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh và Nghị định số 139/2020/NĐ-CP ngày 27/11/2020 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 13/2014/NĐ-CP, trong đó: đối tượng 3: 199 lớp với 18.280 người; đối tượng 4: 3.497 lớp với 260.572 người; chức sắc, chức việc: 72 lớp với 28.236 vị; già làng, trưởng họ tộc: 30 lớp với 2.724 người. Giáo dục quốc phòng và an ninh cho 3.503.774 sinh viên cao đẳng, đại học³.

Đảng ủy quân sự tỉnh đã nghiên cứu đề xuất với tỉnh ủy phát huy sức mạnh tổng hợp trong công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức quốc phòng và an ninh đến toàn dân gắn với phong trào quần chúng; lãnh đạo, chỉ đạo hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh cấp tỉnh chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức phổ biến kiến thức quốc phòng và an ninh cho Nhân dân, đặc biệt là vùng biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa; xây dựng trên 264 nghìn tin, bài tuyên truyền trên báo, đài truyền hình, đài phát thanh⁴. Đây là những số liệu minh chứng rõ nét chất lượng hoạt động nghiên cứu đề xuất của đảng ủy quân sự với tỉnh ủy trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh .

Bên cạnh những kết quả tích cực kể trên, qua đánh giá từ thực tiễn, ở một số địa phương, hoạt động nghiên cứu đề xuất trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh của Đảng ủy quân sự tỉnh vẫn còn hạn chế, chưa tích cực, chủ động. Một số nội dung nghiên cứu đề xuất trong chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, rút kinh nghiệm thực hiện công tác giáo dục quốc phòng và an ninh có thời điểm chưa kịp thời. Thêm vào đó, việc đề xuất bảo đảm cơ sở vật chất, thao trường, bãi tập, trang thiết bị dạy học chưa đáp ứng kịp yêu cầu nếp sống quân sự…⁵.

3. Một số giải pháp

Một là, chú trọng bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho đội ngũ đảng ủy viên Đảng ủy quân sự tỉnh.

Đảng ủy quân sự tỉnh và các đảng ủy viên là những chủ thể trực tiếp quyết định nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu đề xuất trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh. Đảng ủy quân sự tỉnh luôn đạt trong sạch vững mạnh, có năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu cao thì hoạt động nghiên cứu đề xuất trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh mới đạt chất lượng, hiệu quả và ngược lại. Đây là giải pháp then chốt, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả hoạt động nghiên cứu đề xuất của đảng ủy quân sự tỉnh trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh hiện nay.

Bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho đội ngũ đảng ủy viên Đảng ủy quân sự tỉnh phải toàn diện cả về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng, trình độ kiến thức, năng lực toàn diện theo tiêu chuẩn cấp ủy viên các cấp được quy định trong Chỉ thị số 45-CT/TW ngày 14/4/2025 của Bộ Chính trị. Chú trọng bồi dưỡng cho đội ngũ đảng ủy viên Đảng ủy quân sự tỉnh hình thành phương pháp và năng lực tư duy khoa học; rèn luyện khả năng phân tích, đánh giá tình hình và dự báo chính xác các vấn đề về công tác quân sự, quốc phòng, biên phòng ở địa phương, đặc biệt là trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh. Nâng cao năng lực nghiên cứu, quán triệt và vận dụng sáng tạo các nghị quyết, chỉ thị của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; quy định, hướng dẫn của cấp trên về công tác giáo dục quốc phòng và an ninh phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Bồi dưỡng kỹ năng chỉ đạo, phối hợp, tổ chức hiệp đồng, phát huy vai trò các tổ chức và lực lượng trong nghiên cứu đề xuất với tỉnh ủy về công tác giáo dục quốc phòng và an ninh.

Để làm được điều đó các tỉnh ủy, đảng ủy quân khu và Đảng ủy quân sự tỉnh cần chủ động xây dựng quy hoạch, kế hoạch cử cán bộ đi đào tạo tại các học viện, nhà trường trong quân đội, đồng thời tổ chức bồi dưỡng, tập huấn tại trường quân sự quân khu. Kết hợp chặt chẽ giữa bồi dưỡng của tổ chức, tập thể, cấp trên đối với cấp dưới, thực hiện phương châm: “Trên làm gương mẫu mực, dưới tích cực làm theo” gắn với đề cao tinh thần tự học tập, tự rèn luyện của từng đảng ủy viên để thường xuyên cập nhật, bổ sung tri thức và kỹ năng, phát triển năng lực toàn diện. Thực hiện bồi dưỡng thường xuyên trong sinh hoạt đảng, trong hoạt động của bộ chỉ huy quân sự và các cơ quan, đơn vị trực thuộc, gắn với thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

Hai là, phát huy vai trò nòng cốt, chủ động, sáng tạo của cơ quan bộ chỉ huy quân sự tỉnh.

Các cơ quan, đơn vị thuộc bộ chỉ huy quân sự tỉnh có vai trò rất quan trọng tham mưu giúp Đảng ủy quân sự tỉnh nghiên cứu đề xuất với tỉnh ủy trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh. Với chức năng, nhiệm vụ tổ chức thực hiện các nội dung, phương thức hoạt động công tác quân sự, quốc phòng, biên phòng ở địa phương, giáo dục quốc phòng và an ninh, đồng thời, cũng là cơ quan tổ chức, hướng dẫn các lực lượng, là nòng cốt tiến hành công tác quân sự, quốc phòng, biên phòng ở địa phương. Vai trò đó thể hiện ở việc giúp Đảng ủy quân sự nắm chắc tình hình để nghiên cứu đề xuất với tỉnh ủy, cùng với đó là sự phối hợp với các tổ chức, lực lượng có liên quan, tạo sự thống nhất cao về nhận thức của các lực lượng tham gia vào các hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh.

Đảng ủy quân sự tỉnh phải thường xuyên củng cố, kiện toàn và phát huy vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng trong các cơ quan thuộc bộ chỉ huy quân sự tỉnh. Do đó, phát huy tốt vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng thuộc Đảng bộ quân sự tỉnh cần thường xuyên quan tâm, chăm lo tạo điều kiện thuận lợi nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của mọi tổ chức, lực lượng trong cơ quan, nhất là làm tốt chức năng tham mưu với đảng ủy và bộ chỉ huy quân sự tỉnh đối với nghiên cứu đề xuất trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh. Đồng thời, tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị.

Xây dựng các cơ quan chính trị, tham mưu, hậu cần – kỹ thuật thuộc Bộ chỉ huy quân sự tỉnh và các cơ quan chuyên trách của Đảng ủy quân sự tỉnh luôn vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, thường xuyên được củng cố, kiện toàn đủ về số lượng, có chất lượng cao. Quan tâm bồi dưỡng cho các cơ quan về trình độ năng lực chuyên môn nghiệp vụ, có phương pháp làm việc khoa học, có khả năng phối hợp để tham mưu đúng, trúng, kịp thời các giải pháp trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, giúp đảng ủy quân sự nghiên cứu đề xuất với tỉnh ủy các giải pháp lãnh đạo phù hợp với tình hình thực tiễn của từng địa phương.

Ba là, tăng cường phối hợp và phát huy vai trò của các cơ quan chức năng thuộc tỉnh ủy, Đảng ủy quân khu.

Theo đó, đòi hỏi đảng ủy quân sự tỉnh phải bám sát và thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, tích cực đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo lực lượng thuộc quyền, giải quyết tốt các mối quan hệ công tác trong nội bộ và với cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính trị – xã hội, các lực lượng có liên quan trên có sở quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêu cầu giáo dục quốc phòng và an ninh.

Các cơ quan chuyên trách, tham mưu giúp việc của tỉnh ủy có chức năng, nhiệm vụ khác nhau nhưng đều có quan hệ mật thiết với Đảng ủy quân sự tỉnh trên địa bàn quân khu, dưới sự lãnh đạo trực tiếp về mọi mặt của tỉnh ủy và cùng với đảng ủy quân sự nghiên cứu đề xuất với cấp ủy địa phương trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh. Do đó, cần phát huy vai trò của các cơ quan chức năng thuộc tỉnh ủy để hướng vào xây dựng đảng ủy quân sự trong sạch, vững mạnh toàn diện, thực hiện đúng Điều lệ Đảng, quy định của Bộ Chính trị về tổ chức đảng và cơ quan chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Qua đó, trực tiếp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu đề xuất của Đảng ủy quân sự tỉnh trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh.

Cục Chính trị quân khu là cơ quan tham mưu giúp việc cho đảng ủy quân khu về hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, đồng thời chỉ đạo trực tiếp công tác tư tưởng, công tác tổ chức và công tác chính sách trên địa bàn quân khu, Cục Chính trị thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh ủy, nhất là ban tổ chức, ban tuyên giáo và dân vận, ủy ban kiểm tra để chỉ đạo xây dựng đảng ủy quân sự. Quan tâm chăm lo tạo mọi điều kiện xây dựng đảng ủy quân sự tỉnh trong sạch, vững mạnh toàn diện. Do đó, Cục Chính trị cần xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động phối hợp chặt chẽ với các ban của tỉnh ủy chỉ đạo, hướng dẫn xây dựng dựng đảng ủy quân sự tỉnh luôn đạt trong sạch, vững mạnh toàn diện, hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ, bám sát nhiệm vụ của quân khu và từng địa phương. Quan tâm bồi dưỡng, rèn luyện nâng cao kiến thức, năng lực của tập thể đảng ủy quân sự tỉnh và các đảng ủy viên thông qua tổ chức học tập nghị quyết, nghiên cứu chuyên đề. Bồi dưỡng trong hoạt động thực tiễn thực hiện chức trách, nhiệm vụ. Kết hợp chặt chẽ xây dựng đội ngũ cán bộ chủ trì với xây dựng đảng ủy viên đảng ủy quân sự tỉnh có phẩm chất, năng lực lãnh đạo và phương pháp tác phong công tác tốt, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ.

4. Kết luận

Giáo dục quốc phòng và an ninh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay đang đặt ra yêu cầu cần phải nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động nghiên cứu đề xuất của Đảng ủy quân sự tỉnh. Để thực hiện được điều này, đảng ủy quân sự tỉnh cần phải chủ động nâng cao năng lực lãnh đạo, tăng cường phối hợp với các cơ quan có liên quan và phát huy vai trò nòng cốt chủ động nghiên cứu đề xuất các giải pháp sát thực tế. Đây là yếu tố quan trọng trong nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc phòng và an ninh nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.

 Chú thích:
1. Quốc hội (2013). Điều 3 Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2013.
2. Bộ Chính trị (2007). Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 03/5/2007 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới.
3, 4, 5. Hội đồng giáo dục quốc phòng và an ninh Trung ương (2025). Báo cáo kết quả công tác giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2024; phương hướng, nhiệm vụ năm 2025, tr. 3 – 4, 5, 7.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2025). Quy định số 332-QĐ/TW ngày 24/6/2025 về tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Đảng ủy Quân sự Trung ương (2007). Hướng dẫn số 278-HD/ĐUQSTW ngày 10/9/2007 về việc thực hiện Chỉ thị số 12-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa X) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới.