Administrative reforms for two-tier local government operations in the contemporary context
TS. Nguyễn Văn Phong
Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách nền hành chính nhà nước, việc đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của chính quyền địa phương trở thành yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Thủ tục hành chính được xem là công cụ quan trọng bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hệ thống thủ tục hành chính vẫn còn những hạn chế, như: quy trình còn trung gian, phân định thẩm quyền chưa rõ ràng, mức độ liên thông và số hóa chưa đồng bộ. Bài viết tập trung lý giải sự cần thiết phải tiếp tục cải cách thủ tục hành chính nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, từ đó, đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước.
Từ khóa: Cải cách thủ tục hành chính; cơ quan hành chính nhà nước; chính quyền địa phương hai cấp; hiệu lực, hiệu quả quản trị; cung cấp dịch vụ công.
Abstract: In the context of accelerating state administrative reform, renewing the organization and operational methods of local governments has become an important requirement to enhance governance effectiveness and efficiency as well as the quality of services provided to citizens and businesses. Administrative procedures are considered a crucial instrument to ensure the functioning of state management and the provision of public services to citizens and enterprises. However, in practice, the system of administrative procedures still reveals several limitations, such as intermediary processes, unclear delineation of authority, and insufficient interconnectivity and digitalization. This article focuses on clarifying the necessity of continuing administrative procedure reforms to meet the requirements for the effective operation of the two-tier local government model, thereby proposing solutions to improve the effectiveness and efficiency of state governance.
Keywords: Administrative procedure reform; state administrative agencies; two-tier local government; effectiveness and efficiency of state governance; public service delivery.
1. Mối quan hệ giữa chính quyền địa phương hai cấp với cải cách thủ tục hành chính
Chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính của nước ta được bảo đảm sự quản lý thống nhất của Trung ương; đồng thời, phát huy quyền làm cthủ của Nhân dân và tính chủ động, sáng tạo của địa phương. Theo khoản 1 Điều 2 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 quy định: “chính quyền địa phương, gồm: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức phù hợp với đặc điểm của từng đơn vị hành chính”.
Trong tiến trình sắp xếp tổ chức bộ máy theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XII) về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được xác lập nhằm tinh gọn tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương. Chính quyền địa phương hai cấp có thể được hiểu là “mô hình tổ chức chính quyền ở địa phương được cấu trúc thành hai cấp hành chính có đầy đủ thiết chế quyền lực nhà nước (Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân), trong đó việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn giữa hai cấp được thiết kế theo hướng rõ ràng, giảm chồng chéo và tăng cường tính tự chủ, trách nhiệm giải trình của cấp cơ sở”1.
Thủ tục hành chính là một bộ phận cấu thành của hệ thống quy tắc điều chỉnh hành vi trong quản lý nhà nước. Theo quy định của Chính phủ, thủ tục hành chính là “trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”2. Theo đó, thủ tục hành chính không chỉ là trình tự kỹ thuật để giải quyết công việc mà là cơ chế pháp lý cụ thể hóa quyền lực hành chính, xác lập mối quan hệ giữa Nhà nước với tổ chức, cá nhân. Mỗi thủ tục phản ánh cách thức phân bổ thẩm quyền, mức độ kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình của cơ quan công quyền.
Cải cách thủ tục hành chính không đơn thuần là hoạt động cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa biểu mẫu hay rút ngắn thời gian xử lý mà là quá trình điều chỉnh các quy tắc thể chế chi phối việc thực thi quyền lực hành chính. Cải cách thực chất hướng tới thiết lập một cấu trúc thủ tục hợp lý hơn, trong đó thẩm quyền được xác định rõ ràng, trách nhiệm được cá thể hóa và cơ chế kiểm soát được thiết kế phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại.
Ở bình diện rộng hơn, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung trọng tâm của Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 – 2030 theo Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/7/2021 của Chính phủ. Điều này cho thấy, cải cách thủ tục hành chính được đặt trong mối liên hệ với cải cách thể chế, tổ chức bộ máy và chế độ công vụ. Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp, yếu tố thể chế càng trở nên quan trọng. Nếu việc phân cấp, phân quyền không đi kèm điều chỉnh thủ tục hành chính tương ứng, quyền lực hành chính vẫn có thể tập trung thực tế ở cấp trên thông qua cơ chế phê duyệt hoặc thẩm định lại. Điều này dẫn đến tình trạng “phân cấp hình thức”, làm suy giảm hiệu quả cải cách. Do đó, cải cách thủ tục hành chính dưới góc độ thể chế phải hướng tới bảo đảm sự thống nhất giữa thẩm quyền pháp lý và thẩm quyền thực thi, giữa quyền quyết định và trách nhiệm giải trình, trên cơ sở các nội dung:
Thứ nhất, cải cách thủ tục hành chính là điều kiện bảo đảm vận hành hiệu quả chính quyền địa phương hai cấp. Thủ tục hành chính là phương thức để cơ quan nhà nước thực thi thẩm quyền quản lý và cung cấp dịch vụ công. Khi tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, nhiều khâu trung gian trong hệ thống quản lý nhà nước được tinh giản hoặc thay đổi. Vì vậy, hệ thống thủ tục hành chính cần được rà soát, điều chỉnh và tái cấu trúc phù hợp với sự thay đổi về tổ chức bộ máy. Nếu thủ tục hành chính không được cải cách tương ứng, việc giảm cấp hành chính có thể dẫn đến ách tắc trong giải quyết công việc, chồng chéo về thẩm quyền hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.
Thứ hai, vận hành chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu mới đối với cải cách thủ tục hành chính. Việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp đòi hỏi phải xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong giải quyết thủ tục hành chính. Trong bối cảnh đó, cải cách thủ tục hành chính cần hướng tới đơn giản hóa quy trình, phân định rõ thẩm quyền giải quyết, tăng cường cơ chế liên thông và ứng dụng công nghệ số trong xử lý thủ tục. Đồng thời, nhiều thủ tục trước đây do cấp trung gian thực hiện cần được chuyển giao hoặc thiết kế lại để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các cấp chính quyền còn lại.
Thứ ba, cải cách thủ tục hành chính góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị của chính quyền địa phương hai cấp. Một trong những mục tiêu của việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp là nâng cao tính cthủ động, linh hoạt và trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương. Cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, minh bạch và số hóa quy trình sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết công việc, giảm chi phí hành chính và nâng cao mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Điều này góp phần tăng cường hiệu quả quản trị và củng cố niềm tin của xã hội đối với hoạt động của chính quyền địa phương.
Thứ tư, vận hành chính quyền địa phương hai cấp là động lực thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính. Quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương không chỉ đặt ra yêu cầu điều chỉnh thủ tục hành chính mà còn tạo động lực mạnh mẽ để đổi mới phương thức quản lý nhà nước. Việc tinh gọn bộ máy và tăng cường phân cấp, phân quyền buộc các cơ quan hành chính phải cải tiến quy trình xử lý công việc, tăng cường phối hợp liên thông và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện hiệu quả trong điều kiện tổ chức mới.
2. Thực trạng cải cách thủ tục hành chính đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp
Một là, đơn giản hóa quy trình thủ tục hành chính.
Đơn giản hóa quy trình thủ tục hành chính là một trong những nội dung trọng tâm của cải cách hành chính ở Việt Nam trong thời gian qua. Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương thường xuyên rà soát, cắt giảm các thủ tục không cần thiết, giảm thành phần hồ sơ và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và nỗ lực triển khai của các bộ, ngành, địa phương, từ năm 2021 đến hết tháng 02/2025, các bộ, ngành đã cắt giảm, đơn giản hóa 3.199 quy định kinh doanh (gồm: 1.736 thủ tục hành chính, 229 yêu cầu điều kiện, 101 chế độ báo cáo, 164 quy chuẩn, tiêu chuẩn và 969 mặt hàng kiểm tra chuyên ngành) tại 272 văn bản quy phạm pháp luật, đạt khoảng 20,3% trên tổng số 15.763 quy định kinh doanh. Đồng thời, đã phân cấp 388 thủ tục hành chính tại 99 văn bản quy phạm pháp luật3. Nhiều địa phương đã thực hiện rà soát và đơn giản hóa số lượng lớn thủ tục hành chính, tại Hà Nội đã tiến hành rà soát 734 thủ tục hành chính, trong đó 286 thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương được đề xuất cắt giảm và tinh gọn, đồng thời tái cấu trúc nhiều quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo hướng điện tử hóa4. Thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, góp phần giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân, nhiều địa phương cũng tiến hành rà soát, tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính theo hướng điện tử hóa và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.
Theo phản ánh của các địa phương và cơ quan chuyên môn, “gánh nặng” từ thủ tục hành chính và các quy định pháp lý phức tạp vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn trong khai thác nguồn lực đất đai và thực thi chính sách ở cấp cơ sở5. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới (WB), để hoàn thành các thủ tục liên quan đến cấp phép xây dựng tại Việt Nam, doanh nghiệp phải thực hiện khoảng 10 thủ tục với tổng thời gian trung bình khoảng 166 ngày6. Điều này cho thấy, việc tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính cần tiếp tục được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương.
Hai là, phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục hành chính.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã) từ ngày 01/7/2025 là bước cải cách lớn trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước ở Việt Nam. Mô hình này được triển khai trên cơ sở sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và thực hiện cthủ trương không tổ chức cấp chính quyền trung gian (cấp huyện), nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước. Để bảo đảm vận hành mô hình mới, Chính phủ đã ban hành 28 nghị định về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, qua đó, xác định rõ trách nhiệm và quyền hạn của cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục hành chính7. Bên cạnh đó, các bộ, ngành trung ương đã ban hành 58 thông tư hướng dẫn, quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục và thời gian giải quyết đối với từng thủ tục hành chính, tạo cơ sở pháp lý để người dân và doanh nghiệp tiếp cận và thực hiện ngay khi mô hình chính quyền hai cấp chính thức vận hành8.
Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh mô hình tổ chức mới, song trong giai đoạn đầu triển khai, một số quy định pháp luật vẫn chưa được sửa đổi kịp thời để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Một số văn bản quy phạm pháp luật trước đây được xây dựng trên cơ sở mô hình chính quyền ba cấp vẫn còn hiệu lực, dẫn đến tình trạng chồng chéo hoặc chưa rõ ràng trong phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước, gây khó khăn cho quá trình tổ chức thực hiện ở địa phương.
Ba là, ứng dụng dịch vụ công trực tuyến trong giải quyết thủ tục hành chính.
Một trong những thay đổi quan trọng khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp là thiết lập nền tảng cung cấp dịch vụ công trực tuyến thống nhất trên phạm vi cả nước. Từ ngày 01/7/2025, giao diện các cổng dịch vụ công cấp tỉnh được tích hợp và chuyển về Cổng Dịch vụ công quốc gia để người dân và doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính. Cùng với đó, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương đã được kết nối đồng bộ với Cổng Dịch vụ công quốc gia, bảo đảm trao đổi dữ liệu và xử lý hồ sơ điện tử liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương. Theo thống kê năm 2025, 100% (34/34) hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp tỉnh đã được kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia, tạo nền tảng kỹ thuật cho việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến trên toàn quốc9. Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn liền với đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hành chính. Trong giai đoạn đầu triển khai, nhiều địa phương ghi nhận sự gia tăng đáng kể số lượng hồ sơ được tiếp nhận và xử lý trực tuyến. Chỉ trong ba tuần đầu vận hành mô hình chính quyền hai cấp, UBND thành phố Hà Nội đã tiếp nhận và xử lý khoảng 66.000 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó phần lớn được thực hiện thông qua các nền tảng số10.
Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến đã đạt được những kết quả tích cực, song hạ tầng công nghệ thông tin tại một số địa phương vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mô hình chính quyền số. Ở nhiều khu vực nông thôn, miền núi, vẫn tồn tại tình trạng thiếu sóng viễn thông hoặc kết nối internet không ổn định, gây khó khăn cho người dân trong việc truy cập và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Do đó, Chính phủ đã đặt mục tiêu khắc phục các “điểm lõm sóng” viễn thông trên phạm vi toàn quốc trong năm 2025 để bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ số cho người dân. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người dân ở khu vực nông thôn, vẫn gặp khó khăn trong việc sử dụng các nền tảng số, từ đó dẫn đến việc tiếp tục lựa chọn hình thức nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan hành chính. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính đã được kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia, song quá trình tích hợp dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống thông tin của các bộ, ngành vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Bốn là, triển khai cơ chế một cửa, một cửa liên thông.
Hoàn thiện khung thể chế phục vụ vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025 đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại hệ thống tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Để đáp ứng yêu cầu này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 118/2025/NĐ-CP ngày 09/6/2025, quy định việc thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại bộ phận một cửa các cấp và thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Hình thành mạng lưới trung tâm phục vụ hành chính công và bộ phận một cửa trên toàn quốc. Cơ chế một cửa, một cửa liên thông đã được triển khai rộng rãi tại tất cả các bộ, ngành và địa phương. Các trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh và bộ phận một cửa cấp xã đóng vai trò đầu mối tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Việc triển khai cơ chế một cửa, một cửa liên thông đã chuyển đổi phương thức quản lý từ “hành chính quản lý” sang “hành chính phục vụ”. Các trung tâm phục vụ hành chính công đóng vai trò đầu mối tổ chức, giám sát và đôn đốc việc giải quyết thủ tục hành chính ở các cấp.
Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều thủ tục hành chính phải được phân định lại thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã, khiến quy trình xử lý ban đầu còn chưa thật sự ổn định. Mặc dù hệ thống dịch vụ công trực tuyến đã được triển khai rộng rãi, song việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước vẫn còn hạn chế. Trong một số trường hợp, người dân vẫn phải nộp lại giấy tờ hoặc bản sao các loại giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có trong cơ sở dữ liệu. Sau khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc và số lượng thủ tục hành chính được chuyển giao xuống cấp xã tăng đáng kể. Ở nhiều địa phương, đội ngũ cán bộ công chức cấp xã vẫn còn hạn chế về trình độ chuyên môn, kỹ năng công nghệ thông tin và kinh nghiệm xử lý thủ tục hành chính phức tạp.
Năm là, giảm thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính của người dân và doanh nghiệp.
Hiện nay, chính phủ đã triển khai nhiều chương trình cải cách thủ tục hành chính nhằm giảm chi phí tuân thủ của người dân và doanh nghiệp. Theo thống kê của Chính phủ, tổng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính ở Việt Nam ước tính hơn 120.000 tỷ đồng mỗi năm, trong đó phần lớn liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh11. Thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất – kinh doanh năm 2025 và 2026 với mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết và 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính12. Việc cắt giảm này góp phần giảm gánh nặng chi phí hành chính cho doanh nghiệp, đồng thời, cải thiện môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh quốc gia. Cùng với việc đơn giản hóa quy trình, nhiều địa phương đã thực hiện cắt giảm đáng kể thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Những kết quả này cho thấy việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần đáng kể vào việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp. Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính đã tạo điều kiện để giảm chi phí đi lại, in ấn và thời gian chờ đợi của người dân. Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính vẫn còn ở mức lớn. Theo báo cáo của Chính phủ, tổng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính vẫn trên 120.000 tỷ đồng mỗi năm, cho thấy gánh nặng hành chính đối với doanh nghiệp vẫn chưa được giảm đáng kể13. Một số lĩnh vực vẫn tồn tại tình trạng thủ tục hành chính chồng chéo giữa các cơ quan quản lý nhà nước.
3. Yêu cầu cải cách thủ tục hành chính khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp
Thứ nhất, tái cấu trúc thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính giữa các cấp chính quyền.
Khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây được thực hiện ở cấp trung gian cần được phân định lại cho các cấp chính quyền cấp tỉnh và cấp xã. Do đó, việc cải cách thủ tục hành chính phải gắn với việc rà soát, xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp trong giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao cho một cơ quan cthủ trì thực hiện.
Thứ hai, bảo đảm tính liên thông, thông suốt của quy trình giải quyết thủ tục hành chính.
Việc giảm tầng nấc hành chính có thể làm thay đổi cách thức phối hợp giữa các cơ quan hành chính nhà nước trong quá trình xử lý hồ sơ, thủ tục. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính cần chú trọng thiết kế các quy trình giải quyết theo hướng liên thông, rõ ràng và thuận tiện, bảo đảm sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan.
Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giải quyết thủ tục hành chính.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc cải cách thủ tục hành chính cần gắn với việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng chính quyền số. Việc phát triển hệ thống dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu dùng chung và các nền tảng số trong quản lý hành chính sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận dịch vụ công.
Thứ tư, nâng cao năng lực của đội ngũ công chức trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính.
Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng và tính chất công việc ở cấp cơ sở có thể tăng lên do việc điều chỉnh thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng hành chính và khả năng ứng dụng công nghệ số của đội ngũ công chức.
Thứ năm, tăng cường cơ chế giám sát, đánh giá chất lượng giải quyết thủ tục hành chính.
Cải cách thủ tục hành chính cần gắn với việc thiết lập các cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện nhằm bảo đảm các thủ tục hành chính được giải quyết đúng quy định, minh bạch và đúng thời hạn. Việc công khai quy trình, thời gian giải quyết và kết quả xử lý hồ sơ, đồng thời, tăng cường sự tham gia giám sát của người dân và doanh nghiệp, sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan hành chính nhà nước trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
4. Kết luận
Cải cách thủ tục hành chính giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam hiện nay. Thời gian qua, công tác cải cách thủ tục hành chính đã đạt được nhiều kết quả tích cực, như: đơn giản hóa quy trình, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và triển khai cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Những kết quả này góp phần nâng cao tính minh bạch, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và từng bước giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, như: quy trình thủ tục ở một số lĩnh vực còn phức tạp, sự phân định thẩm quyền chưa thật sự đồng bộ, hạ tầng số và năng lực đội ngũ công chức ở cấp cơ sở còn hạn chế. Do đó, trong thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với hoàn thiện thể chế, tăng cường chuyển đổi số và nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương nhằm bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Chú thích:
1. Quốc hội (2025). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
2. Chính phủ (2010). Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 về kiểm soát thủ tục hành chính.
3. Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh năm 2025 – 2026. https://baochinhphu.vn/chuong-trinh-cat-giam-don-gian-hoa-tthc-lien-quan-den-san-xuat-kinh-doanh-nam-2025-2026-102250326110929396.htm
4. Hà Nội đạt 99% hồ sơ trực tuyến và 33,6 triệu lượt liên thông dữ liệu trong năm 2025. https://mst.gov.vn/ha-noi-dat-99-ho-so-truc-tuyen-va-336-trieu-luot-lien-thong-du-lieu-trong-nam-2025-197251127085733947.htm
5. Khơi thông nguồn lực đất đai ngay từ chính quyền cấp cơ sở. https://baolamdong.vn/khoi-thong-nguon-luc-dat-dai-ngay-tu-chinh-quyen-cap-co-so-394537.html
6. Mất 166 ngày để xong thủ tục xây một công trình. Truy cập tại: https://vnexpress.net/mat-166-ngay-de-xong-thu-tuc-xay-mot-cong-trinh-4395325.html9
7, 10. Toàn văn 28 nghị định về phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và chính quyền địa phương hai cấp. https://baochinhphu.vn/toan-van-28-nghi-dinh-ve-phan-quyen-phan-cap-phan-dinh-tham-quyen-giua-chinh-phu-va-chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-102250613104134297.htm
8. Thủ tục hành chính thông suốt khi chính quyền địa phương hai cấp hoạt động từ ngày 1/7/2025. https://congluan.vn/thu-tuc-hanh-chinh-thong-suot-khi-chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-hoat-dong-tu-ngay-1-7-2025-10297533.html
9. Thông tấn xã Việt Nam – VietnamPlus (2025), Thủ tục hành chính chưa phù hợp triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình. https://www.vietnamplus.vn/thu-tuc-hanh-chinh-chua-phu-hop-trien-khai-dich-vu-cong-truc-tuyen-toan-trinh-post1075804.vnp
11. Tổng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính hằng năm là hơn 120 nghìn tỷ đồng. https://tienphong.vn/tong-chi-phi-tuan-thu-thu-tuc-hanh-chinh-hang-nam-la-hon-120-nghin-ty-dong-post1744715.tpo
12. Thủ tướng chỉ đạo cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ. https://baochinhphu.vn/thu-tuong-chi-dao-cat-giam-thuc-chat-thu-tuc-hanh-chinh-dieu-kien-kinh-doanh-thoi-gian-giai-quyet-chi-phi-tuan-thu-102250805000735785.htm
13. 100 thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp được thực hiện trực tuyến trong năm 2025. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/100-thu-tuc-hanh-chinh-lien-quan-den-doanh-nghiep-duoc-thuc-hien-truc-tuyen-trong-nam-2025-119250326191942241.htm
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2017). Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Bùi Phương Đình. Quản trị hành chính hiệu quả trong chính quyền địa phương hai cấp. Tạp chí Quản lý nhà nước số 360 (01/2026). https://doi.org/10.59394/qlnn.360.2026.1399.
