(Quanlynhanuoc.vn) – Ngày 01/7/2026, nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng chính thức được áp dụng, tác động trực tiếp đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, người hưởng lương hưu cũng như hoạt động của doanh nghiệp.
1. Tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 01/7/2026
Theo Điều 3 Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang được nâng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 8% so với quy định tại Nghị định 73/2024/NĐ-CP.
Đây là chính sách được quan tâm nhất bởi mức lương cơ sở là căn cứ tính tiền lương, phụ cấp, sinh hoạt phí và nhiều chế độ khác đối với khu vực hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Việc điều chỉnh này đồng thời làm tăng nhiều khoản phụ cấp, trợ cấp và mức đóng, mức hưởng của các chế độ được xác định theo lương cơ sở. Ngoài ra, Nghị định cũng quy định quỹ tiền thưởng hằng năm bằng 10% tổng quỹ tiền lương (không bao gồm phụ cấp) để thực hiện thưởng đột xuất và thưởng định kỳ theo kết quả đánh giá chất lượng cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang.
2. Lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội tăng thêm 8%
Theo khoản 1 Điều 2 Nghị định số 162/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2026, người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng được điều chỉnh tăng 8% trên mức hưởng của tháng 6/2026.
Chính sách áp dụng đối với các đối tượng quy định tại Điều 1 của Nghị định và thay thế cơ chế điều chỉnh trước đây tại Nghị định 75/2024/NĐ-CP. Việc tăng đồng loạt 8% góp phần cải thiện thu nhập của người nghỉ hưu trong bối cảnh mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng. Sau khi điều chỉnh, mức hưởng mới sẽ là căn cứ để thực hiện các lần điều chỉnh tiếp theo theo quy định của pháp luật.
Kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước hoặc Quỹ bảo hiểm xã hội tùy từng nhóm đối tượng theo Điều 3 Nghị định số 162/2026/NĐ-CP.
Ngoài việc tăng 8% lương hưu, khoản 2 Điều 2 Nghị định số 162/2026/NĐ-CP còn tiếp tục hỗ trợ người có mức hưởng thấp.
Theo đó, người nghỉ hưởng lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng trước ngày 01/01/1995 sau khi tăng 8% mà vẫn có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/tháng trở xuống sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/tháng. Trường hợp có mức hưởng trên 3,5 triệu đồng nhưng dưới 3,8 triệu đồng/tháng thì được điều chỉnh lên đúng 3,8 triệu đồng/tháng.
Chính sách này kế thừa quy định hỗ trợ người hưởng lương hưu thấp trước đây nhưng nâng ngưỡng hỗ trợ lên 3,8 triệu đồng/tháng, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm người nghỉ hưu và cải thiện đời sống đối với những người có mức hưởng thấp.
3. Sàn thương mại điện tử phải xác thực người bán trước khi mở gian hàng
Luật Thương mại điện tử năm 2025 lần đầu tiên quy định bằng luật trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử trong việc xác thực người bán. Theo đó, từ ngày 01/7/2026, chủ quản sàn thương mại điện tử phải xác minh, xác thực thông tin của thương nhân, tổ chức, cá nhân kinh doanh trước khi cho phép mở gian hàng hoặc cung cấp hàng hóa, dịch vụ trên nền tảng.
Trước đây, Nghị định số 52/2013/NĐ-CP và Nghị định số 85/2021/NĐ-CP chỉ quy định trách nhiệm lưu giữ và cung cấp thông tin người bán, chưa đặt ra yêu cầu xác thực ở cấp luật. Việc luật hóa nghĩa vụ này được kỳ vọng sẽ góp phần ngăn chặn gian hàng “ảo”, kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến.
Theo Điều 21 Luật Thương mại điện tử năm 2025, từ ngày 01/7/2026, người bán trên sàn thương mại điện tử và các nền tảng trung gian phải công khai đầy đủ thông tin về chủ thể kinh doanh và hàng hóa, dịch vụ trước khi giao dịch.
Người bán phải cung cấp thông tin để nền tảng xác thực danh tính, đồng thời công khai các thông tin bắt buộc về chất lượng, đặc tính của hàng hóa theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Riêng các thông tin mang tính cá biệt của từng sản phẩm như số lô, ngày sản xuất, hạn sử dụng… không bắt buộc hiển thị trước khi giao dịch.
So với quy định trước đây, Luật mới đã nâng trách nhiệm công khai thông tin của người bán lên thành quy định của luật, góp phần tăng tính minh bạch, giúp người tiêu dùng có đầy đủ thông tin trước khi quyết định mua hàng và hạn chế tình trạng quảng cáo sai sự thật.
4. Vợ chồng được tự quyết định số con và thời điểm sinh con
Một trong những thay đổi lớn của Luật Dân số năm 2025 là chuyển từ chính sách vận động sinh đủ hai con sang bảo đảm quyền tự quyết của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng.
Theo Điều 9 Luật Dân số năm 2025, từ ngày 01/7/2026, mỗi cặp vợ chồng, cá nhân có quyền bình đẳng và tự nguyện quyết định thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, phù hợp với điều kiện của bản thân và gia đình.
So với Pháp lệnh Dân số trước đây, quy định mới không còn định hướng mỗi gia đình sinh một hoặc hai con mà tôn trọng quyền quyết định của người dân trong bối cảnh mức sinh tại nhiều địa phương giảm thấp và tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh. Đây là bước chuyển quan trọng trong chính sách dân số của Việt Nam.
5. Mở rộng trường hợp được miễn giấy phép xây dựng nhà ở
Luật Xây dựng năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 đã mở rộng diện công trình được miễn giấy phép xây dựng.
Theo điểm g khoản 2 Điều 43, nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, có tổng diện tích sàn dưới 500m² sẽ được miễn giấy phép xây dựng nếu không thuộc khu chức năng, khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch chung của thành phố, khu kinh tế, khu du lịch quốc gia hoặc khu vực đã ban hành quy chế quản lý kiến trúc.
So với Luật Xây dựng năm 2014 (được sửa đổi năm 2020), quy định mới bổ sung tiêu chí cụ thể về số tầng và diện tích sàn, giúp người dân dễ xác định trường hợp được miễn giấy phép hơn. Tuy nhiên, việc miễn giấy phép không đồng nghĩa được miễn các quy định về quy hoạch, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và điều kiện khởi công theo quy định của pháp luật.
6. Cấm tiết lộ bí mật cá nhân, bí mật gia đình trên báo chí
Theo Điều 8 Luật Báo chí năm 2025, từ ngày 01/7/2026, báo chí không được đăng, phát hoặc sử dụng thông tin làm lộ bí mật cá nhân, bí mật gia đình trái quy định của pháp luật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc được người có liên quan đồng ý.
Quy định này tiếp tục cụ thể hóa quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình đã được Hiến pháp và Bộ luật Dân sự ghi nhận.
So với Luật Báo chí năm 2016, Luật mới nhấn mạnh hơn trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động báo chí, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và bảo vệ quyền riêng tư.
7. Viên chức chính thức được quản lý theo vị trí việc làm
Luật Viên chức năm 2025 chính thức áp dụng từ ngày 01/7/2026, trong đó xác định việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức được thực hiện theo vị trí việc làm và hợp đồng làm việc.
Theo Điều 23 Luật này, mỗi vị trí việc làm phải có tên gọi, bản mô tả công việc và khung năng lực, được phân thành vị trí quản lý, vị trí chuyên môn, nghiệp vụ và vị trí hỗ trợ. So với Luật Viên chức năm 2010, quy định mới cụ thể hơn về căn cứ xác định vị trí việc làm, đồng thời gắn việc đánh giá, đào tạo, sử dụng và xếp lương với kết quả thực hiện nhiệm vụ của từng vị trí.
Luật cũng quy định chậm nhất đến ngày 01/7/2027, các cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập phải hoàn thành việc bố trí viên chức được tuyển dụng trước ngày Luật có hiệu lực vào vị trí việc làm tương ứng theo quy định mới.
8. Hà Nội được thí điểm cơ chế, chính sách khác với quy định của luật
Theo khoản 1 Điều 9 Luật Thủ đô năm 2026, từ ngày 01/7/2026, thành phố Hà Nội được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề pháp luật chưa quy định để áp dụng trên địa bàn thành phố.
Tuy nhiên, việc thí điểm phải đáp ứng các nguyên tắc quy định tại khoản 2 Điều 9 như phù hợp với Hiến pháp, không trái điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, không làm hạn chế quyền con người, quyền công dân và bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch.
So với Luật Thủ đô trước đây, đây là cơ chế đặc thù hoàn toàn mới, trao cho Hà Nội quyền chủ động hơn trong thử nghiệm các mô hình quản lý, phát triển kinh tế – xã hội, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Thời gian thí điểm tối đa là 05 năm và chỉ được gia hạn một lần theo quy định của Luật.
9. Lần đầu tiên có luật quy định về thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú
Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú năm 2025, số 128/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015.
Điểm mới nổi bật là lần đầu tiên việc thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú được quy định đầy đủ trong một đạo luật. Luật dành riêng một chương quy định về trình tự, thủ tục, quyền và nghĩa vụ của người bị áp dụng biện pháp này, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã và các cơ quan liên quan trong công tác quản lý, giám sát.
So với trước đây, việc thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú chủ yếu được thực hiện theo Bộ luật Tố tụng hình sự và văn bản hướng dẫn, chưa có luật điều chỉnh riêng.
10. Không được yêu cầu người dân nộp Phiếu lý lịch tư pháp, trừ trường hợp luật quy định
Luật số 107/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp quy định từ ngày 01/7/2026, cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu người dân nộp Phiếu lý lịch tư pháp hoặc thông tin lý lịch tư pháp, trừ trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh hoặc nghị định của Chính phủ có quy định.
Quy định này được bổ sung tại khoản 7 Điều 1 của Luật sửa đổi và được xem là bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính.
So với Luật Lý lịch tư pháp năm 2009, trước đây chưa có quy định cấm việc yêu cầu người dân tự đi xin Phiếu lý lịch tư pháp để hoàn thiện hồ sơ.
Một điểm mới đáng chú ý khác của Luật số 107/2025/QH15 là lần đầu tiên quy định Phiếu lý lịch tư pháp được cấp dưới dạng bản điện tử. Theo khoản 14 Điều 1 của Luật (sửa đổi Điều 41 Luật Lý lịch tư pháp năm 2009), từ ngày 01/7/2026, Phiếu lý lịch tư pháp có thể được cấp dưới dạng bản giấy hoặc bản điện tử; trong đó, Phiếu điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.
11. Ưu tiên mua nhà ở xã hội đối với người có từ 2 con trở lên
Đây là một trong những chính sách đáng chú ý tại Luật Dân số năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Theo Điều 14 Luật Dân số năm 2025, nhằm duy trì mức sinh thay thế, người có từ 02 con đẻ trở lên được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Ngoài chính sách này, Luật còn quy định một số biện pháp hỗ trợ khác như:
Lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con;
Hỗ trợ tài chính đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người sinh con;
Hỗ trợ phụ nữ sinh con tại địa phương có mức sinh dưới mức sinh thay thế;
Hỗ trợ phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi;
Các biện pháp khác do Chính phủ quyết định.
Chính phủ sẽ quy định mức hỗ trợ và trình tự, thủ tục thực hiện phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội từng thời kỳ. Đồng thời, chính quyền địa phương cấp tỉnh được quyết định mức hỗ trợ cao hơn hoặc ban hành thêm các chính sách khuyến khích duy trì mức sinh thay thế theo khả năng cân đối ngân sách. Hằng năm, cơ quan thống kê trung ương sẽ công bố tình trạng mức sinh làm căn cứ để xây dựng và thực hiện các chính sách hỗ trợ phù hợp.
12. Vận hành nền tảng hợp đồng lao động điện tử, doanh nghiệp dùng VNeID khi ký
Theo Nghị định số 337/2025/NĐ-CP, chậm nhất đến ngày 01/7/2026, Nền tảng hợp đồng lao động điện tử phải được đưa vào vận hành chính thức. Kể từ thời điểm này, việc giao kết và thực hiện hợp đồng lao động điện tử được thực hiện theo quy định của Nghị định.
Theo khoản 2 Điều 6 Nghị định số 337/2025/NĐ-CP, để giao kết hợp đồng lao động điện tử, người lao động và người sử dụng lao động phải có giấy tờ định danh hợp lệ. Đối với doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, hợp tác xã hoặc hộ gia đình sử dụng lao động, còn phải có giấy tờ chứng minh tư cách pháp lý của đơn vị và giấy tờ của người đại diện theo pháp luật.
Ngoài ra, các bên phải có chữ ký số và sử dụng dịch vụ cấp dấu thời gian theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.
Như vậy, từ 01/7/2026, hợp đồng lao động điện tử chính thức được triển khai trên phạm vi cả nước, tạo cơ sở pháp lý để người lao động và người sử dụng lao động giao kết, thực hiện hợp đồng bằng phương thức điện tử.
13. HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc, học sinh mầm non, tiểu học rà soát tiêm chủng đầu năm học
Từ 01/7/2026, Thông tư số 13/2026/TT-BYT quy định bệnh do vi rút HPV (Human Papilloma Virus) ở người được bổ sung vào danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thuộc Chương trình tiêm chủng mở rộng.
Theo Điều 3 Thông tư số 13/2026/TT-BYT, danh mục tiêm chủng bắt buộc gồm 13 bệnh, trong đó có bệnh do vi rút HPV ở người. Thông tư cũng quy định về tổ chức tiêm chủng, quản lý đối tượng tiêm chủng và có hiệu lực từ 01/7/2026.
Bên cạnh đó, Nghị định số 165/2026/NĐ-CP quy định cơ sở giáo dục mầm non và tiểu học phải rà soát tiền sử tiêm chủng của người học ngay đầu năm học để xác định các trường hợp chưa tiêm hoặc tiêm chưa đầy đủ các vắc xin thuộc Chương trình tiêm chủng mở rộng.
Trên cơ sở kết quả rà soát, nhà trường phối hợp với Trạm Y tế cấp xã xây dựng kế hoạch tổ chức tiêm chủng cho các đối tượng thuộc diện phải tiêm theo quy định.
Thuỳ Dương
