Nguyễn Thị Hồng Thắm
Phường Mỹ Ngãi, tỉnh Đồng Tháp
(Quanlynhanuoc.vn) – Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp là nội dung, biện pháp quan trọng của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Bài viết nêu thực trạng chất lượng đội ngũ công chức cấp xã từ thực tiễn tỉnh Đồng Tháp, từ đó, đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã trong thời gian tới.
Từ khóa: Nâng cao chất lượng; đội ngũ công chức; cấp xã; tỉnh Đồng Tháp.
1. Đặt vấn đề
Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện chức năng cầu nối giữa Đảng và Nhân dân, giữa công dân và Nhà nước; trực tiếp tuyên truyền, phổ biến, vận động và tổ chức Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giải quyết nhu cầu của dân cư; bảo đảm phát triển kinh tế – xã hội, duy trì trật tự, an ninh và an toàn tại địa phương. Thực tiễn tại tỉnh Đồng Tháp cho thấy, mặc dù cấp ủy và chính quyền địa phương đã quan tâm phát triển nhân sự nhưng chất lượng đội ngũ công chức cấp xã chưa đạt yêu cầu: năng lực quản lý còn hạn chế, cơ cấu chưa hợp lý, tư tưởng bảo thủ, thiếu sáng tạo, một bộ phận công chức còn biểu hiện quan liêu, bè phái, gây ảnh hưởng uy tín đối với Nhân dân. Bộ máy cồng kềnh và thiếu hiệu quả là một trong những nguyên nhân khiến nhiều chủ trương, chính sách chậm đi vào thực tiễn hoặc triển khai hình thức. Vì vậy, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã theo hướng tinh, gọn, mạnh, đủ phẩm chất, năng lực ngang tầm nhiệm vụ, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là cấp bách và chiến lược. Không chỉ nâng cao năng lực thực thi tại địa phương mà còn trực tiếp góp phần nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả quản trị và sự phát triển bền vững của tỉnh Đồng Tháp.
2. Thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp
Sau khi sắp xếp theo Nghị quyết số 1663/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Tháp năm 2025, tỉnh Đồng Tháp có 102 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 82 xã và 20 phường, có trên 10.000 cán bộ, công chức. Hiện nay đội ngũ cán bộ, công chức ở bốn xã, phường (bao gồm: Phường Cao Lãnh, phường Mỹ Ngãi, xã Tân Long, xã An Hòa) có: 495 cán bộ, công chức.
Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã của tỉnh Đồng Tháp thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực và từng bước đi vào nề nếp, ổn định. Tỉnh Đồng Tháp đã ban hành kế hoạch quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng công chức trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2023 – 2025, hằng năm Uỷ ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp trong thực thi công vụ cho công chức. Qua đó đã nâng cao kiến thức về quản lý nhà nước, kỹ năng lập kế hoạch, kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ thuộc các lĩnh vực đảm nhiệm, về kỹ năng giao tiếp trong thực thi công việc.
Kết quả khảo sát thực tế đối với cán bộ, công chức và người dân tại phường Cao Lãnh, phường Mỹ Ngãi, xã Tân Long, xã An Hòa tỉnh Đồng Tháp cho thấy, có 640 người được hỏi thì 89,5% ý kiến cho biết, đa số công chức cấp xã hiện nay được đào tạo bài bản bảo đảm chuyên môn, có chuyên môn rất tốt và tốt, mức độ đáp ứng về trình độ học vấn của công chức cấp xã; 87,5% người được hỏi trả lời, được đào tạo bài bản, có trình độ quản lý nhà nước rất tốt và tốt. Có 88% người được hỏi trả lời, có nghiệp vụ, phương pháp; có 88,9%% người được hỏi trả lời, cán bộ cấp xã có kỹ năng, kinh nghiệm rất tốt và tốt trong giải quyết công việc; bố trí đúng chuyên môn được đào tạo.
Kỹ năng mềm và kỹ năng giao tiếp hành chính của cán bộ, công chức tại phường Cao Lãnh, phường Mỹ Ngãi, xã Tân Long, xã An Hòa được đánh giá đã đáp ứng yêu cầu của nền hành chính hiện đại, theo tinh thần cải cách hành chính, hướng tới chính quyền điện tử, chính quyền số và phục vụ Nhân dân. Kỹ năng giao tiếp hành chính đáp ứng nền hành chính hiện đại. Giao tiếp trực tiếp tại bộ phận một cửa, luôn giữ thái độ niềm nở, thân thiện, sẵn sàng phục vụ người dân; giải thích rõ ràng quy trình, thủ tục hành chính theo từng bước; hướng dẫn người dân thực hiện hồ sơ một cách cụ thể, dễ hiểu; giao tiếp qua điện thoại, thư điện tử, cổng dịch vụ công; trả lời nhanh chóng, đúng nội dung yêu cầu, tránh vòng vo, gây phiền hà; sử dụng ngôn ngữ hành chính chuẩn mực, chuyên nghiệp; bảo đảm tính bảo mật, đúng quy định trong trao đổi thông tin. Thái độ phục vụ “lấy người dân làm trung tâm”, không gây khó dễ, phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Chủ động hỗ trợ người dân, nhất là người già, người yếu thế. Ghi nhận ý kiến đóng góp, phản ánh và đề xuất cải tiến quy trình phục vụ.
Có 98,6% người được hỏi rất hài lòng và hài lòng, đội ngũ công chức cấp xã tôn trọng, tin tưởng, gần gũi và gắn bó mật thiết với Nhân dân. Có 87,5% người được hỏi rất hài lòng và hài lòng, đội ngũ công chức cấp xã bản lĩnh, đổi mới, sáng tạo, hội nhập.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, một bộ phận cán bộ công chức cấp xã còn có hạn chế, như: vẫn có công chức trình độ trung cấp hoặc cao đẳng chưa đáp ứng yêu cầu công việc chuyên môn, đặc biệt ở các xã vùng sâu, vùng xa.Công tác bồi dưỡng chưa đồng bộ; nhiều lớp học mang tính hình thức chưa gắn kết với đánh giá, quy hoạch và sử dụng cán bộ.Thiếu kinh phí và điều kiện tổ chức đào tạo; khó khăn trong sắp xếp thời gian và đi lại của cán bộ để tham gia bồi dưỡng; kỹ năng mềm và ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng đều; đặc biệt cán bộ lớn tuổi còn hạn chế trong việc sử dụng phần mềm quản lý, xử lý công việc, tiếp cận công nghệ mới.
Nguyên nhân của các hạn chế trên là do: (1) Ý thức tự rèn luyện, nâng cao năng lực chưa được ưu tiên; (2) Cơ chế, chính sách về đào tạo, bồi dưỡng và khuyến khích nâng cao năng lực, kỹ năng còn thiếu hoặc chưa đồng bộ; (3) Điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí, nguồn lực tổ chức hoạt động thể chất, bồi dưỡng và nâng cao năng lực còn hạn chế, đặc biệt ở các xã vùng sâu, vùng xa. (4)Thiếu hệ thống đánh giá, kiểm tra hiệu quả công việc, năng lực và phẩm chất công chức một cách chính xác, minh bạch.
3. Một số giải pháp
Một là, xây dựng khung năng lực chuẩn cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu chính quyền hai cấp.
Khung năng lực là yếu tố quan trọng để phát huy tối đa nguồn nhân lực trong hệ thống chính quyền. Xây dựng khung năng lực chuẩn cho đội ngũ cán bộ hệ thống chính trị cấp xã, bao gồm: (1) Nhóm năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, gồm: các kiến thức và kỹ năng cụ thể cần thiết để thực thi nhiệm vụ của từng chức danh, như: năng lực quản lý hành chính, tư pháp, văn hóa – xã hội, địa chính. (2) Nhóm năng lực lãnh đạo, quản lý, gồm: khả năng tổ chức, điều hành, ra quyết định và giải quyết các vấn đề phát sinh tại địa phương một cách hiệu quả. (3) Nhóm năng lực chính trị, tư tưởng, gồm: kiên định với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; nắm vững đường lối, chủ trương, của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. (4) Nhóm năng lực giao tiếp, vận động quần chúng, như: khả năng lắng nghe, thấu hiểu, truyền đạt thông tin và thuyết phục Nhân dân trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách. (5) Nhóm năng lực đổi mới, sáng tạo và ứng dụng công nghệ, bao gồm: khả năng tiếp thu, ứng dụng công nghệ mới và đề xuất các sáng kiến để nâng cao hiệu quả công việc.
Hai là, hoàn thiện công tác tuyển dụng công chức cấp xã.
Công tác tuyển dụng công chức cấp xã đóng vai trò quyết định trong xây dựng đội ngũ cán bộ chất lượng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ Nhân dân. Việc đổi mới, hoàn thiện công tác này cần được thực hiện đồng bộ, bài bản và phù hợp với đặc thù từng địa phương, đặc biệt là tại các xã, phường. như: Tân Long, An Hòa, Cao Lãnh, Mỹ Ngãi.Việc tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ cần được thực hiện trên cơ sở cạnh tranh công khai, minh bạch, lựa chọn người có phẩm chất, năng lực và phù hợp với vị trí việc làm cụ thể. Cần đổi mới toàn diện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo hướng thực chất gắn với năng lực thực tiễn và yêu cầu hội nhập quốc tế. Có chế độ đãi ngộ hợp lý, môi trường làm việc hiện đại, công bằng, minh bạch cũng là yếu tố quyết định để thu hút và giữ chân người tài.
Kết hợp thi tuyển với đào tạo, bồi dưỡng sau tuyển dụng. Tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác tuyển dụng, kiểm tra định kỳ và đột xuất việc thực hiện quy trình tuyển dụng để kịp thời phát hiện và xử lý sai phạm. Công khai kết luận thanh tra, tạo niềm tin cho người dân và người dự tuyển.
Ba là, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, chuyên môn và kỹ năng số cho công chức cấp xã.
Công chức cấp xã cần có nhận thức chính trị vững vàng, hiểu biết sâu sắc về đường lối, quan điểm của Đảng để thực hiện công vụ một cách nhất quán và hiệu quả. Việc tham gia các lớp trung cấp và cao cấp lý luận chính trị không chỉ là yêu cầu bắt buộc trong quy hoạch, bổ nhiệm mà còn giúp nâng cao tư duy chính trị, đạo đức công vụ và bản lĩnh nghề nghiệp cho công chức. Xây dựng kế hoạch đào tạo lý luận chính trị hằng năm, dài hạn. Rà soát đội ngũ công chức chưa đạt chuẩn lý luận chính trị theo vị trí việc làm, từ đó xây dựng lộ trình học trung cấp hoặc cao cấp lý luận. Ưu tiên đào tạo cho các vị trí quy hoạch lãnh đạo, quản lý cấp xã.
Đổi mới nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng, tăng cường nội dung kỹ năng thực tiễn, như: kỹ năng làm việc tại bộ phận một cửa, kỹ năng tiếp dân, quản lý văn bản, giải quyết thủ tục hành chính. Bổ sung nội dung về chuyển đổi số, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, quản lý dữ liệu số. Đưa các tình huống thực tế tại địa phương vào nội dung giảng dạy để công chức dễ tiếp cận, áp dụng. Đa dạng hóa hình thức đào tạo, kết hợp đào tạo tập trung, trực tuyến và tự học có hướng dẫn. Tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo chuyên ngành để nâng cao chất lượng đào tạo, bảo đảm tính thực tiễn và cập nhật nội dung. Xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả bồi dưỡng nhằm bảo đảm kết quả học tập được áp dụng vào thực tiễn công việc.
Tăng cường đào tạo kỹ năng mềm và năng lực số. Bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp hành chính, ứng xử với người dân, tinh thần phục vụ. Tổ chức các khóa học về kỹ năng sử dụng phần mềm quản lý văn bản, chữ ký số, dịch vụ công mức độ 3–4. Bắt buộc công chức mới tuyển phải hoàn thành các lớp chuyển đổi số, kỹ năng sử dụng công nghệ trong quản lý.
Tăng cường kiểm tra, đánh giá sau đào tạo. Tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng đào tạo qua bài thu hoạch, bài thực hành hoặc tình huống mô phỏng. Theo dõi hiệu quả áp dụng kiến thức vào công việc thực tế. Có phản hồi từ người dân, lãnh đạo cấp xã về thái độ, năng lực công chức sau bồi dưỡng. Bố trí nguồn kinh phí hàng năm hợp lý cho đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã. Ưu tiên kinh phí cho các lớp đào tạo chuyển đổi số, kỹ năng hành chính thực tế. Tăng cường hợp tác với các trường chính trị, cơ sở đào tạo để tổ chức lớp học chất lượng, tiết kiệm chi phí.
Bốn là, đổi mới công tác đánh giá chất lượng công chức cấp xã.
Hoàn thiện bộ tiêu chuẩn chức danh đối với từng ngạch cán bộ, công chức ở cấp xã. Xây dựng phương thức đo lường, đánh giá cán bộ, công chức cấp xã theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều. Nâng cao năng lực cơ quan tham mưu về công tác cán bộ, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã. Đánh giá cán bộ, công chức cấp xã khách quan, toàn diện theo quan điểm lịch sử cụ thể.
Năm là, hoàn thiện chế độ, chính sách đãi ngộ cho công chức cấp xã.
Xây dựng chính sách đãi ngộ phù hợp, bao gồm: lương, thưởng, phụ cấp, bảo hiểm và các chế độ ưu đãi khác nhằm giữ chân cán bộ có năng lực. Đề xuất cơ chế hỗ trợ đặc thù cho cán bộ làm việc tại các xã, phường vùng sâu, vùng xa. Kết hợp chính sách đào tạo nâng cao trình độ với chính sách đãi ngộ để tạo động lực phấn đấu, gắn bó lâu dài với công việc. Tăng cường công khai, minh bạch trong thực hiện chế độ, chính sách để tạo sự công bằng và nâng cao tinh thần, trách nhiệm của công chức. Nghiên cứu việc áp dụng trả lương theo hệ thống vị trí việc làm, bảo đảm cán bộ, công chức cấp xã làm việc ở vị trí như nhau, tài năng và cống hiến như nhau thì được hưởng lương như nhau (không phụ thuộc nhiều vào bằng cấp với tính chất là một tiêu chí của đầu vào), nguồn kinh phí trả lương không chỉ phụ thuộc vào ngân sách nhà nước cấp mà phải phù hợp với tính chất, đặc điểm từng loại đối tượng cán bộ, từng loại hình cơ sở.
4. Kết luận
Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng tiến trình cải cách hành chính, xây dựng chính quyền cơ sở chuyên nghiệp, hiệu lực và hiệu quả. Chất lượng đội ngũ công chức phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó trọng tâm là công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, sử dụng và đãi ngộ gắn với yêu cầu vị trí việc làm và năng lực thực thi công vụ. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ góp phần nâng cao phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn, kỹ năng hành chính và đạo đức công vụ của công chức cấp xã, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quản lý nhà nước hiệu quả, bền vững trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.
Tài liệu tham khảo:
1. Dương Trung Ý (2013). “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn”. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
2. UBND xã phố Cao Lãnh (2024). Báo cáo tình hình phát triển kinh tế – xã hội năm 2024.
3. UBND phường Cao Lãnh (2025). Báo cáo tình hình phát triển kinh tế – xã hội 9 tháng năm 2025.
4. UBND phường Mỹ Trà (2025). Báo cáo tình hình phát triển kinh tế – xã hội 9 tháng năm 2025.
5. UBND tỉnh Đồng Tháp (2025). Báo cáo tình hình phát triển kinh tế – xã hội 9 tháng năm 2025.
6. Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm (2013). Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. H. NXB Chính trị Quốc gia Sự thật.
