Trách nhiệm của người đứng đầu trong cơ quan hành chính nhà nước

ThS. Đinh Thị Nguyệt
Học viện Hành chính và Quản trị công

(Quanlynhanuoc.vn) – Trong tổ chức và vận hành các hoạt động xã hội, sự tồn tại của chủ thể lãnh đạo giữ vai trò quyết định đối với hiệu quả quản lý và điều hành. Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể có địa vị pháp lý đặc biệt, là người lãnh đạo, quản lý và chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của cơ quan. Trên cơ sở phân tích các vấn đề lý luận và quy định pháp luật hiện hành, những nội dung và các biểu hiện trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp hoàn thiện trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Từ khóa: Người đứng đầu; trách nhiệm; cơ quan; hành chính nhà nước; quản lý nhà nước.

1. Đặt vấn đề

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác cán bộ, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp và luôn đặt công tác này lên vị trí hàng đầu trong xây dựng Đảng và Nhà nước, Người quan niệm: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”¹. Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, Đảng luôn xác định cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Xây dựng đội ngũ cán bộ, trong đó có cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp là công việc hệ trọng của Đảng, phải được tiến hành thường xuyên, thận trọng, khoa học, chặt chẽ và hiệu quả.

Quan điểm về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược và người đứng đầu được Đảng xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng, năng lực nổi bật, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung, có uy tín cao và thật sự tiên phong gương mẫu, là hạt nhân đoàn kết. Xây dựng quy định về thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác cán bộ và quản lý cán bộ; thực hiện tốt quy định về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền”².

2. Quan niệm và đặc điểm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước

Cơ quan hành chính nhà nước là thuật ngữ được sử dụng khi nói về một bộ phận (cơ quan) cấu thành bộ máy hành chính nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để thực hiện chức năng quản lý, điều hành đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Nói cách khác, cơ quan hành chính nhà nước là đơn vị, tổ chức cấu thành bộ máy hành chính nhà nước, có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền và cơ cấu tổ chức riêng, được tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện chức năng hành pháp và hành chính nhà nước.

Ở Việt Nam có nhiều quan niệm khác nhau về người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước. Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là một định chế pháp lý xác lập vị trí công tác cao nhất trong cơ quan hành chính nhà nước với những thẩm quyền và trách nhiệm tương ứng để hoàn thành tốt vai trò là người đứng đầu³. Cũng có quan điểm cho rằng, người đứng đầu là cá nhân (thủ trưởng) có quyền lực trong lãnh đạo, quản lý và đứng đầu chỉ huy, tổ chức một đơn vị hoặc một tổ chức nhất định để thực hiện mục tiêu lãnh đạo, quản lý đã đề ra.

Theo nghĩa rộng người đứng đầu là chỉ cá nhân hoặc tập thể có quyền lực nhất định trong lãnh đạo, quản lý, gánh vác trách nhiệm nhất định và đứng đầu chỉ huy, tổ chức một đơn vị hoặc một tổ chức nhất định để thực hiện mục tiêu lãnh đạo, quản lý đã đề ra⁴. Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là thuật ngữ dùng để chỉ thiết chế giữ vị trí pháp lý cao nhất trong cơ quan hành chính nhà nước, thực hiện vai trò lãnh đạo, quản lý hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, có nghĩa vụ và quyền hạn cao nhất đối với hoạt động cơ quan hành chính nhà nước và chịu trách nhiệm về hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước đó⁵.

Theo quy định pháp luật hiện hành và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp được triển khai từ ngày 01/7/2025, hệ thống cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam bao gồm: Chính phủ; các bộ và cơ quan ngang bộ; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp xã cùng các cơ quan chuyên môn trực thuộc. Tương ứng với cơ cấu tổ chức này, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là các chủ thể giữ vị trí lãnh đạo cao nhất trong từng cơ quan, được giao thẩm quyền tổ chức, điều hành hoạt động quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật.

Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước được xác định là chủ thể có địa vị pháp lý đặc biệt, thực hiện chức năng lãnh đạo, quản lý và chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của cơ quan do mình đứng đầu. Địa vị pháp lý của chủ thể này thể hiện ở vị trí, vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền và trách nhiệm được pháp luật quy định, qua đó làm cơ sở xác lập trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm giải trình trong hoạt động quản lý nhà nước.

(1) Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước giữ vị trí mang tính pháp lý.

Các cơ quan hành chính nhà nước có đặc điểm là do Nhà nước thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật và mang tính quyền lực nhà nước. Cá nhân được bổ nhiệm vào vị trí người đứng đầu cơ quan được pháp luật thừa nhận một cách chính thức. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan do pháp luật quy định.

(2) Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước được Nhà nước trao quyền hạn và thẩm quyền nhất định.

Nhà nước trao cho cơ quan hành chính nhà nước và người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước những quyền hạn và thẩm quyền nhất định, những quyền hạn và thẩm quyền đó là phương tiện, công cụ pháp lý để người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình. Như vậy, thẩm quyền của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là khả năng của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước trong việc xem xét và giải quyết hay định đoạt một công việc trên cơ sở thẩm quyền, nhiệm vụ do pháp luật quy định. Cụ thể, thẩm quyền của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là quyền xem xét, quyết định hay định đoạt những vấn đề quan trọng trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan hành chính nhà nước, như: vấn đề tổ chức, nhân sự, tài chính, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, các quyết định hành chính,…

(3) Địa vị pháp lý của người đứng đầu cơ quan hành chính chịu sự chỉ phối bởi đặc điểm của quyền hành pháp, quyền hành chính mang tính mệnh lệnh, phục tùng đơn phương và được thiết kế theo thứ bậc chặt chẽ, để thực hiện chức năng quản lý tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội.

Bộ máy hành chính nhà nước được thiết kế theo thứ bậc chặt chẽ, bảo đảm sự quản lý tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương. Thực tế cho thấy, nền hành chính nhà nước là một hệ thống thiết chế được tổ chức theo thứ bậc chặt chẽ và thông suốt từ trung ương tới các địa phương, trong đó cấp dưới phục tùng cấp trên, nhận chỉ thị, mệnh lệnh và chịu sự kiểm tra, giám sát của cấp trên. Do đó, địa vị pháp lý của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước chịu sự chi phối bởi đặc điểm và cấu trúc của quyền hành pháp, hành chính Nhà nước.

(4) Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là người lãnh đạo và quản lý cơ quan hành chính nhà nước.

Cả hai hoạt động lãnh đạo và quản lý đều hướng tới thực hiện đúng và đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của cơ quan hành chính nhà nước. Lãnh đạo thuộc lĩnh vực chính trị là nhà chính trị – chính khách, quản lý thuộc lĩnh vực hành chính là nhà hành chính, nhà quản trị.

Với vai trò là người lãnh đạo cơ quan hành chính nhà nước, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước phải là người có uy tín, có tầm ảnh hưởng để dẫn dắt hành vi của các cá nhân hay nhóm cán bộ, công chức dưới quyền hành động vì mục tiêu của cơ quan hành chính nhà nước. Cụ thể với vai trò lãnh đạo, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước phải xác định được chủ trương, phương hướng, chiến lược, mục tiêu của cơ quan hành chính nhà nước, điều hòa các mối quan hệ trong nội bộ nhằm thực hiện chủ trương, phương hướng, chiến lược và mục tiêu của cơ quan hành chính nhà nước.

(5) Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước vừa là cán bộ, vừa là công chức.

Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước có địa vị pháp lý đặc thù, vừa là cán bộ, vừa là công chức theo quy định của pháp luật. Với tư cách là cán bộ, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là những chủ thể được bầu cử hoặc phê chuẩn giữ các chức vụ lãnh đạo chủ chốt trong bộ máy hành chính nhà nước. Ở trung ương, bao gồm: Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; ở địa phương, bao gồm Chủ tịch UBND cấp tỉnh và cấp xã theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp được triển khai từ ngày 01/7/2025.

Với tư cách là công chức, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là những chủ thể được bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan hành chính. Ở trung ương, đó là thủ trưởng các cơ quan trực thuộc Chính phủ và người đứng đầu các đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, như: tổng cục trưởng, cục trưởng, vụ trưởng. Ở địa phương, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước với tư cách là công chức, bao gồm: giám đốc các sở và người đứng đầu các cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND cấp tỉnh và cấp xã, được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật.

(6) Địa vị pháp lý của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước mang tính cá nhân và phụ thuộc vào địa vị pháp lý của cơ quan hành chính nhà nước.

Địa vị pháp lý của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước phản ánh rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước. Địa vị pháp lý này phụ thuộc vào địa vị pháp lý của cơ quan hành chính nhà nước, bị chi phối và xuất phát từ địa vị pháp lý của cơ quan hành chính nhà nước. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước không thể cao hơn vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước.

3. Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước

Việc xem xét trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước cần được đặt trên cơ sở địa vị pháp lý và những đặc trưng của địa vị pháp lý mà chủ thể này nắm giữ. Trách nhiệm, được hiểu là bổn phận và nghĩa vụ gắn liền với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền được pháp luật giao, cũng như kết quả thực hiện các chức trách đó.

Khi một chủ thể được trao quyền nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, không đúng quy định, gây ra hậu quả pháp lý nhất định thì chủ thể đó phải gánh chịu trách nhiệm tương ứng; việc chịu trách nhiệm này đồng thời cũng là nghĩa vụ pháp lý tất yếu. Do đó, không thể tiếp cận trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước theo cách chung chung mà cần đặt trong mối quan hệ cụ thể với vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Về bản chất, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước là trách nhiệm pháp lý, được thể hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau.

Thứ nhất, trách nhiệm hành chính. Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước trước hết phải chịu trách nhiệm hành chính trong hoạt động quản lý, điều hành. Dưới góc độ luật hành chính, trách nhiệm hành chính là một dạng của trách nhiệm pháp lý, phát sinh khi chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính và bị áp dụng các chế tài hành chính theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định bởi cơ quan hoặc người có thẩm quyền. Trách nhiệm hành chính phản ánh sự phản ứng của Nhà nước đối với hành vi vi phạm hành chính, làm phát sinh những hậu quả pháp lý bất lợi về vật chất và tinh thần đối với chủ thể vi phạm.

Cơ sở của trách nhiệm hành chính là hành vi vi phạm hành chính; tương tự, trách nhiệm hình sự phát sinh từ tội phạm, trách nhiệm dân sự phát sinh từ vi phạm quan hệ dân sự và trách nhiệm kỷ luật phát sinh từ hành vi vi phạm kỷ luật. Trong trường hợp để xảy ra vi phạm hành chính trong phạm vi cơ quan do mình lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước phải chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật.

Thứ hai, trách nhiệm lãnh đạo và quản lý. Với tư cách là người lãnh đạo cơ quan, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước được giao quyền hạn và thẩm quyền tổ chức, chỉ đạo, điều hành hoạt động của cơ quan; do đó, họ phải chịu trách nhiệm đối với các sai phạm phát sinh trong quá trình lãnh đạo theo quy định của pháp luật. Đồng thời, trong vai trò là chủ thể quản lý, người đứng đầu có trách nhiệm tổ chức thực hiện đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền quản lý nhà nước của cơ quan.

Trách nhiệm quản lý hành chính nhà nước, xét rộng hơn là trách nhiệm quản lý nhà nước, là tổng hợp các dạng trách nhiệm pháp lý phát sinh khi chủ thể quản lý vi phạm các quy tắc, quy định trong hoạt động chấp hành và điều hành, bao gồm trách nhiệm hành chính, trách nhiệm kỷ luật và trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Khi việc quản lý, điều hành không đúng quy định dẫn đến hậu quả pháp lý, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước phải chịu trách nhiệm tương ứng.

Thứ ba, trách nhiệm công vụ. Công vụ là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước do công chức thực hiện theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước và phục vụ lợi ích chung của xã hội. Người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước với tư cách là công chức, có trách nhiệm công vụ gắn với việc thực thi quyền hạn và thẩm quyền được Nhà nước giao.

Trong quá trình thực thi công vụ, nếu người đứng đầu có hành vi vi phạm pháp luật hành chính hoặc pháp luật về cán bộ, công chức thì phải chịu trách nhiệm công vụ theo quy định. Trách nhiệm công vụ bao gồm trách nhiệm tích cực và trách nhiệm tiêu cực. Trách nhiệm công vụ tích cực, thể hiện ở nghĩa vụ chủ động, tự giác thực hiện đúng chức trách được giao; trong khi đó, trách nhiệm công vụ tiêu cực là trách nhiệm pháp lý phát sinh khi công chức thực hiện hành vi hành chính trái pháp luật, trái quyết định của cơ quan có thẩm quyền, gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân.

Các hành vi hành chính làm phát sinh trách nhiệm công vụ của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, từ hành vi ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quyết định hành chính cá biệt, đến các hoạt động chỉ đạo, điều hành trong thực thi công vụ. Những hành vi này bao gồm hành vi hành chính trái pháp luật; hành vi thực hiện không đúng thẩm quyền; hành vi lạm dụng quyền hạn để trục lợi cá nhân; hoặc hành vi từ chối thực hiện các dịch vụ hành chính theo quy định của pháp luật. Trách nhiệm công vụ của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước chỉ phát sinh khi có yếu tố lỗi trong quá trình thực thi công vụ. Do đó, khi người đứng đầu với tư cách là công chức có hành vi hành chính vi phạm pháp luật thì phải chịu trách nhiệm công vụ tương ứng theo quy định của pháp luật hiện hành.

Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước xem xét trên cơ sở địa vị pháp lý và thẩm quyền được pháp luật quy định. Với tư cách là chủ thể lãnh đạo, quản lý và công chức thực thi công vụ, người đứng đầu phải chịu các hình thức trách nhiệm pháp lý tương ứng, bao gồm trách nhiệm hành chính, trách nhiệm lãnh đạo, quản lý và trách nhiệm công vụ. Việc xác định rõ nội hàm, cơ sở phát sinh và phạm vi của từng loại trách nhiệm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước.

4. Một số giải pháp

Một là, nâng cao nhận thức thống nhất về vị trí, vai trò và ý nghĩa của việc xác định, quy định đầy đủ, chính xác trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước trong hệ thống pháp luật. Trên cơ sở đó, tiếp tục làm rõ khái niệm, địa vị pháp lý của người đứng đầu, đồng thời xác định và phân loại khoa học các cơ quan hành chính nhà nước trong bộ máy hành chính. Pháp luật cần bảo đảm nguyên tắc mỗi cơ quan có một người đứng đầu chịu trách nhiệm rõ ràng, gắn với thẩm quyền cụ thể và cơ chế kiểm soát, chế tài tương ứng.

Hai là, thống nhất quan niệm và quy định cụ thể, đồng bộ về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước trong các văn bản pháp luật hiện hành. Việc xác định trách nhiệm phải bảo đảm sự phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và thẩm quyền được giao; theo đó, quyền hạn và thẩm quyền càng lớn thì trách nhiệm của người đứng đầu càng cao, bảo đảm nguyên tắc quyền đi đôi với trách nhiệm.

Ba là, phân định rõ và quy định cụ thể trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước với trách nhiệm của các chủ thể khác trong hoạt động lãnh đạo, quản lý và thực thi công vụ. Cụ thể, cần làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính với trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng trong cơ quan; với trách nhiệm của tập thể lãnh đạo, quản lý và với trách nhiệm của cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý. Trọng tâm là xác định rõ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu, trách nhiệm của tập thể và trách nhiệm liên đới trong từng trường hợp cụ thể.

Bốn là, xác định và quy định đầy đủ các loại hình trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước, bao gồm trách nhiệm chính trị, trách nhiệm kinh tế, trách nhiệm đạo đức, trách nhiệm văn hóa, trách nhiệm hình sự và các hình thức trách nhiệm pháp lý khác. Đặc biệt, cần quy định rõ hình thức từ chức là biểu hiện cao nhất của trách nhiệm chính trị, đạo đức và văn hóa của người đứng đầu; đồng thời từng bước hoàn thiện các quy định về văn hóa từ chức trong khu vực hành chính nhà nước.

Năm là, hoàn thiện hệ thống chế tài áp dụng đối với các loại và hình thức trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước, bảo đảm tính nghiêm minh, đồng bộ và khả thi. Đối với người đứng đầu được bầu cử hoặc phê chuẩn, ngoài việc áp dụng các chế tài theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và các luật chuyên ngành, cần thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương và pháp luật về bầu cử, bảo đảm trách nhiệm trước cơ quan dân cử và cử tri.

Sáu là, tiếp tục thể chế hóa và cụ thể hóa chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước trong trường hợp đồng thời là người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng trong cơ quan. Việc hoàn thiện các quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thực hiện chủ trương nhất thể hóa chức danh nhằm bảo đảm kiểm soát quyền lực và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

5. Kết luận

Trong nền hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay, vai trò của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước được thể hiện một cách thống nhất, kết hợp giữa chức năng lãnh đạo chính trị và chức năng quản lý, điều hành hành chính, không tách rời hai phương diện này. Người đứng đầu vừa là chủ thể lãnh đạo, vừa là chủ thể quản lý trực tiếp các hoạt động của cơ quan, gắn trách nhiệm cá nhân với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan hành chính nhà nước do mình đứng đầu. Từ đó đặt ra yêu cầu đối với tập thể trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện nghiêm túc các cơ chế kiểm soát quyền lực đối với người đứng đầu, bảo đảm thực hiện nguyên tắc “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” và phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Cần hoàn thiện các cơ chế giám sát nhằm bảo đảm việc lựa chọn, sử dụng người đứng đầu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện và năng lực thực tiễn để thực hiện trọng trách được giao. Bên cạnh đó, pháp luật và cơ chế tổ chức cần chú trọng bảo vệ những người đứng đầu có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, kể cả trong trường hợp các quyết định được đưa ra chưa đạt được sự đồng thuận cao nhưng cần thiết cho sự phát triển của cơ quan, đơn vị và địa phương.

Chú thích:
1. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 309.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 187.
3. Nguyễn Thế Tài (2012). Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước: Lý luận và thực tiễn. Đề tài khoa học cấp cơ sở, Học viện Hành chính phân hiệu TP. Hồ Chí Minh.
4. Trịnh Đức Thảo (Chủ nhiệm) (2010). Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nước Việt Nam hiện nay: vấn đề và giải pháp. Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ. Cơ quan chủ trì: Viện Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị – Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, tr. 23.
5. Bùi Thị Ngọc Mai (2016). Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 15-16.
6. Đặng Xuân Phương (2022). Hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Bộ, cơ quan ngang Bộ trong quá trình cải cách hành chính ở Việt Nam hiện nay. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 83.