Trung tá, ThS. Nguyễn Thế Xuyên
Trường Quân sự Quân khu 1
(Quanlynhanuoc. vn) – Bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nhằm hoàn thiện tri thức, kỹ xảo, kỹ năng hoạt động quân sự và phương pháp huấn luyện quân sự, góp phần nâng cao chất lượng công tác quân sự quốc phòng của cấp xã tỉnh Thái Nguyên trong tình hình mới. Trên cơ sở đánh giá khái quát thực trạng, bài viết đề xuất các giải pháp bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay.
Từ khóa: Năng lực; huấn luyện quân sự; chỉ huy trưởng; Ban chỉ huy quân sự cấp xã; tỉnh Thái Nguyên.
1. Đặt vấn đề
Đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã là một bộ phận cán bộ chủ chốt ở cơ sở, có vai trò tham mưu cho cấp ủy đảng, chính quyền quản lý nhà nước về công tác quân sự, quốc phòng; tổ chức thực hiện đường lối của Đảng, tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân trong khu vực phòng thủ của tỉnh; trực tiếp tổ chức, chỉ huy lực lượng vũ trang thuộc quyền về xây dựng lực lượng, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và thực hiện các nhiệm vụ được giao. Huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có vai trò rất quan trọng, giúp cho đội ngũ này hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.
2. Thực tiễn bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự ở tỉnh Thái Nguyên
Sau sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Thái Nguyên có 92 đơn vị cấp xã: gồm 77 xã và 15 phường, với diện tích tự nhiên là 8.375,21km2, quy mô dân số là 1.799.489 người1. Đây là một trong những trung tâm chính trị, kinh tế và giáo dục của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi phía Bắc nói chung. Đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên là một bộ phận cán bộ của Đảng, Nhà nước ở cơ sở; là những công chức cấp xã có chức trách, nhiệm vụ tham mưu, tổ chức thực hiện công tác quân sự, quốc phòng và trực tiếp tổ chức, chỉ huy thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ở cấp xã.
Nhận thức được vị trí, vai trò, tầm quan trọng năng lực huấn luyện quân sự của chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh đối với công tác quốc phòng, quân sự địa phương, trong thời gian qua, công tác bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ cán bộ nói chung và đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nói riêng với nhiều nội dung, hình thức, biện pháp đa dạng linh hoạt, phong phú, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa bàn cấp xã.
Quá trình bồi dưỡng, các chủ thể tham gia đã luôn quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm các mệnh lệnh, chỉ lệnh, chỉ thị của Quân khu 1, nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ quân sự quốc phòng của Tỉnh ủy và quyết tâm chiến đấu của Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh. Chỉ tính riêng trong năm 2025, tỉnh đã tập huấn cán bộ dân quân tự vệ, trong đó có đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã với 115 lớp, quân số 7.062 đồng chí. Đánh giá chung kết quả đạt khá, bảo đảm an toàn tuyệt đối2. Vì vậy, đa số đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh có đủ phẩm chất, năng lực và phương pháp huấn luyện quân sự, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần đưa tỉnh Thái Nguyên hoàn thành 100% các nội dung, nhiệm vụ, chỉ tiêu công tác quốc phòng, quân sự địa phương năm 2025, bảo đảm an toàn tuyệt đối, tiếp tục giữ vững tăng cường nền quốc phòng toàn dân gắn với an ninh nhân dân vững mạnh3.
Tuy nhiên, so với đòi hỏi ngày càng cao của yêu cầu nhiệm vụ, đặc biệt là sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, có lúc, có thời điểm cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng các cấp xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ cán bộ nói chung, đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nói riêng chưa chặt chẽ, chưa cụ thể, “công tác chuẩn bị vật chất, trang bị phục vụ cho huấn luyện có nội dung chưa bảo đảm”4.
Thêm vào đó, thực hiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, địa bàn xã, phường trên địa bàn tỉnh được mở rộng, dân cư đông, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng nặng nề, phức tạp hơn, trong khi trình độ đội ngũ cán bộ Ban chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh là không đồng đều (18,8% cán bộ trình độ đại học, 35,1% cán bộ trình độ cao đẳng và có tới 46,1% cán bộ trình độ trung cấp)5, kinh nghiệm tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng có cán bộ còn hạn chế. Việc quán triệt và triển khai các văn bản pháp luật của Nhà nước và các bộ, ngành về công tác quốc phòng địa phương ở một số xã phường chưa sâu6.
Vì vậy, chất lượng bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có nội dung chưa cao, năng lực vận dụng tri thức, kỹ xảo, kỹ năng hoạt động quân sự và phương pháp huấn luyện quân sự vào thực tiễn thực hiện chức trách, nhiệm vụ của một số chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã còn có mặt hạn chế dẫn đến “triển khai thực hiện nhiệm vụ có nội dung chưa kịp thời, kết quả chưa cao”7.
3. Một số giải pháp
Để tiếp tục “nâng cao chất lượng sẵn sàng chiến đấu, phối hợp với các lực lượng nắm chắc tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thực hiện tốt mọi mặt công tác phòng thủ dân sự”8 trên địa bàn cấp xã trong toàn tỉnh thì công tác bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã cần thực hiện tốt các giải pháp sau:
Một là, tạo sự chuyển biến căn bản về nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng đối với bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.
Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu, xuyên suốt trong bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự của đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn Thái Nguyên hiện nay. Chỉ trên cơ sở thống nhất nhận thức mới tạo được sự chuyển biến về trách nhiệm mới phát huy được tính tích cực, chủ động của cấp ủy, cán bộ chủ trì, các cơ quan chức năng các cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo, quán triệt các nghị quyết, chỉ thị, quy chế, quy định về việc bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ nói chung và bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự nói riêng; đồng thời, khắc phục mọi khó khăn để tổ chức thực hiện có hiệu quả hoạt động bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh hiện nay.
Hai là, xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.
Năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được hình thành, phát triển theo quy luật, đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn, lý thuyết và thực hành, giữa đào tạo cơ bản và bồi dưỡng tại chức thường xuyên liên tục; thực tiễn luôn vận động, biến đổi và phát triển, mỗi địa bàn cấp xã có những đặc điểm riêng, mỗi chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã cũng có những tố chất, đặc điểm riêng. Vì vậy, xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp bồi dưỡng là giải pháp có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến kết quả bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.
Ba là, phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác trong tự bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự của đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Muốn có nhiều cán bộ, Đảng phải giúp đỡ cho cán bộ tự học tập. Đảng đã giúp, cán bộ phải chịu khó học”9 “Cách học tập: Tổ chức từng ban cao cấp hoặc trung cấp. Lấy tự học làm cốt”10. Như vậy, để bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đạt chất lượng và hiệu quả cao, bên cạnh việc quan tâm bồi dưỡng của các tổ chức, mỗi chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã phải tích cực, chủ động xây dựng kế hoạch tự học tập, tu dưỡng, rèn luyện, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, biến quá trình học tập, nghiên cứu thành nhu cầu tự thân bên trong của mỗi cá nhân.
Sự tích cực, chủ động, tự giác trong tự bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự sẽ giúp đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nhìn nhận một sự vật theo một khía cạnh mới, nhìn nhận một sự kiện mới dưới nhiều góc độ khác nhau; biết đặt ra những giả thiết khi phải lý giải những vấn đề nảy sinh trong quá trình huấn luyện quân sự, biết đề xuất những giải pháp khác nhau khi xử lý một tình huống; không hoàn toàn bằng lòng với giải pháp đã có; không suy nghĩ cứng nhắc theo những gì đã có; không máy móc áp dụng những quy tắc, phương pháp đã biết vào những tình huống mới. Có như vậy đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã mới có đủ tri thức, kỹ xảo, kỹ năng hoạt động quân sự và phương pháp huấn luyện quân sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn đặt ra.
Bốn là, phát huy sức mạnh tổng hợp các tổ chức, các lực lượng trong bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.
Chất lượng, hiệu quả bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự của đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó có vai trò hết sức quan trọng của cấp ủy tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì, cơ quan, ban, ngành mà trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh. Ngoài ra, phải thường xuyên phát huy vai trò của chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã đối với công tác quân sự địa phương. Việc bồi dưỡng năng lực năng lực huấn luyện quân sự của đội ngũ chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nhất thiết phải phát huy vai trò của các tổ chức, các lực lượng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác bồi dưỡng.
Năm là, thường xuyên tiến hành công tác sơ kết, tổng kết.
Tổ chức tốt việc sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm trong hoạt động bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã sẽ giúp cho cấp ủy, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì và cơ quan, ban, ngành chức năng các cấp và các lực lượng tham gia bồi dưỡng đánh giá đúng kết quả thực hiện nhiệm vụ; tìm ra những nguyên nhân, rút ra một số kinh nghiệm bổ sung các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo; kịp thời cổ vũ động viên những tập thể, cá nhân tiêu biểu, những việc làm hay, những mô hình sáng tạo, những gương điển hình, khắc phục những tồn tại yếu kém, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh.
4. Kết luận
Năng lực huấn luyện quân sự của chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng – an ninh của tỉnh. Bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho đội ngũ Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên cần thực hiện đồng bộ các giải pháp đã đề ra góp phần nâng cao trình độ tổ chức, phương pháp huấn luyện, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng vũ trang tỉnh vững mạnh toàn diện, sẵn sàng chiến đấu trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Công bố nghị quyết, quyết định sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã, phường tỉnh Thái Nguyên mới. https://www.qdnd.vn/chinh-tri/tin-tuc/cong-bo-nghi-quyet-quyet-dinh-sap-nhap-don-vi-hanh-chinh-cap-tinh-cap-xa-phuong-tinh-thai-nguyen-moi-834937
2, 3, 5, 6, 7, 8. Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên (2025). Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ quốc phòng địa phương năm 2025; phương hướng, nhiệm vụ năm 2026.
4. Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên (2025). Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ phòng không nhân dân năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.
9. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 6. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 360, 16.
10. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 312.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Quốc phòng (2025). Thông tư số 79/VBHN-BQP ngày 09/10/2025 quy định mối quan hệ công tác của Ban chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu và Ban chỉ quân sự cơ quan, tổ chức; chức trách, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác của các chức vụ chỉ huy Dân quân tự vệ.
2. Chính phủ (2025). Nghị định số 220/2025/NĐ-CP ngày 07/8/2025 về sửa đổi, bổ sung một số điều của một số Nghị định trong lĩnh vực quốc phòng, quân sự khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
3. Quốc hội (2025). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
4. Giữ vững “thế trận lòng dân”. https://baothainguyen.vn/quoc-phong-an-ninh/202511/giu-vung-the-tran-long-dan-3d6517f/
5. Thái Nguyên nâng cao chất lượng công tác quốc phòng quân sự. https://cuuchienbinh.vn/thai-nguyen-nang-cao-chat-luong-cong-tac-quoc-phong-quan-su-dia-phuong-d40309.html
6. Bồi dưỡng năng lực huấn luyện quân sự cho sĩ quan chỉ huy tham mưu Lục quân cấp phân đội ở Quân đoàn 34 hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/06/12/boi-duong-nang-luc-huan-luyen-quan-su-cho-si-quan-chi-huy-tham-muu-luc-quan-cap-phan-doi-o-quan-doan-34-hien-nay/
