Solutions to enhance the quality of intermediate-level political theory training in political schools within the Mekong Delta.
ThS. Trịnh Hồng Công
Trường Chính trị thành phố Cần Thơ
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh chuyển đổi số tác động toàn diện đến giáo dục và đào tạo của nước ta, trong đó có việc nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị hiện nay. Đối với vùng đồng bằng sông Cửu Long, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết do tính đặc thù khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Trên cơ sở phân tích thực trạng, bài viết đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị của các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long phù hợp với điều kiện đặc thù và bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Từ khóa: Chất lượng đào tạo; trung cấp lý luận chính trị; chuyển đổi số; trường chính trị; giải pháp.
Abstract: Against the backdrop of digital transformation having a comprehensive impact on education and training in our country, including the need to improve the quality of intermediate-level political theory training today, this requirement is particularly urgent for the Mekong Delta region due to the unique nature of its two-tier local government system. Based on an analysis of the current situation, this article proposes several solutions to improve the quality of intermediate-level political theory training at political schools in the Mekong Delta region, tailored to the region’s specific conditions and the current context of digital transformation.
Keywords: Training quality; intermediate-level political theory; digital transformation; political schools; solutions.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục, đào tạo nói chung và đào tạo lý luận chính trị nói riêng. Thực hiện chủ trương của Đảng về đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, xây dựng chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; đặc biệt khi đất nước ta đang vận hành chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm đổi mới phương thức quản lý, triển khai, nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị.
Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực vị trí chiến lược về chính trị, văn hóa, kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, gắn với tính đặc thù của địa phương, yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực thực tiễn, có khả năng thích ứng với môi trường làm việc dựa trên vận hành và quản trị số ngày càng trở nên cấp thiết. Thời gian qua, các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long đã có nhiều nỗ lực ứng dụng công nghệ số trong quản lý và đào tạo, bước đầu đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị vẫn còn bộc lộ không ít hạn chế, đòi hỏi phải có những giải pháp phù hợp, mang tính đặc thù của địa phương. Những hạn chế về hạ tầng số, dữ liệu số, năng lực số của đội ngũ giảng viên, học viên… đang là những trở ngại cần khắc phục. Bài viết tập trung đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị của các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
2. Thực trạng đào tạo trung cấp lý luận chính trị của các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long
Vùng đồng bằng sông Cửu Long hiện nay có 5 trường chính trị tỉnh, thành phố, tương ứng với 5 đơn vị hành chính cấp tỉnh theo mô hình chính quyền đia phương hai cấp, gồm: Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang, Cà Mau và thành phố Cần Thơ. Tính đến ngày 30/6/2025, các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long có 520 cán bộ, viên chức, trong đó, trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên: tiến sĩ có 29 người (đạt 5,6%), thạc sĩ 327 người (đạt 62,9%); cao cấp lý luận chính trị có 320 người (61,5%), trung cấp lý luận chính trị có 135 người (25,9%)1.
Được sự lãnh đạo thường xuyên của Tỉnh ủy, Thành ủy vùng đồng bằng sông Cửu Long, công tác đào tạo trung cấp lý luận chính trị của các trường chính trị trong bối cảnh chuyển đổi số đạt được những kết quả quan trọng, tạo nền tảng cho việc đổi mới phương thức quản lý và đào tạo. Cụ thể:
Một là, nhận thức và sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đối với chuyển đổi số trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị tại các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long ngày càng được nâng cao.
Trong những năm gần đây, các Tỉnh ủy, Thành ủy và Ban Giám hiệu các trường chính trị trong vùng đã từng bước xác định chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và hiện đại hóa công tác quản lý. Cụ thể Thành ủy Cần Thơ ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 8/4/2021 về chuyển đổi số thành phố Cần Thơ đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030; Tỉnh ủy Đồng Tháp ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 31/12/2021 về chuyển đổi số tỉnh Đồng Tháp; Tỉnh ủy Vĩnh Long ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 17/5/2022 về chuyển đổi số tỉnh Vĩnh Long đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030; Nghị quyết số 01-NQ/TU ngày 22/8/2022 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy An Giang về chuyển đổi số tỉnh An Giang đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Tỉnh ủy Cà Mau ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 14/07/2022 về chuyển đổi số tỉnh Cà Mau đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Trên tinh thần các nghị quyết đó, nhiều trường chính trị đã chủ động xây dựng và ban hành kế hoạch chuyển đổi số gắn với chiến lược phát triển nhà trường. Tiêu biểu, trường chính trị thành phố Cần Thơ đã ban hành kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động đào tạo, quản lý, trong đó chú trọng triển khai hệ thống quản lý đào tạo, số hóa học liệu và từng bước xây dựng môi trường đào tạo số. Tương tự, Trường Chính trị tỉnh Đồng Tháp và Trường Chính trị Tôn Đức Thắng tỉnh An Giang đã tích cực triển khai các hoạt động số hóa tài liệu, ứng dụng phần mềm quản lý đào tạo và tăng cường sử dụng phương tiện số trong giảng dạy, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức đào tạo trung cấp lý luận chính trị. Trường Chính trị tỉnh Cà Mau và Trường Chính trị Phạm Hùng, tỉnh Vĩnh Long cũng đã đưa nội dung chuyển đổi số vào chương trình, kế hoạch công tác hằng năm, xác định rõ mục tiêu, lộ trình và nhiệm vụ cụ thể, tạo cơ sở thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong hoạt động đào tạo. Những kết quả trên cho thấy, nhận thức và sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác chuyển đổi số trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị tại các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long đã có chuyển biến tích cực, tạo nền tảng quan trọng để triển khai các nội dung chuyển đổi số một cách đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong bối cảnh mới.
Hai là, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ đào tạo từng bước được đầu tư, nâng cấp.
Các trường chính trị trong khu vực đã quan tâm đầu tư hệ thống mạng nội bộ (LAN), kết nối internet băng thông rộng, trang bị máy tính, máy chiếu, màn hình tương tác, hệ thống âm thanh phục vụ giảng dạy. Một số trường như: Trường Chính trị tỉnh Hậu Giang, thành phố Cần Thơ, tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng phòng học thông minh, phòng họp trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức giảng dạy theo phương thức kết hợp (blended learning). Các phần mềm quản lý đào tạo từng bước được triển khai, cho phép thực hiện các chức năng, như: quản lý hồ sơ học viên, quản lý kế hoạch đào tạo, quản lý điểm, theo dõi quá trình học tập. Đặc biệt, Trường Chính trị thành phố Cần Thơ đang áp dụng phần mềm “Kết nối – Quản trị hiệu quả” được phối hợp phát triển cùng “VNPT Hậu Giang”, với 8 phân hệ nền tảng; ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược về chuyển đổi số giai đoạn 2025 – 2030 với Viettel Cần Thơ nhằm hiện đại hóa công tác quản lý, đổi mới phương pháp giảng dạy và xây dựng mô hình “trường chính trị thông minh”. Việc số hóa tài liệu đào tạo đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu thủ tục hành chính, tăng tính chính xác và kịp thời. Các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long đã xây dựng trang thông tin điện tử, cổng thông tin nội bộ, bước đầu phục vụ việc trao đổi thông tin, cung cấp tài liệu học tập, hỗ trợ giảng viên và học viên trong quá trình giảng dạy và học tập.
Ba là, từng bước đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng ứng dụng công nghệ số.
Trong quá trình tổ chức đào tạo trung cấp lý luận chính trị, các trường đã từng bước ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, sử dụng bài giảng điện tử, trình chiếu đa phương tiện, khai thác tài liệu số, sử dụng video, hình ảnh minh họa nhằm nâng cao tính trực quan, sinh động của bài giảng. Điển hình như Trường Chính trị thành phố Cần Thơ, tỉnh Đồng Tháp… đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác giảng dạy. AI được đội ngũ giảng viên áp dụng để đổi mới phương thức giảng dạy trong từng bài giảng lý luận chính trị. Các bài học kết hợp công cụ AI, hình ảnh trực quan, video mô phỏng và câu hỏi tương tác, giúp người học chủ động tiếp nhận tri thức, tăng khả năng phản biện và tư duy đa chiều. Nhờ đó, các bài học trở nên sinh động, học viên tích cực tham gia thảo luận thay vì tâm lý thụ động, e ngại như trước đây. Điều này góp phần xóa bỏ “bệnh lười học, ngại học” lý luận chính trị.
Ngoài ra, nền tảng trực tuyến “Padlet” được sử dụng để giao và phản hồi bài tập ngoài giờ, nơi học viên được khuyến khích đăng tải quan điểm, dẫn chứng, hình ảnh hoặc clip ngắn thể hiện hiểu biết về nội dung học tập. Cách làm này tạo ra không gian học tập mở, khuyến khích tư duy độc lập và lập luận chính trị – xã hội, đồng thời giúp giảng viên phản hồi nhanh, củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng tư duy phản biện cho người học. Một số trường trường chính trị, như: Sóc Trăng, Kiên Giang (trước sáp nhập) đã tổ chức các hội thảo khoa học, sinh hoạt chuyên môn và tập huấn nghiệp vụ bằng hình thức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến. Thông qua các hoạt động này, đội ngũ giảng viên có điều kiện trao đổi chuyên môn, cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy.
Bốn là, năng lực ứng dụng công nghệ số của đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý từng bước được nâng cao.
Thông qua các chương trình tập huấn, bồi dưỡng, đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý từng bước nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy và quản lý. 100% giảng viên các trường đã chủ động thiết kế bài giảng điện tử, khai thác tài liệu số, ứng dụng các công cụ hỗ trợ giảng dạy hiện đại, khoảng 70% giảng viên bước đầu biết khai thác các công cụ thiết kế trực quan, như: Canva, Mentimeter, Kahoot, Quizizz2… nhằm tăng tính tương tác với học viên và tạo không khí tích cực trong không khí lớp học. Cán bộ quản lý đào tạo từng bước sử dụng các phần mềm quản lý để theo dõi, quản lý quá trình đào tạo, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng đào tạo.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đào tạo trung cấp lý luận chính trị của các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh chuyển đổi số vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Chuyển đổi số trong đào tạo còn thiếu tính hệ thống và đồng bộ, việc ứng dụng công nghệ thông tin chủ yếu mang tính cục bộ, chưa hình thành mô hình quản trị đào tạo số thống nhất, dữ liệu còn phân tán, hiệu quả khai thác chưa cao. Hạ tầng công nghệ và các nền tảng số chưa đáp ứng yêu cầu; thiếu hệ thống quản lý học tập (LMS) hoàn chỉnh; nguồn lực đầu tư còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc triển khai các hình thức đào tạo trực tuyến và kết hợp.
Năng lực số của đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý chưa đồng đều, kỹ năng thiết kế bài giảng số, tổ chức dạy học trực tuyến và khai thác dữ liệu còn hạn chế, làm giảm hiệu quả giảng dạy và quản lý. Nội dung chương trình và học liệu số phát triển chậm, việc số hóa, chuẩn hóa tài liệu chưa đồng bộ, chưa hình thành kho học liệu số dùng chung, dẫn đến phân tán nguồn lực và hạn chế khả năng liên thông. Năng lực và điều kiện tiếp cận công nghệ của học viên còn hạn chế; kỹ năng số không đồng đều, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, ảnh hưởng đến hiệu quả tham gia các hình thức đào tạo số.
Những hạn chế trên cho thấy chuyển đổi số trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị tại khu vực vẫn đang trong giai đoạn chuyển tiếp, cần có giải pháp đồng bộ để nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo trong thời gian tới.
3. Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị của các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long
Từ thực trạng đào tạo trung cấp lý luận chính trị tại các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long, có thể khẳng định rằng chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là cơ hội quan trọng để khắc phục những hạn chế, đột phá và phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị của đồng bằng song Cửu Long. Trong trong điều kiện đặc thù như địa bàn tự nhiện rộng, không gian phân tán và đối tượng học viên chủ yếu là cán bộ cấp xã, cấp cơ sở, tại các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc… Để chuyển đổi số thực sự nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị, cần có giải pháp có tính khoa học, hệ thống, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn.
Thứ nhất, đổi mới quản lý và tổ chức đào tạo trung cấp lý luận chính trị theo hướng thích ứng với đặc thù địa lý vùng sông nước.
Đối với vùng đồng bằng sông Cửu Long, không gian địa lý rộng, hệ thống giao thông chịu ảnh hưởng mạnh của điều kiện tự nhiên đã làm gia tăng chi phí thời gian và nguồn lực cho mô hình đào tạo tập trung truyền thống. Do đó, chuyển đổi số trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị cần được định hướng như một giải pháp chiến lược nhằm mở rộng không gian đào tạo, giảm áp lực di chuyển cho học viên, nhất là cán bộ cấp xã. Các trường chính trị cần từng bước xây dựng mô hình đào tạo trung cấp lý luận chính trị linh hoạt, kết hợp hài hòa giữa học trực tiếp và học trực tuyến, trong đó hình thức trực tuyến không chỉ mang tính bổ trợ mà trở thành một cấu phần hữu cơ trong chương trình đào tạo. Trên cơ sở đó, việc chuẩn hóa quy trình quản lý đào tạo trên môi trường số, từ quản lý lớp học, tiến độ học tập đến kiểm tra, đánh giá, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý trong điều kiện địa bàn phân tán.
Thứ hai, thiết kế nội dung và phương thức đào tạo trung cấp lý luận chính trị phù hợp với đặc điểm đối tượng học viên là cán bộ, công chức cơ sở vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Phần lớn học viên trung cấp lý luận chính trị ở vùng đồng bằng sông Cửu Long vừa học tập, vừa công tác, trình độ công nghệ thông tin không đồng đều, quỹ thời gian dành cho học tập còn hạn chế. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ này được sinh ra, lớn lên và làm việc trong môi trường văn hóa hòa quyện đặc sắc giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm… tạo nên nền văn hóa sông nước miệt vườn phong phú.
Tôn giáo rất đa dạng với Phật giáo (Kinh, Khmer), Cao Đài, Hòa Hảo, Hồi giáo và Thiên Chúa giáo… Vì vậy, chuyển đổi số trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị không thể dừng lại ở việc “đưa bài giảng lên môi trường số” mà cần đổi mới cách tiếp cận theo hướng lấy người học làm trung tâm. Các trường chính trị cần chú trọng xây dựng nội dung học liệu số ngắn gọn, cô đọng, đa dạng hình thức, gắn lý luận với tình huống thực tiễn ở cơ sở, phù hợp với điều kiện văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo và điều kiện tự học của học viên. Đồng thời, cần phát triển các hình thức đánh giá quá trình linh hoạt, kết hợp giữa kiểm tra trực tuyến và trực tiếp, bảo đảm vừa phát huy tính chủ động của người học, vừa giữ vững yêu cầu nghiêm túc, chuẩn mực của đào tạo trung cấp lý luận chính trị.
Thứ ba, phát triển không gian đào tạo số phù hợp với điều kiện hạ tầng không đồng đều trong vùng.
Thực tiễn cho thấy, sự chênh lệch về hạ tầng công nghệ thông tin giữa các địa phương trong vùng đồng bằng sông Cửu Long là một trong những rào cản lớn đối với chuyển đổi số. Do đó, các trường chính trị cần ưu tiên xây dựng không gian đào tạo số theo hướng “đủ dùng, ổn định, dễ tiếp cận”, tránh chạy theo các mô hình công nghệ phức tạp vượt quá khả năng khai thác thực tế. Việc lựa chọn nền tảng dạy học trực tuyến, hệ thống quản lý học tập cần bảo đảm yêu cầu kỹ thuật phù hợp với điều kiện đường truyền ở cơ sở, đồng thời có khả năng mở rộng, liên thông với hệ thống chung của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Trên nền tảng đó, từng bước hình thành kho học liệu số dùng chung cho toàn vùng, góp phần giảm trùng lặp trong biên soạn bài giảng và nâng cao tính thống nhất của đào tạo trung cấp lý luận chính trị.
Thứ tư, nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ giảng viên gắn với yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy trung cấp lý luận chính trị.
Giảng viên là chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi số trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị. Đối với vùng đồng bằng sông Cửu Long, cần chú trọng bồi dưỡng năng lực sư phạm số cho giảng viên theo hướng thực chất, tránh hình thức. Các chương trình tập huấn cần tập trung vào việc giúp giảng viên làm chủ phương pháp tổ chức dạy học kết hợp, khai thác hiệu quả học liệu số và sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng luận giải lý luận, chứ không làm suy giảm vai trò định hướng tư tưởng của người dạy. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ, kèm cặp đối với giảng viên lớn tuổi hoặc ít tiếp xúc công nghệ, bảo đảm sự chuyển đổi đồng đều trong toàn đội ngũ.
Thứ năm, tiếp cận có kiểm soát việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong đào tạo trung cấp lý luận chính trị.
Trong điều kiện đặc thù của vùng đồng bằng sông Cửu Long, việc ứng dụng AI và Big Data cần được triển khai theo lộ trình phù hợp, trước hết tập trung vào số hóa dữ liệu đào tạo, xây dựng ngân hàng câu hỏi, đề thi, học liệu điện tử phục vụ giảng dạy trung cấp lý luận chính trị. Các công cụ AI có thể được sử dụng như trợ lý hỗ trợ giảng viên trong chuẩn bị bài giảng, hệ thống hóa nội dung, nhưng phải đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ về chính trị, tư tưởng và học thuật. Điều này vừa góp phần đổi mới phương pháp dạy học, vừa bảo đảm giữ vững bản chất của đào tạo lý luận chính trị trong kỷ nguyên số.
4. Kết luận
Nâng cao chất lượng đào tạo trung cấp lý luận chính trị tại các trường chính trị vùng đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh chuyển đổi số đòi hỏi hệ giải pháp đồng bộ, xuất phát từ chính những đặc thù của vùng về địa lý, đối tượng học viên và không gian đào tạo. Chỉ khi chuyển đổi số được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với thực tiễn vùng, quá trình đổi mới đào tạo trung cấp lý luận chính trị mới có thể phát huy hiệu quả bền vững, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Chú thích:
1, 2. Cụm thi đua các Trường Chính trị khu vực đồng bằng sông Cửu Long (2024). Báo cáo số 08-BC/CTĐ ngày 12/11/2024 tổng kết phong trào thi đua năm 2024.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026). Quy định số 393‑QĐ/TW ngày 05/01/2026 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố.
2. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026). Quy định số 396‑QĐ/TW ngày 05/01/2026 về trường chính trị chuẩn.
3. Thực trạng và giải pháp chuyển đổi số trường chính trị hiện nay. https://lyluanchinhtri.vn/thuc-trang-va-giai-phap-chuyen-doi-so-trong-truong-chinh-tri-hien-nay-7122.html
4. Chuyển đổi số trong giảng dạy môn lý luận chính trị ở các cơ sở giáo dục đại học hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2023/10/24/chuyen-doi-so-trong-giang-day-mon-ly-luan-chinh-tri-o-cac-co-so-giao-duc-dai-hoc-hien-nay/
