(Quanlynhanuoc.vn) – Sáng ngày 23/4/2026, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Tọa đàm khoa học quốc tế với chủ đề: “Kỹ năng lãnh đạo thích ứng cho đội ngũ chuyên môn trong thế kỷ XXI” theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các Phân hiệu của Học viện. PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện chủ trì Tọa đàm.
Đại biểu, khách mời dự tọa đàm có: bà Đinh Thị Việt Anh, cán bộ quản lý chương trình cấp cao, Đại sứ quán Australia tại Hà Nội; GS. Heather Zwicker, Đại học Queensland, Australia; bà Majella Ferguson, Đại học Queensland, Australia; bà Kim Cleary, Giám đốc quốc tế, Trung tâm Việt Úc; bà Trần Thị Kiều Vân, điều phối viên Trung tâm Việt Úc.
Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công, có: PGS.TS. Lương Thanh Cường, Phó Giám đốc Học viện; TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện; lãnh đạo các khoa, ban, đơn vị cùng đông đảo viên chức, giảng viên Học viện tham dự Tọa đàm.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến khẳng định, Tọa đàm “Kỹ năng lãnh đạo thích ứng cho đội ngũ chuyên môn trong thế kỷ XXI” được tổ chức trong bối cảnh những yêu cầu đối với nền công vụ Việt Nam đang thay đổi nhanh chóng và sâu sắc. Cải cách hành chính, chuyển đổi số và định hướng xây dựng chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là những thay đổi về cấu trúc, mà về bản chất là sự chuyển đổi mô hình quản trị: từ quản lý sang kiến tạo, từ tuân thủ sang thích ứng, từ đơn tuyến sang đa tác nhân. Trong bối cảnh đó, một thực tế ngày càng rõ ràng là phần lớn những vấn đề chúng ta đang đối diện không còn là những bài toán kỹ thuật có thể giải quyết bằng quy trình hay kinh nghiệm sẵn có mà là những thách thức phức hợp, đòi hỏi sự thay đổi về nhận thức, hành vi và cách thức vận hành của toàn bộ hệ thống. Điều này đặt ra một yêu cầu mang tính căn bản: phát triển đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có năng lực lãnh đạo thích ứng – tức là có khả năng nhận diện đúng bản chất vấn đề, chẩn đoán hệ thống, hiểu được động lực và xung đột lợi ích, đồng thời đủ bản lĩnh để dẫn dắt các quá trình thay đổi vốn luôn đi kèm với áp lực và kháng cự. Đây chính là giá trị cốt lõi mà cách tiếp cận lãnh đạo thích ứng mang lại, không chỉ ở phương diện lý thuyết mà còn ở khả năng cung cấp phương pháp tư duy và hành động cho thực tiễn quản trị công.
PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến nhìn nhận, đối với Học viện Hành chính và Quản trị công, ý nghĩa của Tọa đàm “Kỹ năng lãnh đạo thích ứng cho đội ngũ chuyên môn trong thế kỷ XXI” không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận tri thức mới. Quan trọng hơn, đó là khả năng chuyển hóa những tri thức đó thành đổi mới thực chất trong đào tạo, bồi dưỡng. Ông hy vọng những nội dung được trao đổi tại Tọa đàm sẽ là những gợi mở để xây dựng bài giảng cũng như các chương trình đào tạo, bồi dưỡng thiết thực cho Học viện.
Theo GS. Heather Zwicker, “lãnh đạo thích ứng” (adaptive leadership) – khái niệm do GS. Ronald A.Heifetz, Đại học Harvard đề xuất – là cách tiếp cận lãnh đạo nhằm huy động con người cùng giải quyết những thách thức phức tạp và thúc đẩy phát triển bền vững. Khác với các vấn đề kỹ thuật – vốn có lời giải rõ ràng và có thể xử lý bằng chuyên môn – các thách thức mang tính thích ứng đòi hỏi sự thay đổi sâu sắc về tư duy, giá trị, niềm tin và hành vi của cá nhân và tổ chức. Vì vậy, lãnh đạo không chỉ là quyền lực hay chức danh mà là một quá trình thực hành liên tục gắn với hành động, suy ngẫm và điều chỉnh theo bối cảnh.
Nguyên tắc cốt lõi của lãnh đạo thích ứng là chẩn đoán đúng bản chất vấn đề. Người lãnh đạo cần phân biệt rõ đâu là vấn đề kỹ thuật và đâu là thách thức thích ứng, từ đó xác định ai cần tham gia và loại nguồn lực cần huy động. Việc chẩn đoán đòi hỏi phải hiểu hệ thống, nhận diện các lợi ích, các mối quan hệ và những yếu tố ẩn, đồng thời chú ý đến mức độ áp lực trong tổ chức. Công cụ quan trọng của lãnh đạo thích ứng là tư duy “lên ban công”, tức là tạm lùi lại khỏi các hoạt động trực tiếp để quan sát toàn cảnh hệ thống. Từ góc nhìn này, nhà lãnh đạo có thể nhận diện các mô thức hành vi, xung đột lợi ích, vai trò của các nhóm và cả vị trí của chính mình trong hệ thống. Tuy nhiên, lãnh đạo thích ứng không chỉ dừng ở quan sát mà còn đòi hỏi sự linh hoạt giữa quan sát và hành động, giữa khoảng cách và tham gia.
Bên cạnh đó, lãnh đạo thích ứng nhấn mạnh việc tạo ra và duy trì một “môi trường nâng đỡ”, nơi mọi người có thể đối mặt với những thay đổi khó khăn mà không làm hệ thống sụp đổ. Điều này gắn liền với việc điều tiết “nhiệt độ” – tức mức độ áp lực trong tổ chức. Người lãnh đạo cần duy trì một mức căng thẳng vừa đủ để thúc đẩy thay đổi, nhưng không quá cao khiến hệ thống rơi vào khủng hoảng hoặc quá thấp khiến tổ chức quay lại trạng thái cũ.
Trong thực hành, lãnh đạo thích ứng yêu cầu một số năng lực quan trọng, như: đặt câu hỏi nhiều hơn đưa ra câu trả lời, lắng nghe cả những điều không được nói ra, coi sự phản kháng là nguồn thông tin hữu ích, gọi tên đúng vấn đề, quản lý bản thân và phân biệt giữa vai trò với cá nhân. Đồng thời, việc xây dựng các mối quan hệ tin cậy và tìm kiếm đối tác cùng suy nghĩ cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả lãnh đạo.
Nhìn chung, lãnh đạo thích ứng là một cách tiếp cận linh hoạt, nhấn mạnh khả năng học hỏi và thay đổi trong quá trình lãnh đạo. Nó giúp các cá nhân và tổ chức không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn thích nghi với những biến động phức tạp của môi trường, từ đó hướng tới sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Trong phần thảo luận, dưới sự điều hành của TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện, các đại biểu tham gia Tọa đàm đặt câu hỏi cho GS. Heather Zwicker để tìm hiểu thêm về các chủ đề, như: lời khuyên hữu ích nhất để xây dựng năng lực lãnh đạo thích ứng; tiêu chí đánh giá một cá nhân đạt được năng lực lãnh đạo thích ứng; làm sao để người lãnh đạo có khả năng chẩn đoán đúng bản chất vấn đề, xác định đúng các yêu cầu, nhiệm vụ cần làm, các mục tiêu cần thực hiện trên cơ sở nguồn lực hiện có; phân biệt kỹ năng lãnh đạo sự thay đổi với lãnh đạo thích ứng; một số gợi ý, đề xuất cũng như kinh nghiệm liên quan tới việc xây dựng chương trình đào tạo cho sinh viên, chương trình tập huấn cho lãnh đạo địa phương để trang bị kỹ năng lãnh đạo thích ứng; giải pháp trang bị kỹ năng lãnh đạo thích ứng không qua đào tạo bồi dưỡng…
Phát biểu tổng kết toạ đàm, TS. Bùi Phương Đình trân trọng cảm ơn chia sẻ của GS. Heather Zwicker và những trao đổi sôi nổi của các đại biểu tham gia. Ông bày tỏ sự tin tưởng những nội dung được trao đổi tại Toạ đàm sẽ được cụ thể hóa trong từng bài giảng, từng chương trình đào tạo và trong chính thực tiễn công tác của mỗi cá nhân; qua đó, góp phần xây dựng một nền công vụ chuyên nghiệp về kỹ năng, vững vàng về năng lực lãnh đạo, có khả năng thích ứng và kiến tạo giá trị công trong bối cảnh mới.
Đinh Hương
