(Quanlynhanuoc.vn) – Sáng ngày 15/5/2026, tại Hà Nội, Khoa Kinh tế, Học viện Hành chính và Quản trị công (viết tắt là Học viện) tổ chức Hội thảo với chủ đề “Đổi mới đào tạo ngành kinh tế của Học viện Hành chính và Quản trị công trong kỷ nguyên phát triển mới”. PGS.TS. Đỗ Thị Kim Tiên, Quyền Trưởng Khoa Kinh tế, chủ trì Hội thảo. Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến đến các phân hiệu của Học viện.
Đại biểu, khách mời dự Hội thảo, có: PGS. TS. Phạm Văn Hồng, Hiệu trưởng Trường Kinh tế, Đại học Phenikaa; TS. Nguyễn Thị Luyến – Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược; TS. Hà Khắc Minh – Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp; PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà- Học viện Ngân hàng; KTS. Hoàng Hữu Thi- Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư Tân Minh; đại diện lãnh đạo một số khoa, ban, đơn vị Học viện; cùng đông đảo giảng viên, học viên, sinh viên của Khoa Kinh tế.
Trong phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Đỗ Thị Kim Tiên, Quyền Trưởng Khoa Kinh tế, cho biết quá trình đào tạo ngành kinh tế trên thế giới đang trải qua sự chuyển đổi mạnh mẽ về mô hình đào tạo. Nếu như trước đây các chương trình kinh tế tập trung vào lý thuyết và mô hình phân tích thì hiện nay các đại học hàng đầu, như Harvard Kennedy School, MIT, London School of Economics và University of Oxford, đã chuyển mạnh sang đào tạo năng lực giải quyết vấn đề, tư duy chính sách và năng lực lãnh đạo phát triển. Nhà kinh tế được đào tạo không chỉ như một nhà phân tích mà còn như một chuyên gia thực thi, chuyên gia vận hành chính sách và lãnh đạo phát triển. Họ là những người không chỉ hiểu về kinh tế mà còn có năng lực thiết kế, vận hành và dẫn dắt quá trình phát triển trong thực tiễn. Khoảng cách lớn nhất của giáo dục kinh tế hiện không phải là kiến thức mà là câu hỏi liệu người học ra trường có đủ năng lực giải quyết vấn đề thực tế hay không. Do đó, đổi mới đào tạo ngành kinh tế tại các cơ sở đào tạo là yêu cầu tất yếu và cần được tiến hành thường xuyên.
PGS.TS. Đỗ Thị Kim Tiên nhận định, đào tạo ngành kinh tế tại Học viện có tính đặc thù. Sinh viên tốt nghiệp từ đây có thể trở thành công chức hoạch định chính sách, nhà quản lý địa phương, chuyên gia phát triển, người điều phối hệ sinh thái kinh tế – xã hội. Do đó, không thể chỉ sao chép mô hình đào tạo kinh tế truyền thống mà cần xây dựng một bản sắc đào tạo riêng. Hy vọng Hội thảo “Đổi mới đào tạo ngành Kinh tế tại Học viện Hành chính và Quản trị công trong kỷ nguyên phát triển mới” sẽ gợi mở tư duy mới, ngôn ngữ học thuật mới và mô hình mới cho đào tạo ngành kinh tế của Học viện, nhằm mục tiêu xây dựng Học viện trở thành trung tâm đào tạo ngành Kinh tế phục vụ quản trị phát triển hàng đầu Việt Nam và có vị trí trong khu vực, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển của Học viện đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Tham luận tại Hội thảo, PGS. TS. Phạm Văn Hồng, Hiệu trưởng Trường Kinh tế, Đại học Phenikaa, phân tích thực trạng đào tạo ngành Kinh tế tại các trường đại học Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và sự thay đổi nhanh của thị trường lao động. Ông nêu lên một số hạn chế nổi bật trong đào tạo ngành Kinh tế hiện nay, như: kỹ năng thực hành của sinh viên còn yếu; khả năng làm việc với dữ liệu và công nghệ còn hạn chế, trong khi việc tích hợp AI vào đào tạo chủ yếu mới dừng ở mức hỗ trợ học tập; phần lớn chương trình đào tạo hiện vẫn tập trung vào khu vực doanh nghiệp, các nội dung liên quan đến quản trị công, phát triển địa phương và phân tích chính sách chưa được chú trọng tương xứng. Đây được xem là khoảng trống đáng chú ý trong bối cảnh nhu cầu nhân lực phục vụ quản trị và phát triển ngày càng tăng.
Từ thực trạng trên, PGS.TS. Phạm Văn Hồng đề xuất một số gợi ý cho việc đào tạo ngành Kinh tế tại Học viện. Thứ nhất, thay vì cạnh tranh trực tiếp với các trường thiên về kinh doanh hoặc tài chính, Học viện nên xây dựng hướng đào tạo có tính khác biệt dựa trên thế mạnh về quản trị công và phát triển địa phương. Chương trình đào tạo có thể tăng cường các học phần như kinh tế địa phương, quản trị phát triển, phân tích chính sách, quản lý dự án công hoặc quản trị dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước. Thứ hai, điều chỉnh phương pháp đào tạo theo hướng “làm được việc” bằng cách tăng bài tập tình huống, thực hành dữ liệu, viết tóm tắt chính sách (policy brief), bản đề xuất (proposal) và các hoạt động gắn với môi trường làm việc thực tế. Thứ ba, bổ sung kỹ năng làm việc với dữ liệu. Thứ tư, tận dụng lợi thế kết nối của Học viện với khu vực quản lý nhà nước để tăng trải nghiệm thực tế cho sinh viên thông qua kiến tập, khảo sát địa phương, hỗ trợ hoạt động quản lý hoặc tham gia các chương trình chuyển đổi số và cải cách hành chính. Thứ năm, đào tạo phải luôn dựa trên nền tảng ngoại ngữ, công nghệ, kỹ năng, tư duy liên ngành. Ông cũng nhấn mạnh,để đổi mới thành công, cần có sự thay đổi đồng bộ về đội ngũ giảng viên, phương pháp giảng dạy và đặc biệt là sự quyết liệt của người đứng đầu trong thúc đẩy cải cách đào tạo.
Với chủ đề “Bối cảnh phát triển kinh tế toàn cầu và yêu cầu mới đối với đào tạo ngành kinh tế”, TS. Nguyễn Thị Luyến, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược phân tích 4 xu hướng nổi bật của kinh tế toàn cầu hiện nay: (1) Sự phục hồi kinh tế không đồng đều giữa các quốc gia cùng với rủi ro từ bất ổn chính sách, chủ nghĩa bảo hộ và áp lực nợ công; (2) Biến động kinh tế – chính trị toàn cầu và xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo các tiêu chí địa chính trị, an ninh và “khối tin cậy” kinh tế; (3) Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và AI, dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia; (4) Xu hướng chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, trong đó các tiêu chuẩn ESG (môi trường – xã hội – quản trị), kinh tế xanh và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net-Zero) đang ngày càng ảnh hưởng sâu rộng đến hoạt động kinh tế và dòng vốn đầu tư toàn cầu.
Trên cơ sở đó, TS. Nguyễn Thị Luyến cho rằng, đào tạo ngành Kinh tế cần thay đổi mạnh từ mô hình truyền thống thiên về kiến thức lý thuyết sang mô hình phát triển “vốn kỹ năng thế kỷ 21”. Theo đó, sinh viên ngành Kinh tế không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải có năng lực giải quyết vấn đề thích ứng, khả năng sử dụng dữ liệu và công nghệ, tư duy liên ngành giữa kinh tế – công nghệ – môi trường, cùng các kỹ năng mềm, như: giao tiếp, lãnh đạo, tư duy phản biện và khả năng học tập suốt đời. Đặc biệt, trong bối cảnh AI phát triển nhanh, người học cần biết sử dụng AI và dữ liệu lớn để phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định thay vì chỉ thực hiện các thao tác nghiệp vụ truyền thống. Từ đó, bà đề xuất một số định hướng đổi mới đào tạo ngành Kinh tế, như: đổi mới mục tiêu đào tạo theo hướng phát triển năng lực thích ứng, tư duy toàn cầu và khả năng sáng tạo của người học; chương trình đào tạo tích hợp mạnh hơn các nội dung liên quan đến AI, dữ liệu, công nghệ tài chính (fintech), kinh tế số, thương mại điện tử, chuỗi khối (blockchain) và các công cụ phân tích dữ liệu như Python, R, Power BI hoặc Tableau; mở rộng tính liên ngành bằng việc kết nối kinh tế với công nghệ, môi trường, luật và chính sách công; tăng cường các nội dung về kinh tế xanh, ESG và phát triển bền vững.
TS. Hà Khắc Minh, Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp, tiếp cận chủ đề đổi mới đào tạo ngành Kinh tế từ yêu cầu cấp thiết nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước hiện nay. Tham luận tại Hội thảo, ông khẳng định doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ vai trò nòng cốt trong nền kinh tế Việt Nam, nắm giữ nguồn lực lớn và đóng góp đáng kể vào GDP cũng như ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của khu vực này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng do còn tồn tại nhiều hạn chế, như: năng suất lao động thấp, khả năng đổi mới sáng tạo chưa cao, tư duy quản trị chậm đổi mới và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới.
Từ thực trạng trên, TS. Hà Khắc Minh đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp nhà nước. Trước hết, cần đổi mới tư duy đào tạo theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, tăng cường đào tạo về chuyển đổi số, AI, dữ liệu lớn, ESG và quản trị theo chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần xây dựng đội ngũ lãnh đạo có tư duy đổi mới và năng lực hội nhập thông qua các chương trình đào tạo quản trị hiện đại, hợp tác quốc tế và đào tạo thực tế. Đặc biệt, áp dụng các công cụ quản trị hiện đại như KPI, BSC trong đánh giá nhân sự, xây dựng cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo và hoàn thiện cơ chế tài chính cho đào tạo thông qua Quỹ đào tạo nhân lực.
Bên cạnh đó, TS. Hà Khắc Minh đề cao vai trò của các cơ sở đào tạo, đặc biệt là Học viện, trong việc đào tạo, nghiên cứu và tư vấn chính sách liên quan đến quản trị doanh nghiệp nhà nước. Theo ông, Học viện cần đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường kết nối với doanh nghiệp nhà nước, tổ chức các hoạt động thực tế, nghiên cứu khoa học và cập nhật các xu hướng quản trị mới như AI, dữ liệu số, quản trị số và thuế điện tử nhằm nâng cao tính thực tiễn cho sinh viên và đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực cho khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Xoay quanh chủ đề “Đổi mới đào tạo ngành kinh tế của Học viện Hành chính và Quản trị công trong kỷ nguyên phát triển mới”,Hội thảo nhận được nhiều ý kiến chia sẻ của các chuyên gia, nhà khoa học, với các nội dung:
(1) Tái cấu trúc chương trình đào tạo ngành Kinh tế theo hướng tích hợp giữa quản trị hiệu suất, công nghệ số và phát triển bền vững. Mô hình đề xuất gồm ba lớp năng lực chính: năng lực quản trị hiệu suất dựa trên dữ liệu, năng lực quản trị bền vững và ESG, cùng năng lực tư duy hệ thống và đổi mới xanh.
(2) Đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng học tập trải nghiệm, học theo dự án, mô phỏng tình huống và gắn đào tạo với doanh nghiệp.
(3) Xây dựng chuẩn đầu ra theo hướng toàn diện hơn, bao gồm năng lực chuyên môn, năng lực số, năng lực toàn cầu và các kỹ năng mềm.
(4) Tăng cường hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp và thị trường lao động nhằm giảm khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tiễn.
Kết luận Hội thảo, PGS.TS. Đỗ Thị Kim Tiên trân trọng cảm ơn các ý kiến tham luận của các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học; khẳng định đổi mới đào tạo ngành Kinh tế không chỉ là câu chuyện học thuật mà là vấn đề chiến lược quốc gia, là năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và sâu xa hơn là trách nhiệm của cơ sở đào tạo đối với tương lai đất nước. PGS.TS. Đỗ Thị Kim Tiên cho rằng giá trị lớn nhất của Hội thảo là sự hình thành cộng đồng học thuật cùng chia sẻ những tầm nhìn về việc xây dựng thế hệ các nhà kinh tế Việt Nam mới có tư duy toàn cầu, có năng lực chính sách, có trách nhiệm xã hội và có khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng. Bà tin tưởng kết quả Hội thảo không chỉ dừng lại ở diễn đàn hôm nay mà sẽ được chuyển hoá thành sự đổi mới thực sự các chương trình đào tạo, việc cải cách các phương pháp giảng dạy, tăng liên kết thực tiễn, trong đó quan trọng nhất là sự định hình lại triết lý đào tạo ngành Kinh tế trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Đinh Hương
