Tăng cường giáo dục và rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá

Enhancing Revolutionary Ethical Education and Cultivation for Vietnamese Youth in the Context of Globalization

ThS. Tạ Thị Thu Huyền
Đại học Bách khoa Hà Nội

(Quanlynhanuoc.vn) – Toàn cầu hóa vừa tạo ra nhiều cơ hội để thanh niên tiếp cận tri thức, khoa học – công nghệ và các giá trị văn minh nhân loại, vừa đặt ra không ít thách thức trước sự xâm nhập của lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân và những tác động tiêu cực từ không gian mạng… Trên cơ sở làm rõ tầm quan trọng của đạo đức cách mạng đối với việc hình thành nhân cách, bản lĩnh chính trị và trách nhiệm xã hội của thanh niên, bài viết đánh giá tác động của toàn cầu hóa đến đạo đức thanh niên Việt Nam, từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên, góp phần xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Từ khóa: Giáo dục; rèn luyện; đạo đức cách mạng; thanh niên Việt Nam; toàn cầu hóa.

Abstract: Globalization simultaneously creates numerous opportunities for youth to access knowledge, science, and technology, as well as the values of human civilization, while posing significant challenges through the infiltration of a pragmatic lifestyle, individualism, and the negative impacts of cyberspace. To elucidate the vital importance of revolutionary ethics in the formation of personality, political mettle, and social responsibility among the youth, this article assesses the impacts of globalization on the ethics of Vietnamese youth. From there, it proposes several ways to improve how we educate and cultivate revolutionary ethics for young people, helping build a younger generation in Vietnam that meets the requirements of national development in the new era.

Keywords: Education; Cultivation; Revolutionary ethics; Vietnamese youth; Globalization.

1. Đặt vấn đề

Thanh niên là lực lượng xã hội đông đảo, giữ vai trò xung kích, sáng tạo, là chủ nhân tương lai của đất nước, đồng thời là nhân tố quan trọng quyết định sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành nhiều tình cảm, sự chăm lo, quan tâm sâu sắc và đặt niềm tin vào thế hệ trẻ – chủ nhân tương lai của đất nước. Người nhấn mạnh: thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà; “Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”¹. Trong Di chúc, Người căn dặn: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”². Thấm nhuần tư tưởng đó, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển bền vững của quốc gia.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, Việt Nam đứng trước nhiều thời cơ để phát triển kinh tế, tiếp cận tri thức mới, mở rộng giao lưu văn hóa và nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Đó là cơ hội để thanh niên Việt Nam được mở rộng tầm nhìn, nâng cao trình độ và tiếp cận với các giá trị tiến bộ của nhân loại. Tuy nhiên, toàn cầu hóa cũng đặt ra không ít thách thức với công tác giáo dục đạo đức thanh niên, khi mà sự du nhập đa chiều của lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân, những tác động tiêu cực từ thông tin xấu độc trên không gian mạng làm ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ và hành vi của một bộ phận thanh niên.

Trước thực tế đó, việc tăng cường giáo dục và rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ chiến lược nhằm xây dựng lớp thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tri thức, đạo đức, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

2. Tầm quan trọng của việc giáo dục và rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên Việt Nam

Theo Từ điển Tiếng Việt, “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống những quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội. Nó ra đời, tồn tại và biến đổi từ nhu cầu của xã hội, nhờ đó, con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và xã hội”³.  

Đạo đức là tổng hợp những chuẩn mực, nguyên tắc, quy định nhằm hướng con người tới những điều tốt đẹp, tới những giá trị của chân – thiện – mỹ. Bất cứ thời đại nào, vấn đề đạo đức con người cũng được đánh giá theo những khuôn phép chuẩn mực và quy tắc xã hội. Do đó, giáo dục đạo đức là nội dung hết sức quan trọng, góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho con người, đáp ứng yêu cầu mà mỗi giai đoạn xã hội đặt ra. “Thanh niên là nhóm xã hội đặc biệt có quan hệ gắn bó mật thiết với mọi giai tầng và mọi hoạt động xã hội và giữ vai trò quyết định sự phát triển của xã hội”⁴.

Trong điều kiện hiện nay, để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục thanh niên, trước hết, cần nhận thức đúng đắn và đầy đủ về vai trò của đạo đức cách mạng đối với thế hệ trẻ. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”⁵. Theo Người: “Đức là đạo đức cách mạng. Đó là cái gốc, rất quan trọng. Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng. Đạo đức cách mạng là triệt để trung thành với cách mạng, một lòng, một dạ phục vụ nhân dân”⁶. Do đó, “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những con người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”⁷.

Đạo đức cách mạng không chỉ là nền tảng định hướng nhận thức, thái độ và hành vi của thanh niên, mà còn là động lực giúp thanh niên rèn luyện bản lĩnh chính trị, nuôi dưỡng lý tưởng sống cao đẹp, ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Trên cơ sở những giá trị đạo đức đúng đắn, thanh niên xác định rõ mục tiêu phấn đấu, sống có ước mơ, hoài bão, khát vọng vươn lên và kiên định trước khó khăn, thử thách cũng như các tác động tiêu cực từ kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và không gian mạng.

Đạo đức cách mạng còn góp phần hình thành ở thanh niên những phẩm chất tốt đẹp, như: lòng yêu nước, tinh thần tự hào và tự tôn dân tộc, đoàn kết, trung thực, nhân ái, ý thức kỷ luật cao… Những phẩm chất này góp phần nâng cao năng lực học tập, lao động, sáng tạo, đồng thời nuôi dưỡng trách nhiệm xã hội và ý chí cống hiến cho quê hương, đất nước.

Trong suốt thời gian qua, công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên Việt Nam luôn được Đảng, Nhà nước, Đoàn Thanh niên cùng các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể quan tâm, chỉ đạo và triển khai thường xuyên bằng nhiều chủ trương, chính sách và các hoạt động thiết thực như chương trình “Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng giai đoạn 2022 – 2030”⁸, chương trình “Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và khơi dậy khát vọng cống hiến” của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đẩy mạnh “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”với các chuyên đề hằng năm gắn với rèn luyện đạo đức cách mạng; xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh, sử dụng đa dạng hình thức tuyên truyền trực tiếp, trực tuyến: ứng dụng di động “Thanh niên Việt Nam”; cuộc thi “Ánh sáng soi đường”; hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi”; cuộc vận động “Tự hào một dải non sông”; phong trào “Sinh viên 5 tốt”; biểu dương “Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu”… Nhờ đó, nội dung và phương thức giáo dục từng bước được đổi mới, góp phần bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, nâng cao hiểu biết, khơi dậy và phát huy vai trò xung kích, tiên phong của thanh niên trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên trở nên cấp thiết, nhằm xây dựng thế hệ thanh niên phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ, trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao, bảo đảm sự phát triển bền vững cho đất nước.

3. Tác động của toàn cầu hóa đến đạo đức thanh niên Việt Nam

3.1. Một số khái niệm về toàn cầu hóa

“Toàn cầu hóa” xuất hiện vào những năm 60 của thế kỷ XX, dần trở thành một trong những khái niệm được sử dụng phổ biến và là xu thế chung của thế giới. Với thuật ngữ này, có nhiều cách lý giải đã được đưa ra nhằm giải thích cụ thể cho khái niệm: “Toàn cầu hóa là một quá trình mà thông qua đó thị trường và sản xuất ở nhiều nước khác nhau trở nên ngày càng phụ thuộc lẫn nhau do tính năng động của việc buôn bán hàng hóa và dịch vụ cũng như do tính năng động của sự lưu thông vốn tư bản và công nghệ”⁹.

Cuốn sách Toàn cầu hóa, chuyển đổi và phát triển tiếp cận đa chiều của Viện Khoa học xã hội Việt Nam (2005), khái niệm: “Toàn cầu hóa là sự tăng cường các mối quan hệ xã hội trên toàn thế giới liên kết những địa điểm xa xôi theo một cách mà những sự kiện xảy ra ở nơi này được định hình bởi những sự kiện đang xảy ra ở nơi khác cách đó nhiều dặm và ngược lại”¹⁰.

Theo tác giả Nguyễn Xuân Thắng (2009)¹¹, “Toàn cầu hóa là quá trình chuyển dịch đến một thị trường quốc tế hợp nhất hơn và phụ thuộc vào nhau hơn”.

Theo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng: “Toàn cầu hóa là sự tự do hóa thương mại, thị trường. Toàn cầu hóa là tiến trình toàn cầu hóa về kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội được đẩy nhanh bởi công nghệ tin học và viễn thông”¹².

Về cơ bản, toàn cầu hóa là quá trình tăng lên mạnh mẽ của những mối liên hệ, sự ảnh hưởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên toàn thế giới. Toàn cầu hóa là xu thế khách quan của thời đại, đang ngày càng trở nên phổ biến và có sức lan tỏa mạnh mẽ đến hầu hết các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, công nghệ… Chính điều đó vừa là thời cơ cho sự hội nhập và phát triển toàn diện của đất nước, vừa đặt ra những thách thức to lớn đối với các vấn đề đạo đức trong xã hội.  

3.2. Những tác động tích cực của toàn cầu hóa

Hội nhập quốc tế đã mở ra không gian kết nối đa chiều, thu hẹp khoảng cách giữa các quốc gia và thúc đẩy sự tương tác ngày càng sâu rộng trên phạm vi toàn cầu. Quá trình này cũng tác động mạnh mẽ đến phương thức tư duy, lối sống của con người theo hướng chủ động, tích cực và hiện đại hơn. Thông qua việc tiếp cận các hệ giá trị, chuẩn mực hành vi từ nhiều nền tảng khác nhau, con người có điều kiện mở rộng hiểu biết, nâng cao năng lực thích ứng và tiếp thu những giá trị đạo đức. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để mỗi quốc gia tiếp thu tinh hoa tri thức nhân loại, làm chủ các thành tựu khoa học công nghệ, qua đó góp phần định hình và phát triển các giá trị đạo đức phù hợp với bối cảnh mới.

Toàn cầu hóa thúc đẩy thanh niên rèn luyện các phẩm chất đạo đức tích cực, như tinh thần tự lập, tác phong chuyên nghiệp và trách nhiệm trong công việc. Với xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng, nhiều thanh niên chủ động học tập ngoại ngữ, nâng cao trình độ chuyên môn, đồng thời tích cực khởi nghiệp và tham gia các hoạt động cộng đồng, góp phần khẳng định vị thế của thế hệ trẻ Việt Nam trên trường quốc tế.

Nhiều giá trị đạo đức truyền thống như yêu nước, đoàn kết, nhân ái cũng được lan tỏa bằng những phương thức mới thông qua nền tảng số và các phong trào thanh niên. Tiêu biểu là Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi” năm 2025 do Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phối hợp với TikTok Việt Nam triển khai từ ngày 04/8 đến 02/9/2025, nhằm lan tỏa lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc một cách gần gũi và hiện đại. Bên cạnh đó, thanh niên còn tích cực tham gia phong trào “Bình dân học vụ số”, đặc biệt trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các nền tảng công nghệ số, qua đó, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Ngoài ra, toàn cầu hóa cũng tạo điều kiện để thanh niên tăng cường giao lưu văn hóa, tiếp xúc với nhiều phong tục, tập quán khác nhau. Giao lưu văn hóa đã giúp cho những người trẻ được mở rộng tầm nhìn, làm dày thêm vốn tri thức, sáng tạo, năng động và có khả năng thích ứng nhanh với những biến động của xã hội. Điều đó, đòi hỏi chúng ta phải không ngừng học hỏi, trau dồi bản thân, sống có lý tưởng, hoài bão, biết gắn trách nhiệm cá nhân với sự phát triển chung của đất nước. Chính quá trình giao lưu văn hóa ấy đã thúc đẩy việc hình thành thái độ cởi mở, khoan dung và tôn trọng sự khác biệt, năng lực hòa nhập và khả năng sống chung trong “ngôi nhà thế giới” được gọi là những công dân toàn cầu.

3.3. Những tác động tiêu cực

Bên cạnh những tác động tích cực, toàn cầu hóa cũng đặt ra không ít thách thức đối với đạo đức thanh niên Việt Nam. Đảng đã chỉ rõ: “còn một bộ phận thanh niên thiếu lý tưởng, bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, có lối sống thực dụng, vi phạm pháp luật, nhất là trên không gian mạng”¹³. Sự bùng nổ mạnh mẽ của Internet và mạng xã hội làm gia tăng nguy cơ lệch chuẩn trong hành vi đạo đức. Thanh niên dễ bị tác động bởi những thông tin xấu độc, văn hóa phẩm phản cảm, xu hướng sống ảo, bạo lực ngôn từ, ứng xử thiếu văn hóa… Không chỉ vậy, việc tiếp cận với các thông tin tràn lan từ Internet và các trò chơi điện tử đã dẫn tới những hành vi bạo lực, gây suy đồi đạo đức, vi phạm pháp luật.

Một bộ phận thanh niên chạy theo lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân và đề cao giá trị vật chất…Không ít người ngày càng thờ ơ với lịch sử, văn hóa dân tộc; họ rời xa âm nhạc truyền thống, bỏ đi những giá trị cổ truyền, gạt qua những tình cảm cốt lõi để chạy theo những “mốt”, những xu hướng mà được cho là “Tây hóa”. Phải kể đến đó là văn hóa thần tượng, từ những cách ăn mặc thiếu vải, rách tươm, đến đầu tóc với đủ sắc màu, lai căng, kệch cỡm, hay những phát ngôn không chuẩn mực đã tác động rất nhiều đến lối sống của một bộ phận giới trẻ Việt Nam.

4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục và rèn luyện đạo đức cho thanh niên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa

Thứ nhất, tăng cường giáo dục, bồi dưỡng chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho thanh niên nhằm xây dựng nền tảng tư tưởng vững chắc, bản lĩnh chính trị và định hướng giá trị đúng đắn trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Nội dung và phương pháp giáo dục cần được đổi mới thiết thực, hấp dẫn, phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhu cầu của thế hệ trẻ. Cụ thể, đẩy mạnh việc tích hợp nội dung lý luận chính trị vào chương trình giáo dục trong nhà trường, kết hợp chặt chẽ với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo Chỉ thị số 05-CT/TW, các phong trào “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác”, Mô hình “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”, Cuộc thi “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”, các buổi học tập Nghị quyết, phát thanh hay video ngắn về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp của Nhà nước,… trên các nền tảng số… Qua đó, thanh niên có khả năng nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, hình thành lối sống trách nhiệm và ý thức phụng sự Tổ quốc.

Thứ hai, đa dạng hóa các nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên.

Nếu chỉ truyền đạt theo lối một chiều, nặng lý thuyết, thiếu gắn kết với thực tiễn đời sống thì khó tạo được sự đồng thuận và chuyển biến trong nhận thức, hành vi của thanh niên. Vì vậy, cần xây dựng nội dung giáo dục đạo đức gắn với yêu cầu của thực tiễn xã hội, kết hợp hài hòa giữa giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc với giá trị tiến bộ của nhân loại. Đồng thời, đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng lấy thanh niên làm trung tâm, tăng cường trải nghiệm thực tiễn, đối thoại, nêu gương và ứng dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả tiếp nhận.

Các trường học, tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội sinh viên có thể tổ chức diễn đàn thanh niên, tọa đàm chuyên đề, cuộc thi tìm hiểu lịch sử, sân khấu hóa các câu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, hoặc xây dựng video ngắn, infographic, podcast trên các nền tảng số để lan tỏa thông điệp tích cực về lòng yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc, khát vọng cống hiến cho cộng đồng. Các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, các buổi học tập tại Di tích lịch sử, hành trình đến các địa chỉ đỏ, các hoạt động tình nguyện: chiến dịch “Mùa hè xanh”, “Tiếp sức mùa thi”, hiến máu nhân đạo… thu hút đông đảo đoàn viên tham gia, qua đó, sẽ giúp thanh niên tiếp cận kiến thức chính trị – đạo đức bằng hình thức sinh động, dễ tiếp nhận. Thực tiễn cho thấy, những bài học được hình thành từ trải nghiệm sống thường có sức lan tỏa bền vững hơn nhiều so với giáo điều khô cứng. Vì vậy, đa dạng hóa nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục chính là con đường quan trọng để bồi dưỡng lớp thanh niên vừa có lý tưởng, vừa có đạo đức và năng lực hành động trong thời kỳ mới.

Thứ ba, phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên.

Với chức năng là “trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên”, tổ chức Đoàn có lợi thế trong việc tập hợp, định hướng và tổ chức các phong trào hành động cách mạng, qua đó, chuyển hóa các giá trị đạo đức thành hành vi cụ thể trong đời sống. Đoàn Thanh niên cần đẩy mạnh công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức công dân cho đoàn viên, thanh niên bằng những hình thức sinh động, gần gũi. Các hoạt động, như: tọa đàm khoa học “Khát vọng cống hiến – Lẽ sống thanh niên”, Cuộc thi “Tìm hiểu lịch sử Đoàn TNCS Hồ Chí Minh”, “Tự hào một dải biên cương”… đã góp phần giúp thanh niên hiểu sâu sắc hơn giá trị của độc lập, tự do và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.

Ngoài ra, Đoàn Thanh niên cần chủ động ứng dụng công nghệ số, tận dụng mạng xã hội để truyền tải thông tin tích cực, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, xây dựng không gian mạng lành mạnh cho thanh niên. Cuộc vận động “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp” với hàng triệu bài viết lan tỏa giá trị nhân văn. Nhiều cấp bộ Đoàn xây dựng fanpage, kênh TikTok chính thức và triển khai mô hình “Mỗi đoàn viên là một chiến sĩ áo xanh trên không gian mạng”. Các hoạt động này đã giúp định hướng dư luận, kịp thời phản bác thông tin xuyên tạc, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và hình thành môi trường mạng văn minh, lành mạnh cho thế hệ trẻ. Khi tổ chức Đoàn thực sự gần gũi, đổi mới và hành động thiết thực, đây sẽ là lực lượng nòng cốt góp phần giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên trong thời kỳ mới. Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên là giải pháp quan trọng nhằm xây dựng thế hệ trẻ có lý tưởng sống đẹp, bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thần trách nhiệm, xung kích của tuổi trẻ đối với xã hội.

Thứ tư, phát huy tính tích cực, chủ động của thanh niên trong tự rèn luyện đạo đức cách mạng.

Phát huy tính tích cực, chủ động của thanh niên trong tự rèn luyện đạo đức cách mạng là giải pháp có ý nghĩa quyết định, bởi mọi tác động giáo dục từ gia đình, nhà trường hay tổ chức xã hội chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành nhu cầu tự thân của mỗi người trẻ.

Thanh niên cần chủ động xác lập lý tưởng sống đúng đắn, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến và tinh thần phụng sự Tổ quốc. Việc xây dựng mục tiêu học tập, lao động rõ ràng sẽ giúp người trẻ tránh tâm lý sống thụ động, hưởng thụ hoặc chạy theo giá trị vật chất đơn thuần. Nhiều thanh niên hiện nay đã nỗ lực học tập, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo, mang tri thức phục vụ cộng đồng.

Thanh niên cần rèn luyện đạo đức từ những việc làm hằng ngày như trung thực trong học tập, trách nhiệm trong công việc, ứng xử văn minh trên mạng xã hội, tôn trọng pháp luật và biết sẻ chia với người khác. Cần hình thành cho thanh niên tinh thần tự giác, tích cực học tập, tu dưỡng với nhu cầu, động cơ phấn đấu, rèn luyện đúng đắn, có ý thức làm chủ, ham học hỏi, cầu tiến bộ, vươn lên tự khẳng định mình; tự tin vào chính mình, giữ vững niềm tin trong cuộc sống, vượt qua mọi khó khăn để từng bước khẳng định bản thân. Mỗi thanh niên cần thường xuyên tự soi, tự sửa, biết tiếp thu phê bình và kiên trì khắc phục hạn chế của bản thân. Khi người trẻ có ý thức tự rèn luyện bền bỉ, đạo đức cách mạng sẽ không còn là khẩu hiệu, mà trở thành sức mạnh nội sinh giúp họ vững vàng trước mọi tác động tiêu cực của thời đại.

5. Kết luận     

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, mặt trái của kinh tế thị trường cùng những âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với đạo đức, lối sống và lý tưởng cách mạng của thanh niên Việt Nam. Những tác động tiêu cực không chỉ ảnh hưởng đến đời sống hiện tại mà còn đe dọa trực tiếp đến tương lai của dân tộc. Vì vậy, việc tăng cường giáo dục và rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên là nhiệm vụ cấp thiết, chiến lược, có ý nghĩa quyết định đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bản thân thanh niên cần không ngừng trau dồi đạo đức cách mạng, rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao tri thức, kỹ năng số và khát vọng cống hiến. Mỗi thanh niên cần coi việc rèn luyện đạo đức cách mạng là nhiệm vụ thường xuyên, tự giác. Chỉ khi có đạo đức cách mạng vững vàng, thanh niên mới thực sự trở thành lực lượng kế cận xuất sắc của Đảng, xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Có gì sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người”¹⁴.

Chú thích:
1. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh – Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng (2016). Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 28.
2, 7. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 15. H. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 622, 622.
3. Nguyễn Ngọc Ý (1998). Từ điển tiếng Việt. H. NXB Văn hóa – Thông tin, tr. 12.
4. Diệp Minh Giang (2011). Xây dựng đạo đức của thanh niên Việt Nam trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, tr. 14.
5, 14. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 11. H. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 612, 612.
6. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 14. H. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 400.
8. Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 311/QĐ-TTg ngày 05/3/2022 phê duyệt Chương trình “Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng giai đoạn 2022 – 2030”.
9. Nguyễn Văn Dân (chủ biên) (2001). Những vấn đề cơ bản của toàn cầu hóa kinh tế. H. NXB Khoa học Xã hội.
10. Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới (2005). Toàn cầu hóa, chuyển đổi và phát triển tiếp cận đa chiều. H. NXB Thế giới.
11. Nguyễn Xuân Thắng (chủ biên) (2009). Giáo trình Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. H. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
12. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001). Văn kiện Đại hội Đảng khóa IX. H. NXB Chính trị quốc gia.
13. Bộ Chính trị (2025). Kết luận số 166-KL/TW ngày 10/6/2025 về nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” trong tình hình mới.