Leading the promotion of new rural development in Phu Tho Province at present
Thiếu tá Phùng Thanh Hải
Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong thời gian vừa qua, Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc (cũ), nay là tỉnh Phú Thọ, đã lãnh đạo triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn của tỉnh. Việc ban hành chủ trương, huy động nguồn lực và phát huy vai trò của Nhân dân góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống của người dân. Những kết quả đạt được trong xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ tỉnh là cơ sở, tiền đề để tiếp tục xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tiếp theo và thúc đẩy quá trình đổi mới trong thời gian tới.
Từ khóa: Đảng bộ tỉnh Phú Thọ; lãnh đạo; xây dựng nông thôn mới.
Abstract: In recent years, the Party Committee of Vinh Phuc province (now Phu Tho province) has effectively led the implementation of the National Target Program for New Rural Development, contributing to changing the face of the province’s rural areas. Through the issuance of policies, the mobilization of resources, and the promotion of the role of the people, it has made a significant contribution to the development of the rural economy and to improving the lives of the people. The achievements of the provincial Party Committee in new rural development serve as a foundation and prerequisite for the next phase of new rural development and promote innovation in future development.
Keywords: Phu Tho provincial Party Committee; leadership; new rural development.
1. Đặt vấn đề
Là tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, tỉnh Vĩnh Phúc cũ, nay là tỉnh Phú Thọ (viết tắt là tỉnh Phú Thọ) có nhiều tiềm năng và lợi thế trong phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời cũng đối mặt với không ít khó khăn trong quá trình xây dựng nông thôn mới như kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, chất lượng đời sống ở một số khu vực nông thôn còn hạn chế, chênh lệch phát triển giữa các địa phương chưa đồng đều. Trước yêu cầu của thực tiễn, Đảng bộ tỉnh Phú Thọ đã quán triệt sâu sắc chủ trương của Trung ương, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân tham gia đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới. Với nhiều chủ trương đúng đắn, cách làm sáng tạo và phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương, đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, diện mạo nông thôn có nhiều đổi mới, kinh tế nông thôn phát triển, đời sống nhân dân từng bước được nâng cao; góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, thúc đẩy kinh tế – xã hội phát triển, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa chung của cả nước.
2. Quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ
Trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và thực hiện chủ trương của Trung ương về xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ tỉnh xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm phát triển toàn diện khu vực nông thôn, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố hệ thống chính trị cơ sở.
Việc xây dựng nông thôn mới không chỉ hướng tới phát triển kinh tế mà còn nhằm xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái ở nông thôn. Thực hiện chủ trương của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương (khóa X) về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn” và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ tỉnh Phú Thọ đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình, kế hoạch cụ thể nhằm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Trong đó, tỉnh tập trung huy động cả hệ thống chính trị tham gia; phát huy vai trò chủ thể của người dân; đẩy mạnh xã hội hóa các nguồn lực; gắn xây dựng nông thôn mới với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, phong trào xây dựng nông thôn mới đã phát triển mạnh mẽ, tạo chuyển biến toàn diện trên nhiều lĩnh vực. Ngay từ khi triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng hệ thống văn bản cụ thể hóa chủ trương của Trung ương. Đảng bộ tỉnh xác định rõ: xây dựng nông thôn mới phải gắn với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; lấy người dân làm chủ thể; phát triển kinh tế là trung tâm; xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh là then chốt; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống là nền tảng tinh thần quan trọng. Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh nhấn mạnh: “Xây dựng nông thôn mới phải bảo đảm phát triển toàn diện, bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân”1.
Để triển khai hiệu quả chương trình, Đảng bộ tỉnh đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị – xã hội đã tổ chức tuyên truyền sâu rộng về mục tiêu, ý nghĩa và nội dung của chương trình xây dựng nông thôn mới thông qua nhiều hình thức, như: hội nghị, hệ thống truyền thanh cơ sở, pa nô, áp phích, các phong trào thi đua yêu nước và hoạt động sinh hoạt chi bộ, đoàn thể. Qua đó, giúp Nhân dân nhận thức rõ rằng xây dựng nông thôn mới không phải là nhiệm vụ riêng của Nhà nước mà là sự nghiệp của toàn dân, trong đó người dân giữ vai trò trung tâm và trực tiếp hưởng lợi.
Tỉnh chỉ đạo đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Nhiều vùng sản xuất chuyên canh được hình thành; các mô hình trồng rau an toàn, chăn nuôi tập trung và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP được mở rộng. Đồng thời, tỉnh chú trọng phát triển kinh tế trang trại, gia trại, hợp tác xã kiểu mới và các mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm. Đảng bộ tỉnh chủ trương đẩy mạnh phát triển công nghiệp nông thôn, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nhằm tạo thêm việc làm và chuyển dịch cơ cấu lao động ở khu vực nông thôn. Nhiều cụm công nghiệp, làng nghề được khôi phục và phát triển, góp phần giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, nâng cao thu nhập và giảm tỷ lệ hộ nghèo.
Trong quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ tỉnh đặc biệt quan tâm đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội ở nông thôn. Tỉnh đã huy động nhiều nguồn lực từ ngân sách nhà nước, vốn doanh nghiệp và đóng góp của nhân dân để xây dựng hệ thống giao thông nông thôn, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa và các công trình phúc lợi xã hội. Nhiều tuyến đường liên xã, liên thôn được bê tông hóa; hệ thống kênh mương nội đồng được kiên cố hóa; cơ sở vật chất giáo dục, y tế được nâng cấp đồng bộ. Chú trọng lãnh đạo phát triển văn hóa – xã hội gắn với xây dựng nông thôn mới.
Các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa được triển khai sâu rộng. Công tác giáo dục, chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo vệ môi trường và giữ gìn an ninh trật tự ở nông thôn được quan tâm thực hiện đồng bộ. Nhiều địa phương đã xây dựng được cảnh quan nông thôn xanh – sạch – đẹp, góp phần tạo nên diện mạo mới cho nông thôn của tỉnh.
Đảng bộ tỉnh thường xuyên quan tâm củng cố tổ chức cơ sở đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đội ngũ cán bộ, đảng viên ở nông thôn. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cơ sở được tăng cường; tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên được phát huy trong việc vận động quần chúng tham gia xây dựng nông thôn mới. Nhiều cán bộ, đảng viên đã đi đầu trong việc hiến đất, đóng góp ngày công và vận động nhân dân thực hiện các tiêu chí nông thôn mới, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng dân cư.
Trong quá trình tổ chức thực hiện, Đảng bộ tỉnh luôn chú trọng kiểm tra, giám sát và sơ kết, tổng kết thực tiễn để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Các cấp ủy đảng đã tăng cường công tác kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết, chương trình xây dựng nông thôn mới; biểu dương, nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo; đồng thời xử lý nghiêm các biểu hiện hình thức, chạy theo thành tích. Nhờ đó, chương trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Vĩnh Phúc từng bước đi vào chiều sâu và đạt được nhiều kết quả quan trọng.
3. Một số kết quả
(1) Về kết quả trong phát triển kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân.
Dưới sự lãnh đạo của tỉnh, cơ cấu kinh tế nông nghiệp từng bước chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học, công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng. Nhiều vùng sản xuất tập trung được hình thành như: vùng rau an toàn ở Vĩnh Tường, Yên Lạc; vùng chăn nuôi tập trung ở Tam Dương, Lập Thạch; vùng cây ăn quả ở Sông Lô. Tốc độ tăng trưởng nông nghiệp của tỉnh duy trì ở mức khá; nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đã được triển khai, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Theo Báo cáo của Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc năm 2024, khu vực nông, lâm và thủy hải sản tăng 1,53%; thu nhập bình quân đầu người/năm tăng rõ rệt từ 130 triệu đồng/người năm (năm 2023) lên 141,1 triệu đồng/người năm, tương ứng tăng 11,1 triệu đồng/người năm2. Theo kết quả rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo cuối năm 2023, toàn tỉnh còn 2.094 hộ nghèo đa chiều, chiếm 0,61% tổng số hộ dân toàn tỉnh (giảm 0,38% so với cuối năm 2022). Trong đó, tỷ lệ hộ nghèo khu vực thành thị giảm còn 0,49%; tỷ lệ hộ nghèo khu vực nông thôn giảm còn 1,66%3. Các làng nghề truyền thống được phục hồi và mở rộng như cụm làng nghề mộc ở Thanh Lãng (Bình Xuyên), gốm ở Hương Canh, chế biến khoáng sản ở Xuân Hòa (Lập Thạch); nhiều cụm công nghiệp được xây dựng ở khu vực nông thôn, tạo thêm việc làm cho người lao động địa phương.
(2) Về việc xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn.
Với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, tỉnh đã huy động hàng chục nghìn tỷ đồng để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng. Hệ thống giao thông nông thôn được đầu tư đồng bộ. Đến năm 2025, 100% tuyến đường trục xã, liên xã được nhựa hóa hoặc bê tông hóa; trên 90% tuyến đường trục thôn, xóm được cứng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương hàng hóa và đi lại của nhân dân. Hệ thống thủy lợi được kiên cố hóa với tỷ lệ kênh mương cứng hóa đạt trên 95%, đáp ứng nhu cầu tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp.
Hầu hết các xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế; tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia tăng nhanh; hệ thống nhà văn hóa xã, thôn được xây dựng rộng khắp. Đến năm 2025, 100% số xã trên địa bàn tỉnh có nhà văn hóa và khu thể thao phục vụ cộng đồng. Cơ sở hạ tầng phát triển đã góp phần thay đổi căn bản diện mạo nông thôn của tỉnh. Nhiều vùng quê trước đây còn khó khăn, đường sá xuống cấp, nay đã trở thành những khu dân cư khang trang, sạch đẹp với hệ thống điện, đường, trường, trạm được đầu tư đồng bộ.
(3) Về văn hóa – xã hội và môi trường.
Đảng bộ tỉnh đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng đời sống văn hóa ở nông thôn. Các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Xây dựng gia đình văn hóa”, “Khu dân cư văn hóa” được triển khai sâu rộng và đạt nhiều kết quả tích cực. Đến năm 2025, tỷ lệ gia đình văn hóa ở nhiều địa phương đạt trên 95%; phần lớn thôn, làng đạt danh hiệu văn hóa. Các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy gắn với xây dựng đời sống văn hóa mới ở nông thôn. Hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng ngày càng phát triển, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân.
Lĩnh vực giáo dục và y tế có nhiều tiến bộ. Chất lượng giáo dục ở nông thôn được nâng lên; cơ sở vật chất trường học được tăng cường; tỷ lệ học sinh đến trường đúng độ tuổi đạt mức cao. Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được chú trọng; mạng lưới y tế cơ sở được củng cố, đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám chữa bệnh của người dân. Công tác bảo vệ môi trường nông thôn được tỉnh quan tâm chỉ đạo. Nhiều địa phương xây dựng mô hình thu gom rác thải tập trung, xử lý chất thải chăn nuôi và cải tạo cảnh quan môi trường.
Phong trào xây dựng “đường làng, ngõ xóm xanh – sạch – đẹp” được Nhân dân hưởng ứng tích cực, góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống ở nông thôn. Đến nay, tỉnh Vĩnh Phúc đã xây dựng, củng cố, duy trì và nhân rộng 1.341 mô hình điển hình trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, gắn với việc thực hiện các cuộc vận động, phong trào thi đua. Trong giai đoạn 2019 – 2024, tỉnh Vĩnh Phúc đã hoàn thành gần 790 km rãnh thoát nước thải với tổng kinh phí hơn 1.000 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp gần 600 tỷ đồng. Các địa phương đã xây dựng được 4.755 tuyến đường kiểu mẫu, sáng – xanh – sạch – đẹp4.
(4) Về việc xây dựng hệ thống chính trị cơ sở.
Quá trình xây dựng nông thôn mới đã góp phần quan trọng trong việc củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở. Vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng được nâng cao; năng lực quản lý, điều hành của chính quyền địa phương từng bước được tăng cường. Đội ngũ cán bộ cơ sở ngày càng trưởng thành cả về trình độ chuyên môn lẫn năng lực thực tiễn.
Thông qua phong trào xây dựng nông thôn mới, mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, chính quyền và nhân dân được củng cố. Nhiều cán bộ, đảng viên phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong vận động quần chúng hiến đất, đóng góp ngày công và kinh phí xây dựng các công trình công cộng. Điều này tạo nên sức mạnh đoàn kết to lớn trong cộng đồng dân cư nông thôn. Đến hết năm 2025, tỉnh có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 37 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, 6 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, 217 thôn đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, 34 thôn được công nhận thôn thông minh; tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh đạt hơn 48,5%5.
4. Ý nghĩa của việc Đảng bộ tỉnh lãnh đạo đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới
Quá trình xây dựng nông thôn mới dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng không chỉ đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương mà còn góp phần hiện thực hóa đường lối của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Những thành tựu đạt được đã tạo ra bước chuyển căn bản, toàn diện đối với khu vực nông thôn, làm thay đổi sâu sắc diện mạo kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống của Nhân dân.
Xây dựng nông thôn mới đã tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững. Nhiều vùng quê trước đây còn khó khăn, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, nay đã trở thành những miền quê khang trang, sạch đẹp; đời sống nhân dân ngày càng ổn định và phát triển. Thông qua các phong trào xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng gia đình văn hóa và khu dân cư văn hóa, ý thức cộng đồng, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm xã hội của người dân được nâng cao.
Những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của quê hương được giữ gìn và phát huy trong điều kiện mới. Đồng thời, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh ở nông thôn đã góp phần hạn chế các tệ nạn xã hội, củng cố đạo đức, lối sống và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.Thành công của chương trình đã khẳng định tính đúng đắn, sáng tạo của đường lối lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh; đồng thời để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong huy động sức dân, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân và kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu và hướng tới phát triển nông thôn bền vững trong thời kỳ mới.
Chú thích:
1. Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc (2010). Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc nhiệm kỳ 2010-2015, Vĩnh Phúc, 2010, tr. 85.
2. Vĩnh Phúc: Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2024 ước tính tăng 7,52. https://thuonghieucongluan.com.vn/vinh-phuc-toc-do-tang-truong-grdp-nam-2024-uoc-tang-7-52-a249832.html
3. Vĩnh Phúc phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 0,48%. https://thuonghieucongluan.com.vn/nam-2024-vinh-phuc-phan-dau-giam-ty-le-ho-ngheo-con-0-48-a213495.html
4, 5. Vĩnh Phúc: Lan tỏa cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”. https://mattran.org.vn/cac-cuoc-van-dong-phong-trao-thi-dua/vinh-phuc-lan-toa-cuoc-van-dong-toan-dan-doan-ket-xay-dung-nong-thon-moi-do-thi-van-minh-58746.html
