Solutions for developing the nighttime economy to create new attractions for Ninh Binh tourism
TS. Nguyễn Tử Hoài Sơn
ThS. Hà Thu Nga
ThS. Phạm Thị Thu Hằng
Trường Chính trị tỉnh Ninh Bình
(Quanlynhanuoc.vn) – Những năm qua, để phát triển du lịch toàn diện và bền vững, kinh tế ban đêm dần trở thành một hợp phần quan trọng của kinh tế du lịch Ninh Bình. Đây không chỉ là cách thức mở rộng không gian kinh tế, tạo thêm động lực tăng trưởng mà còn là hướng đi mới để khai thác sâu hơn các giá trị văn hóa, lịch sử và con người của vùng đất Cố đô. Với tầm nhìn chiến lược, Ninh Bình đang từng bước biến “ánh sáng đêm” thành sức bật mới cho du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh Ninh Bình năng động, sáng tạo và giàu bản sắc trong thời kỳ hội nhập.
Từ khóa: Du lịch Ninh Bình, kinh tế ban đêm, phát triển.
Abstract: In recent years, to promote comprehensive and sustainable tourism development, the night economy has gradually become a vital component of Ninh Binh’s tourism economy. This is not only a means of expanding economic opportunities and creating new growth drivers but also a new direction for deeper exploration of the cultural, historical, and human values of the ancient capital region. With a strategic vision, Ninh Binh is gradually transforming “nighttime lighting” into a new driving force for tourism, helping to promote the image of a dynamic, creative, and culturally rich Ninh Binh in the era of integration.
Keywords: Ninh Binh tourism; nighttime economy; development.
1. Đặt vấn đề
Ngày 27/7/2020, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam theo Quyết định số 1129/QĐ-TTg. Loại hình kinh tế đặc thù này được hiểu là hoạt động kinh doanh dịch vụ diễn ra từ 18h hôm trước đến 6h sáng hôm sau, cụ thể như: ẩm thực, nghệ thuật, âm nhạc, các hoạt động văn hóa – nghệ thuật, nhà hát, âm nhạc, các chương trình giải trí, lễ hội, sự kiện, mua sắm hay xây dựng các tour du lịch về đêm,… nhằm phục vụ đời sống vật chất và tinh thần của con người. Do vậy, kinh tế về ban đêm thường phát triển và phổ biến hơn ở các khu vực tập trung đông người như khu đô thị và khu du lịch – dịch vụ. Ninh Bình là một trong những địa phương sớm hưởng ứng và triển khai thực hiện phát triển kinh tế ban đêm.
Các hoạt động về đêm không chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí, thưởng thức văn hóa của du khách mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Thực tế cho thấy, ban ngày du khách thường dành thời gian tham quan danh thắng, di tích; ban đêm mới là “thời gian vàng” cho các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và tiêu dùng. Mức chi tiêu vào buổi tối của du khách thường chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng chi phí của chuyến đi. Đây chính là một dư địa lớn để Ninh Bình khai thác hiệu quả. Việc khai thác, đưa vào kinh doanh nhiều hoạt động kinh tế ban đêm thời gian qua tại các địa phương trên địa bàn tỉnh cũng đã cho thấy “sức hút” đối với du khách, góp phần làm gia tăng đáng kể lượng khách đến với Ninh Bình.
2. Tiềm năng
Nằm ở vị trí chiến lược, là cửa ngõ phía Nam đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời là điểm kết nối, giao thoa của 3 vùng kinh tế và văn hóa: đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và vùng núi Tây Bắc. Tỉnh Ninh Bình còn tự hào là địa phương duy nhất của Việt Nam cũng như Đông Nam Á sở hữu di sản thế giới kép – Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Tràng An.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030 đã đề ra mục tiêu: phát triển du lịch cùng với công nghiệp văn hóa trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn. Một trong những giải pháp được ngành du lịch Ninh Bình đề ra là khai thác tối đa tiềm năng để phát triển kinh tế ban đêm gắn với công nghiệp văn hóa, xây dựng các trung tâm nghệ thuật, khu ẩm thực, lễ hội ánh sáng mang tầm khu vực, tạo ra sản phẩm độc đáo, chuyên nghiệp, đặc sắc, có tính cạnh tranh cao. Là vùng đất hội tụ nhiều di sản văn hóa, lịch sử, Ninh Bình có điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình kinh tế ban đêm gắn với văn hóa và du lịch. Nổi bật nhất là Phố cổ Hoa Lư, nằm trong quần thể công viên hồ Kỳ Lân và khách sạn Hoa Lư, là công trình tái hiện không gian văn hóa Đại Cồ Việt thế kỷ X, tạo nên điểm nhấn mới cho du lịch địa phương.
Ninh Bình đẩy mạnh triển khai thực hiện khai thác các yếu tố văn hóa được xem là “đòn bẩy” thu hút du khách, tăng doanh thu du lịch, đặc biệt gắn với khai thác tiềm năng phát triển kinh tế về ban đêm, bao gồm các hoạt động chính, như: giải trí ban đêm (du lịch ban đêm, hoạt động tham quan ở các địa điểm tập trung khách du lịch), dịch vụ ẩm thực ban đêm (nhà hàng, quán bar,..), và các hoạt động mua sắm (các chợ đêm, khu mua sắm, thương mại,…). Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ làng nghề Ninh Vân, gốm Bồ Bát, thêu ren Văn Lâm, sơn mài Ý Yên… được trưng bày tại các gian hàng truyền thống. Mỗi sản phẩm đều chứa đựng một câu chuyện văn hóa riêng. Khu ẩm thực dân gian tại Phố cổ Hoa Lư là điểm đến được du khách yêu thích, nơi họ có thể thưởng thức những món ăn mang hồn quê như bánh đa, bánh mật, bánh khoái tép, miến lươn, bún chả quạt… Không chỉ là ẩm thực mà còn là cả không gian văn hóa; mỗi món ăn đều gợi nhớ về phong tục, tập quán và tình người của đất Cố đô.
Du lịch đã trở thành ngành kinh tế động lực, có sức lan tỏa mạnh mẽ và đóng góp tích cực cho tăng trưởng và phát triển bền vững của tỉnh; lượng khách du lịch đến Ninh Bình tăng đều qua các năm; hệ thống cơ sở hạ tầng, giao thông, lưu trú và dịch vụ du lịch ngày càng hoàn thiện.Cụ thể, theo Sở Du lịch Ninh Bình, năm 2025, tổng lượt khách du lịch toàn tỉnh đạt gần 19,42 triệu lượt, tăng 26,7% so với năm 2024 và vượt kế hoạch đề ra. Bình quân giai đoạn 2020-2025, lượng khách tăng 25,4%/năm, tổng thu du lịch tăng 43%/năm1, đóng góp ngày càng lớn vào GRDP của tỉnh và tạo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ, qua đó khẳng định thương hiệu du lịch Ninh Bình ngày càng lan tỏa.
Ninh Bình luôn nằm trong top 10 điểm đến du lịch hàng đầu Việt Nam và khu vực, đặc biệt được Booking.com và Forbes bình chọn là một trong 10 điểm đến thân thiện nhất thế giới và 10 trải nghiệm cuốn hút nhất thế giới, với nhiều khách sạn, khu nghỉ dưỡng cao cấp, nhà hàng và trung tâm đón tiếp du khách đạt chuẩn quốc tế. Đặc biệt, số lượt khách lưu trú đạt 3,4 triệu lượt, tương ứng với 3,8 triệu ngày khách, tăng gần 32% so với năm trước2, là minh chứng rõ nét cho sức hấp dẫn của các hoạt động du lịch ban đêm.
Vùng đất cố đô nghìn năm giờ đây được tiếp thêm sức sống từ sự kết tinh của 3 vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, tỉnh Ninh Bình mới sở hữu khối tài sản văn hóa vô cùng phong phú: với hơn 5.000 di tích các loại (trong đó 1.106 di tích được xếp hạng, có 10 di tích cấp quốc gia đặc biệt, có 2 di sản được UNESCO vinh danh cùng với 40 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia); tỉnh có một di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 264 di tích quốc gia và trên 800 di tích cấp tỉnh3. Không chỉ có giá trị vật thể, Ninh Bình còn là vùng đất của hàng nghìn di sản phi vật thể, từ tín ngưỡng, phong tục, lễ hội cho đến nghệ thuật trình diễn dân gian… Đây là nền tảng quan trọng để Ninh Bình phát triển mạnh mẽ về du lịch, kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa và kinh tế ban đêm, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc trung ương – đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo toàn cầu.
3. Một số thách thức
Hoạt động kinh tế ban đêm ở tỉnh Ninh Bình còn thiếu tính đa dạng, mới chỉ được khai thác ở quy mô nhỏ, mang tính riêng lẻ tại trung tâm thành phố Hoa Lư. Một số loại hình, hoạt động kinh tế ban đêm bước đầu có sự định hướng thúc đẩy của chính quyền các cấp, song định hướng ấy vẫn chưa thực sự cụ thể, chưa tạo đủ dấu ấn khác biệt so với các hoạt động kinh tế trong các khung giờ truyền thống. Chính vì vậy, kinh tế ban đêm chưa được ghi nhận như một mô hình kinh tế đóng góp đáng kể vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội của địa phương trong thời gian qua.
Phát triển kinh tế ban đêm cũng kéo theo nhiều hệ lụy tiêu cực nếu không được quy hoạch và quản lý hiệu quả. Chẳng hạn, việc phát triển kinh tế ban đêm sẽ đặt ra yêu cầu về tái cấu trúc không gian đô thị do kinh tế ban đêm trong nhiều trường hợp gây ảnh hưởng lớn đến khu vực dân cư như các vấn đề về hành vi tác động tiêu cực đến xã hội, ô nhiễm tiếng ồn, tội phạm, lai căng văn hóa và mất ổn định an ninh, trật tự xã hội. Việc lượng hóa tác động của các vấn đề này hầu như không thể thực hiện một cách chính xác.
Phát triển sản phẩm du lịch đêm vẫn còn là mô hình mới, còn nghèo nàn, đơn điệu… Ngoài ra, hiện vẫn thiếu những cơ chế, chính sách khuyến khích các nhà đầu tư đầu tư vào kinh tế ban đêm – một lĩnh vực vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro. Đầu tư hạ tầng logistics, hạ tầng sáng tạo và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi xanh vẫn là những điểm nghẽn lớn cần được tháo gỡ trong giai đoạn tới. Sự khác biệt về mô hình quản lý, định hướng phát triển, đặc trưng văn hóa và trình độ phát triển không đồng đều giữa các địa phương sau sáp nhập khiến công tác điều phối, thống nhất chiến lược và phân bổ nguồn lực gặp nhiều khó khăn.
Các hoạt động về phát triển kinh tế ban đêm chưa được tích hợp vào trong quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế – xã hội của các địa phương, do đó chưa có các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế đêm như thiết lập hệ thống hạ tầng (giao thông công cộng, cung ứng điện, xử lý chất thải, bảo đảm an ninh – an toàn…), đồng thời chưa có các quy hoạch riêng về hạ tầng cho phát triển kinh tế đêm mà chủ yếu phát triển dựa trên hệ thống hạ tầng hiện có với vị trí gần khu dân cư, không gian đô thị chật hẹp, dẫn đến hạn chế rất nhiều sự phát triển hoạt động của kinh tế đêm.
Nguồn nhân lực du lịch, văn hóa chất lượng cao còn thiếu và yếu. Đội ngũ nghệ sĩ, nhà sáng tạo và chuyên gia thiết kế chưa được đào tạo bài bản; năng lực quản lý nhà nước còn hạn chế. Công tác xúc tiến, quảng bá chưa chuyên nghiệp, thiếu định hướng chiến lược, chưa tận dụng hiệu quả công nghệ số trong truyền thông.
4. Một số giải pháp
Một là, xây dựng Đề án phát triển kinh tế ban đêm đối với ngành, lĩnh vực và địa phương theo sự chỉ đạo thống nhất của Chính phủ, đồng thời chủ động rà soát, bổ sung và hoàn thiện cơ chế, chính sách và khung khổ pháp lý để tăng cường công tác quản lý, hỗ trợ phát triển kinh tế ban đêm đối với các hoạt động có liên quan đến ngành, lĩnh vực và địa phương; lồng ghép các nội dung về phát triển kinh tế ban đêm vào trong Quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh, các chương trình, kế hoạch phát triển của ngành, lĩnh vực và địa phương. Công tác quy hoạch cần ưu tiên hình thành các khu riêng biệt, gắn với quy hoạch kiến trúc, xây dựng hạ tầng, tổ chức giao thông, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh, an toàn đô thị, bảo đảm nguồn điện, nước, hệ thống thu gom và xử lý chất thải…
Phát triển dịch vụ đêm tách biệt khỏi các khu vực gần trường học và nhà dân. Quy hoạch cụ thể các khu vực, địa bàn, tuyến, điểm tập trung phát triển kinh tế ban đêm; các khu vực trung tâm và vệ tinh, bao gồm các tuyến đi bộ, quảng trường, khu mua sắm, chợ du lịch,… Quy hoạch lại hệ thống hạ tầng giao thông tĩnh; có kế hoạch phân luồng giao thông từ 18 giờ đến 6 giờ sáng để dành riêng không gian đi bộ cho khách du lịch tại các khu vực, địa điểm kinh doanh dịch vụ ban đêm.
Hai là, hoàn thiện và nâng cao chất lượng quy hoạch; rà soát, tổ chức lại không gian phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa phù hợp với đơn vị hành chính mới; tạo không gian phát triển kinh tế ban đêm. Cần tiến hành nghiên cứu, đánh giá tổng thể tài nguyên du lịch và thực trạng phát triển du lịch làm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc quy hoạch, tổ chức lại không gian, định hướng phát triển hạ tầng du lịch phù hợp với địa giới hành chính mới và định hướng phát triển xanh, bền vững gắn với bảo tồn di sản. Quản lý chặt chẽ quy hoạch, kiến trúc, cảnh quan đô thị và nông thôn, bảo đảm sự hài hòa giữa khu vực di sản và khu vực đô thị.
Đặc biệt, cần tổ chức không gian phát triển du lịch theo hướng lấy Di sản thế giới Tràng An làm trung tâm động lực, vừa là lõi bảo tồn, vừa là đầu mối kết nối các không gian du lịch của cả tỉnh theo hướng: 1 trung tâm, 2 trục du lịch động lực; 3 không gian chiến lược; 3 vành đai du lịch và 9 cụm du lịch; hướng tới quy hoạch không gian phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng liên kết vùng, xây dựng các cụm văn hóa sáng tạo ở đô thị trung tâm với hạ tầng đồng bộ, phát triển các tuyến du lịch văn hóa – di sản kết nối liên tỉnh, xây dựng bản đồ di sản số và phát triển sản phẩm du lịch theo chủ đề.
Ba là, cần có chính sách, chiến lược thu hút đầu tư để phát triển du lịch và kinh tế ban đêm.Theo đó, vừa thu hút các nhà đầu tư chiến lược phát triển các cơ sở dịch vụ du lịch cao cấp, trung tâm vui chơi giải trí, mua sắm, vừa tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp phát triển các loại hình du lịch dựa vào cộng đồng, du lịch đại trà. Trước mắt, cần tập trung thu hút đầu tư để phát triển sản phẩm, dịch vụ du lịch đẳng cấp quốc tế, nhằm sớm khắc phục những hạn chế của du lịch Ninh Bình. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh đa dạng hóa các loại hình, sản phẩm, dịch vụ theo hướng gắn với các giá trị văn hóa, ẩm thực và các sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Với lợi thế hàng trăm làng nghề, cần ưu tiên thúc đẩy phát triển du lịch biển gắn với làng nghề và cộng đồng. Gắn phát triển nông nghiệp, nông thôn mới với phát triển du lịch; xây dựng các thôn xóm xanh, sạch đẹp, an toàn và hấp dẫn, trở thành nơi đáng sống, đáng đến với du khách. Hỗ trợ cộng đồng sáng tạo, phát triển các sản phẩm thủ công truyền thống, sản phẩm OCOP và nông sản phục vụ nhu cầu mua sắm và trải nghiệm của khách du lịch. Đồng thời, tạo lập nhiều không gian nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; đẩy mạnh tổ chức các cuộc thi trực tiếp và trực tuyến về thiết kế, sáng tạo mẫu mã sản phẩm, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của thị trường, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm du lịch – văn hóa địa phương.
Bốn là, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế ban đêm. Biến các di sản văn hóa thành nguồn lực, sáng tạo nội dung văn hóa mới phù hợp với nhu cầu của du khách hiện đại. Đánh thức giá trị “di sản biết nói”: biến di sản thành các câu chuyện văn hóa, sự kiện, chương trình nghệ thuật đặc sắc, giúp giá trị văn hóa trở thành tài sản kinh tế. Khai thác thế mạnh giá trị di sản (hơn 5.000 di tích, nhiều di sản UNESCO)4 để tạo sản phẩm đêm độc đáo; xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng tri thức và văn hóa cho kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa; đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân về giá trị của di sản văn hoá và ý nghĩa của việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, đặc biệt nâng cao nhận thức về kinh tế di sản…
Đẩy mạnh phát triển cụm ngành công nghiệp văn hóa và du lịch; định vị Ninh Bình trở thành “Thủ phủ di sản – sinh thái – văn hóa – tôn giáo” của Việt Nam và Đông Nam Á, phát huy lợi thế về vị trí, tài nguyên thiên nhiên, giá trị văn hóa của địa phương, từ đó hình thành các điểm du lịch mới, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, nâng cao khả năng cạnh tranh của du lịch Ninh Bình.
Năm là, tập trung xây dựng và phát triển thương hiệu du lịch – công nghiệp văn hóa tỉnh Ninh Bình, đồng thời đẩy mạnh công tác xúc tiến, quảng bá trên phạm vi cả nước và quốc tế. Cần tiếp tục định vị và phát triển thương hiệu du lịch của tỉnh gắn với các giá trị “Thiên nhiên – Di sản – Văn hoá – Lịch sử – Tâm linh – Cộng đồng”; đồng thời xây dựng và triển khai thống nhất, đồng bộ bộ nhận diện hình ảnh và thương hiệu du lịch “Tuyệt sắc miền cố đô”. Đồng thời, đổi mới mạnh mẽ phương thức xúc tiến, quảng bá; kết hợp các hình thức truyền thông, xây dựng hình ảnh bên trong điểm đến với các phương thức truyền thông, xúc tiến quảng bá hiện đại, thông minh trên các nền tảng số.
Phát triển ứng dụng du lịch thông minh, số hóa dữ liệu, sử dụng AI kết hợp với các nền tảng số và mạng xã hội để tiếp cận thị trường khách du lịch quốc tế. Thực hiện các dự án, đề án, kế hoạch truyền thông thường kỳ, mạnh mẽ về du lịch và công nghiệp văn hóa trên địa bàn tỉnh, đẩy mạnh truyền thông đa kênh, ứng dụng công nghệ số; thực hiện đào tạo đội ngũ thuyết minh viên, hướng dẫn viên tại các điểm đến, đào tạo, hướng dẫn để mỗi người dân sẽ là một “đại sứ du lịch”. Bên cạnh đó, cần tăng cường tham gia các hội chợ, triển lãm du lịch quốc tế và mời các đoàn famtrip, presstrip, đoàn làm phim đến tỉnh để khảo sát, quảng bá hình ảnh du lịch Ninh Bình.
Sáu là,nâng cao nhận thức về phát triển kinh tế ban đêm. Theo đó, cần tuyên truyền nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò quan trọng của kinh tế ban đêm trong phát triển du lịch nói riêng và phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh nói chung; xóa bỏ định kiến về các hoạt động vui chơi, giải trí về đêm. Phổ biến tuyên truyền nâng cao nhận thức của cán bộ, Đảng viên và Nhân dân thông qua truyền thông đa phương tiện, như: báo, đài, truyền hình, qua các tổ chức xã hội, tổ chức tại cơ sở, phường xã, các tổ dân phố, các hiệp hội về những lợi ích, cơ hội, chủ trương phát triển kinh tế ban đêm, các chính sách hỗ trợ các chủ thể tham gia hoạt động kinh tế ban đêm. Thông qua đó kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân chung sức, chung lòng phát triển kinh tế ban đêm, góp phần phát triển kinh tế, quảng bá văn hóa, con người và thương hiệu tỉnh Ninh Bình ra thế giới; tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Cần thay đổi tư duy của người dân, doanh nghiệp, khách du lịch về kinh tế ban đêm: khách du lịch được định hướng, tuyên truyền rõ về các địa điểm, khu vực triển khai kinh tế đêm để lựa chọn điểm đến phù hợp với nhu cầu, tránh tạo xung đột giữa các nhóm du khách; người dân được tuyên truyền, phổ biến các thông tin về phát triển kinh tế đêm, được lấy ý kiến đồng thuận để thay đổi tư duy, sẵn sàng hợp tác, thích nghi với các hoạt động phát triển kinh tế về đêm; doanh nghiệp hoạt động nâng cao trách nhiệm xã hội, tích cực tham gia phát triển kinh tế ban đêm lành mạnh trên cơ sở tuân thủ các quy chuẩn, điểu kiện ràng buộc dối với các hoạt động kinh doanh về đêm, tạo động lực để phát triển bền vững.
Chú thích:
1, 2, 3, 4. UBND tỉnh Ninh Bình (2025). Đề án và chính sách phát triển du lịch – công nghiệp văn hóa trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình (2025). Nghị quyết số 22-NQ/TU ngày 28/02/2025 về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2050.
2. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình (2026). Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 30/01/2026 về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
3. Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 27/7/2020 phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam.
