The perspectives and awareness of national defense and fatherland protection in the 14th National congress and their application in teaching at the political officer school today
TS. Đại tá Bùi Quang Huy
Trường Sĩ quan Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đang đặt ra những yêu cầu mới ngày càng cao. Vì vậy, nghiên cứu, quán triệt và vận dụng hiệu quả tư duy, nhận thức mới của Đại hội XIV về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc vào giảng dạy là yêu cầu tất yếu. Bài viết tập trung làm rõ những nội dung cốt lõi trong quan điểm của Đảng, đồng thời, đề xuất định hướng vận dụng phù hợp với đặc thù giảng dạy tại Trường Sĩ quan Chính trị, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giảng dạy của giảng viên trong tình hình mới.
Từ khóa: Tư duy, nhận thức về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc; Đại hội XIV của Đảng; vận dụng; giảng dạy; giảng viên Trường Sĩ quan chính trị.
Abstract: In the context of a rapidly changing, complex, and unpredictable global and regional landscape; intensifying strategic competition among major powers; and intertwining traditional and non-traditional security challenges, the task of national defense and protecting the Socialist Republic of Vietnam is facing increasingly demanding requirements. Therefore, researching, thoroughly grasping, and effectively applying the new perspectives and awareness of the 14th National Congress on national defense and Fatherland protection in teaching activities is an essential requirement. This article focuses on clarifying the core elements of the Communist Party of Vietnam’s viewpoints while proposing orientations for application tailored to the specific characteristics of teaching at the Political Officer School, thereby contributing to improving the quality of education and training and meeting the demands for enhancing lecturers’ teaching quality in the new situation.
Keywords: The perspectives and awareness on National Defense and Fatherland Protection; XIV National Congress of the Communist Party of Vietnam; application; teaching; lecturers at the Political Officers Schools.
1. Đặt vấn đề
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng kế thừa và phát triển những quan điểm lý luận về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Tư duy, nhận thức mới này thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, là bước phát triển quan trọng trong nhận thức lý luận của Đảng, góp phần định hướng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới. Trường Sĩ quan Chính trị là trung tâm đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị, giảng viên khoa học xã hội và nhân văn cấp phân đội cho toàn quân. Nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc truyền bá, phát triển và cụ thể hóa các quan điểm của Đảng vào thực tiễn.
2. Tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng
Quan điểm về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc là bộ phận quan trọng trong hệ thống quan điểm, đường lối lãnh đạo cách mạng của Đảng, là “kim chỉ nam” cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Lịch sử dân tộc Việt Nam khẳng định chân lý: Dựng nước phải đi đôi với giữ nước, “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”1. Vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác – Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ Tổ quốc gắn liền với bảo vệ hòa bình và củng cố quốc phòng. Người khẳng định chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”2. Trong thư gửi cán bộ, chiến sĩ nhân dịp kỷ niệm 14 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/1958), Người chỉ rõ: phải xây dựng quân đội thành một quân đội nhân dân hùng mạnh, một quân đội cách mạng tiến lên chính quy và hiện đại, để giữ gìn hòa bình, bảo vệ Tổ quốc.
Đảng ta trung thành và vận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và kế thừa truyền thống dựng nước đi đôi với giữ nước để lãnh đạo, chỉ đạo sự nghiệp quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, phù hợp với tình hình thực tiễn trong từng giai đoạn cách mạng. Quá trình lãnh đạo, tư duy, nhận thức của Đảng về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc không ngừng được bổ sung, phát triển, hoàn thiện phù hợp với thực tiễn từng giai đoạn cách mạng, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn, đánh giá khách quan xu thế thời đại, tình hình thế giới, khu vực và trong nước, Đại hội XIV của Đảng xác định những chủ trương chiến lược có tính đột phá, mở đường, khẳng định quyết tâm, khát vọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong kỷ nguyên vươn mình, xây dựng đất nước phồn vinh, thịnh vượng, trong đó lĩnh vực quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc có bước phát triển mới, cụ thể:
Mục tiêu bảo vệ Tổ quốc, Đại hội XIV xác định mục tiêu: “Bảo đảm và bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia – dân tộc, kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa”3. So với các kỳ đại hội trước, Đại hội XIV của Đảng đã kế thừa và phát triển toàn diện các nội dung về bảo vệ Tổ quốc, đồng thời bổ sung những mục tiêu mới, nổi bật là yêu cầu “bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia – dân tộc” đặt lên trên hết, trước hết; nhấn mạnh bảo vệ uy tín, vị thế quốc tế của đất nước; coi trọng an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh mạng; chủ trương tăng cường quốc phòng toàn dân, phòng thủ chủ động và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Đây là quan điểm, chủ trương thể hiện sâu sắc sự phát triển tư duy mới của Ðảng đối với nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, là định hướng chiến lược để toàn Ðảng, toàn dân và toàn quân tập trung triển khai thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới.
Về nhiệm vụ quốc phòng, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: tăng cường quốc phòng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó Quân đội nhân dân là lực lượng nòng cốt. Khẳng định tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên. Xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại; xây dựng khu vực phòng thủ chủ động, vững chắc; xây dựng quy hoạch tổng thể thế trận quốc phòng gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại của đất nước cũng như từng khu vực, từng địa phương phù hợp với địa giới hành chính mới và các hình thái chiến tranh, các phương thức tác chiến mới hiện đại. Đồng thời, thực hiện tốt nhiệm vụ phòng thủ dân sự, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, phương án để thực hiện nhiệm vụ chiến đấu của quân đội trong thời bình; tăng cường tiềm lực, sức mạnh tổng hợp quốc gia, nâng cao khả năng huy động đáp ứng yêu cầu trong mọi tình huống quốc phòng.
Về sức mạnh, lực lượng bảo vệ Tổ quốc, Đảng ta xác định yếu tố quyết định trước hết là sức mạnh nội sinh của đất nước. Đó là sức mạnh tổng hợp được tạo nên từ sự vững mạnh của chế độ chính trị, tiềm lực kinh tế, quốc phòng, an ninh, khoa học – công nghệ và khả năng huy động các nguồn lực quốc gia. Một nền kinh tế phát triển ổn định, tự chủ và bền vững không chỉ tạo điều kiện nâng cao đời sống nhân dân mà còn là cơ sở vật chất quan trọng để tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh, bảo đảm khả năng ứng phó với các nguy cơ, thách thức trong mọi tình huống. Nhấn mạnh sự trong sạch, vững mạnh của đội ngũ cán bộ, đảng viên giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là lực lượng trực tiếp tổ chức, lãnh đạo và triển khai nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, gắn bó mật thiết với nhân dân thì sẽ củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa; sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là nền tảng để quy tụ, phát huy sức mạnh của mọi giai tầng xã hội, tạo nên “thế trận lòng dân” vững chắc trong bảo vệ Tổ quốc. Đảng cũng xác định rõ lực lượng bảo vệ Tổ quốc không chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng vũ trang mà là trách nhiệm của toàn dân và cả hệ thống chính trị. Mọi tổ chức, lực lượng, địa phương và mỗi người dân đều có vai trò trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam là lực lượng nòng cốt, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước.
Về phương thức bảo vệ Tổ quốc, Đảng ta xác định cần sử dụng tổng hợp, kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh vũ trang và đấu tranh phi vũ trang trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; gắn bảo vệ với xây dựng, lấy xây dựng làm nền tảng để bảo vệ vững chắc đất nước. Đồng thời, phải kết hợp đấu tranh chống chiến lược “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch với phòng, chống biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Quan điểm bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước khi đất nước chưa lâm nguy và phát huy khả năng “tự bảo vệ” trong điều kiện mới tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Từ Đại hội IX đến nay, Đảng ngày càng chú trọng vai trò của phương thức đấu tranh phi vũ trang trong bảo vệ Tổ quốc.
Về đối tác, đối tượng, “Có sự phát triển đột phá về nhận thức, đưa ra nguyên tắc xác định trong Nghị quyết Trung ương 8 khóa IX (tháng 7/2003), nâng lên thành quan điểm trong Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI (tháng 10/2013); phát triển nội dung trong Nghị quyết Trung ương 8 khóa XIII (tháng 11/2023) nêu rõ những ai tôn trọng lợi ích quốc gia – dân tộc, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, quan hệ hữu nghị, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, cùng phát triển với Việt Nam đều là đối tác; bất kỳ thế lực nào có âm mưu, hành động chống phá sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc của ta đều là đối tượng. Trong mỗi đối tác có thể có mặt mâu thuẫn với lợi ích quốc gia – dân tộc cần phải đấu tranh; trong mỗi đối tượng có thể có mặt cần tranh thủ, hợp tác, thuyết phục; nỗ lực thúc đẩy hợp tác, giảm bất đồng, xung đột để đạt lợi ích cao nhất cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhận thức lý luận của Đảng về sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quốc phòng, an ninh và các lực lượng vũ trang là quan điểm nhất quán, xuyên suốt và phát triển ngày càng đầy đủ, sâu sắc trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Trong mọi điều kiện và tình huống, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và hoạt động của lực lượng vũ trang phải luôn đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp và toàn diện của Đảng. Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo thông qua việc đề ra cương lĩnh, đường lối, chiến lược và các chủ trương, chính sách lớn về quốc phòng, an ninh; đồng thời thể chế hóa bằng hệ thống pháp luật và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Sự lãnh đạo đó được tập trung, thống nhất ở Ban Chấp hành Trung ương, trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị và Ban Bí thư; được triển khai thông qua hệ thống tổ chức đảng, hệ thống chỉ huy, cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ chính trị trong toàn lực lượng vũ trang.
Xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là chủ trương lớn, thể hiện tư duy, tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước ta đối với sự nghiệp xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Đại hội XIV tiếp tục khẳng định: Xây dựng Quân dội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, kiên định với mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng; bảo đảm chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu cao, làm nòng cốt trong dự nghiệp quốc phòng, an ninh, xây dựng nền quốc phòng vững mạnh, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống. Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất của Nhà nước đối với Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và sự nghiệp quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc. Đây là sự phát triển quan trọng so với Đại hội XIII, thể hiện tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước và cũng là đòi hỏi khách quan, nhằm bảo đảm đủ sức mạnh hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ trong tình hình mới
Quân đội nhân dân tiếp tục được xây dựng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức; tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; tổ chức tinh, gọn, mạnh, cơ cấu hợp lý giữa các thành phần, lực lượng, giữa lực lượng thường trực và dự bị động viên; sắp xếp tổ chức quân sự địa phương phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Quân đội tiếp tục phát huy tốt ba chức năng: Đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế – xã hội, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển, đảo, gắn với củng cố thế trận quốc phòng, an ninh. Đồng thời, Đại hội XIV tiếp tục xác định xây dựng lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh, rộng khắp trên các vùng, miền và trên biển, có bản lĩnh chính trị vững vàng, chất lượng tổng hợp ngày càng cao; triển khai đồng bộ, hiệu quả công tác quốc phòng ở các ban, bộ, ngành và địa phương.
Về công nghiệp quốc phòng, hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh đột phá phát triển công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại. Việc bổ sung các yếu tố “tự chủ, tự lực, tự cường” thể hiện rõ quyết tâm phát huy nội lực, tiến tới tự chủ chiến lược trong suốt quá trình nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và phát triển vũ khí, trang bị kỹ thuật, làm chủ một số công nghệ nền, công nghệ lõi, góp phần tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh và phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đại hội XIV xác định tiếp tục đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng theo phương châm chủ động, linh hoạt, thực chất, hiệu quả; tích cực tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa, khắc phục hậu quả chiến tranh; tăng cường hợp tác quốc phòng song phương và đa phương, nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
3. Vận dụng trong giảng dạy ở Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
Hiện nay, “Cục diện thế giới đang chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng, phân mảnh và phân tuyến mạnh. Hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế lớn, song đứng trước nhiều thách thức mới. Các nước lớn và trung tâm quyền lực tiếp tục điều chỉnh chiến lược, vừa cạnh tranh, vừa hợp tác, thỏa hiệp, song cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt hơn”4. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo ra những thay đổi căn bản trong tổ chức quân đội, hình thái và phương thức tiến hành chiến tranh, với sự xuất hiện ngày càng phổ biến của vũ khí công nghệ cao, vũ khí thông minh, phương tiện không người lái, tác chiến không gian mạng và điện tử. Các quốc gia điều chỉnh chiến lược, tăng mạnh ngân sách quốc phòng, đẩy nhanh hiện đại hóa Quân đội, phát triển các thế hệ vũ khí mới.
Thực tiễn các cuộc xung đột gần đây cho thấy, hình thái chiến tranh phát triển theo hướng đa không gian, đa lĩnh vực, kết hợp chặt chẽ giữa quân sự với chính trị, kinh tế, ngoại giao, thông tin; vừa đánh, vừa đàm, với phương thức và cách tiếp cận mới. Ở trong nước, sau gần 40 năm đổi mới, thế và lực, sức mạnh tổng hợp quốc gia, uy tín quốc tế và niềm tin của Nhân dân ngày càng được nâng cao. Cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy cùng những quyết sách chiến lược đang mở ra thời cơ lịch sử để đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới. Tuy nhiên, “Các thế lực thù địch, phản động tiếp tục thực hiện nhiều thủ đoạn, âm mưu chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ ta. Công cuộc bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, nhất là bảo vệ chủ quyền …. Còn nhiều thách thức”5; các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu mới đối với sự nghiệp quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.
Vận dụng tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vào giảng dạy ở Trường Sĩ quan Chính trị đối với đội ngũ giảng viên mang tính đặc thù, gắn với triết lý, mục tiêu giáo dục: “Vững tính Đảng, đậm nhân văn, mẫu mực, toàn diện, sát thực tiễn”6; đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, giáo viên khoa học xã hội và nhân văn, cán bộ khoa học đại học, sau đại học, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa. Chính vì vậy, vận dụng tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vào giảng dạy, đòi hỏi giảng viên không chỉ nắm vững nội dung mà còn phải truyền tải đúng định hướng, góp phần củng cố bản lĩnh chính trị, niềm tin và lập trường cho học viên. Nội dung giảng dạy phải gắn chặt với yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới; mang tính thực tiễn và định hướng chính trị, hướng tới hình thành năng lực công tác đảng, công tác chính trị cho học viên. Giảng viên cần chú trọng liên hệ thực tiễn đơn vị, phát triển tư duy xử lý tình huống và khả năng vận dụng vào nhiệm vụ sau khi ra trường. Để vận dụng hiệu quả tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong Văn kiện XIV của Đảng trong hoạt động giảng dạy, mỗi giảng viên cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung sau đây:
Một là, giảng viên cần quán triệt sâu sắc nội dung cốt lõi của tư duy mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc được xác định trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Đây là cơ sở để giảng viên có thể truyền đạt một cách chính xác, thuyết phục, giúp học viên hiểu đúng, tin tưởng về mục tiêu, yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Theo đó, các bài giảng về quốc phòng, an ninh, chiến lược bảo vệ Tổ quốc cần làm rõ bản chất, ý nghĩa và yêu cầu của việc bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, gắn với bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của các hình thái chiến tranh mới như chiến tranh mạng, chiến tranh thông tin, chiến tranh phi tiếp xúc. Những nội dung như bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”, giữ nước khi nước chưa nguy; “bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc”; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế – xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn dân, toàn quân… cần được nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống và có chiều sâu. Việc quán triệt không chỉ dừng việc nắm vững nội dung mà còn phải làm rõ bản chất khoa học, cách mạng, tính kế thừa và phát triển của các quan điểm này so với các kỳ Đại hội trước.
Hai là, việc vận dụng tư duy mới cần được triển khai linh hoạt, sáng tạo trong quá trình giảng dạy, gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn. Giảng viên phải chủ động cập nhật những vấn đề mới của tình hình thế giới, khu vực và trong nước, nhất là những yếu tố tác động trực tiếp đến quốc phòng, an ninh như cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột cục bộ, an ninh phi truyền thống, không gian mạng, chiến tranh thông tin. Thông qua việc phân tích các tình huống thực tiễn, đưa ra các ví dụ sinh động, giảng viên giúp học viên nhận thức rõ hơn tính cấp thiết của việc đổi mới tư duy bảo vệ Tổ quốc, đồng thời rèn luyện năng lực nhận diện, dự báo và xử lý các vấn đề nảy sinh.
Ba là, giảng viên cần đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học viên. Việc kết hợp các phương pháp như thảo luận nhóm, tranh luận khoa học, nghiên cứu tình huống, học tập theo dự án… sẽ giúp học viên không chỉ tiếp thu kiến thức một cách thụ động mà còn chủ động tham gia vào quá trình khám phá, phân tích và vận dụng tri thức. Đặc biệt, đối với các nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh, việc tổ chức cho học viên thảo luận về các tình huống giả định, các vấn đề thực tiễn sẽ góp phần hình thành tư duy phản biện, năng lực xử lý tình huống – những phẩm chất rất cần thiết đối với cán bộ chính trị trong tương lai.
Bốn là, việc quán triệt và vận dụng tư duy mới phải hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức toàn diện cho học viên về nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Quá trình tổ chức giáo dục, mỗi giảng viên cần phối hợp chặt chẽ với các lực lượng sư phạm xây dựng môi trường giáo dục toàn diện, thống nhất giữa dạy học, rèn luyện và hoạt động thực tiễn. Chú trọng giáo dục cho học viên nhận thức sâu sắc vai trò của Nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; xây dựng niềm tin, trách nhiệm và ý thức gắn bó máu thịt với Nhân dân. Đồng thời, cần lồng ghép nội dung giáo dục về đoàn kết quân – dân, về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong các bài giảng, giúp học viên hiểu rõ cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam.
4. Kết luận
Tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong Văn kiện Đại hội XIV là kết quả của việc tổng kết sâu sắc sự lãnh đạo của Đảng về củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc; kế thừa, phát triển truyền thống và kinh nghiệm đánh giặc, giữ nước của dân tộc. Quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện thắng lợi tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vào giảng dạy ở Trường Sĩ quan Chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo, mà còn là nhiệm vụ chính trị trực tiếp góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh vững vàng, có năng lực thực tiễn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra ngày càng cao, đòi hỏi mỗi giảng viên phải thực sự là lực lượng nòng cốt, tiên phong trong hiện thực hóa các quan điểm của Đảng, góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Chú thích:
1. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 9. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 314.
2. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 15. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 131.
3, 4, 5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 113, 77, 80.
6. Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị (2025). Văn kiện đại hội Đảng bộ Nhà trường lần thứ XI. Hà Nội, tr. 33.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2023). Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 Hội nghị Trung ương 8 (khóa XIII) về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
2. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2023). Nghị quyết số 43-NQ/TW ngày 24/11/2023 Hội nghị Trung ương 8 (khóa XIII) về tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước ta ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.
3. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2023). Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 Hội nghị Trung ương 8 (khóa XIII) về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ tri thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
4. Ban Tuyên giáo Trung ương (2023). Tài liệu học tập các văn kiện Hội nghị lần thứ Tám Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
5. Nguyễn Phú Trọng (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
6. Sự phát triển trong tư duy lý luận của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/12/18/su-phat-trien-trong-tu-duy-ly-luan-cua-dang-ve-bao-ve-to-quoc-tu-som-tu-xa-tu-khi-nuoc-chua-nguy/
