Phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc của sinh viên Đại học Cần Thơ trên không gian mạng

Developing the awareness of defending the socialist vietnamese fatherland on cyberspace among can tho university students

NCS Trần Mộng Nghi
Học viện Chính trị, Bộ quốc phòng

(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư, không gian mạng đã trở thành mặt trận phức tạp khi các thế lực thù địch triệt để lợi dụng nền tảng số để tiến hành chiến tranh thông tin, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Do đó, phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trên không gian mạng cho sinh viên là yêu cầu khách quan, cấp bách nhằm xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc từ sớm, từ xa. Bài viết phân tích đánh giá thực trạng, những hạn chế, bất cập, đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa  cho sinh viên Đại học Cần Thơ trên không gian mạng.

Từ khóa: Ý thức bảo vệ Tổ quốc; không gian mạng; sinh viên Đại học Cần Thơ; kỷ nguyên mới.

Abstract: Against the backdrop of the Fourth Industrial Revolution, cyberspace has become a complex battlefield as hostile forces thoroughly exploit digital platforms to wage information warfare and promote “self-evolution” and “self-transformation.” Therefore, fostering awareness among students regarding the defense of the socialist Motherland in cyberspace is an objective and urgent requirement aimed at building a solid “front of public support” early on and from a distance. This article analyzes and evaluates the current situation, limitations, and shortcomings, and proposes several solutions to help enhance the awareness of defending the Socialist Motherland of Vietnam among Can Tho University students in cyberspace.

Keywords: Awareness of defending the Motherland; cyberspace; Can Tho University students; new era.

1. Đặt vấn đề

Sinh viên là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những năm qua, đa số sinh viên đã tích cực tham gia các phong trào chính trị – xã hội, thể hiện ý thức trách nhiệm cao đối với đất nước. Tuy nhiên, “Một bộ phận sinh viên “nhạt Đảng, phai Đoàn, xa chính trị”, có biểu hiện trông chờ, ỷ lại, không có ý thức vươn lên trong học tập và rèn luyện, có những sinh viên giảm sút niềm tin, thiếu niềm tin, bản lĩnh non kém, thậm chí bị các thế lực thù địch lôi kéo, kích động tham gia vào các hoạt động vi phạm pháp luật”¹.

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư, không gian mạng đã trở thành mặt trận phức tạp khi các thế lực thù địch triệt để lợi dụng nền tảng số để tiến hành chiến tranh thông tin, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Do đó, phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trên không gian mạng cho sinh viên Đại học Cần Thơ là yêu cầu khách quan, cấp bách nhằm xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc từ sớm, từ xa.

2. Cơ sở lý luận về bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ: “Củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và toàn dân”². Nhận thức rõ tầm quan trọng này, tư duy lý luận của Đảng về quốc phòng, an ninh đã chuyển dịch mạnh mẽ từ quốc phòng truyền thống sang an ninh tổng hợp, toàn diện. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng chỉ rõ: “Cùng với các môi trường tác chiến trên bộ, trên không, trên biển, vũ trụ, tác chiến không gian mạng đã trở thành môi trường thứ năm, với sự ra đời của chiến tranh mạng, tác động sâu sắc đến quốc phòng, an ninh thế giới, khu vực và mỗi quốc gia, dân tộc”³. Do đó, đây được xác định là vùng “lãnh thổ đặc biệt”, gắn liền với chủ quyền quốc gia. Tại Việt Nam, chủ quyền quốc gia trên không gian mạng là quyền tối cao, tuyệt đối, đầy đủ và riêng biệt của quốc gia đối với các vùng thông tin do Nhà nước quản lý, kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp bằng chính sách, pháp luật và năng lực công nghệ phù hợp với luật pháp quốc tế. 

Đặc biệt, ngày 25/7/2018, Bộ Chính trị khóa XII ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng”, tạo hành lang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đảng chủ trương giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với sự nghiệp này; tổ chức bảo vệ gắn liền với việc: “Xây dựng “thế trận lòng dân”, thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân vững chắc làm nền tảng cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc”⁴ như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh, trong đó lấy lực lượng vũ trang làm nòng cốt.

Việc triển khai đồng bộ Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng trong những nắm qua đã đạt kết quả rõ rệt. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đánh giá: “Trong 10 năm gần đây đã xây dựng và triển khai thực hiện toàn diện, đồng bộ Chiến lược bảo vệ Tổ quốc, Chiến lược quốc phòng, Chiến lược quân sự, Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia, Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, Chiến lược an ninh mạng quốc gia và các chiến lược quốc phòng, an ninh chuyên ngành khác”⁵. Hệ thống pháp lý dần hoàn thiện thông qua Luật An ninh mạng 2018, Luật An toàn thông tin mạng. Quan điểm chỉ đạo của Đảng: “Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại… Đối với Công an, Đảng xác định ưu tiên hiện đại hoá: tình báo, cơ yếu, an ninh, cảnh sát cơ động, kỹ thuật nghiệp vụ, an ninh mạng và đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao”⁶. Năng lực phòng thủ được khẳng định khi chỉ số an toàn, an ninh mạng toàn cầu (GCI) của Việt Nam xếp thứ 25/194 quốc gia và vùng lãnh thổ⁷. Những thành tựu được Đảng ta khẳng định: “Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có bước chuyển biến rõ rệt, nhất là việc triển khai đấu tranh trên không gian mạng được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, đạt kết quả rõ rệt”⁸.

3. Thực trạng ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng của sinh viên Đại học Cần Thơ

3.1. Những kết quả đạt được trong công tác giáo dục chính trị.

Thời gian qua, bám sát các mục tiêu chiến lược của Đảng, Đảng ủy và Ban Giám hiệu Đại học Cần Thơ đã triển khai nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Nhà trường đã chủ động đổi mới nội dung các môn Giáo dục quốc phòng – an ninh và Lý luận chính trị, từng bước tích hợp các chuyên đề về an ninh mạng, Luật An ninh mạng vào chương trình giảng dạy trực tiếp cho sinh viên. Đồng thời, các câu lạc bộ lý luận trẻ và các trang tin chính thống của nhà trường trên mạng xã hội được thành lập, hoạt động hiệu quả, thu hút đông đảo sinh viên tương tác, giúp định hướng dư luận xã hội và nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật khi tham gia môi trường mạng.

Kết quả trên đồng bộ với những nỗ lực chung của toàn hệ thống chính trị ngay sau khi Nghị quyết số 29-NQ/TW về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng” được Bộ Chính trị ban hành. Trên phạm vi cả nước, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã từng bước hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý vững chắc như: Luật An ninh mạng (2018), Luật An toàn thông tin mạng (sửa đổi, bổ sung năm 2018), Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước (2018). Các lực lượng chuyên trách như Bộ Tư lệnh 86, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) được xây dựng tinh nhuệ, tiến thẳng lên hiện đại. Sự phát triển của hạ tầng dữ liệu và sự quyết liệt trong đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc trên mạng xã hội đã bước đầu đẩy lùi các loại tội phạm, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng và an ninh quốc gia, đưa chỉ số an toàn thông tin mạng (GCI) của Việt Nam xếp thứ 25/194 quốc gia và vùng lãnh thổ. 

Sự cụ thể hóa tại môi trường Đại học Cần Thơ đã tạo nên những chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của sinh viên. Với đặc thù là trung tâm đào tạo đa ngành lớn nhất vùng đồng bằng sông Cửu Long, nhà trường xác định việc xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng là nhiệm vụ then chốt. Công tác giáo dục chính trị tại Đại học Cần Thơ không chỉ dừng lại ở việc chuyển tải lý thuyết mà đã chuyển sang hình thức tương tác đa chiều. Cụ thể, việc thực hiện Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” đã được nhà trường lồng ghép khéo léo với các cuộc thi trực tuyến, tạo môi trường để sinh viên thực hành kỹ năng nhận diện và phản bác thông tin xấu độc.

Nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới được Đảng ta xác định: “Tăng cường quản lý và phát triển các loại hình truyền thông, thông tin trên internet. Kiên quyết đấu tranh, loại bỏ các sản phẩm, thông tin độc hại, xuyên tạc, phản động, ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị – xã hội, thuần phong mỹ tục”⁹. Quán triệt tinh thần đó, Đại học Cần Thơ đã xây dựng hệ thống “Tuần sinh hoạt công dân – sinh viên” hằng năm thành một diễn đàn pháp luật thực thụ. Tại đây, các chuyên gia về an ninh mạng từ Công an thành phố Cần Thơ đã trực tiếp chia sẻ về các phương thức “diễn biến hòa bình” và thủ đoạn lừa đảo, kích động trên không gian mạng, giúp sinh viên thiết lập “màng lọc” tự nhiên trước các luồng thông tin đa chiều.

Nhằm hiện thực hóa các nội dung giáo dục này trên nền tảng số, Trường Đại học Cần Thơ đã triển khai các biện pháp kỹ thuật mạnh mẽ, trong đó hạ tầng mạng đã “ngăn chặn kịp thời các cuộc tấn công, các luồng thông tin xấu độc và virus phát tán trên hệ thống mạng Trường”¹⁰. Đặc biệt, vai trò nòng cốt của Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên trường đã được phát huy tối đa thông qua các chiến dịch truyền thông “phủ xanh” thông tin tích cực. Mô hình “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp” trên các trang Fanpage của các Khoa, Viện đã thu hút hàng chục nghìn lượt tiếp cận mỗi ngày. Đây là minh chứng cho việc vận dụng quan điểm của Đảng: “Chú trọng truyền thông, định hướng tư tưởng và dư luận xã hội, nhất là trên không gian mạng”¹¹. Để lực lượng này thực sự làm chủ được phương tiện truyền thông hiện đại, Nhà trường đã chú trọng đào tạo chiều sâu khi “tổ chức tập huấn cho 24 viên chức và sinh viên phụ trách truyền thông về “kỹ năng viết bài đăng trên cổng thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội”; tập huấn cho 535 sinh viên là cán bộ đoàn, hội về kỹ năng chụp ảnh, thiết kế, quay dựng cơ bản”¹². Hiệu quả từ những hoạt động này đã giúp sinh viên Đại học Cần Thơ hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng, không còn tình trạng chia sẻ cảm tính các thông tin chưa kiểm chứng về tình hình biển đảo hay các chính sách của Nhà nước.

Việc trang bị kiến thức về Luật An ninh mạng năm 2018 tại Đại học Cần Thơ đã giúp sinh viên nhận thức rõ ranh giới giữa “tự do ngôn luận” và “vi phạm pháp luật”. Điều 8 Luật An ninh mạng năm 2018 quy định: nghiêm cấm việc sử dụng không gian mạng để “tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân”¹³. Qua các buổi tọa đàm khoa học, sinh viên đã nắm vững các hành vi bị cấm, từ đó, điều chỉnh hành vi từ “người xem thụ động” thành “chiến sĩ xung kích” trên không gian số. Nhiều sinh viên thuộc các khối ngành, như: Công nghệ thông tin, Luật và Sư phạm đã chủ động viết bài, làm video clip phân tích các luận điệu sai trái của các tổ chức phản động, tạo ra sức lan tỏa lớn trong cộng đồng trẻ. Bên cạnh đó, Nhà trường cũng liên tục đổi mới phương thức phổ biến kiến thức khi chủ động “tổ chức định kỳ hằng quý công tác tuyên truyền phòng, chống tội phạm lừa đảo qua mạng”¹⁴, giúp nâng cao tinh thần cảnh giác cho người học.

Sự chuyển biến này cũng được thể hiện qua kết quả khảo sát nội bộ hằng năm về tư tưởng chính trị sinh viên. Tỉ lệ sinh viên quan tâm đến các vấn đề chủ quyền quốc gia và an ninh mạng ngày một tang cao, đi kèm với đó là thái độ phê phán quyết liệt đối với những hành vi lợi dụng mạng xã hội để gây rối trật tự. Đây chính là thành quả của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa “xây” và “chống”, trong đó, lấy giáo dục, nâng cao nhận thức là nền tảng bền vững.

Trong sự vận động không ngừng của hạ tầng số, Đại học Cần Thơ còn chú trọng đầu tư vào các phòng thí nghiệm trọng điểm và các hệ thống quản trị học tập (LMS) có tính bảo mật cao, tạo môi trường thực hành an toàn cho sinh viên. Việc phát triển các ứng dụng di động dành riêng cho sinh viên không chỉ giúp quản lý học tập mà còn là kênh thông tin chính thống, giúp loại bỏ các “nhiễu xạ” thông tin từ bên ngoài. Đồng thời, hoạt động này cũng bám sát định hướng chiến lược khi toàn trường “tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết số 51-NQ/ĐU ngày 29/4/2021 của Đảng ủy trường về đẩy mạnh chuyển đổi số để phát triển Trường Đại học Cần Thơ theo hướng đại học thông minh”¹⁵. Thành công lớn nhất trong công tác giáo dục chính trị thời gian qua chính là đã xây dựng được một niềm tin khoa học vào sự lãnh đạo của Đảng và tính ưu việt của chế độ trong lòng sinh viên, giúp các em tự tin bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với một tâm thế thạo công nghệ, vững chính trị và sâu sắc tinh thần yêu nước.

Những kết quả đạt được tại Đại học Cần Thơ là một minh chứng sinh động cho sự thành công trong công tác giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng của ngành giáo dục nói chung. Qua đó khẳng định rằng, khi có sự chỉ đạo quyết liệt từ Đảng ủy, sự đầu tư bài bản về nội dung và sự linh hoạt trong phương thức tiếp cận, sinh viên sẽ trở thành lực lượng bảo vệ vững chắc chủ quyền không gian mạng quốc gia trong tình hình mới.

3.2. Những hạn chế, rào cản và vấn đề đặt ra

Dù đã đạt được những chuyển biến rõ rệt, thực tiễn hình thành ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng của sinh viên Đại học Cần Thơ vẫn đang vấp phải những rào cản lớn từ cả góc độ nhà trường lẫn những bất cập khách quan của môi trường số tại Việt Nam.

Thứ nhất, những khoảng trống trong nhận thức lý luận và phương pháp giáo dục.

Tại Đại học Cần Thơ, giáo trình giáo dục quốc phòng hiện hành nhìn chung vẫn nặng về trang bị kiến thức quân sự truyền thống (chiến thuật, kỹ thuật sử dụng vũ khí vật lý), chưa dành dung lượng tương xứng cho việc rèn luyện kỹ năng tác chiến thông tin, kỹ năng nhận diện và xử lý khủng hoảng truyền thông trên mạng xã hội. Thêm vào đó, năng lực của các cấp bộ quản lý giáo dục cũng gặp khó khăn do công tác tuyên truyền, quán triệt và tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc của một số cấp uỷ, tổ chức đảng chưa được quan tâm đúng mức, đề ra chủ trương nhưng thiếu biện pháp cụ thể, đồng bộ, hiệu quả¹⁶.

Về mặt chủ quan, một bộ phận sinh viên vẫn tồn tại tâm lý xem nhẹ các môn học chính trị, xem nhiệm vụ quốc phòng là trách nhiệm riêng của lực lượng vũ trang. Thực trạng lệch lạc này bắt nguồn từ việc “Nhận thức kết hợp phát triển kinh tế – xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh và đối ngoại ở một số cán bộ, đảng viên, người dân chưa đầy đủ, sâu sắc; còn có hiện tượng coi nặng kinh tế, xem nhẹ quốc phòng, an ninh”¹⁷. Ngoài ra, phương pháp tuyên truyền của một số tổ chức Đoàn, Hội đôi lúc còn khô cứng, mang tính khuôn mẫu. Đúng như thực tế mà Đảng đã nhìn nhận: “Công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục Nhân dân có lúc, có nơi còn hình thức, hiệu quả chưa cao, xa rời thực tế, chưa sát với trình độ, phong tục, tập quán của người dân”¹⁸. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cơ quan chức năng trong giám sát hành vi mạng xã hội của sinh viên có lúc, có nơi chưa thực sự chặt chẽ; điều này đặt ra yêu cầu cấp bách vì chúng ta hiện nay chưa có giải pháp hữu hiệu để phát triển văn hoá số, văn hoá mạng¹⁹.

Thứ hai, tác động tiêu cực từ thực trạng an ninh mạng và thủ đoạn tinh vi của các thế lực thù địch.

Rào cản lớn đối với việc hình thành ý thức đúng đắn của sinh viên là sự bùng nổ của thông tin xấu độc, tin giả. Môi trường số hiện nay cho thấy: “Sự đan xen, cạnh tranh này càng phức tạp và quyết liệt trong điều kiện cơ chế thị trường và mở cửa, hội nhập quốc tế. Bên cạnh các mặt thành tựu, tích cực, sẽ luôn có những mặt tiêu cực, thách thức cần được xem xét một cách tỉnh táo và xử lý một cách kịp thời, hiệu quả”²⁰. Nhận thức chung của một bộ phận xã hội về an ninh mạng còn chưa sâu sắc, dẫn tới chủ quan, mất cảnh giác. Hiện nay, các tổ chức phản động đang sử dụng nhiều hạ tầng số để phá hoại tư tưởng, kích động biểu tình lật đổ nhằm thực hiện “cách mạng màu”.

Tuy nhiên, hệ thống quản lý và đấu tranh của chúng ta còn bộc lộ điểm yếu khi: “việc kiểm soát, ngăn chặn các thông tin xấu độc có lúc bị động, lúng túng, thiếu sắc bén, thiếu tính thuyết phục. Công tác quản lý báo chí, truyền thông, xuất bản, nhất là quản lý mạng xã hội chưa đáp ứng yêu cầu”²¹.

Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ phần cứng của Việt Nam phần lớn phải nhập khẩu từ nước ngoài, tiềm ẩn nguy cơ bị cài cắm mã độc và “cửa hậu” để gián điệp mạng do thám, đánh cắp bí mật nhà nước. Đối với sinh viên Đại học Cần Thơ, những sơ hở của môi trường số chính là kẽ hở lớn đe dọa trực tiếp đến quá trình định hình niềm tin và ý chí bảo vệ Tổ quốc nếu không có các giải pháp định hướng căn cơ.

4. Một số giải pháp

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp uỷ, đổi mới nội dung và hình thức giáo dục chính trị, tư tưởng, quốc phòng, an ninh trong nhà trường.

Đây là giải pháp mang tính nguyên tắc và ý nghĩa quyết định hàng đầu đối với nhiệm vụ phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng cho thế hệ trẻ. Đảng ủy, Ban Giám hiệu Đại học Cần Thơ cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chiến lược của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 29-NQ/TW về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng và Nghị quyết số 30-NQ/TW về Chiến lược an ninh mạng quốc gia vào thực tiễn quản lý giáo dục. Trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy và các khoa, phòng chức năng phải được thể hiện qua các chương trình hành động cụ thể, khoa học, bám sát diễn biến tư tưởng của sinh viên.

Cần tập trung đổi mới căn bản nội dung môn học Giáo dục quốc phòng – an ninh và Lý luận chính trị bằng cách tích hợp sâu nội dung bảo vệ chủ quyền số quốc gia, thay vì chỉ thuần túy giảng dạy kỹ thuật quân sự truyền thống. Nhà trường cần xây dựng các bài tập tình huống thực tế nhằm tập huấn kỹ năng nhận diện thông tin giả, phân biệt các trang tin chính thống với trang tin mạo danh, và phát hiện các thủ đoạn cắt ghép, thao túng hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo. Các hình thức và phương pháp giáo dục phải phong phú, sinh động, hấp dẫn. Hình thức tuyên truyền phải chuyển đổi mạnh mẽ từ các bài viết nghị luận dài dòng sang các định dạng trực quan, ngắn gọn như Infographic hoặc video ngắn trên các nền tảng Reels, TikTok. Những nội dung này nên để chính sinh viên sáng tạo dưới sự định hướng về mặt khoa học chính trị của đội ngũ giảng viên chuyên trách, qua đó, biến tri thức lý luận thành hành động tự giác, nâng cao năng lực đề kháng tự thân trước các chiến dịch “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch.

Hai là, phát huy vai trò xung kích của Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên trong việc xây dựng lực lượng “dân quân số” rộng khắp.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khẳng định sức mạnh bảo vệ Tổ quốc là sức mạnh tổng hợp của toàn dân, trong đó lực lượng vũ trang làm nòng cốt. Vận dụng quan điểm này vào môi trường sư phạm, tổ chức Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên Đại học Cần Thơ phải giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng, quản lý các diễn đàn trực tuyến sạch và thiết lập mạng lưới “dân quân số” rộng khắp. Nhà trường cần lựa chọn các đoàn viên, sinh viên ưu tú có bản lĩnh chính trị vững vàng và thành thạo công nghệ thông tin để thành lập các nhóm cốt cán hoạt động như lực lượng dân quân tự vệ trên không gian mạng. Khi xuất hiện thông tin sai lệch, xuyên tạc về chính sách của Đảng, Nhà nước hay các vấn đề nhạy cảm trên địa bàn, lực lượng này phải chủ động, kịp thời chia sẻ thông tin chính thống để định hướng dư luận. Các bài viết, bình luận đấu tranh phải thể hiện văn phong chính luận khoa học, sắc bén và văn minh để pha loãng, triệt tiêu thông tin độc hại, biến mỗi tài khoản cá nhân thành một phần của thế trận quốc phòng toàn dân trên không gian số. Đồng thời, các tổ chức Đoàn – Hội cần tích cực nhân rộng các mô hình hay, như Cuộc vận động “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp trên mạng xã hội” nhằm xây dựng môi trường mạng lành mạnh, củng cố niềm tin số và tinh thần thượng tôn pháp luật cho người học.

Ba là, hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa nhà trường, lực lượng chuyên trách và phát triển nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.

Đại học Cần Thơ cần hoàn thiện cơ chế phối hợp thường xuyên với Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an thành phố Cần Thơ) cùng các cơ quan quản lý truyền thông địa phương. Quy chế phối hợp này giúp nhà trường kịp thời tiếp nhận thông tin cảnh báo về các phương thức, thủ đoạn tấn công mạng, gián điệp mạng mới nhằm vào giới trẻ. Khi phát hiện sinh viên bị lôi kéo vào các hội nhóm phản động, cơ chế này bảo đảm việc giáo dục, cảm hóa được thực hiện ngay từ cơ sở, ngăn ngừa nguy cơ hình thành điểm nóng an ninh trật tự. Song song đó, Đại học Cần Thơ cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao, chuyên gia an ninh mạng. Nhà trường cần đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng thành tựu của cách mạng công nghiệp lần thứ tư để xây dựng hạ tầng kỹ thuật nội bộ an toàn, bảo mật dữ liệu sinh viên, tiến tới làm chủ các công cụ công nghệ phòng thủ, phản công thông tin hiệu quả trong mọi tình huống. 

5. Kết luận

Phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trên không gian mạng của sinh viên Đại học Cần Thơ là một yêu cầu khách quan, mang tính chiến lược lâu dài trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Trận địa không gian mạng là phép thử lớn đối với bản lĩnh, trí tuệ của thế hệ trẻ trước các hình thái chiến tranh thông tin tinh vi. Thông qua việc thực hiện đồng bộ các giải pháp từ đổi mới giáo dục, phát huy vai trò xung kích của Đoàn – Hội, đến hoàn thiện cơ chế phối hợp quản lý, Đại học Cần Thơ sẽ góp phần xây dựng nên một thế hệ trí thức trẻ vừa có chuyên môn cao, vừa có lập trường chính trị vững vàng, xứng đáng là lực lượng nòng cốt bảo vệ vững chắc chủ quyền Tổ quốc toàn vẹn cả trên không gian thực lẫn không gian số.

Chú thích:
1. Đỗ Ngọc Hanh (2022). Phát huy vai trò sinh viên Việt Nam trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay. H. NXB Khoa học Xã hội, tr. 11.
2, 6, 8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 156, 79-80, 153.
3, 5, 16, 17, 18, 19, 21. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 13, 132, 193, 142, 171, 124, 165.
4, 20. Nguyễn Phú Trọng (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 61, 35.
7. Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng – nhiệm vụ chiến lược, cấp bách hiện nay. https://tapchiqptd.vn/vi/bao-ve-to-quoc/bao-ve-to-quoc-tren-khong-gian-mang-nhiem-vu-chien-luoc-cap-bach-hien-nay/20947.html, ngày 18/10/2023.
9, 11. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 174, 192.
10, 12, 14, 15. Đại học Cần Thơ (2025). Báo cáo Kết quả thực hiện Kế hoạch hoạt động năm 2025 của Đại học Cần Thơ (Ban hành kèm theo Nghị quyết số 92/NQ-HĐT ngày 29/12/2025 của Hội đồng trường Đại học Cần Thơ), tr. 28, 28, 19, 27.
13. Quốc hội (2018). Luật An ninh mạng năm 2018, tr. 12.
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng ủy Trường Đại học Cần Thơ (2024). Báo cáo số 50-BC/ĐU, sơ kết thực hiện Nghị quyết số 51-NQ/ĐU ngày 29/4/2021 của Đảng ủy về “Đẩy mạnh chuyển đổi số để phát triển Trường Đại học Cần Thơ theo hướng đại học thông minh” giai đoạn 2021 – 2023.
2. Trung tâm Nghiên cứu Truyền thông Xã hội (2022). Khảo sát về hành vi chia sẻ thông tin của sinh viên Việt Nam trên mạng xã hội. H. NXB Thông tin và Truyền thông.
3. Những nguy cơ mất an toàn trong việc sử dụng mạng xã hội trên không gian mạng của sinh viên hiện nay. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/nhung-nguy-co-mat-an-toan-trong-su-dung-mang-xa-hoi-tren-khong-gian-mang-cua-sinh-vien-hien-nay-p28604.html.