Bồi dưỡng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay

Enhancing the pedagogical culture of the teaching staffin military academies and officer schools today

Trung tá Trần Quang Khải
Học viện Chính trị, Bộ Quốc Phòng

(Quanlynhanuoc.vn) – Bồi dưỡng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội có vị trí, vai trò quan trọng, góp phần đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực cho các đơn vị trong toàn quân. Bài viết làm rõ nội dung bồi dưỡng văn hóa sư phạm; thực trạng bồi dưỡng văn hóa sư phạm; từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng bồi dưỡng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay.

Từ khóa: Văn hóa sư phạm; đội ngũ giảng viên; học viện, trường sĩ quan quân đội.

Abstract: Cultivating pedagogical culture among lecturers at military academies and officer schools is crucial to training and developing human resources for units throughout the armed forces. This article clarifies the content of pedagogical culture cultivation; examines the current state of pedagogical culture cultivation; and proposes fundamental solutions to improve the quality of pedagogical culture cultivation for lecturers at military academies and officer schools today.

Keywords: Pedagogical culture; teaching staff; military academies and officer schools.

1. Đặt vấn đề

Đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội là lực lượng trực tiếp giảng dạy, giáo dục, huấn luyện, nghiên cứu khoa học, quản lý và rèn luyện học viên; giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm chất lượng giáo dục, đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Chất lượng giáo dục, đào tạo xét đến cùng được quyết định bởi chất lượng đội ngũ giảng viên. Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị khẳng định: “Nhà trường là nền tảng, nhà giáo là động lực, quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo”¹.

Trong cấu trúc chất lượng của đội ngũ giảng viên quân đội, văn hoá sư phạm giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đối với giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội, văn hoá sư phạm không chỉ biểu hiện ở tri thức, phương pháp giảng dạy, kỹ năng giao tiếp, ứng xử mà còn thể hiện ở bản lĩnh chính trị, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong chính quy, năng lực đấu tranh tư tưởng, lý luận và trách nhiệm nêu gương của người cán bộ, đảng viên, người thầy quân đội. Vì vậy, bồi dưỡng văn hoá sư phạm của đội ngũ giảng viên là nội dung quan trọng trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhà giáo quân đội, góp phần xây dựng các học viện, trường sĩ quan quân đội vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”.

2. Văn hóa sư phạm và bồi dưỡng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội

Văn hóa sư phạm là tổng thể các giá trị và chuẩn mực chi phối nhận thức, thái độ, hành vi, phong cách và phương pháp giáo dục của người thầy trong quá trình thực hiện hoạt động giảng dạy, giáo dục. Văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội là một chỉnh thể thống nhất, được cấu thành từ hệ thống các giá trị chính trị, đạo đức, tri thức, năng lực, phương pháp, tác phong và chuẩn mực hành vi nghề nghiệp của người giảng viên quân đội. Các thành tố đó không tồn tại biệt lập, mà có quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại, bổ sung cho nhau, tạo nên bản sắc văn hóa sư phạm của người thầy quân đội vừa là nhà giáo, nhà khoa học, vừa là sĩ quan, cán bộ, đảng viên trong môi trường sư phạm quân sự.

Văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội không tự phát hình thành mà là kết quả của quá trình giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện, tự tu dưỡng và hoạt động thực tiễn lâu dài trong môi trường sư phạm quân sự. Văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên được hình thành từ nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về giáo dục, đào tạo, xây dựng con người, xây dựng Quân đội và truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”. Hình thành qua quá trình đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện trong môi trường sư phạm quân sự chính quy. Hình thành và phát triển qua thực tiễn giảng dạy, giáo dục, huấn luyện, nghiên cứu khoa học và quản lý học viên. Hình thành qua quá trình tự học tập, tự tu dưỡng, tự rèn luyện và tự bồi dưỡng của mỗi giảng viên. Hình thành qua kế thừa, giữ gìn và phát huy truyền thống, bản sắc văn hóa của từng học viện, trường sĩ quan quân đội.

Bồi dưỡng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích, do các chủ thể tiến hành thông qua các chủ trương, hình thức và biện pháp phù hợp nhằm trang bị tri thức, rèn luyện phẩm chất, định hướng giá trị và hình thành chuẩn mực hành vi nghề nghiệp cho giảng viên. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, phong cách mô phạm, năng lực chuyên môn sư phạm cao và tác phong quân sự chuẩn mực, đáp ứng yêu cầu đào tạo sĩ quan trong tình hình mới.

Việc bồi dưỡng văn hoá sư phạm của đội ngũ giảng viên phải hướng tới xây dựng đội ngũ giảng viên “vừa hồng, vừa chuyên,” mẫu mực về nhân cách, giỏi về chuyên môn, vững vàng về chính trị, sáng tạo trong sư phạm. Nội dung bồi dưỡng chủ yếu gồm: bồi dưỡng văn hóa chính trị – tư tưởng. Đây là nội dung nền tảng, giữ vai trò định hướng đối với toàn bộ quá trình bồi dưỡng văn hoá sư phạm. Nội dung này tập trung bồi dưỡng cho đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, sự kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng; nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong quán triệt, thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng Quân đội và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đồng thời, cần bồi dưỡng cho giảng viên năng lực nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch; củng cố động cơ nghề nghiệp đúng đắn, ý thức phục vụ Quân đội, phục vụ Nhân dân, từ đó tạo cơ sở chính trị – tinh thần vững chắc cho hoạt động sư phạm quân sự. Bồi dưỡng văn hóa đạo đức, lối sống và trách nhiệm nghề nghiệp.

Nội dung này nhằm xây dựng cho giảng viên phẩm chất đạo đức cách mạng, lối sống trong sáng, lành mạnh, tinh thần trách nhiệm cao, sự tận tụy, công tâm, gương mẫu trong giảng dạy, giáo dục, nghiên cứu khoa học, công tác và sinh hoạt. Trọng tâm của bồi dưỡng là làm cho mỗi giảng viên thấm nhuần sâu sắc chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của người thầy quân đội; biết thống nhất giữa lời nói với việc làm, giữa giáo dục người khác với tự giáo dục bản thân; hình thành thái độ đúng mực, ý thức nêu gương và trách nhiệm nghề nghiệp trước học viên, đồng chí, đồng nghiệp và tổ chức.

Bồi dưỡng văn hóa chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm quân sự. Đây là nội dung phản ánh trực tiếp năng lực thực hiện chức trách của đội ngũ giảng viên. Bồi dưỡng văn hóa chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm quân sự trước hết phải hướng vào cập nhật, bổ sung, chuẩn hóa tri thức chuyên ngành, tri thức quân sự, KHXH&NV quân sự; đồng thời nâng cao năng lực sư phạm quân sự, năng lực tổ chức, điều hành hoạt động dạy học, giáo dục, huấn luyện theo yêu cầu đào tạo cán bộ quân đội ở các cấp học, bậc học; trọng tâm là đào tạo sĩ quan cấp phân đội theo chức năng, nhiệm vụ của từng học viện, trường sĩ quan.

Nội dung này còn bao gồm bồi dưỡng khả năng gắn lý luận với thực tiễn, nhà trường với đơn vị, giảng đường với thao trường, bãi tập; nâng cao năng lực vận dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và phương pháp dạy học hiện đại vào quá trình giảng dạy, giáo dục, huấn luyện. Bồi dưỡng văn hóa giao tiếp, ứng xử sư phạm. Nội dung tập trung xây dựng cho giảng viên cách giao tiếp, ứng xử chuẩn mực, nhân văn, có tính giáo dục và tính thuyết phục trong các mối quan hệ nghề nghiệp. Trọng tâm bồi dưỡng là nâng cao kỹ năng giao tiếp với học viên, đồng chí, đồng nghiệp và tổ chức; khả năng kết hợp giữa tính nghiêm túc, nguyên tắc của môi trường quân sự với sự gần gũi, tôn trọng, trách nhiệm của người thầy; khả năng xử lý linh hoạt, đúng mực các tình huống sư phạm nảy sinh trong giảng dạy, giáo dục, huấn luyện và sinh hoạt tập thể. Thông qua đó, hình thành phong cách ứng xử mẫu mực, góp phần xây dựng môi trường sư phạm quân sự lành mạnh, đoàn kết, kỷ cương.

Bồi dưỡng văn hóa kỷ luật và tác phong công tác. Đây là nội dung đặc trưng của giảng viên trong nhà trường quân đội. Bồi dưỡng văn hóa kỷ luật và tác phong công tác phải hướng vào rèn luyện ý thức chấp hành nghiêm điều lệnh, điều lệ, quy chế, chế độ công tác; xây dựng tác phong làm việc khoa học, chính quy, kỷ luật, đúng giờ, đúng kế hoạch, đúng chức trách, nhiệm vụ. Đồng thời, cần bồi dưỡng cho giảng viên tinh thần tự phê bình và phê bình, ý thức tổ chức kỷ luật, phong cách mô phạm quân nhân, tác phong sâu sát, cụ thể, trách nhiệm trong chuẩn bị bài giảng, lên lớp, hướng dẫn học viên, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.

Bồi dưỡng văn hóa nghiên cứu khoa học, tự học, tự bồi dưỡng. Đây là nội dung nhằm phát triển chiều sâu trí tuệ, năng lực sáng tạo và khả năng tự hoàn thiện của đội ngũ giảng viên. Trọng tâm bồi dưỡng là xây dựng tinh thần say mê nghiên cứu, ý thức cập nhật tri thức mới, phương pháp mới, công nghệ mới; nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề nảy sinh từ thực tiễn giáo dục, đào tạo, huấn luyện; bồi dưỡng thái độ nghiêm túc, trung thực, khách quan, liêm chính trong nghiên cứu khoa học và trong kiểm tra, đánh giá. Đồng thời, cần hình thành cho giảng viên ý thức tự học, tự nghiên cứu, tự rèn, tự bồi dưỡng thường xuyên để hoàn thiện phẩm chất, năng lực, phong cách nghề nghiệp, thích ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo và chuyển đổi số hiện nay.

3. Thực trạng bồi dưỡng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay

Nhận thức của cấp ủy, chỉ huy các cấp và đội ngũ giảng viên về vai trò, ý nghĩa của văn hoá sư phạm ngày càng được nâng cao. Các học viện, trường sĩ quan đã xác định bồi dưỡng văn hoá sư phạm là một nội dung quan trọng trong xây dựng đội ngũ giảng viên, gắn với xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, xây dựng nhà trường chính quy, mẫu mực, tiêu biểu.

Việc quán triệt và triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội đã tạo cơ sở chính trị, tư tưởng vững chắc để các đơn vị chú trọng hơn đến việc hình thành phong cách, tác phong và chuẩn mực văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên. Nội dung và hình thức bồi dưỡng văn hoá sư phạm ngày càng được đổi mới theo hướng thiết thực, toàn diện. Bên cạnh việc bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, các học viện, trường sĩ quan còn chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị, kỹ năng giao tiếp sư phạm, phương pháp ứng xử với học viên, tác phong làm việc khoa học, văn hóa ứng xử trong môi trường quân sự và ý thức nêu gương của người giảng viên.

Nhiều đơn vị đã kết hợp giữa bồi dưỡng tập trung với tự học, tự rèn luyện; lồng ghép nội dung văn hoá sư phạm vào các đợt tập huấn, hội thi giảng viên dạy giỏi, hội thảo khoa học, sinh hoạt chuyên môn và hoạt động thực tiễn, tạo điều kiện để giảng viên không ngừng hoàn thiện phẩm chất và năng lực nghề nghiệp. đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan cơ bản giữ vững phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và phong cách sư phạm mẫu mực. Đa số giảng viên có lập trường tư tưởng vững vàng, chấp hành nghiêm kỷ luật Quân đội, có tinh thần trách nhiệm cao, tận tụy với nghề, yêu thương, tôn trọng và gần gũi học viên. Trong quá trình giảng dạy, nhiều giảng viên thể hiện tác phong chuẩn mực, lời nói, cử chỉ, trang phục, thái độ ứng xử đúng mực, góp phần xây dựng hình ảnh người thầy quân đội vừa có tri thức, vừa có đạo đức và nhân cách mẫu mực. Công tác kiểm tra, đánh giá và biểu dương, khen thưởng trong bồi dưỡng văn hoá sư phạm từng bước được quan tâm.

Nhiều học viện, trường sĩ quan đã xây dựng tiêu chí đánh giá giảng viên gắn với chuẩn mực đạo đức nhà giáo, văn hóa sư phạm và kết quả thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo. Thông qua hoạt động dự giờ, kiểm tra giảng dạy, lấy ý kiến phản hồi của học viên và bình xét thi đua, các đơn vị kịp thời phát hiện, nhân rộng những tập thể, cá nhân tiêu biểu; đồng thời chấn chỉnh những biểu hiện chưa phù hợp trong phong cách, phương pháp và ứng xử sư phạm.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bồi dưỡng văn hoá sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội vẫn còn một số hạn chế: Nhận thức của một số cấp ủy, cán bộ quản lý và giảng viên về vị trí, vai trò của văn hoá sư phạm chưa thật sự đầy đủ, dẫn đến việc tổ chức bồi dưỡng ở một số đơn vị còn mang tính hình thức, chưa được tiến hành thường xuyên.

Nội dung bồi dưỡng ở một số học viện, trường sĩ quan còn nặng về truyền đạt lý thuyết, chưa chú trọng rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử sư phạm, xử lý các tình huống giáo dục và xây dựng phong cách sư phạm trong môi trường số. Hình thức bồi dưỡng chưa thật sự đa dạng, việc kết hợp giữa bồi dưỡng tập trung với tự học, tự rèn luyện và trao đổi kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế. Một số giảng viên chưa thực sự chủ động, tích cực trong tự học, tự bồi dưỡng để hoàn thiện văn hóa sư phạm; phong cách giảng dạy và phương pháp giao tiếp với học viên chậm được đổi mới, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo và chuyển đổi số trong các nhà trường Quân đội.

4. Một số giải pháp

Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chức năng và đội ngũ giảng viên về bồi dưỡng văn hóa sư phạm ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội.

Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, giữ vai trò định hướng đối với việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội. Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy, cơ quan chính trị, cơ quan đào tạo và bản thân mỗi giảng viên về vị trí, vai trò của văn hóa sư phạm đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội trong giai đoạn hiện nay.

Các cấp ủy, tổ chức đảng cần tăng cường quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; xác định phát triển đội ngũ nhà giáo là khâu then chốt của quá trình đổi mới. Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Có chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội đối với đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học và cán bộ quản lý giáo dục”². Cùng với đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần đưa nội dung bồi dưỡng văn hóa sư phạm vào nghị quyết lãnh đạo, chương trình, kế hoạch công tác hằng năm; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, khoa giáo viên và đơn vị quản lý trong tổ chức thực hiện.

Việc giáo dục, bồi dưỡng phải gắn với xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh; xây dựng nhà trường chính quy, mẫu mực, tiêu biểu và thực hiện hiệu quả Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới. Đồng thời, thường xuyên tuyên truyền, phổ biến các chuẩn mực văn hóa, sư phạm, đạo đức nhà giáo quân đội; nhân rộng các điển hình tiên tiến nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn trường.

Đối với đội ngũ giảng viên, cần làm cho mỗi người nhận thức rõ rằng bồi dưỡng văn hoá sư phạm không chỉ là yêu cầu của tổ chức mà còn là nhu cầu tự thân nhằm hoàn thiện phẩm chất, nhân cách và năng lực nghề nghiệp. Mỗi giảng viên phải xây dựng động cơ đúng đắn, chủ động học tập, tự bồi dưỡng, tự rèn luyện phong cách sư phạm, văn hóa giao tiếp, ứng xử, tinh thần trách nhiệm, ý thức nêu gương và phương pháp giáo dục học viên theo hướng hiện đại. Việc nâng cao nhận thức cần được thực hiện thường xuyên thông qua sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt chuyên môn, tập huấn, hội thảo khoa học, tọa đàm chuyên đề và hoạt động tổng kết thực tiễn, qua đó giúp đội ngũ giảng viên không ngừng củng cố bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và văn hoá sư phạm, đáp ứng yêu cầu xây dựng các học viện, trường sĩ quan quân đội “chuẩn hóa, hiện đại hóa”, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo cán bộ cho Quân đội trong tình hình mới.

Hai là, đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp bồi dưỡng văn hóa sư phạm cho đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội.

Đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp bồi dưỡng là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo trong Quân đội. Nội dung bồi dưỡng cần được xây dựng theo hướng toàn diện, kết hợp giữa giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa ứng xử, tác phong sư phạm với bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống sư phạm, ứng dụng công nghệ số và các phương pháp dạy học hiện đại.

Nội dung bồi dưỡng bám sát đặc điểm hoạt động giáo dục trong môi trường quân sự và yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đa dạng hóa hình thức và phương pháp bồi dưỡng thông qua các lớp tập huấn, hội thảo khoa học, sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, hội thi giảng viên dạy giỏi, diễn đàn trao đổi kinh nghiệm và tăng cường hoạt động tự học, tự bồi dưỡng. Chú trọng kết hợp giữa lý luận với thực tiễn, lấy hoạt động sư phạm thực tế làm môi trường rèn luyện văn hoá sư phạm của giảng viên.

Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh: “Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, liên thông giữa các phương thức, trình độ và cấp học. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, thể lực và phẩm chất người học, chuẩn hóa chất lượng và kiểm soát chặt chẽ đầu ra”³. Thực hiện tốt giải pháp này sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có phẩm chất, phong cách và văn hoá sư phạm chuẩn mực, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo trong tình hình mới.

Ba là, phát huy tính tích cực, chủ động tự học, tự bồi dưỡng và tự rèn luyện văn hóa sư phạm của đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội.

Tự học, tự bồi dưỡng và tự rèn luyện là con đường cơ bản, lâu dài để đội ngũ giảng viên không ngừng hoàn thiện văn hoá sư phạm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục, đào tạo trong Quân đội. Vì vậy, mỗi giảng viên cần xây dựng động cơ, thái độ học tập đúng đắn, chủ động cập nhật tri thức mới, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, đồng thời thường xuyên rèn luyện phẩm chất đạo đức, phong cách giao tiếp, ứng xử, tác phong công tác và ý thức nêu gương.

Việc tự bồi dưỡng cần gắn chặt với thực tiễn giảng dạy, nghiên cứu khoa học và giáo dục học viên, coi đây là môi trường quan trọng để hoàn thiện nhân cách và văn hóa sư phạm của giảng viên quân đội. Để thực hiện tốt giải pháp này, các học viện, trường sĩ quan cần tạo điều kiện thuận lợi về thời gian, tài liệu, môi trường học thuật và cơ chế khuyến khích nhằm thúc đẩy tinh thần tự học, tự nghiên cứu của đội ngũ giảng viên. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả tự bồi dưỡng gắn với tiêu chí thi đua, bổ nhiệm, quy hoạch và phát triển đội ngũ nhà giáo. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Nếu không chịu khó học thì không tiến bộ được. Không tiến bộ là thoái bộ. Xã hội càng phát triển, công việc càng nhiều, máy móc càng tinh xảo. Mình mà không chịu khó học thì lạc hậu, mà lạc hậu thì bị đào thải, tự mình đào thải mình”⁴, Quán triệt tư tưởng đó sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và văn hóa sư phạm chuẩn mực, đáp ứng yêu cầu xây dựng các học viện, trường sĩ quan Quân đội trong tình hình mới.

Bốn là, làm tốt công tác kiểm tra, đánh giá, thi đua, khen thưởng và xây dựng môi trường văn hóa sư phạm ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội.

Kiểm tra, đánh giá và thi đua, khen thưởng là những nội dung quan trọng nhằm bảo đảm công tác bồi dưỡng văn hoá sư phạm được thực hiện nền nếp, hiệu quả và tạo động lực để đội ngũ giảng viên không ngừng phấn đấu, rèn luyện. Vì vậy, các học viện, trường sĩ quan cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá văn hoá sư phạm theo hướng cụ thể, khoa học và phù hợp với đặc điểm hoạt động giảng dạy trong môi trường quân sự; gắn kết quả bồi dưỡng văn hóa sư phạm với đánh giá chất lượng giảng viên, bình xét thi đua, khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, dự giờ, lấy ý kiến phản hồi của học viên, kịp thời phát hiện, biểu dương những tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu và chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn trong tác phong, đạo đức và ứng xử sư phạm.

Xây dựng môi trường văn hóa sư phạm lành mạnh, dân chủ, kỷ cương và nhân văn, tạo điều kiện để giảng viên học tập, trao đổi kinh nghiệm và phát huy năng lực sáng tạo trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Môi trường văn hóa tích cực sẽ góp phần hình thành phong cách sư phạm mẫu mực và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong toàn nhà trường. Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới xác định nhiệm vụ xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội có phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục, đào tạo. Vì vậy, thực hiện tốt giải pháp này sẽ tạo động lực mạnh mẽ để nâng cao chất lượng bồi dưỡng văn hoá sư phạm, xây dựng đội ngũ giảng viên các học viện, trường sĩ quan Quân đội vững mạnh trong giai đoạn mới.

5. Kết luận

Bồi dưỡng văn hóa sư phạm cho đội ngũ giảng viên ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và xây dựng đội ngũ nhà giáo quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Thực hiện tốt các giải pháp trên sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, phong cách sư phạm chuẩn mực và năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo, góp phần xây dựng các học viện, trường sĩ quan Quân đội cách mạng, chính quy, chuẩn hóa, hiện đại.

Chú thích:
1. Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
2, 3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 101, 101.
4. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 12. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 333.