(Quanlynhanuoc.vn) – Nhiều chính sách mới có hiệu lực từ tháng 8/2026, nổi bật là các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; trong lĩnh vực giao thông đường bộ; hoạt động vận tải đường bộ; kinh doanh hàng miễn thuế…
Về nội quy phiên tòa, phiên họp
Đây là nội dung đáng chú ý tại Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC về nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2026.
Nội quy phiên tòa tại Điều 4 Thông tư 12/2026/TT-TANDTC nêu không được mang thiết bị truyền đưa, thu thập, lưu trữ thông dữ liệu số như điện thoại, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh… có tính năng ghi hình… trừ trường hợp được thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp cho phép.
Việc sử dụng thiết bị điện tử để tra cứu hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, xét xử trực tuyến hoặc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp với người tham gia tố tụng phải theo sự điều hành của Thẩm phán.
Việc ghi âm lời nói được thực hiện trong thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp. Việc ghi hình ảnh tại phiên tòa, phiên họp chỉ được thực hiện trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp và tuyên án, công bố quyết định.
Việc ghi âm lời nói trong thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp; ghi hình ảnh của hội đồng xét xử, thẩm phán trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp và tuyên án, công bố quyết định phải được sự đồng ý của thẩm phán chủ tọa phiên tòa, chủ trì phiên họp.
Vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt vi phạm hành chính như đối với một cá nhân
Chính phủ ban hành Nghị định 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Nghị định số 281/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 3a vào sau Điều 3 quy định về nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai như sau:
Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với đơn vị hành chính đặc khu được công nhận loại đô thị theo quy định của pháp luật thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính của phường; việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với đơn vị hành chính đặc khu thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức xử phạt như đơn vị hành chính của xã.
Vợ và chồng chung quyền sử dụng đất thì áp dụng xử phạt vi phạm hành chính như đối với một cá nhân.
Đáng chú ý là Nghị định số 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 2 và bổ sung các điểm p, q, r, s vào sau điểm o khoản 3 Điều 4 theo hướng bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả như: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm; buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính; buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai và buộc nộp lại các giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung, giấy tờ giả đã sử dụng.
Ngoài ra, Nghị định số 281/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Điều 30, Điều 31 về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã; cơ quan thanh tra chuyên ngành.
Nghị định số 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/8/2026.
Danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo
Danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo có rủi ro cao vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg ngày 30/6/2026. Theo đó, tại Phụ lục ban hành kèm Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg là danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo có rủi ro cao trong các lĩnh vực: Giáo dục; Dân tộc và tôn giáo; tố tụng; giao thông vận tải; ngân hàng…
Trong đó, tiêu chí xác định hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao được nêu tại Điều 2 Quyết định này gồm:
Hệ thống có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, an ninh quốc gia.
Hệ thống không được loại trừ theo quy định tại khoản 2 Điều 8 Nghị định số 142/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo.
Quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ
Nghị định số 238/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe, ban hành ngày 26/6/2026.
Theo khoản 1a Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP được sửa đổi bổ sung bởi khoản 1 Điều 2 Nghị định số 238/2026/NĐ-CP quy định:
Phạt cảnh cáo đối với người điều khiển xe ô tô thực hiện hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 mét trên xe mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em theo quy định (trừ xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách).
Theo đó, từ ngày 15/8/2026, người lái ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị phạt cảnh cáo.
Bên cạnh đó, theo điểm m khoản 3 Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định số 238/2026/NĐ-CP khoản 2 Điều 2 quy định:
Phạt tiền từ 800.000 đồng – 01 triệu đồng đối với hành vi: Chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 mét trên xe ô tô ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ xe ô tô chỉ có một hàng ghế)…
Nhà đầu tư có ứng dụng công nghệ cao được hưởng ưu đãi đến 5% khi dự thầu
Từ ngày 21/8/2026, Nghị định số 274/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực quy định về ưu đãi trong lựa chọn nhà đầu tư đối với nhà đầu tư có giải pháp ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường.
Theo điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định số 274/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư có giải pháp ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường, kỹ thuật hiện có tốt nhất nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường với dự án thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao được hưởng ưu đãi 5% khi đánh giá hồ sơ dự thầu gồm:
Doanh nghiệp khoa học và công nghệ;
Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền công nhận;
Trung tâm đổi mới sáng tạo;
Doanh nghiệp công nghệ chiến lược;
Doanh nghiệp công nghệ cao;
Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao;
Cơ sở ươm tạo công nghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao theo quy định của pháp luật về công nghệ cao.
Chính phủ ban hành Nghị định số 273/2026/NĐ-CP ngày 07/7/2026 về kinh doanh hàng miễn thuế
Nghị định này quy định về quản lý hải quan, thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.
Đối tượng áp dụng Nghị định này bao gồm: Người xuất cảnh, quá cảnh, nhập cảnh; đối tượng được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ tại Việt Nam; thuyền viên làm việc trên tàu biển chạy tuyến quốc tế; hành khách trên các chuyến bay quốc tế đi và đến Việt Nam; doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế theo quy định của pháp luật; cơ quan hải quan, công chức hải quan; đơn vị kinh doanh cảng biển, cảng hàng không dân dụng quốc tế, ga đường sắt liên vận quốc tế; ban quản lý khu kinh tế cửa khẩu đường bộ quốc tế, đơn vị được giao quản lý cửa khẩu đường bộ quốc tế; tổ chức có quyền và nghĩa vụ liên quan đến hoạt động kinh doanh bán hàng miễn thuế; các cơ quan khác của Nhà nước trong việc phối hợp quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.
Hàng hóa đưa vào bán tại cửa hàng miễn thuế bao gồm: Hàng hóa tạm nhập khẩu từ nước ngoài, khu phi thuế quan, kho ngoại quan; hàng hóa từ nội địa được phép lưu thông theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Hàng hóa tạm nhập khẩu từ nước ngoài, khu phi thuế quan, kho ngoại quan đưa vào bán tại cửa hàng miễn thuế là mặt hàng không thuộc danh mục hàng cấm nhập khẩu, tạm ngừng nhập khẩu theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại thương và quản lý hải quan theo loại hình tạm nhập, tái xuất.
Hàng hóa từ nội địa được phép lưu thông theo quy định của pháp luật đưa vào bán tại cửa hàng miễn thuế là mặt hàng không thuộc danh mục hàng cấm xuất khẩu, tạm ngừng xuất khẩu. Trường hợp hàng hóa thuộc mặt hàng xuất khẩu có điều kiện thì phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật.
Hàng hóa từ nội địa được phép lưu thông theo quy định của pháp luật Việt Nam đưa vào bán tại cửa hàng miễn thuế được cơ quan hải quan quản lý, giám sát trên cơ sở thông báo danh sách hàng hóa đưa vào cửa hàng miễn thuế, kho chứa hàng miễn thuế của doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế.
Hàng hóa bán tại cửa hàng miễn thuế phải được lưu giữ tại cửa hàng miễn thuế, kho chứa hàng miễn thuế của doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế.
Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 21/8/2026.
Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển công dân số có hiệu lực từ 15/8/2026
Theo Điều 3 Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP, đối tượng được hưởng các chính sách khuyến khích là công dân Việt Nam có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và đáp ứng các điều kiện:
Có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 (VNeID mức 2).
Hoàn thành việc tích hợp 05 loại thông tin, giấy tờ cơ bản trên VNeID gồm: Giấy khai sinh; Thông tin Thẻ ngân hàng/Tài khoản thanh toán/Ví điện tử/Tài khoản Tiền di động; Thông tin Tài khoản an sinh xã hội; Thông tin Số thuê bao di động; Sổ sức khoẻ điện tử.
Thực hiện thủ tục hành chính thuộc trường hợp được miễn, giảm phí, lệ phí và đáp ứng các điều kiện được miễn phí, lệ phí thiết yếu, có tần suất giao dịch cao như cấp giấy phép lái xe, cấp đổi hoặc cấp lại thẻ Căn cước… hoặc phí, lệ phí với các giao dịch phổ biến, có giá trị lớn như lệ phí trước bạ…
Quy định hệ thống ngành sản phẩm Việt Nam
Ngày 29/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 32/2026/QĐ-TTg về Hệ thống ngành sản phẩm Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 14/8/2026.
Quyết định số 32/2026/QĐ-TTg quy định về danh mục ngành sản phẩm Việt Nam, nội dung ngành sản phẩm Việt Nam cùng nguyên tắc, quan điểm xây dựng Hệ thống ngành sản phẩm Việt Nam.
Theo Quyết định, Danh mục ngành sản phẩm được tổ chức thành 07 cấp, cụ thể:
Cấp 1: 22 ngành, ký hiệu bằng các chữ cái từ A đến V.
Cấp 2: 87 ngành, mã hóa bằng 2 chữ số từ 1 đến 99.
Cấp 3: 252 ngành, mã hóa bằng 3 chữ số từ 011 đến 990.
Cấp 4: 476 ngành, mã hóa bằng 4 chữ số từ 0111 đến 9900.
Cấp 5: 699 ngành, mã hóa bằng 5 chữ số từ 01110 đến 99000.
Cấp 6: 1.785 ngành, mã hóa bằng 6 chữ số từ 011100 đến 990000.
Cấp 7: 3.829 ngành, mã hóa bằng 7 chữ số từ 0111001 đến 9900000.
Chính phủ ban hành Nghị định số 218/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 158/2024/NĐ-CP ngày 18/12/2024 quy định về hoạt động vận tải đường bộ.
Xe hợp đồng phải chia sẻ dữ liệu hợp đồng vận tải với Bộ Công an
Nghị định số 218/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số khoản tại Điều 7 Nghị định số 158/2024/NĐ-CP về kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng, cụ thể:
Sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 4 theo hướng siết chặt quản lý xe hợp đồng, đồng thời bổ sung quy định cấm đón, trả khách tại các điểm cố định của doanh nghiệp. Theo đó, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng không được xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách đi xe; không được bán vé; không được thu tiền; không được ấn định hành trình, lịch trình cố định để phục vụ cho nhiều hành khách hoặc nhiều người thuê vận tải khác nhau; không được sử dụng xe kinh doanh vận tải đón, trả khách tại trụ sở chính, trụ sở chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc tại một địa điểm cố định khác do đơn vị kinh doanh vận tải thuê, hợp tác kinh doanh, trên các tuyến đường phố.
Đáng chú ý, Nghị định số 218/2026/NĐ-CP bổ sung khoản 11, khoản 12 tại Điều 7 Nghị định số 158/2024/NĐ-CP quy định liên quan đến việc kết nối và chia sẻ dữ liệu về các nội dung của Hợp đồng vận tải hành khách. Theo đó, từ ngày 01/01/2028, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu về các nội dung của Hợp đồng vận tải hành khách trước khi thực hiện chuyến đi cho Bộ Công an (Cục Cảnh sát giao thông). Dữ liệu từ hệ thống của Bộ Công an (Cục Cảnh sát giao thông) được khai thác sử dụng để phục vụ công tác tuần tra, kiểm soát và nghiệp vụ khác có liên quan; kết nối chia sẻ dữ liệu cho Bộ Xây dựng (Cục Đường bộ Việt Nam), Bộ Tài chính (Cục Thuế, Cục Hải quan), Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (Sở Xây dựng) để phục vụ công tác quản lý nhà nước theo chức năng nhiệm vụ.
Bộ Công an quy định, hướng dẫn việc kết nối, chia sẻ và sử dụng dữ liệu hợp đồng vận tải hành khách.
Ngoài ra, Nghị định số 218/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 5, 6, 7 của Điều 12 Nghị định số 158/2024/NĐ-CP về tổ chức tập huấn nghiệp vụ vận tải cho lái xe kinh doanh vận tải theo hướng chuyển toàn bộ việc tổ chức tập huấn từ doanh nghiệp vận tải sang Sở Xây dựng, đồng thời chuẩn hóa quy trình tổ chức, bổ sung hình thức thi trắc nghiệm trên máy tính, tăng thời gian lưu hồ sơ và nâng cao tính minh bạch, hiện đại trong kiểm tra và cấp chứng nhận.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 10/8/2026.
Thùy Dương
