Innovating Group Discussion Methods in Teaching the History of the Communist Party of Vietnam
TS. Vũ Thị Duyên
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Email: vuduyenlsd@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Thảo luận nhóm là phương pháp dạy học tích cực, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng lấy người học làm trung tâm và phù hợp với chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới việc học tập lý luận chính trị. Trong giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, phương pháp này góp phần phát huy tính chủ động, sáng tạo, tư duy phản biện và năng lực tự học của người học; đồng thời, khắc phục lối truyền thụ một chiều. Với đặc thù của môn học vừa mang tính khoa học lịch sử, vừa thực hiện chức năng giáo dục truyền thống cách mạng và lý tưởng chính trị, việc triển khai thảo luận nhóm còn gặp nhiều hạn chế về tổ chức, nhận thức và điều kiện bảo đảm. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng phương pháp này, góp phần bảo đảm chất lượng dạy học trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
Từ khóa: Thảo luận nhóm; Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam; phương pháp dạy học tích cực; đổi mới giáo dục; chất lượng dạy học.
Abstract: Group discussion is an active teaching method that meets the requirements of educational innovation based on a learner-centered approach and aligns with the Communist Party of Vietnam’s policy on continuing the reform of the study of political theory. In teaching the History of the Communist Party of Vietnam, this method promotes learners’ proactiveness, creativity, critical thinking, and self-directed learning while overcoming the limitations of the traditional one-way knowledge transmission model. Given the distinctive nature of the course, which is both historical in nature and serves the function of educating learners about revolutionary traditions and political ideals, the implementation of group discussion continues to face several limitations related to instructional organization, awareness, and supporting conditions. On this basis, the article proposes several solutions to enhance the effective application of the group discussion method, thereby contributing to helping to ensure the quality of teaching and learning in the context of ongoing educational reform.
Keywords: Group discussion; History of the Communist Party of Vietnam; active teaching methods; educational reform; teaching and learning quality.
1. Đặt vấn đề
Giáo dục lý luận chính trị nói chung và giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng giữ vai trò quan trọng trong công tác tư tưởng, góp phần bồi dưỡng nhận thức chính trị, củng cố niềm tin và lý tưởng cách mạng cho người học. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định “xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, công bằng theo hướng “chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr. 269). Đổi mới đồng bộ nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị, trong đó có môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Theo định hướng lấy người học làm trung tâm, thảo luận nhóm được xem là phương pháp dạy học tích cực, góp phần phát huy tính chủ động, sáng tạo, năng lực tư duy phản biện và khả năng tự học của người học. Việc vận dụng phương pháp này trong giảng dạy còn đặt ra nhiều vấn đề về tổ chức thực hiện, năng lực của giảng viên, sự tham gia của người học và các điều kiện bảo đảm.
2. Cơ sở lý luận về phương pháp thảo luận nhóm và đặc thù môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
2.1. Khái niệm, đặc điểm phương pháp thảo luận nhóm
Khái niệm về thảo luận nhóm.
Thảo luận nhóm là một trong những phương pháp dạy học tích cực được nghiên cứu và vận dụng rộng rãi trong giáo dục hiện đại. Bàn về khái niệm này được các nhà khoa học tiếp cận và diễn giải dưới nhiều khía cạnh học thuật khác nhau: Dưới góc độ trao đổi tri thức và nhận thức, thảo luận nhóm thực chất là “một sự trao đổi ý tưởng, quan điểm, nhận thức giữa các học viên để làm rõ và làm giàu sự hiểu biết các nội dung phù hợp với hoạt động đào tạo” (Nguyen Thi Toan, 2013, tr. 18). “Thảo luận là hình thức tổ chức cho người học trao đổi, tranh luận các vấn đề học tập, để tự rút ra được các kết luận theo yêu cầu bài học” (Phan Thị Hồng Vinh, 2010, tr.26). Quan điểm này nhấn mạnh đến khía cạnh tương tác trí tuệ và sự phát triển nhận thức của người học thông qua sự cọ xát, bổ sung tri thức lẫn nhau. Dưới góc độ cấu trúc tổ chức lớp học, “Thảo luận nhóm là phương pháp trong đó nhóm lớn (lớp học) được chia thành những nhóm nhỏ để tất cả các thành viên trong lớp đều được làm việc và thảo luận về một chủ đề cụ thể và đưa ra ý kiến chung của nhóm mình về vấn đề đó” (Phan Trọng Ngọ, 2005, tr. 223). Cách tiếp cận này tập trung vào khía cạnh kỹ thuật tổ chức không gian lớp học và cơ chế vận hành của các nhóm nhỏ để đạt được sự đồng thuận tập thể.
Như vậy, thảo luận nhóm thực chất là một hình thức dạy học tích cực, tạo lập môi trường học tập tương tác, trong đó người học tiến hành làm việc cùng nhau theo các nhóm nhỏ để giải quyết các nhiệm vụ học tập cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định, dưới sự tổ chức, điều khiển và hướng dẫn của giáo viên nhằm đạt được mục tiêu dạy học đã đề ra.
Đặc điểm của phương pháp thảo luận nhóm.
Phương pháp thảo luận nhóm có một số đặc điểm cơ bản sau: người học giữ vai trò trung tâm, là chủ thể trực tiếp của quá trình nhận thức. Khác với phương pháp thuyết trình vốn tạo luồng thông tin một chiều từ người dạy đến người học, thảo luận nhóm đòi hỏi mỗi thành viên chủ động chuẩn bị tư liệu, trao đổi, tranh luận và cùng kiến tạo tri thức. Đây là phương pháp phù hợp với phương châm giáo dục lấy người học làm trung tâm, đề cao tự học và tự nghiên cứu: hoạt động học tập diễn ra thông qua sự hợp tác giữa các thành viên trong nhóm.
Người học được phân công những vai trò cụ thể, như: trưởng nhóm, thư ký, người thuyết trình, người phản biện, qua đó rèn luyện kỹ năng lắng nghe, chia sẻ, bảo vệ quan điểm cá nhân cùng năng lực làm việc nhóm và giao tiếp: giảng viên giữ vai trò tổ chức, điều khiển và định hướng.
Giảng viên thiết kế nhiệm vụ, hướng dẫn cách tìm kiếm, tra cứu tài liệu và điều phối quá trình thảo luận nhằm bảo đảm mục tiêu dạy học được thực hiện: phương pháp có khả năng phát triển tư duy phản biện và năng lực sáng tạo của người học. Thông qua tranh luận, phản biện và tổng hợp thông tin trong nhóm, người học từng bước hình thành năng lực nghiên cứu khoa học, tư duy độc lập và bản lĩnh trình bày chính kiến.
2.2. Đặc thù môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và yêu cầu đặt ra đối với việc vận dụng thảo luận nhóm
Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là một ngành khoa học lịch sử, đồng thời là môn học giữ vị trí quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học. Môn học nghiên cứu một cách có hệ thống quá trình ra đời, phát triển và lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1930 đến nay, qua đó trang bị cho người học những tri thức cơ bản về lịch sử Đảng, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, bồi dưỡng tư duy khoa học, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và giáo dục lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Đặc thù của môn học chi phối trực tiếp việc lựa chọn và vận dụng phương pháp thảo luận nhóm: (1) Môn học dựa trên hệ thống sự kiện, tư liệu và mốc lịch sử có tính chính xác, khách quan cao, vì vậy quá trình thảo luận phải bảo đảm người học nhận thức đúng bản chất sự kiện, tránh những cách hiểu phiến diện hoặc thiếu căn cứ khoa học. (2) Môn học không chỉ cung cấp tri thức lịch sử mà còn hướng tới phân tích, khái quát những kinh nghiệm và bài học từ thực tiễn lãnh đạo cách mạng của Đảng; do đó, nội dung thảo luận cần khuyến khích người học tư duy, phân tích và vận dụng thay vì chỉ ghi nhớ sự kiện. (3) Với chức năng giáo dục chính trị, tư tưởng, việc tổ chức thảo luận phải kết hợp giữa phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học với sự định hướng của giảng viên nhằm bảo đảm tính đúng đắn về nhận thức và bồi dưỡng bản lĩnh chính trị.
Từ những đặc thù đó, việc vận dụng phương pháp thảo luận nhóm cần bảo đảm tính khoa học, tính lịch sử và tính định hướng chính trị; đồng thời, gắn với thực tiễn, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực và phẩm chất của người học trong giáo dục đại học hiện nay.
3. Những vấn đề đặt ra trong vận dụng phương pháp thảo luận nhóm giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
3.1. Bảo đảm tính chính xác, khoa học của tri thức lịch sử trong quá trình phát huy tính chủ động của người học
Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là một ngành của khoa học lịch sử, được xây dựng trên hệ thống sự kiện, mốc thời gian và tư liệu đòi hỏi tính chính xác, khách quan. Trong khi đó, thảo luận nhóm là phương pháp dạy học đề cao tính chủ động của người học thông qua trao đổi, phân tích, phản biện và bảo vệ quan điểm dưới sự tổ chức, định hướng của giảng viên. Điều này đặt ra yêu cầu phải bảo đảm sự cân bằng giữa việc phát huy tính tích cực của người học và giữ vững tính khoa học, chính xác của tri thức lịch sử.
Nếu quá trình thảo luận thiếu định hướng, người học có thể nhận thức chưa đầy đủ hoặc thiếu chính xác về sự kiện lịch sử, đánh giá phiến diện vai trò lãnh đạo của Đảng hoặc sử dụng thông tin chưa được kiểm chứng từ các nguồn không chính thống. Ngược lại, khi giảng viên can thiệp quá sâu nhằm kiểm soát nội dung, hoạt động thảo luận dễ trở lại mô hình truyền thụ một chiều, làm giảm cơ hội trao đổi, phản biện và tính chủ động của người học.
Thực tiễn giảng dạy cho thấy, hiệu quả của thảo luận nhóm phụ thuộc lớn vào năng lực tổ chức của giảng viên. Việc lựa chọn chủ đề chưa phù hợp với trình độ nhận thức của người học hoặc chưa nắm vững quy trình tổ chức thảo luận có thể làm cho hoạt động học tập thiếu tính tương tác, giảm hiệu quả phát huy tư duy độc lập và năng lực phân tích của người học. Vì vậy, bảo đảm tính chính xác của tri thức lịch sử đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người học là yêu cầu quan trọng trong vận dụng phương pháp thảo luận nhóm đối với môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
3.2. Năng lực tổ chức, dẫn dắt thảo luận của đội ngũ giảng viên
Trong phương pháp thảo luận nhóm, giảng viên giữ vai trò tổ chức, điều hành và định hướng hoạt động học tập. Hiệu quả của giờ thảo luận phụ thuộc trực tiếp vào năng lực thiết kế, tổ chức và kiểm soát quá trình trao đổi của người dạy. Tuy nhiên, đây vẫn là một trong những hạn chế nổi bật trong thực tiễn giảng dạy hiện nay.
Một số giảng viên còn lúng túng trong việc tổ chức thảo luận, chưa nắm vững quy trình thực hiện, chưa vận dụng linh hoạt các kỹ thuật dạy học tích cực, lựa chọn chủ đề chưa phù hợp với trình độ nhận thức của người học và chưa kết hợp hiệu quả thảo luận nhóm với các phương pháp giảng dạy khác. Trong một số trường hợp, giảng viên can thiệp quá sâu vào quá trình thảo luận, làm giảm tính chủ động của người học và khiến hoạt động thảo luận chuyển thành hình thức thuyết trình một chiều. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tương tác và hiệu quả tiếp thu kiến thức.
Đối với môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, yêu cầu đối với giảng viên còn cao hơn do đặc thù của môn học vừa bảo đảm tính khoa học lịch sử, vừa thực hiện chức năng giáo dục chính trị, tư tưởng. Vì vậy, giảng viên cần có nền tảng chuyên môn vững chắc, bản lĩnh chính trị, kỹ năng tổ chức và điều hành thảo luận để vừa khuyến khích người học trao đổi, phản biện, vừa bảo đảm tính chính xác của tri thức và định hướng nhận thức. Điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo quan tâm bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm và kỹ năng tổ chức dạy học tích cực, đồng thời phát huy ý thức tự học, tự bồi dưỡng của mỗi giảng viên.
3.3. Vấn đề nhận thức, thái độ học tập của người học
Trong giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, nhận thức và thái độ học tập của một bộ phận người học vẫn là yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng vận dụng phương pháp này. Một trong những nguyên nhân là người học chưa nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của môn học; nội dung học tập còn thiên về lý luận, thiếu gắn kết với thực tiễn nên chưa tạo được động lực học tập. Bên cạnh đó, không ít người học còn cho rằng các môn lý luận chính trị khô khan, khó tiếp cận, dẫn đến tâm lý học tập đối phó và chưa phát huy đầy đủ vai trò chủ thể trong quá trình học tập.
Những hạn chế này tác động trực tiếp đến chất lượng thảo luận nhóm. Việc chuẩn bị bài chưa đầy đủ, thiếu động cơ học tập khiến hoạt động thảo luận mang tính hình thức, nhiệm vụ tập trung vào một số thành viên tích cực, trong khi nhiều người học còn e ngại phát biểu, thiếu tự tin khi trao đổi, tranh luận và phản biện. Điều đó làm giảm tính tương tác, hạn chế khả năng phát triển tư duy độc lập và hiệu quả tiếp thu kiến thức.
Thực tiễn trên cho thấy, cần nâng cao nhận thức của người học về giá trị khoa học và ý nghĩa thực tiễn của môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, qua đó tăng cường động cơ học tập, phát huy tính chủ động và trách nhiệm của người học trong hoạt động thảo luận nhóm.
3.4. Vấn đề đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả thảo luận phù hợp đặc thù môn học
Kiểm tra, đánh giá là khâu quan trọng trong quá trình thảo luận nhóm, phản ánh kết quả học tập của người học và góp phần điều chỉnh, hoàn thiện hoạt động dạy học. Tuy nhiên, đây là khâu còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của phương pháp và đặc thù môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
Hạn chế trước hết thể hiện ở cách thức đánh giá. Phần lớn giảng viên vẫn chủ yếu đánh giá theo bài trình bày chung của nhóm, chưa đánh giá chi tiết mức độ tham gia, vai trò và khả năng phản biện của từng cá nhân. Cách làm này dẫn tới tình trạng thành viên tích cực và thành viên ít đóng góp cùng nhận kết quả như nhau, thiếu công bằng và không phản ánh đúng năng lực của mỗi người. Việc yêu cầu người học tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau chưa được coi trọng đúng mức.
Đối với môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, hạn chế trong đánh giá còn thể hiện ở nội dung. Nhiều nội dung kiểm tra mới dừng ở yêu cầu tái hiện sự kiện, trình bày lý luận, chưa chú trọng đánh giá năng lực phân tích, khái quát và rút ra bài học lịch sử. Điều này chưa phù hợp với mục tiêu của môn học là không chỉ trang bị tri thức lịch sử mà còn hình thành năng lực tư duy chính trị và bản lĩnh chính trị cho người học.
Vấn đề đặt ra là phải đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá theo hướng kết hợp đánh giá cá nhân với đánh giá nhóm, xây dựng thang điểm chi tiết cho từng tiêu chí, đồng thời gắn nội dung đánh giá với yêu cầu vận dụng, phân tích và liên hệ thực tiễn. Có như vậy, việc đánh giá mới bảo đảm tính khách quan, khoa học và phù hợp với đặc thù của môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
4. Một số giải pháp
Thứ nhất, đổi mới thiết kế chủ đề và nội dung thảo luận theo hướng gắn lý luận với thực tiễn.
Chủ đề thảo luận có vai trò quyết định mức độ tham gia và chất lượng học tập của người học. Tuy nhiên, trong thực tiễn giảng dạy, nhiều chủ đề và câu hỏi thảo luận còn thiên về tái hiện kiến thức, nêu khái niệm hoặc lý giải nội dung lý luận, chưa tạo được không gian để người học phân tích, phản biện và liên hệ với thực tiễn. Vì vậy, đổi mới thiết kế chủ đề thảo luận theo hướng gắn lý luận với thực tiễn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
Việc xây dựng chủ đề thảo luận cần quán triệt nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn. Các vấn đề đưa ra thảo luận phải bảo đảm tính chính xác lịch sử, đồng thời có tính mở để khuyến khích người học phân tích, đánh giá và rút ra bài học từ thực tiễn lãnh đạo cách mạng của Đảng. Thay vì chỉ yêu cầu ghi nhớ sự kiện, chủ đề cần hướng người học vận dụng kiến thức để lý giải những vấn đề đặt ra trong thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Khi giảng dạy về sách lược “hòa để tiến” của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh giai đoạn 1945 – 1946, giảng viên có thể tổ chức thảo luận về cơ sở hình thành chủ trương, nghệ thuật xử lý quan hệ giữa mục tiêu chiến lược và sách lược, cũng như giá trị vận dụng của bài học này trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Cách tiếp cận này góp phần khắc phục lối học ghi nhớ, tăng cường tư duy phân tích, đồng thời thực hiện hiệu quả mục tiêu giáo dục nhận thức và giáo dục chính trị, tư tưởng của môn học.
Thứ hai, nâng cao năng lực, bản lĩnh chính trị và kỹ năng tổ chức thảo luận của giảng viên.
Giảng viên là nhân tố quyết định hiệu quả vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Chất lượng của hoạt động thảo luận phụ thuộc trực tiếp vào năng lực thiết kế chủ đề, tổ chức, điều hành và định hướng của người dạy. Vì vậy, nâng cao năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị và kỹ năng tổ chức thảo luận là giải pháp có ý nghĩa then chốt.
Giảng viên cần có nền tảng chuyên môn vững chắc, nắm chắc hệ thống sự kiện, tư liệu lịch sử và có khả năng khái quát những bài học, kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo cách mạng của Đảng. Đây là cơ sở để xây dựng các chủ đề thảo luận có tính vấn đề, hướng người học từ việc ghi nhớ sự kiện đến phân tích, đánh giá và vận dụng kiến thức. Bên cạnh năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị và phẩm chất nghề nghiệp là yêu cầu đặc thù đối với giảng viên các môn lý luận chính trị. Người dạy không chỉ thực hiện nhiệm vụ truyền thụ tri thức mà còn định hướng nhận thức, giáo dục chính trị, tư tưởng; do đó cần giữ vững lập trường chính trị, chuẩn mực đạo đức và ý thức trách nhiệm nghề nghiệp.
Giảng viên phải thành thạo quy trình tổ chức thảo luận nhóm, lựa chọn chủ đề phù hợp với trình độ của người học và kết hợp linh hoạt với các phương pháp dạy học khác. Những năng lực này cần được bồi dưỡng thường xuyên thông qua đào tạo, tập huấn và quá trình tự học, tự nghiên cứu nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giảng dạy trong giáo dục đại học.
Thứ ba, nâng cao nhận thức, động cơ học tập và năng lực tham gia thảo luận của người học.
Giảng viên cần giúp người học nhận thức rõ giá trị khoa học và ý nghĩa thực tiễn của môn học đối với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận và bản lĩnh chính trị của sinh viên trong bối cảnh mới. Nội dung giảng dạy và các chủ đề thảo luận cần được gắn với những vấn đề thực tiễn của đất nước, quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cũng như yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Khi nhận thấy kiến thức lịch sử không chỉ phục vụ mục tiêu học tập mà còn có ý nghĩa đối với nghề nghiệp và trách nhiệm công dân, người học sẽ có động lực tham gia tích cực hơn vào các hoạt động học tập.
Hình thành cho người học các kỹ năng cần thiết để tham gia thảo luận nhóm một cách hiệu quả. Nhiều sinh viên còn e ngại khi phát biểu, thiếu kỹ năng trình bày, tranh luận, phản biện hoặc chưa biết cách tìm kiếm, khai thác và xử lý nguồn tài liệu chính thống. Do đó, ngay từ đầu học phần, giảng viên cần hướng dẫn người học về quy trình làm việc nhóm, phương pháp nghiên cứu tài liệu, kỹ năng xây dựng lập luận, kỹ năng phản biện trên cơ sở chứng cứ khoa học, cũng như cách thức trình bày và bảo vệ quan điểm trước tập thể. Đây là những năng lực quan trọng phục vụ học tập môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam góp phần phát triển năng lực học tập suốt đời và năng lực nghề nghiệp của người học.
Để khuyến khích sự tham gia của mọi thành viên, giảng viên cần thiết kế các hoạt động học tập bảo đảm mỗi cá nhân đều có nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể trong quá trình thảo luận. Việc phân công vai trò như trưởng nhóm, thư ký, người trình bày, người phản biện hoặc người tổng hợp kết quả cần được luân phiên giữa các buổi học nhằm tạo cơ hội để tất cả người học được rèn luyện kỹ năng và phát huy năng lực của bản thân. Giảng viên xây dựng môi trường học tập cởi mở, dân chủ, tôn trọng sự khác biệt trong quan điểm học thuật, khuyến khích người học mạnh dạn trao đổi, đặt câu hỏi và phản biện trên tinh thần khoa học.
Tăng cường các hình thức động viên, khích lệ và ghi nhận sự tiến bộ của người học trong suốt quá trình tham gia thảo luận. Việc kết hợp đánh giá quá trình với biểu dương những cá nhân có sự chuẩn bị nghiêm túc, có ý tưởng sáng tạo hoặc có đóng góp tích cực sẽ tạo động lực học tập, hình thành tinh thần trách nhiệm đối với hoạt động chung của nhóm. Việc ứng dụng các nền tảng số để giao nhiệm vụ trước giờ học, trao đổi học thuật sau giờ học và chia sẻ tài liệu tham khảo sẽ góp phần mở rộng không gian học tập, tạo điều kiện để người học chủ động nghiên cứu và nâng cao chất lượng thảo luận.
Thứ tư, đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả thảo luận theo hướng phát triển năng lực.
Kiểm tra, đánh giá là khâu quan trọng quyết định hiệu quả của phương pháp thảo luận nhóm, tạo động lực để người học tham gia tích cực vào quá trình học tập. Đối với môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, việc đánh giá cần chuyển từ chú trọng kết quả trình bày của nhóm sang kết hợp đánh giá quá trình và đánh giá kết quả, giữa đánh giá cá nhân với đánh giá nhóm nhằm phản ánh đúng mức độ tham gia và năng lực của từng người học.
Giảng viên cần xây dựng các tiêu chí đánh giá cụ thể đối với từng nội dung như mức độ chuẩn bị, khả năng phân tích, lập luận, phản biện, kỹ năng hợp tác và vận dụng kiến thức lịch sử vào thực tiễn. Tăng cường hình thức tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng để nâng cao ý thức trách nhiệm, tính tự giác và khả năng tự điều chỉnh của người học. Việc ứng dụng các nền tảng số trong quản lý, theo dõi và đánh giá quá trình thảo luận cũng góp phần nâng cao tính khách quan, minh bạch và hiệu quả của hoạt động dạy học. Giảng viên phải bảo đảm hoạt động đánh giá được thực hiện trên cơ sở các nguồn học liệu chính thống, vừa phát huy tư duy độc lập của người học, vừa giữ vững tính khoa học, tính lịch sử và định hướng chính trị của môn học. Qua đó, kiểm tra, đánh giá không chỉ là công cụ xác nhận kết quả học tập mà còn trở thành động lực thúc đẩy người học chủ động, tích cực và sáng tạo trong quá trình thảo luận nhóm.
5. Kết luận
Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam là yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học và phải đáp ứng những yêu cầu đặc thù của môn học về tính chính xác của tri thức lịch sử, định hướng chính trị, tư tưởng và phát triển năng lực người học. Hiệu quả của phương pháp này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, năng lực tổ chức của giảng viên, nhận thức và mức độ tham gia của người học, thiết kế chủ đề thảo luận và cơ chế kiểm tra, đánh giá có ý nghĩa quyết định.Trên cơ sở phân tích những vấn đề đặt ra, bài viết khẳng định việc vận dụng phương pháp thảo luận nhóm cần được thực hiện theo quy trình khoa học, gắn với học liệu chính thống, phù hợp với mục tiêu của từng nội dung giảng dạy và bảo đảm sự kết hợp giữa phát huy tính chủ động của người học với vai trò định hướng của giảng viên. Đây là những điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở tham khảo cho việc lựa chọn và tổ chức các phương pháp dạy học đối với các môn lý luận chính trị trong các cơ sở giáo dục đại học.
Tài liệu tham khảo:
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập II). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Nguyen Thị Toàn (2013). Applying group discussion method in teaching pedagogical education at high schools. Journal of Education, vol. 37-39, no. 312.
Phan Thị Hồng Vinh (2010). Phương pháp dạy học. Nxb Trường Đại học Sư phạm.
Phan Trọng Ngọ (2005). Teaching and teaching methods in schools. University of Education Publishers.
Lại Thu Thủy (2026). Nâng cao hiệu quả phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại Học viện Cảnh sát nhân dân. Tạp chí Giáo dục và Xã hội, tháng 1/2026 (kỳ 2).
Nguyễn Thị Hồng Hoa (21/3/2024). Nâng cao chất lượng giảng dạy các môn lý luận chính trị góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/03/21/nang-cao-chat-luong-giang-day-cac-mon-ly-luan-chinh-tri-gop-phan-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang/
Vũ Đình Lực (2021). Phát huy phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các nhà trường quân đội hiện nay. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, số 41 (5/2021).
