(Quanlynhanuoc.vn) – Trong khuôn khổ Diễn đàn quốc tế thường niên về quản trị công năm 2026, chiều ngày 06/10/2026, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Toạ đàm chuyên đề “Phát triển Tạp chí khoa học trong lĩnh vực hành chính và quản trị công theo tiêu chuẩn hệ thống trích dẫn quốc tế”. TS. Nguyễn Quang Vinh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý nhà nước (Journail of State Management) và TS. Bevaola Kusumasari, Tổng Biên tập Tạp chí Chính sách và Quản trị (Policy & Governance Review) đồng chủ trì Toạ đàm.
Tham dự Tọa đàm, về phía các đại biểu khách mời, có các chuyên gia quốc tế và trong nước: GS.TS. Alex Brillantes, Tổng Thư ký Tổ chức Hành chính miền Đông Thế giới (EROPA); TS. Vincent Wong, Đại học Hồng Kông, Trung Quốc; GS.TS. Kristoffer B. Berse, Tổng Biên tập Tạp chí Hành chính công châu Á – (ARPA); PGS.TS. Sirisak Laochankham, Hiệu trưởng Trường Công vụ và Chính sách công (COPA), Đại học Khon Kaen, Thái Lan; GS. Woothisarn Tanchai, thành viên Hội đồng Trường Công vụ và Chính sách công (COPA), Đại học Khon Kaen, Thái Lan; PGS.TS. Từ Thúy Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương; TS. Tạ Quang Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công, có: TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện; lãnh đạo các khoa, ban, đơn vị; các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, học viên và sinh viên Học viện; cùng toàn thể viên chức Tạp chí Quản lý nhà nước tham dự tọa đàm.
Phát biểu đề dẫn Toạ đàm, TS. Nguyễn Quang Vinh cho biết, Tạp chí Quản lý nhà nước – cơ quan nghiên cứu và ngôn luận khoa học của Học viện Hành chính và Quản trị công, hiện đang tích cực triển khai thực hiện nhiệm vụ do Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Học viện Hành chính và Quản trị công giao, đó là nâng cấp và phát triển để đáp ứng đủ điều kiện gia nhập hệ thống trích dẫn quốc tế Scopus.
Tạp chí Quản lý nhà nước xuất bản số đầu tiên vào năm 1993, đến nay đã tròn 33 năm. Tạp chí hiện có 3 ấn phẩm: ấn phẩm in xuất bản 16 kỳ/năm; ấn phẩm tiếng Anh (Journal of State Managemnt) 4 kỳ/năm; và tạp chí điện tử (quanlynhanuoc.vn); cả 3 ấn phẩm đều có điểm khoa học là 0,75. Mục tiêu của Tạp chí là đưa những vấn đề về khoa học hành chính, quản lý nhà nước, quản trị công và một số vấn đề khác của Việt Nam vào đối thoại khoa học quốc tế, lan tỏa những thành tựu của Việt Nam đến các quốc gia; đồng thời, đưa tri thức và chuẩn mực tiến bộ của thế giới phục vụ sự phát triển của Việt Nam.
TS. Nguyễn Quang Vinh chia sẻ, để đáp ứng các điều kiện gia nhập hệ thống trích dẫn quốc tế Scopus, Tạp chí Quản lý nhà nước đang gặp phải một số khó khăn, thách thức lớn, như: (1) Chất lượng nguồn bài, chất lượng phản biện, năng lực của Hội đồng Biên tập, tính chuyên nghiệp của quy trình xuất bản, ngoại ngữ, công nghệ, đạo đức nghiên cứu, khả năng thu hút tác giả và mức độ hiện diện trong cộng đồng học thuật quốc tế còn khá khiêm tốn; (2) Số lượng nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên của Học viện có thể viết bài báo chuẩn Scopus chưa nhiều; (3) Toàn bộ chu trình từ tiếp nhận bản thảo, phản biện, biên tập, kiểm tra đạo đức nghiên cứu, xuất bản, lưu trữ đến phổ biến và đo lường tác động khoa học chưa được chuẩn hóa, số hóa và vận hành minh bạch; (4) Một số tác giả bài viết còn quá lạm dụng AI, gây khó khăn cho tạp chí khoa học trong việc rà soát, kiểm tra trùng lặp, xung đột lợi ích và dữ liệu nghiên cứu; (5) Khó khăn trong việc mời thành viên nước ngoài vào Hội đồng Biên tập, tìm kiếm tác giả quốc tế, phản biện kín quốc tế, và trích dẫn bài viết của Tạp chí.
Định hướng nội dung trao đổi tại Toạ đàm, TS. Nguyễn Quang Vinh đề nghị các đại biểu tập trung chia sẻ các nội dung:
Thứ nhất, kinh nghiệm của các Tạp chí khoa học khu vực Đông Nam Á, Trung Quốc… trong xuất bản quốc tế.
Thứ hai, kinh nghiệm của một số tạp chí khoa học Việt Nam. Đặc biệt tập trung vào các nội dung chính, như: giải pháp thu hút các nhà khoa học quốc tế tham gia gửi bài; trích dẫn bài đăng trên các tạp chí khoa học; mời thành viên nước ngoài vào hội đồng biên tập; tìm kiếm tác giả quốc tế; phản biện kín với các chuyên gia quốc tế; các giải pháp kiểm soát liêm chính học thuật.
TS. Peter Fong, Chủ tịch Hiệp hội Hành chính Hồng Kông đã có bài chia sẻ sâu sắc về hành trình chuyển mình đầy ấn tượng của một tạp chí học thuật: từ một ấn phẩm nội địa ít tên tuổi trở thành diễn đàn học thuật hàng đầu thế giới. Theo ông, câu chuyện này cung cấp nhiều kinh nghiệm thực tiễn quý báu cho các tạp chí khoa học đang trong tiến trình quốc tế hóa và nâng tầm uy tín học thuật.
Để đạt được mức độ uy tín học thuật cao, chiến lược then chốt tạo nên thành công đó là: (1) Chiến lược nhân sự đỉnh cao, quy tụ mạng lưới các biên tập viên, thành viên hội đồng biên tập và giáo sư danh tiếng từ các nước, như: Mỹ, Anh, Singapore và Trung Quốc tham gia hội đồng tư vấn, phản biện chuyên môn, bảo đảm chất lượng khoa học tối ưu; (2) Mô hình tài chính truy cập mở (open-access), không thu phí đối với độc giả, kinh phí xuất bản được bảo đảm thông qua nguồn tài trợ từ các trường đại học và tổ chức chủ quản của tác giả, qua đó, duy trì hoạt động bền vững lâu dài.
Chia sẻ của TS. Peter Fong mang giá trị tham chiếu thiết thực đối với các tạp chí khoa học Việt Nam, đặc biệt là Tạp chí Quản lý nhà nước đang trong lộ trình nâng chất lượng học thuật, quốc tế hóa và từng bước gia nhập các hệ thống kiểm định học thuật quốc tế uy tín (Scopus, ISI/Web of Science)
TS. Bevaola Kusumasari, Tổng Biên tập Tạp chí Hành chính công châu Á (ARPA Journal) và Tạp chí Policy & Governance nhấn mạnh về mã số tiêu chuẩn quốc tế ISSN, yếu tố nhận diện cơ bản nhưng mang tính quyết định đối với uy tín học thuật của bất kỳ tạp chí nào. Theo bà, các tạp chí cần rà soát và kiểm tra lại mã số ISSN, bảo đảm liên kết dẫn trực tiếp về đúng trang web chính thức; đồng thời, phải phân biệt rõ ràng hai mã số ISSN riêng biệt: một dành cho bản in (Print) và một dành cho bản điện tử (Online/Digital) điều mà nhiều tạp chí Việt Nam hiện vẫn chưa thực hiện đầy đủ.
Để tăng uy tín trên tạp chí, TS. Bevaola Kusumasari đưa ra một số yêu cầu then chốt: (1) Mở rộng thành phần Hội đồng biên tập và chuyên gia phản biện quốc tế đến từ nhiều quốc gia khác nhau, không chỉ tập trung ở nội địa; (2) Công khai, minh bạch danh sách và thông tin của người phản biện, biên tập viên trên website, kèm theo thông tin về các tổ biên tập, đặc biệt là các tổ biên tập đến từ nhiều quốc gia; (3) Bổ sung mã định danh Scopus ID để tăng tính uy tín cho tạp chí, đặc biệt là thông tin bản quyền sở hữu trí tuệ, bổ sung rõ ràng thông tin Bản quyền trên từng bài viết, nếu các bài viết không có thông tin bản quyền rõ ràng sẽ không được đưa lên hệ thống kiểm định quốc tế; (4) Bổ sung thông tin của các đồng tác giả, yếu tố cốt lõi để truy cứu trách nhiệm học thuật và trao đổi khoa học; (5) Bảo đảm đa dạng hóa xuất xứ tác giả từ nhiều quốc gia cho mỗi số xuất bản có thể tận dụng mạng lưới kết nối từ các hội thảo, diễn đàn quốc tế để mở rộng nguồn bài.
TS. Bevaola Kusumasari chia sẻ thêm về chính sách và hệ thống trực tuyến, các tạp chí phải hoàn thiện và cập nhật đầy đủ các trang nội dung còn lỗi hoặc trống như quy trình phản biện peer-review, mẫu định dạng bài viết (template), thư gửi tòa soạn (cover letter); đồng thời, công khai, minh bạch các chính sách cốt lõi: Bản quyền (Copyright), Giấy phép (License), Chính sách truy cập mở (Open Access), Kiểm tra trùng lặp và phòng chống đạo văn (Plagiarism screening). Đây là bộ “hồ sơ chuẩn mực” mà các hệ thống kiểm định quốc tế, như: Scopus, ISI đều yêu cầu khi thẩm định hồ sơ gia nhập.
PGS.TS. Từ Thuý Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương đã có bài chia sẻ sâu sắc về hành trình và kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình xây dựng, phát triển một tạp chí khoa học Việt Nam theo chuẩn quốc tế. Với tư cách là người đứng đầu một trong những tạp chí học thuật và hiện cũng đang trong quá trình hướng tới việc ra nhập Scopus.
Thứ nhất, tăng cường hợp tác quốc tế đa chiều: Nếu tạp chí chỉ có sự tham gia của các trường đại học và cơ quan trong nước thì mức độ quốc tế hóa sẽ còn hạn chế. Vì vậy, tạp chí đã triển khai hợp tác quốc tế, như: Indonesia, Hồng Kông, Malaysia và nhiều quốc gia khác, gửi bài nghiên cứu cho đối tác nước ngoài, đồng thời mời các nhà nghiên cứu quốc tế tham gia vào các hoạt động của tạp chí.
Thứ hai, xây dựng đội ngũ biên tập có tính quốc tế cao: Đây là yếu tố mang tính quyết định đối với uy tín học thuật. Hiện đội ngũ biên tập của tạp chí có 26 thành viên, trong đó khoảng 77% là học giả quốc tế đến từ 10 quốc gia và 5 Châu lục, bao gồm: Hoa Kỳ, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nước khác. Bà cho rằng, đối với một tạp chí của Việt Nam, việc mời được các học giả quốc tế tham gia không phải là quá khó, chúng ta có thể tận dụng các mối quan hệ quốc tế, các hội nghị quốc tế và các mạng lưới học thuật để mời các học giả tham gia. Đặc biệt, PGS.TS. Từ Thúy Anh cho rằng, vấn đề khó đó là việc trực tiếp xử lý bài báo, lựa chọn và mời phản biện, theo dõi quá trình đánh giá vì đòi hỏi họ thực sự dành thời gian và trách nhiệm với công việc biên tập.
Thứ ba, phát triển các số chuyên đề với sự tham gia của biên tập viên khách mời quốc tế: Tạp chí cần tích cực xây dựng các số chuyên đề (special issues) với sự tham gia của các học giả quốc tế trong vai trò biên tập viên khách mời, qua đó, vừa thu hút các bài nghiên cứu chất lượng từ nước ngoài, vừa mở rộng mạng lưới hợp tác học thuật và từng bước nâng cao mức độ quốc tế hóa.
Bà cho rằng, việc xuất bản những bài nghiên cứu tốt vẫn chưa đủ. Sau khi được xuất bản, các bài nghiên cứu cần được nhiều người đọc, tải xuống, sử dụng và đặc biệt là được các nghiên cứu khác trích dẫn, vì một bài báo không có người đọc và không được trích dẫn thì rất khó tạo ảnh hưởng trong giới học thuật. Để làm được điều này, tạp chí phải chủ động tổ chức hội nghị, mở rộng mạng lưới học thuật và tận dụng các mối quan hệ của đội ngũ biên tập để quảng bá, giới thiệu các công trình đã công bố. Do vậy, Tạp chí cần tăng cường hợp tác quốc tế, xây dựng đội ngũ biên tập có chất lượng, thu hút các học giả và tác giả nước ngoài, tổ chức các số chuyên đề và mở rộng mạng lưới nghiên cứu. Bên cạnh đó, các bài viết sau khi xuất bản phải được nhiều người biết đến, được đọc, được sử dụng và được trích dẫn.
TS. Tạ Quang Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã có bài phát biểu truyền tải một thông điệp chiến lược quan trọng về xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh và liên kết xuất bản bền vững giữa các tạp chí khoa học quản lý nhà nước trong khu vực ASEAN, châu Á và quốc tế. Theo ông, đây chính là nền tảng then chốt để các tạp chí Việt Nam có thể tiệm cận chuẩn mực học thuật thế giới và góp phần giải quyết những vấn đề mang tính liên quốc gia, liên vùng.
TS. Tạ Quang Tuấn đặt ra câu hỏi: “Làm thế nào để xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh?”. Ngoài yếu tố kỹ thuật, chất lượng bài viết, nhóm nghiên cứu và tác giả, Vì vậy, để tạo ra những bài viết có chất lượng cao, cần xây dựng được những nhóm nghiên cứu mạnh, có khả năng hình thành ý tưởng mới, triển khai nghiên cứu và tạo ra những công trình có giá trị học thuật. Ông cho rằng, nhóm nghiên cứu mạnh là nhóm các nhà khoa học có chuyên môn đến từ nhiều quốc gia trong khu vực và quốc tế, cùng làm việc, chia sẻ kiến thức, trao đổi ý tưởng và cùng nhau tạo ra những hướng nghiên cứu hoặc đề tài mới. Theo ông, ngoài các yếu tố kỹ thuật (ISSN, DOI, hệ thống trích dẫn…), việc xây dựng được các nhóm nghiên cứu mạnh chính là điều kiện quyết định để một tạp chí khoa học có thể tiệm cận chuẩn quốc tế.
Chia sẻ kinh nghiệm từ Việt Nam, ông cho biết các nhà khoa học Việt Nam đã triển khai mô hình xây dựng nhóm nghiên cứu dựa trên những giá trị nghiên cứu thực tiễn từ địa phương, theo nguyên tắc trao đổi hai chiều: các nhà khoa học Việt Nam công bố trên tạp chí nước ngoài và các nhà khoa học nước ngoài công bố trên tạp chí Việt Nam, tất cả đều trở thành nhóm tác giả quốc tế. Đây chính là bước đầu tiên để hình thành một mối quan hệ hợp tác cộng sinh, trong đó các bên cùng hỗ trợ và cùng phát triển trong quá trình xây dựng những nhóm nghiên cứu mạnh
Trên cơ sở đó, TS. Tạ Quang Tuấn đưa ra đề xuất chiến lược quan trọng: liên kết các tạp chí uy tín với nhau, đặc biệt là các tạp chí quốc tế, với ba lợi ích cốt lõi: (1) Đồng kiến tạo các ý tưởng nghiên cứu; (2) Kiến tạo một môi trường bền vững cho liên kết xuất bản trong cộng đồng tạp chí; (3) Gắn kết chính quyền địa phương liên vùng để thúc đẩy quá trình nghiên cứu, qua đó, các quốc gia và cộng đồng sẽ thấu hiểu nhau hơn và cùng phát triển.
GS.TS. Alex Brillantes, Tổng Thư ký Tổ chức Hành chính các nước miền Đông thế giới (EROPA) đã có bài chia sẻ sâu sắc về chiến lược phát triển và xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh cho một tạp chí khoa học khu vực đang trên hành trình gia nhập hệ thống Scopus. Với bề dày lịch sử hơn 60 năm, câu chuyện của Tạp chí ARPA (Asian Review of Public Administration) cung cấp nhiều bài học thực tiễn giá trị về cách một tạp chí hành chính công khu vực có thể vượt qua các thách thức để từng bước tiệm cận chuẩn mực học thuật quốc tế.
GS.TS. Alex Brilliantes cho biết, Tạp chí ARPA được thành lập từ những năm 1960 với định hướng ngay từ đầu là “cầu nối” giữa hai cộng đồng: các nhà hoạch định, thực thi chính sách và các nhà nghiên cứu học thuật. Tạp chí tập trung vào các chủ đề hành chính công mang tính liên quốc gia, bao gồm: phòng chống tham nhũng, phân cấp quản lý, chính quyền địa phương, cải cách hành chính và sự tham gia của người dân, những vấn đề cốt lõi của quản trị công đương đại và cũng là những bài toán chung mà hầu hết các quốc gia trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang phải đối mặt.
Ông Alex Brilliantes thừa nhận một nghịch lý đặc thù của tạp chí: do EROPA quy tụ nhiều nhà thực hành (practitioners) hơn là các nhà nghiên cứu học thuật thuần túy, các bài viết gửi về chủ yếu mang tính ứng dụng và thực tiễn, thiếu hàm lượng học thuật cao theo chuẩn các hệ thống kiểm định quốc tế. Việc phụ thuộc chủ yếu vào nguồn bài từ các hội thảo của EROPA đã từng khiến tạp chí chưa đạt các tiêu chuẩn khắt khe để vào hệ thống Scopus trong lần nộp hồ sơ trước đó. Đây là bài học quan trọng cho thấy, dù giá trị thực tiễn cao đến đâu, tạp chí vẫn cần đáp ứng các chuẩn mực học thuật nghiêm ngặt để được công nhận quốc tế.
Trước thực tế đó, ông Alex Brilliantes đưa ra một số chiến lược nâng tầm toàn diện:
Đồng xuất bản (Co-publishing), đẩy mạnh hợp tác chiến lược giữa EROPA và AAPA (Hiệp hội Hành chính công châu Á) trong khoảng thời gian ít nhất 5 năm nhằm tập hợp nguồn bài viết chất lượng cao từ các học giả hàng đầu khu vực. Mô hình đồng xuất bản này không chỉ mở rộng nguồn tác giả mà còn tạo ra cộng đồng học thuật rộng lớn hơn, chia sẻ chuẩn mực và nâng cao chất lượng chung. Xây dựng nhóm nòng cốt: hình thành đội ngũ lãnh đạo và biên tập mạnh với sự tham gia của các chuyên gia uy tín trong khu vực và quốc tế cùng với một Hội đồng biên tập quốc tế đủ tầm vóc. Đây là yếu tố quyết định đối với năng lực thẩm định và định hướng chiến lược của tạp chí. Bảo đảm quy trình chuẩn quốc tế: áp dụng quy trình phản biện kín hai chiều (double-blind review) nghiêm ngặt, mô hình đã được áp dụng thành công tại Tạp chí PAR (Public Administration Review) của Hiệp hội Hành chính công Hoa Kỳ (ASPA), mô hình này cho phép dung hòa giữa tính thực tiễn và tiêu chuẩn học thuật.
Phát biểu kết luận Tọa đàm, TS. Nguyễn Quang Vinh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý nhà nước cho rằng, sau hơn hai giờ trao đổi, thảo luận nghiêm túc và trách nhiệm, Tọa đàm cơ bản đã hoàn thành các nội dung và mục tiêu đề ra. Thay mặt Ban Tổ chức, diễn giả gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới toàn thể các nhà khoa học, đại biểu, đồng nghiệp và các đối tác quốc tế đã dành thời gian tham dự, chia sẻ những kinh nghiệm quý báu trong hoạt động xuất bản và phát triển tạp chí khoa học. TS. Nguyễn Quang Vinh ghi nhận Tọa đàm đã đi sâu vào nhiều nhóm vấn đề thiết thực đối với các tạp chí khoa học Việt Nam, bao gồm: xây dựng và mở rộng mạng lưới các nhà nghiên cứu; mời các học giả quốc tế tham gia Hội đồng biên tập; thiết lập mối liên kết giữa các tạp chí khoa học trong khu vực và quốc tế; cũng như cách thức chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực và chuyên môn nhằm nâng cao tính phong phú, đa dạng và chất lượng của các công trình khoa học.
Đặc biệt, TS. Nguyễn Quang Vinh ghi nhận các nhà khoa học, đồng nghiệp đến từ các nước, như: Philippines, Indonesia, Hồng Kông và các quốc gia, vùng lãnh thổ khác đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thiết thực về sử dụng và đánh giá AI trong nghiên cứu, đạo đức nghiên cứu, mối quan hệ và trách nhiệm giữa tác giả với tạp chí, cách thức trích dẫn, cùng với những quy trình và kỹ năng cần thiết để xây dựng và xuất bản một bài báo khoa học quốc tế. TS. Nguyễn Quang Vinh chia sẻ: Mặc dù đây không hoàn toàn là những vấn đề mới, nhưng những kinh nghiệm thực tiễn mà các quý vị đã chia sẻ hôm nay thực sự là những bài học rất quý báu giúp Tạp chí Quản lý nhà nước (JSM) có thêm cơ sở để tiếp tục hoàn thiện quy trình hoạt động và triển khai hiệu quả hơn trong thời gian tới, đặc biệt là trong quá trình hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế và mục tiêu được lập chỉ mục trong Scopus.
TS. Nguyễn Quang Vinh tin rằng con đường để một tạp chí khoa học đạt được các tiêu chuẩn quốc tế và được lập chỉ mục trong Scopus là một quá trình lâu dài, khó khăn và đòi hỏi sự kiên trì. Trong thời gian qua, Tạp chí Quản lý nhà nước đã nỗ lực rất nhiều cho quá trình này và cam kết sẽ tiếp tục theo đuổi một cách nghiêm túc với mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ và chia sẻ kinh nghiệm của các nhà khoa học, chuyên gia, các tạp chí khoa học và đối tác quốc tế trong hành trình đó.
Sau Tọa đàm ngày hôm nay hy vọng các tạp chí khoa học sẽ tiếp tục xây dựng mối liên kết cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau và thúc đẩy sự phát triển của hệ thống tạp chí khoa học trong khu vực, những mối liên kết này sẽ trở thành “cây cầu kết nối lâu dài” để các tạp chí tiếp tục gặp gỡ, hợp tác và đồng hành trong quá trình phát triển nghiên cứu, xuất bản khoa học.
Thanh Hương – Đinh Hương
