Promoting the pioneering role of lecturers at the Political Academy in the new context
TS. Bùi Xuân Chung
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Mail: chunghvct124@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Tính tiên phong là một trong những phẩm chất quan trọng, phản ánh bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm, năng lực chuyên môn và tinh thần cống hiến của đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị trong thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học, đấu tranh tư tưởng lý luận. Trong tình hình mới hiện nay, yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ngày càng cao, tính tiên phong của giảng viên không chỉ thể hiện ở việc hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, mà quan trọng hơn là tâm thế chủ động, đi đầu trong đổi mới, sáng tạo và giải quyết những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn.
Từ khóa: Tính tiên phong; giảng viên Học viện chính trị; giảng dạy; nghiên cứu khoa học.
Abstract: Pioneering spirit is one of the important qualities that reflect the political steadfastness, sense of responsibility, professional competence, and dedication of the teaching staff at the Political Academy in carrying out teaching, scientific research, and ideological and theoretical struggle. In the current context, as requirements for fundamental and comprehensive reform of education and training become increasingly demanding, the pioneering spirit of lecturers is manifested not only in their effective fulfillment of their assigned functions and duties, but, more importantly, in their proactive mindset and willingness to take the lead in innovation, creativity, and addressing new problems arising from practice.
Keywords: Pioneering spirit; lecturers at the Political Academy; teaching, scientific research.
1. Đặt vấn đề
Đội ngũ giảng viên có vị trí, vai trò quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của các trường đại học. Để hiện thực hóa vai trò đó, việc đội ngũ giảng viên phát huy tính tiên phong trong thực hiện các nhiệm vụ được giao thực sự là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Tính tiên phong của giảng viên là phẩm chất đầu tiên, thể hiện tinh thần chủ động đi đầu trong đổi mới, sáng tạo và thích ứng với sự phát triển của giáo dục và xã hội. Một giảng viên có tính tiên phong không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn dẫn dắt người học khám phá những tri thức mới và hình thành năng lực học tập suốt đời.
2. Phát huy tính tiên phong của giảng viên Học viện Chính trị trong tình hình mới
Giảng viên Học viện Chính trị là những người trực tiếp giảng dạy, nghiên cứu khoa học; chịu trách nhiệm trước lãnh đạo, chỉ huy các cấp về kết quả thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và các nhiệm vụ khác khi được phân công; tham gia xây dựng Chi bộ các khoa giáo viên trong sạch, vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Theo đó, giảng viên ở Học viện Chính trị là những người trực tiếp giảng dạy các tri thức khoa học xã hội nhân văn quân sự, khoa học quân sự; có vai trò quan trọng góp phần xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa học trong nhận thức và hoạt động thực tiễn quân sự cho đội ngũ học viên nhằm đáp ứng yêu cầu chức trách nhiệm vụ được giao.
Tính tiên phong của người giảng viên Học viện Chính trị là luôn thể hiện tinh thần chủ động, tích cực, trách nhiệm trong tham gia các hoạt động thuộc chức trách nhiệm vụ của bản thân nói riêng, các hoạt động giáo dục và đào tạo của Học viện nói chung. Trong giai đoạn mới hiện nay, tính tiên phong chính là nhân tố quan trọng thúc đẩy người giảng viên chuyển từ vai trò “người truyền thụ kiến thức” sang người “kiến tạo tri thức”, “truyền cảm hứng” và dẫn dắt, hình thành ở người học phương pháp vận dụng linh hoạt, sáng tạo kiến thức vào thực tiễn chức trách, nhiệm vụ được giao. Biểu hiện cụ thể trên một số hoạt động trọng tâm như sau:
Thứ nhất, tiên phong trong hoạt động dạy học.
Dạy học là nhiệm vụ chính trị trung tâm, quan trọng hàng đầu của người giảng. Kết quả hoàn thành nhiệm vụ dạy học chính là một trong tiêu chí tiên quyết để đánh giá năng lực của giảng viên. Vì vậy, tính tiên phong của đội ngũ giảng việc trong dạy học được thể hiện tính chủ động, bám sát thực tiễn, bám sát đối tượng dạy học; sự vận động phát triển của tri thức nhân loại để hoàn thành tốt nhiệm vụ dạy học. Cùng với đó, tiên phong trong đổi mới phương pháp dạy học; đó là sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại, luôn lấy người học làm trung tâm để tăng tính hiệu quả trong việc sử dụng các phương pháp dạy học, xây dựng cảm hứng học tập từ phía người học.
Thứ hai, tiên phong trong nghiên cứu khoa học.
Nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu đối với mỗi người giảng viên ở Học viện Chính trị. Thực hiện tốt hoạt động này góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, chất lượng hoạt động giảng dạy; đồng thời, thông qua kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học còn là cơ sở để đánh giá năng lực, trình độ và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của giảng viên. Xuất phát từ những vấn đề đó, tiên phong trong nghiên cứu khoa học vừa là yêu cầu vừa là nhiệm vụ mà mỗi người giảng viên Học viện Chính trị cần thực hiện tốt. Tính tiên phong trong nghiên cứu khoa học được hiểu là năng lực dám nghĩ, dám làm, dám đi đầu trong việc khai phá các hướng nghiên cứu mới, giải quyết những vấn đề thực tiễn cấp thiết đặt ra và chuyển hóa kết quả nghiên cứu vào nâng cao chất lượng giảng dạy.
Thứ ba, tiên phong trong đấu tranh tư tưởng lý luận.
Với vị thế của mình, giảng viên ở Học viện Chính trị không chỉ truyền dạy tri thức, nâng cao phẩm chất và năng lực của người học mà còn có vai trò quan trọng trong đấu tranh tư tưởng, lý luận, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng lý luận của Đảng trước những âm mưu, thủ đoạn, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch. Theo đó, tính tiên phong trong đấu tranh tư tưởng, lý luận là ý thức đề cao tinh thần trách nhiệm, tích cực, chủ động bám sát thực tiễn, linh hoạt, nhạy bén, sắc sảo nhận diện quan điểm sai trái, xuyên tạc, kịp thời viết bài đấu tranh phản bác. Đồng thời, chủ động tuyên truyền, lan tỏa giá trị tích cực, góp phần định hướng dư luận xã hội, củng cố trận địa tư tưởng của Đảng
Thứ tư, tiên phong tu dưỡng, rèn luyện, nêu gương đạo đức, lối sống.
Đây vừa là trách nhiệm vừa là yêu cầu đối với mỗi người giảng viên Học viện Chính trị. Tu dưỡng rèn luyện, nêu gương đạo đức, lối sống luôn là một quá trình có quan hệ chặt chẽ với nhau, đối với đội ngũ giảng viên đây chính là nhân tố quan trọng hàng đầu trong việc tạo dựng uy tín của người giảng viên. Theo đó, hơn ai hết, giảng viên cần phải luôn tiên phong, mẫu mực trong tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, lối sống, đạo đức nhà giáo thì mới đảm đương được sứ mệnh “dạy chữ, dạy người”.
Thời gian qua, Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện đã rất quan tâm đến công tác “Xây dựng đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa” (Đảng bộ Học viện Chính trị, 2025, tr.25); xem đây là khâu đột phá quan trọng nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của Học viện. Đội ngũ giảng viên đã quán triệt và chủ động, tiên phong trong “vận dụng phương pháp giảng dạy tích cực; thực hiện tốt quan điểm “lấy người học làm trung tâm”, mô hình “lớp học đảo ngược”, phương pháp dạy học “đảo chiều” (Đảng bộ Học viện Chính trị, 2025, tr.26). Với những cách thức, biện pháp đó đã góp phần tạo sự hứng thú, hình thành phương pháp tư duy sáng tạo cho người học; “Động cơ, thái độ, ý thức, trách nhiệm trong học tập, rèn luyện của học viên có nhiều chuyển biến tích cực” (Đảng bộ Học viện Chính trị, 2025, tr.27).
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, trước yêu cầu, nhiệm vụ mới, tính tiên phong của đội ngũ giảng viên Học viện vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định như: trong hoạt động dạy học việc đổi mới phương pháp giảng dạy hiệu quả chưa cao; chưa tiên phong trong việc vận dụng các thiết bị kỹ thuật vào dạy học, ở một số trường hợp chỉ mang tính hỗ trợ trình chiếu, chưa phát huy được vai trò tạo môi trường học tập tương tác, đa chiều và cá thể hóa, dẫn đến làm giảm khả năng kích thích hứng thú và duy trì sự tham gia tích cực của học viên. Trong công tác nghiên cứu khoa học chưa thực sự tiên phong khai mở những hướng nghiên cứu mới, cập nhật thực tiễn, Đảng ủy Học viện chỉ rõ: “chất lượng một số đề tài khoa học, thông tin khoa học cơ sở, biên soạn giáo trình, tài liệu chưa cao, chưa kịp thời cập nhật sự phát triển mới của thực tiễn” (Đảng bộ Học viện Chính trị, 2025, tr.40).
3. Giải pháp phát huy tính tiên phong của giảng viên Học viện Chính trị
Để phát huy tính tiên phong đội ngũ giảng viên Học viên trong thực hiện nhiệm vụ, góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, cần thực hiện tốt một số giải pháp như sau:
Một là, nâng cao nhận thức, chuyển hóa hành động của đội ngũ giảng viên trong phát huy tính tiên phong trong mọi hoạt động
Giảng viên cần nhận thức đúng vị trí, vai trò của mình trong việc góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của Học viện. Trên cơ sở đó tích cực tự học, tự nghiên cứu nâng cao trình độ mọi mặt. Trong đó, chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn, hệ thống kiến thức liên ngành; tri thức về phương pháp giảng dạy tích cực, hiện đại cách thức vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp đó nhằm thực hiện hiệu quả trong thực tiễn về tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học theo hướng hiện đại gắn với đổi mới phương pháp học tập của người học. Theo đó, cần chuyển từ truyền thụ kiến thức đơn thuần sang phát triển năng lực tư duy, khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng thực hành và năng lực tự học, tự nghiên cứu của học viên.
Xây dựng động cơ thái độ, trách nhiệm đúng đắn trong thực hiện các nhiệm vụ. Theo tinh thần Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới, đội ngũ cán bộ giảng viên Học viện tiên phong “dấn thân, đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám làm vì lợi ích chung”, đây được xem là phẩm chất cốt lõi, trách nhiệm chính trị và yêu cầu tự thân của mỗi cán bộ giảng viên (Bộ Chính trị, 2026). Tiên phong không chỉ là đi trước trong nhận thức mà phải đi trước trong hành động. Gương mẫu không chỉ là chấp hành tốt, tự giác rèn luyện, tránh sai lầm trong mọi hoạt động, mà còn hướng đến dám nhận việc khó, dám quyết đoán trong thực hiện các nhiệm vụ, chức trách, dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình, về kết quả công việc được giao
Phát huy tính tích cực, nhạy bén với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, tiên phong ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại, trí tuệ nhân tạo vào dạy, học. Theo đó, mỗi giảng viên cần tiên phong trong thời đại số, có tư duy đổi mới để thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động dạy học, dùng công nghệ làm đòn bẩy, kích thích sự hứng thú, niềm say mê học tập, nghiên cứu của người học. Tiến bộ khoa học – công nghệ chỉ là công cụ để phục vụ cho người giảng viên nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, qua đó, nâng tầm vị thế của mình, đúng như lời phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trong tại Lễ khai giảng năm học 2026 – 2027: “Trong mọi thời đại, người thầy luôn giữ một vị trí đặc biệt cao quý. Ngày nay, công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ việc tìm kiếm kiến thức nhưng không gì thay thế được tình yêu thương, sự mẫu mực và khả năng truyền cảm hứng của người thầy. Một lời động viên đúng lúc có thể tiếp thêm tự tin; một bài giảng hay có thể khơi dậy niềm đam mê; một người thầy tận tụy, nhân ái có thể làm thay đổi cuộc đời của nhiều thế hệ học trò” (Báo Chính phủ, 2026).
Giảng viên phải thực sự là tấm gương về tự học, tự nghiên cứu, chấp hành kỷ luật, ứng xử văn hóa và mẫu mực trong mọi hành động. Chuyển hóa hành động thành tự giác, tự nguyện tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, nêu gương; tránh hình thức, đơn giản, tùy tiện. Trong tình hình mới hiện nay, đội ngũ giảng viên cần tiên phong trong chuyển hóa tư duy hành động từ “Học tập, làm theo” sang “Học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh”, theo tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”.
Hai là, phát huy tính tiên phong của đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị hiện nay phải luôn gắn với công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra chặt chẽ.
Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 – 2030 đã nhấn mạnh: “Lãnh đạo thực hiện tốt công tác xây dựng đội ngũ nhà giáo… đủ về số lượng, cơ cấu tương đối hợp lý, chất lượng ngày càng toàn diện, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ”; theo đó, muốn đội ngũ giảng viên phát huy tốt tính tiên phong trong thực hiện các nhiệm vụ, lãnh đạo, chỉ huy các cấp của các cơ quan, Khoa giáo viên cần tiếp tục quán triệt và thực hiện hiệu quả quan điểm chỉ đạo của Đảng ủy Học viện Chính trị tăng cường lãnh đạo công tác bồi dưỡng, tập huấn, đào tạo cán bộ, giảng viên, nâng cao năng lực, kinh nghiệm thực tiễn, phục vụ công tác quản lý, giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Đồng thời, tạo môi trường làm việc dân chủ, minh bạch và khuyến khích sáng tạo. Đổi mới đánh giá giảng viên theo hướng coi trọng chất lượng thực chất, không chỉ dựa vào số lượng giờ giảng hay hồ sơ hành chính.
Ba là, thực hiện tốt công tác thi đua, khen thưởng nhằm khơi dậy tính tiên phong của đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị.
Công tác thi đua, khen thưởng có vị trí vai trò quan trọng trong việc tạo động lực cho mọi cán bộ, giảng viên tích cực, trách nhiệm, tiên phong phấn đấu, rèn luyện nâng cao chất lượng thực hiện các nhiệm vụ. Để thực hiện tốt hoạt động này, cần phải chú trọng xây dựng tiêu chí cụ thể về tính tiên phong của đội ngũ giảng viên, như: tiêu chí về “Bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới và năng lực tổ chức thực hiện; đạo đức công vụ và kỷ luật thực thi” (Quân ủy Trung ương, 2026). Trong đó, chú trọng lấy chất lượng, hiệu quả trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, đấu tranh tư tưởng lý luận và việc nêu gương trong hoạt động làm thước đo để tiến hành đánh giá, khen thưởng.
Thực hiện tốt các hoạt động tôn vinh, lan tỏa các cá nhân giảng viên điển hình trong tiên phong hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Khen thưởng phải bảo đảm đúng người, đúng thành tích, đúng thời điểm. Việc biểu dương, khen thưởng cần được thực hiện thường xuyên, linh hoạt thông qua các hình thức phù hợp. Qua đó, tạo hiệu ứng lan tỏa, để những tấm gương tiên phong trở thành động lực thúc đẩy các giảng viên khác phấn đấu, noi theo.
Trong thực hiện công tác thi đua khen thưởng cần chống “bệnh thành tích” và thiếu tinh thần trách nhiệm”, cào bằng. Đồng thời, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý các biểu hiện vi phạm đạo đức nghề nghiệp, thiếu ý thức trách nhiệm trong học tập, nâng cao trình độ chuyên môn; không đổi mới phương pháp giảng dạy… phải luôn bảo đảm sự công bằng, khách quan và minh bạch trong đánh giá, khen thưởng. Khi thành tích và sự cống hiến thực chất được ghi nhận, trân trọng, mỗi giảng viên sẽ có thêm động lực để chủ động phấn đấu, không ngừng tự học, tự rèn, đổi mới sáng tạo và đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ. Qua đó góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn cao, phương pháp sư phạm khoa học và tinh thần tiên phong, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
4. Kết luận
Phát huy tính tiên phong của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị trong tình hình mới hiện nay là yêu cầu vừa cấp thiết, vừa lâu dài. Trong đó, trọng tâm là nâng cao nhận thức, trình độ chuyên môn, năng lực số, tinh thần đổi mới sáng tạo và đạo đức nghề nghiệp; đồng thời, xây dựng cơ chế khuyến khích để giảng viên dám đổi mới và cống hiến. Khi mỗi giảng viên thực sự trở thành một tấm gương về chuyên môn, trách nhiệm và tinh thần đổi mới, sẽ là tiền đề, điều kiện tiên quyết để phát huy tốt vai trò nòng cốt trong nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng các đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh toàn diện trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo:
Báo Chính phủ (05/9/2026). Toàn văn: phát biểu của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại lễ khai giảng năm học 2026 – 2027. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-thu-tuong-le-minh-hung-tai-le-khai-giang-nam-hoc-2026-2027-119260905085855849.htm
Bộ Chính trị (2026). Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”.
Bộ Chính trị (2026). Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.
Đảng bộ Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng (2025). Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Đảng ủy Học viện Chính trị (2025). Nghị quyết số 34-NQ/ĐU ngày 04/8/2025 lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2025 – 2026.
Quân ủy Trung ương (2026). Chỉ thị số 899-CT/QUTW ngày 30/8/2026 về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong Đảng bộ Quân đội và toàn quân”.
