Viet Nam’s logistics services development strategy for 2025-2035: opportunities, challenges and policy implications
ThS. Lê Khoa Nguyên
Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh
Email: nguyen.lk@ou.edu.vn
(Quanlynhanuoc.vn) – Ngày 09/10/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2229/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050, khẳng định vai trò của logistics trong phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trên cơ sở phân tích văn bản chính sách và tổng hợp số liệu thứ cấp từ Bộ Công Thương, Ngân hàng Thế giới (WB) và các tổ chức quốc tế, bài viết làm rõ những nội dung trọng tâm của Chiến lược, phân tích các cơ hội, thách thức trong quá trình triển khai và nhận diện bốn điểm nghẽn chủ yếu: kết nối hạ tầng đa phương thức, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, cơ chế phối hợp liên ngành, chất lượng nguồn nhân lực. Từ đó, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách về hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao năng lực doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực nhằm thúc đẩy thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Chiến lược đến năm 2035.
Từ khóa: Chiến lược logistics; chuyển đổi số; logistics xanh; chuỗi cung ứng toàn cầu; hàm ý chính sách; Việt Nam.
Abstract: On October 9, 2025, the Prime Minister issued Decision No. 2229/QĐ-TTg approving Vietnam’s Strategy for the Development of Logistics Services for 2025–2035, with a vision to 2050, reaffirming the role of logistics in economic development and in enhancing national competitiveness. Drawing on an analysis of policy documents and a synthesis of secondary data from the Ministry of Industry and Trade, the World Bank (WB), and international organizations, this article clarifies the main elements of the Strategy, analyzes the opportunities and challenges that arise during implementation, and identifies four main bottlenecks: multimodal infrastructure connectivity, digital transformation and the green transition, intersectoral coordination mechanisms, and workforce quality. On this basis, the article offers several policy implications for improving the institutional framework, developing infrastructure, strengthening enterprise capabilities, and improving workforce quality to help achieve the Strategy’s objectives effectively by 2035.
Keywords: Logistics strategy; digital transformation; green logistics; global supply chain; policy implications; Vietnam.
1. Đặt vấn đề
Logistics ngày càng khẳng định vai trò là ngành dịch vụ nền tảng, góp phần kết nối sản xuất, lưu thông hàng hóa và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Theo cách tiếp cận chuỗi cung ứng, logistics là bộ phận gắn kết các dòng hàng hóa, thông tin và tài chính từ nhà cung cấp đến khách hàng cuối cùng (Mentzer, 2001; Christopher, 2016). Theo WB (2023), hiệu quả logistics là một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tại Việt Nam, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng, ngành logistics được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Nhằm tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành logistics, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, trong đó Nghị quyết số 163/NQ-CP ngày 28/12/2022 của Chính phủ và đặc biệt là Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 09/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định mục tiêu, định hướng và giải pháp phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược hướng tới phát triển logistics theo hướng hiện đại, thông minh, xanh và có khả năng cạnh tranh cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và chuyển đổi số (Chính phủ, 2022; Thủ tướng Chính phủ, 2025).
Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về phát triển logistics tại Việt Nam, các công trình chủ yếu tập trung vào phân tích thực trạng hoặc đánh giá năng lực cạnh tranh của ngành, trong khi các nghiên cứu phân tích những điểm mới của Chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2025 – 2035 và các điều kiện để triển khai hiệu quả Chiến lược còn tương đối hạn chế. Xuất phát từ thực tiễn đó, bài viết tập trung phân tích những nội dung cốt lõi của Chiến lược, làm rõ các cơ hội, thách thức trong quá trình triển khai và đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Về phương pháp, bài viết sử dụng cách tiếp cận định tính, chủ yếu là phân tích nội dung văn bản chính sách. Văn bản chính là Quyết định số 2229/QĐ-TTg, được đối chiếu với Nghị quyết số 163/NQ-CP để nhận diện những điểm kế thừa và điểm mới. Số liệu thứ cấp về chi phí logistics, Chỉ số hiệu quả logistics (LPI) và xu hướng chuỗi cung ứng được tổng hợp từ Báo cáo Logistics Việt Nam 2024 (Bộ Công Thương, 2024) và các báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB, 2023), UNCTAD (2024), WTO (2023) và OECD (2025). Các nhóm giải pháp, nhiệm vụ của Chiến lược được hệ thống hóa (Bảng 1); các động lực phát triển được đối chiếu với từng nhóm mục tiêu của Chiến lược (Bảng 2).
2. Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050
2.1. Khái quát cấu trúc Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam
Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 2229/QĐ-TTg là chiến lược quốc gia đầu tiên định hướng phát triển toàn diện ngành logistics trong dài hạn. Kế thừa các định hướng tại Nghị quyết số 163/NQ-CP, Chiến lược đã chuyển tư duy phát triển logistics từ một ngành dịch vụ hỗ trợ sang một ngành kinh tế nền tảng, có vai trò kết nối sản xuất, thương mại và chuỗi cung ứng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Về tổng thể, Chiến lược được xây dựng theo một cấu trúc logic gồm bốn hợp phần chính: (1) Hệ thống quan điểm phát triển; (2) Hệ thống mục tiêu; (3) Định hướng phát triển; (4) Các nhóm giải pháp, nhiệm vụ thực hiện. Các hợp phần này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó hệ thống quan điểm đóng vai trò định hướng, mục tiêu xác định kết quả cần đạt được, các định hướng phát triển chỉ rõ những lĩnh vực ưu tiên, còn hệ thống giải pháp là công cụ để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược. Cấu trúc này thể hiện cách tiếp cận quản trị chiến lược theo chuỗi logic từ tầm nhìn – mục tiêu – định hướng – hành động, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong quá trình triển khai Chiến lược.
2.2. Những nội dung cốt lõi của Chiến lược
Thứ nhất, xác lập tư duy mới về vai trò của ngành logistics.
Một trong những điểm nổi bật của Chiến lược là sự thay đổi trong quan điểm phát triển ngành logistics. Nếu trước đây logistics chủ yếu được nhìn nhận như một dịch vụ hỗ trợ cho hoạt động vận tải và lưu thông hàng hóa thì Chiến lược mới đã xác định logistics là một ngành kinh tế quan trọng, có giá trị gia tăng cao, giữ vai trò kết nối các ngành sản xuất, thương mại, đầu tư và dịch vụ. Đồng thời, logistics được coi là động lực thúc đẩy liên kết vùng, phát triển kinh tế biển, tăng cường hội nhập quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Quan điểm này phản ánh sự chuyển dịch từ tư duy phát triển đơn ngành sang tư duy phát triển chuỗi giá trị và hệ sinh thái logistics hiện đại.
Thứ hai, xây dựng hệ thống mục tiêu phát triển theo hướng toàn diện.
Khác với các giai đoạn trước chủ yếu tập trung vào tốc độ tăng trưởng, Chiến lược thiết lập hệ thống mục tiêu toàn diện, bao gồm cả quy mô, chất lượng và tính bền vững của ngành logistics. Bên cạnh các chỉ tiêu về tỷ trọng đóng góp vào GDP, tốc độ tăng trưởng và giảm chi phí logistics, Chiến lược còn đặt ra các mục tiêu về nâng cao thứ hạng Chỉ số hiệu quả logistics (LPI), mở rộng ứng dụng chuyển đổi số, phát triển logistics xanh, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng các trung tâm logistics hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế. Hệ thống mục tiêu này thể hiện định hướng phát triển cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Thứ ba, xác định các trụ cột phát triển của ngành logistics trong giai đoạn mới.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, Chiến lược định hướng phát triển ngành logistics dựa trên nhiều trụ cột có tính bổ trợ lẫn nhau. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng logistics, thúc đẩy liên kết vùng và liên kết quốc tế, phát triển thị trường logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. So với các chính sách trước đây, định hướng phát triển logistics đã mở rộng từ góc độ hạ tầng và vận tải sang phát triển toàn diện hệ sinh thái logistics gắn với chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.
Thứ tư, thiết lập hệ thống giải pháp triển khai đồng bộ và toàn diện.
Bên cạnh việc xác lập quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển, Chiến lược đã xây dựng hệ thống triển khai gồm 9 nhóm giải pháp chủ yếu với khoảng 69 nhiệm vụ và định hướng thực hiện cụ thể, bao quát toàn bộ các yếu tố quyết định sự phát triển của ngành logistics. Các nhóm giải pháp tập trung vào: (1) Hoàn thiện thể chế, pháp luật và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; (2) Phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng logistics; (3) Thúc đẩy liên kết vùng; (4) Xây dựng nguồn hàng và phát triển thị trường logistics; (5) Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics; (6) Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; (7) Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; (8) Phát huy vai trò của các hiệp hội và doanh nghiệp tiên phong; (9) Triển khai các nhiệm vụ hỗ trợ như xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ sinh thái logistics số và công tác thống kê, truyền thông.
Bảng 1. Hệ thống các nhóm giải pháp và số lượng nhiệm vụ trong Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035
| TT | Nhóm giải pháp | Nội dung trọng tâm |
| 1 | Hoàn thiện thể chế, pháp luật và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước | Hoàn thiện khung pháp lý, chính sách; cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính; xây dựng tiêu chuẩn và chính sách ưu đãi; nâng cao năng lực quản lý, đánh giá hoạt động logistics |
| 2 | Phát triển kết cấu hạ tầng logistics đồng bộ, hiện đại | Phát triển trung tâm logistics; hạ tầng giao thông kết nối; cảng biển, cảng hàng không, đội tàu; logistics nông sản, thương mại điện tử và logistics đô thị |
| 3 | Thúc đẩy liên kết vùng trong phát triển logistics | Hình thành các vùng động lực logistics; phát triển hành lang kinh tế; kết nối liên vùng và quốc tế |
| 4 | Xây dựng nguồn hàng và phát triển thị trường logistics | Thu hút đầu tư, phát triển khu thương mại tự do; thu hút nguồn hàng trung chuyển; xúc tiến thương mại, phát triển logistics chuyên ngành |
| 5 | Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics | Phát triển doanh nghiệp quy mô lớn; cung cấp dịch vụ logistics tích hợp (4PL, 5PL); tăng cường liên kết, mở rộng thị trường quốc tế |
| 6 | Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh | Phát triển nền tảng số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; logistics xanh, logistics ngược; hiện đại hóa hải quan; thúc đẩy đổi mới sáng tạo |
| 7 | Phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao | Hoàn thiện tiêu chuẩn nghề nghiệp; đổi mới chương trình đào tạo; hợp tác quốc tế, nâng cao năng lực giảng viên và cán bộ quản lý |
| 8 | Nâng cao vai trò của hiệp hội và doanh nghiệp tiên phong | Phát huy vai trò hiệp hội ngành nghề; thúc đẩy doanh nghiệp dẫn dắt; tăng cường liên kết, đối thoại chính sách |
| 9 | Các nhiệm vụ hỗ trợ khác | Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về logistics; thống kê, dự báo thị trường; truyền thông, tổ chức Ngày Logistics Việt Nam, Tuần lễ Logistics |
Có thể nhận thấy, ba nhóm giải pháp được Chiến lược dành nhiều nhiệm vụ nhất là hoàn thiện thể chế, pháp luật; phát triển kết cấu hạ tầng logistics và thúc đẩy liên kết vùng, mỗi nhóm 10 nhiệm vụ. Điều này phản ánh quan điểm coi thể chế và hạ tầng là hai nền tảng then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh logistics quốc gia, đồng thời cho thấy tư duy phát triển logistics theo hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng thay cho cách tiếp cận theo địa giới hành chính. Các nhóm giải pháp về phát triển thị trường, nâng cao năng lực doanh nghiệp (mỗi nhóm 7 nhiệm vụ), chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực đóng vai trò hỗ trợ, tạo động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng và hướng tới mục tiêu phát triển logistics hiện đại, bền vững.
3. Các động lực tạo điều kiện thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam
Việc triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050 diễn ra trong bối cảnh môi trường kinh tế trong nước và quốc tế có nhiều biến động, song cũng mở ra những điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược. Những động lực này không chỉ đến từ xu hướng phát triển của kinh tế thế giới mà còn từ quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số và hoàn thiện thể chế trong nước.
3.1. Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu tạo “cửa sổ cơ hội” cho logistics Việt Nam
Những biến động của kinh tế thế giới trong những năm gần đây, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị và xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia đang làm thay đổi bản đồ logistics toàn cầu (WTO, 2023; OECD, 2025). Nhiều doanh nghiệp chuyển từ mô hình “Just in Time” sang “Just in Case”, tức là chấp nhận chi phí tồn kho cao hơn để đổi lấy khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng (Christopher, 2016); đồng thời, đẩy mạnh chiến lược China Plus One, tạo điều kiện để các quốc gia có vị trí địa kinh tế thuận lợi như Việt Nam thu hút dòng dịch chuyển đầu tư và mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh như vị trí nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế (UNCTAD, 2024), hệ thống cảng biển trải dài theo bờ biển hơn 3.260 km, cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển các trung tâm logistics, dịch vụ trung chuyển và logistics xuyên biên giới. Chính vì vậy, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics đã xác định mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm logistics quan trọng của khu vực, đồng thời nâng thứ hạng LPI vào nhóm 40 quốc gia hàng đầu vào năm 2035, trong khi năm 2023 Việt Nam xếp thứ 43/139 quốc gia (WB, 2023, 2025).
3.2. Chuyển đổi số và logistics xanh tạo động lực nâng cao năng lực cạnh tranh
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), Blockchain và điện toán đám mây (Cloud Computing) đang làm thay đổi mô hình quản trị logistics trên phạm vi toàn cầu. Việc ứng dụng các công nghệ này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa tuyến vận tải, quản lý kho thông minh, theo dõi hàng hóa theo thời gian thực và giảm chi phí vận hành. Đồng thời, xu hướng logistics xanh và giảm phát thải carbon đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong thương mại quốc tế khi nhiều thị trường áp dụng các tiêu chuẩn ESG và cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới.
Điểm đáng chú ý là Chiến lược đã chuyển đổi tư duy từ “ứng dụng công nghệ” sang “chuyển đổi số toàn diện”. Theo đó, đến năm 2035, khoảng 80% doanh nghiệp logistics được định hướng ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số và đến năm 2050 đạt 100%; đồng thời, phát triển mạnh logistics xanh, logistics thông minh và các nền tảng logistics số. Đây là cơ hội để doanh nghiệp logistics Việt Nam rút ngắn khoảng cách công nghệ với các doanh nghiệp quốc tế; đồng thời, nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm chi phí logistics và cải thiện năng lực cạnh tranh.
3.3. Hoàn thiện hạ tầng và thể chế tạo nền tảng cho phát triển logistics hiện đại
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của logistics Việt Nam trong nhiều năm qua là kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ và khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải còn hạn chế. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, việc Nhà nước ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng chiến lược, như: hệ thống đường cao tốc Bắc – Nam, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng biển cửa ngõ quốc tế, mạng lưới đường sắt và trung tâm logistics đã tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao hiệu quả kết nối và giảm chi phí logistics.
Song song với đầu tư hạ tầng, việc ban hành Nghị quyết số 163/NQ-CP và Quyết định số 2229/QĐ-TTg cho thấy, Chính phủ đang từng bước hoàn thiện thể chế phát triển logistics theo hướng đồng bộ, hiện đại và phù hợp với thông lệ quốc tế. Hệ thống 9 nhóm giải pháp với khoảng 69 nhiệm vụ không chỉ tập trung vào phát triển hạ tầng mà còn hướng tới cải cách thể chế, phát triển thị trường, chuyển đổi số và nâng cao năng lực doanh nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho việc triển khai Chiến lược trong dài hạn. Theo đó, đến năm 2035, ngành logistics được kỳ vọng đóng góp 5 – 7% GDP, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 12 – 15%/năm, giảm chi phí logistics xuống còn 12 – 15% GDP, nâng tỷ lệ thuê ngoài dịch vụ logistics lên 70 – 80% và đưa Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia dẫn đầu về Chỉ số LPI. Đến năm 2050, các mục tiêu này tiếp tục được nâng lên: logistics đóng góp 7 – 9% GDP, chi phí logistics giảm còn 10 – 12% GDP, thứ hạng LPI thuộc nhóm 30 quốc gia dẫn đầu và 100% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số (Thủ tướng Chính phủ, 2025). Mối liên hệ giữa các động lực phát triển và mục tiêu của Chiến lược được tổng hợp tại Bảng 2.
Bảng 2. Mối liên hệ giữa các động lực phát triển và mục tiêu của Chiến lược
| Động lực | Cơ hội đối với Việt Nam | Mục tiêu đến năm 2035 | Tầm nhìn đến năm 2050 | Minh chứng hiện trạng |
| Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu | Thu hút đầu tư sản xuất; gia tăng hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh; cơ hội trở thành trung tâm trung chuyển khu vực | Ít nhất 5 trung tâm dịch vụ logistics hiện đại ngang tầm quốc tế; tăng trưởng ngành 12 – 15%/năm | Ít nhất 10 trung tâm dịch vụ logistics hiện đại; tăng trưởng 10 – 12%/năm | Vị trí trên các tuyến hàng hải quốc tế (UNCTAD, 2024); bờ biển dài hơn 3.260 km |
| Chuyển đổi số và logistics xanh | Nâng năng suất, giảm chi phí; đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu; hình thành hệ sinh thái logistics số | 80% doanh nghiệp logistics ứng dụng giải pháp chuyển đổi số | 100% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số; góp phần đưa phát thải ròng về “0” | Chỉ số LPI năm 2023 đạt 3,3 điểm, xếp thứ 43/139 (World Bank, 2023) |
| Đầu tư hạ tầng và kết nối đa phương thức | Giảm thời gian, chi phí vận chuyển; phát triển các hành lang Bắc – Nam, Đông – Tây | Chi phí logistics giảm còn 12 – 15% GDP | Chi phí logistics giảm còn 10 – 12% GDP | Chi phí logistics khoảng 16 – 17% GDP (Bộ Công Thương, 2024) |
| Hoàn thiện thể chế và thị trường dịch vụ logistics | Giảm chi phí tuân thủ; thúc đẩy thuê ngoài dịch vụ; phát triển doanh nghiệp dịch vụ logistics | Giá trị tăng thêm 5 – 7% GDP; tỷ lệ thuê ngoài 70 – 80%; Chỉ số LPI thuộc nhóm 40 quốc gia dẫn đầu | Giá trị tăng thêm 7 – 9% GDP; tỷ lệ thuê ngoài 80 – 90%; Chỉ số LPI thuộc nhóm 30 quốc gia dẫn đầu | Nghị quyết số 163/NQ-CP (Chính phủ, 2022); Quyết định số 2229/QĐ-TTg với 9 nhóm giải pháp, 69 nhiệm vụ |
4. Những thách thức trong triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam
Bên cạnh những động lực thuận lợi, việc triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050 vẫn đối mặt với nhiều rào cản mang tính cấu trúc. Các thách thức này không chỉ làm gia tăng chi phí logistics mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đạt được các mục tiêu về nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện Chỉ số LPI và xây dựng Việt Nam trở thành trung tâm logistics của khu vực.
Một là, hạ tầng logistics chưa theo kịp yêu cầu phát triển chuỗi cung ứng hiện đại.
Mặc dù hạ tầng giao thông đã được đầu tư mạnh trong những năm gần đây, nhưng kết nối giữa các phương thức vận tải vẫn là điểm nghẽn của hệ thống logistics Việt Nam. Vận tải đường bộ vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi đường sắt và đường thủy nội địa chưa phát huy được lợi thế về chi phí và khả năng vận chuyển khối lượng lớn vốn là ưu thế của các phương thức này (Rodrigue, 2024). Bên cạnh đó, kết nối giữa cảng biển, cảng hàng không, khu công nghiệp và trung tâm logistics còn thiếu đồng bộ, làm gia tăng chi phí trung chuyển và kéo dài thời gian giao hàng.
Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2024 (Bộ Công Thương, 2024), chi phí logistics của Việt Nam vẫn ở mức khoảng 16 – 17% GDP, cao hơn đáng kể so với mức 10 – 12% GDP của nhiều nền kinh tế phát triển. Khoảng cách này cho thấy, mục tiêu giảm chi phí xuống 12 – 15% GDP vào năm 2035 theo Quyết định số 2229/QĐ-TTg sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng hoàn thiện hạ tầng và thúc đẩy vận tải đa phương thức.
Hai là, chuyển đổi số và logistics xanh còn bị giới hạn bởi năng lực doanh nghiệp.
Quyết định số 2229/QĐ-TTg xác định chuyển đổi số và logistics xanh là hai trụ cột phát triển của ngành logistics. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp logistics Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, nguồn lực tài chính hạn chế, mức độ ứng dụng công nghệ chưa cao và thiếu nhân lực có kỹ năng số. Trong khi đó, yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn ESG, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải đang ngày càng trở thành điều kiện tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Điều này đặt doanh nghiệp trước “áp lực chuyển đổi kép”: vừa đầu tư công nghệ số, vừa đầu tư cho logistics xanh. Nếu thiếu cơ chế hỗ trợ về vốn, công nghệ và đào tạo, mục tiêu 80% doanh nghiệp logistics chuyển đổi số vào năm 2035 sẽ khó đạt được.
Ba là, thể chế và cơ chế điều phối liên ngành cần tiếp tục hoàn thiện.
Logistics là lĩnh vực liên ngành, liên quan đến giao thông, thương mại, hải quan, quy hoạch, đầu tư và chuyển đổi số. Mặc dù Chiến lược đã xây dựng 9 nhóm giải pháp với khoảng 69 nhiệm vụ, nhưng hiệu quả thực thi phụ thuộc lớn vào cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương. Trên thực tế, tình trạng chồng chéo trong quy hoạch, phân tán nguồn lực và thiếu chia sẻ dữ liệu vẫn là những rào cản làm giảm hiệu quả triển khai.
Trong bối cảnh Chiến lược đặt mục tiêu phát triển các trung tâm logistics và hành lang logistics liên vùng, yêu cầu về một cơ chế điều phối thống nhất càng trở nên cấp thiết.
Bốn là, nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu phát triển logistics thế hệ mới.
Sự phát triển của logistics thông minh đang làm thay đổi yêu cầu đối với nguồn nhân lực, từ kỹ năng vận hành sang năng lực quản trị chuỗi cung ứng, phân tích dữ liệu và ứng dụng công nghệ số. Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương (2024), nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là một trong những điểm nghẽn của ngành, trong khi doanh nghiệp logistics trong nước chủ yếu hoạt động ở các dịch vụ truyền thống và có quy mô nhỏ.
Điều này khiến khả năng tham gia vào các phân khúc có giá trị gia tăng cao như 3PL, 4PL, logistics số và logistics xanh còn hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
5. Hàm ý chính sách
Kết quả phân tích cho thấy, việc hiện thực hóa Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ phụ thuộc vào việc thực hiện đầy đủ các nhóm giải pháp trong Quyết định số 2229/QĐ-TTg mà còn đòi hỏi sự ưu tiên nguồn lực và cơ chế triển khai phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý chính sách sau.
Thứ nhất, ưu tiên hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ và tăng cường cơ chế điều phối liên ngành. Thay vì tiếp cận logistics theo từng lĩnh vực riêng lẻ, cần xây dựng cơ chế điều phối thống nhất giữa các bộ, ngành và địa phương trong quy hoạch, đầu tư và quản lý logistics. Đồng thời, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, chuẩn hóa quy trình chia sẻ dữ liệu và phát triển cơ sở dữ liệu logistics quốc gia nhằm giảm chi phí giao dịch, nâng cao tính minh bạch và tăng hiệu quả kết nối trong chuỗi cung ứng.
Thứ hai, tập trung đầu tư có trọng điểm vào hạ tầng logistics và chuyển đổi số. Nguồn lực đầu tư cần được ưu tiên cho các dự án có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn như trung tâm logistics quốc gia, hành lang logistics liên vùng, kết nối đa phương thức và nền tảng logistics số. Song song với đầu tư hạ tầng vật chất, cần thúc đẩy phát triển hạ tầng số, khuyến khích ứng dụng AI, IoT, dữ liệu lớn và blockchain nhằm nâng cao hiệu quả quản trị chuỗi cung ứng và từng bước giảm chi phí logistics theo mục tiêu của Chiến lược.
Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp logistics nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển đổi xanh. Chính sách cần hướng tới hình thành các doanh nghiệp logistics có quy mô lớn, năng lực công nghệ cao và khả năng cung cấp dịch vụ logistics tích hợp. Đồng thời, xây dựng các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ số, phương tiện thân thiện với môi trường và mô hình logistics xanh; khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn ESG nhằm nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường quốc tế.
Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với đổi mới sáng tạo. Cần tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong xây dựng chương trình đào tạo logistics theo hướng tích hợp kiến thức về quản trị chuỗi cung ứng, công nghệ số, AI và logistics xanh. Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, tạo nền tảng cho phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của ngành logistics thế hệ mới.
Các hàm ý chính sách trên có mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau, trong đó thể chế đóng vai trò kiến tạo, hạ tầng và chuyển đổi số là nền tảng, doanh nghiệp là chủ thể thực hiện, còn nguồn nhân lực là yếu tố bảo đảm tính bền vững. Việc triển khai đồng bộ các ưu tiên này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Chiến lược và từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm logistics có năng lực cạnh tranh trong khu vực vào năm 2050.
6. Kết luận
Quyết định số 2229/QĐ-TTg đã xác lập một khung chiến lược tương đối đầy đủ, với hệ thống mục tiêu định lượng rõ ràng và 9 nhóm giải pháp bao quát các yếu tố quyết định sự phát triển của ngành logistics. Tuy nhiên, khoảng cách giữa hiện trạng và mục tiêu, nhất là về chi phí logistics, mức độ chuyển đổi số của doanh nghiệp và kết nối đa phương thức, cho thấy hiệu quả của Chiến lược sẽ phụ thuộc vào năng lực thực thi nhiều hơn vào bản thân văn bản. Bài viết còn hạn chế do chủ yếu dựa trên phân tích văn bản và số liệu thứ cấp. Các nghiên cứu tiếp theo có thể khảo sát doanh nghiệp logistics để đo lường mức độ sẵn sàng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hoặc xây dựng bộ chỉ số theo dõi tiến độ thực hiện Chiến lược ở cấp địa phương.
Tài liệu tham khảo:
Bộ Công Thương (2024). Báo cáo Logistics Việt Nam 2024: Khu thương mại tự do. Nxb Công Thương.
Chính phủ (2022). Nghị quyết số 163/NQ-CP ngày 28/12/2022 về đẩy mạnh triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics Việt Nam.
Christopher, M. (2016). Logistics & supply chain management (5th ed.). Pearson.
Mentzer, J. T. (Ed.). (2001). Supply chain management. Sage Publications.
Organisation for Economic Co-operation and Development (2025). OECD supply chain resilience review. OECD Publishing.
Rodrigue, J.-P. (2024). The geography of transport systems (6th ed.). Routledge.
Thủ tướng Chính phủ (2025). Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 09/10/2025 phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050.
United Nations Conference on Trade and Development. (2024). Review of maritime transport 2024. United Nations.
World Bank (2023). Connecting to compete 2023: Trade logistics in the global economy – The Logistics Performance Index and its indicators. World Bank.
World Bank (2025). Logistics Performance Index (LPI). World Bank.
World Trade Organization (2023). Global value chain development report 2023: Resilient and sustainable GVCs in turbulent times. WTO.



