ThS. Đặng Thị Phượng
Trường Cao đẳng Sư phạm Kiên Giang
(Quanlynhanuoc.vn) – Trên cơ sở tiếp cận lý luận về nguồn nhân lực du lịch, bài viết đánh giá thực trạng nguồn nhân lực du lịch của tỉnh An Giang, làm rõ những ưu điểm nổi bật cũng như các hạn chế, tồn tại về chất lượng, cơ cấu, trình độ ngoại ngữ và kỹ năng nghề nghiệp. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của nguồn nhân lực thông qua nâng cao chất lượng đào tạo, hoàn thiện cơ cấu nhân lực, tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp du lịch, góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách phát triển du lịch bền vững tỉnh An Giang trong thời gian tới.
Từ khóa: Nguồn nhân lực; hoàn thiện cơ cấu nhân lực; hoạch định chính sách; phát triển du lịch; tỉnh An Giang.
1. Đặt vấn đề
Nguồn nhân lực du lịch được hiểu là toàn bộ lực lượng lao động trực tiếp và gián tiếp tham gia vào các hoạt động du lịch, bao gồm cán bộ quản lý nhà nước về du lịch, đội ngũ quản lý doanh nghiệp, người lao động trong các cơ sở kinh doanh du lịch (lữ hành, lưu trú, vận chuyển, nhà hàng, khu – điểm du lịch), hướng dẫn viên, nhân viên phục vụ và cộng đồng dân cư địa phương tham gia cung ứng sản phẩm, dịch vụ du lịch. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ, du lịch ngày càng khẳng định vai trò là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành và liên vùng cao, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và quảng bá hình ảnh địa phương.
Nhận thức rõ vai trò của nguồn nhân lực trong phát triển du lịch, những năm qua, tỉnh An Giang đã nỗ lực không ngừng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, hoàn thiện cơ cấu nhân lực, tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp du lịch nhằm phát huy tối đa thế mạnh của địa phương.
2. Thực trạng nguồn nhân lực du lịch tỉnh An Giang hiện nay
An Giang là địa phương có nhiều lợi thế về tài nguyên du lịch tự nhiên, văn hóa, tâm linh và vị trí chiến lược trong vùng đồng bằng sông Cửu Long. Du lịch được xác định là một trong những ngành kinh tế quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh. Năm 2025, “An Giang ước đón 24.135.521 lượt khách (tăng 27,3% so với cùng kỳ, vượt 14,7% kế hoạch năm), trong đó khách quốc tế ước đón 1.910.355 lượt (tăng 90,3% so với cùng kỳ, vượt 55,7% kế hoạch năm), tổng thu đạt khoảng 67.944 tỷ đồng (tăng 92% so với cùng kỳ, vượt 72,9% kế hoạch năm)”1.
Nguồn nhân lực được Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân xem là yếu tố quyết định, giữ vai trò trung tâm trong việc khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và xây dựng hình ảnh điểm đến. Chính vì vậy, những năm qua, nguồn nhân lực du lịch của tỉnh luôn được chăm lo, bồi dưỡng, phát triển.
Một là, về chủ trương phát triển nguồn nhân lực du lịch.
Phát triển nguồn nhân lực du lịch tỉnh An Giang là nhiệm vụ quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch tâm linh, sinh thái và văn hóa đặc thù của địa phương. Tỉnh chủ trương: “tập trung đào tạo đội ngũ quản lý nhà nước, giáo viên đào tạo du lịch, lao động của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch và cộng đồng dân cư sinh sống trong và ngoài các khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh bảo đảm về số lượng và chất lượng”2.
Hai là, về số lượng, chất lượng nguồn nhân lực du lịch.
Nguồn nhân lực du lịch tỉnh An Giang có cơ cấu lao động tương đối trẻ, có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường du lịch. Lực lượng lao động trẻ dễ tiếp cận với công nghệ thông tin, mạng xã hội và các nền tảng số, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quảng bá, xúc tiến du lịch và cải thiện chất lượng dịch vụ. Nhiều lao động trẻ trong ngành đã chủ động học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và ngoại ngữ để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách trong nước và quốc tế.
Trước khi sáp nhập, tỉnh Kiên Giang có 6.400 lao động trực tiếp trong lĩnh vực du lịch, riêng năm 2024, tỉnh Kiên Giang cấp được “100 thẻ hướng dẫn viên du lịch, nâng tổng số thẻ hướng dẫn viên du lịch đang hoạt động là 334 thẻ (có 61 thẻ hướng dẫn viên du lịch quốc tế)”3. Hiện nay, tính đến tháng 12/2025, tại tỉnh An Giang mới, “tổng số thẻ hướng dẫn viên du lịch được cấp đang hoạt động là 609 thẻ (trong đó có 421 thẻ nội địa, 152 thẻ quốc tế, 36 thẻ tại điểm)”4.
Nguồn nhân lực du lịch tỉnh An Giang hiện nay có nhiều ưu điểm quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành Du lịch địa phương trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng sâu rộng. Lực lượng lao động du lịch của tỉnh có sự gắn bó chặt chẽ với tài nguyên và bản sắc văn hóa địa phương. An Giang là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa đa dạng với sự giao thoa của nhiều cộng đồng dân tộc, tôn giáo và tín ngưỡng. Chính sự am hiểu sâu sắc về văn hóa bản địa, phong tục tập quán, lễ hội truyền thống đã tạo cho nguồn nhân lực du lịch của tỉnh lợi thế lớn trong việc giới thiệu, thuyết minh và tổ chức các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh đặc trưng, góp phần nâng cao trải nghiệm và sự hài lòng của du khách.
Cùng với đó, nguồn nhân lực du lịch An Giang có ưu điểm về tinh thần hiếu khách, thái độ phục vụ thân thiện và trách nhiệm. Phần lớn người lao động trong lĩnh vực du lịch xuất thân từ cộng đồng địa phương, có truyền thống cởi mở, chân thành và sẵn sàng hỗ trợ du khách. Đây là yếu tố mềm nhưng có ý nghĩa rất lớn trong ngành Du lịch dịch vụ, giúp tạo dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, an toàn và hấp dẫn. Tinh thần hiếu khách của người lao động không chỉ góp phần giữ chân du khách mà còn lan tỏa hình ảnh tích cực của du lịch An Giang trên các kênh truyền thông và mạng xã hội.
Ba là, về việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch.
Công tác đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch tại An Giang từng bước được quan tâm và cải thiện. Tỉnh đã chú trọng phối hợp với các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp du lịch trong và ngoài địa phương nhằm nâng cao kỹ năng nghề, kiến thức chuyên môn và ý thức phục vụ cho người lao động. Điều này giúp nguồn nhân lực du lịch của tỉnh từng bước được chuẩn hóa, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.
Trong năm 2025, Sở Du lịch An Giang “đã tổ chức 22 lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên môn có liên quan đến hoạt động du lịch, ngoại vụ, có khoảng 1.500 học viên tham dự5. Công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch cho khu vực công và khu vực tư luôn được chú trọng với nhiều chuyên đề, kỹ năng, như: công tác quản lý du lịch, kỹ năng xây dựng kế hoạch, chương trình, quy hoạch phát triển ngành; nâng cao khả năng nghiên cứu đề xuất các chính sách phát triển du lịch, xây dựng thương hiệu du lịch của An Giang nói chung và của từng địa phương nói riêng.
Đồng thời, Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch đã phối hợp với các trường đào tạo có uy tín tại TP. Hồ Chí minh, thành phố Cần Thơ tổ chức các lớp tập huấn với nhiều chuyên đề mới, thiết thực, như: tập huấn kỹ năng báo cáo, thuyết trình trước đám đông; định vị sản phẩm trong khai thác và phát triển du lịch tại địa phương; ứng dụng công nghệ 4.0 trong truyền thông quảng bá du lịch điểm đến; kỹ năng giới thiệu và hướng dẫn du lịch; công tác quản lý du lịch; kiến thức và kỹ năng khai thác, bảo tồn du lịch tại địa phương6… Qua đó, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực tham mưu chính sách, xây dựng thương hiệu du lịch của An Giang và các địa phương trong tỉnh.
Bên cạnh những ưu điểm đạt được, nguồn nhân lực du lịch tỉnh An Giang hiện nay vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả và tính bền vững của quá trình phát triển du lịch địa phương. Cụ thể như:
(1) Chất lượng nguồn nhân lực du lịch chưa đồng đều, đặc biệt là ở khu vực cơ sở và tại các điểm du lịch cộng đồng. Một bộ phận người lao động còn thiếu kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và tác phong phục vụ chuyên nghiệp, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu ngày càng cao của du khách trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt.
(2) Trình độ ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp quốc tế còn hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng trải nghiệm và khả năng mở rộng thị trường du lịch quốc tế của tỉnh. Đây là một trong những rào cản lớn trong quá trình hội nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch An Giang.
(3) Cơ cấu nguồn nhân lực du lịch chưa thật sự hợp lý, thiếu đội ngũ lao động chất lượng cao trong các lĩnh vực quản lý, marketing du lịch, phát triển sản phẩm và ứng dụng công nghệ số. Điều này làm hạn chế khả năng đổi mới, sáng tạo và phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, có giá trị gia tăng cao.
(4) Công tác đào tạo và bồi dưỡng vẫn còn những bất cập, chưa gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xu hướng phát triển du lịch hiện đại. Việc liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp du lịch chưa thật sự hiệu quả, dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động có kỹ năng phù hợp.
3. Giải pháp phát huy vai trò của nguồn nhân lực trong phát triển du lịch An Giang
Việc phát huy vai trò của nguồn nhân lực được xem là giải pháp then chốt nhằm thúc đẩy phát triển du lịch tỉnh An Giang theo hướng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh. Do vậy, cần tập trung vào các giải pháp sau:
Thứ nhất, tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch một cách đồng bộ, đặc biệt đối với lực lượng lao động tại khu vực cơ sở và các điểm du lịch cộng đồng. Tỉnh cần xây dựng các chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thực hành, gắn với đặc thù của từng loại hình du lịch, chú trọng nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, tác phong phục vụ và ý thức trách nhiệm của người lao động. Đồng thời, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương trong hoạt động du lịch thông qua các lớp đào tạo ngắn hạn, giúp người dân vừa nâng cao thu nhập, vừa góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương.
Thứ hai, nâng cao trình độ ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp quốc tế cho nguồn nhân lực du lịch là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hội nhập. Tỉnh cần có chính sách hỗ trợ đào tạo ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh và một số ngôn ngữ phổ biến của thị trường khách quốc tế tiềm năng. Việc tổ chức các lớp bồi dưỡng ngoại ngữ chuyên ngành du lịch, kỹ năng giao tiếp liên văn hóa cho hướng dẫn viên, nhân viên phục vụ và cán bộ quản lý sẽ góp phần cải thiện chất lượng phục vụ khách quốc tế, mở rộng thị trường và nâng cao hình ảnh điểm đến An Giang. Bên cạnh đó, cần khuyến khích người lao động tự học, tự nâng cao trình độ thông qua các hình thức đào tạo trực tuyến và học tập suốt đời.
Thứ ba, từng bước hoàn thiện cơ cấu nguồn nhân lực du lịch theo hướng hợp lý và cân đối. Ngoài lực lượng lao động trực tiếp phục vụ, tỉnh cần chú trọng phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực quản lý du lịch, marketing, phát triển sản phẩm và ứng dụng công nghệ số. Việc thu hút và đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn sâu, tư duy chiến lược và khả năng sáng tạo sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đổi mới sản phẩm và xây dựng thương hiệu du lịch An Giang. Đồng thời, cần tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ, nhân lực trẻ có cơ hội tham gia nghiên cứu, hoạch định chiến lược và ứng dụng công nghệ trong quản lý, quảng bá du lịch.
Thứ tư, đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch theo hướng gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xu hướng phát triển du lịch hiện đại là giải pháp mang tính lâu dài. Tỉnh cần tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp du lịch trong việc xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực tập và tuyển dụng lao động. Thông qua đó, người học có điều kiện tiếp cận thực tiễn, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường lao động.
Thứ năm, hoàn thiện các chính sách đãi ngộ, tạo môi trường làm việc thuận lợi nhằm thu hút và giữ chân nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao. Việc cải thiện điều kiện làm việc, thu nhập và cơ hội thăng tiến sẽ góp phần nâng cao động lực làm việc, khuyến khích người lao động gắn bó lâu dài với ngành Du lịch.
4. Kết luận
Nguồn nhân lực giữ vai trò trung tâm và mang tính quyết định trong quá trình phát triển du lịch tỉnh An Giang, bởi đây là yếu tố trực tiếp tham gia vào khai thác tài nguyên, tổ chức hoạt động và cung ứng các sản phẩm, dịch vụ du lịch. Bên cạnh những ưu điểm, nguồn nhân lực du lịch An Giang vẫn còn tồn tại những hạn chế về chất lượng, cơ cấu, trình độ ngoại ngữ và kỹ năng nghề nghiệp. Việc nâng cao chất lượng đào tạo, hoàn thiện cơ cấu nhân lực, tăng cường liên kết giữa nhà nước – cơ sở đào tạo – doanh nghiệp và cải thiện chính sách đãi ngộ sẽ góp phần xây dựng đội ngũ nhân lực du lịch chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch An Giang theo hướng bền vững trong giai đoạn tới.
Chú thích:
1, 3, 4, 5. Sở Du lịch An Giang (2025). Báo cáo số 277/BC-SDL ngày 10/12/2025 về kết quả hoạt động du lịch, đối ngoại năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.
2. Ủy ban nhân dân tỉnh (2015). Quyết định số 3266/QĐ-UBND ngày 30/12/2015 về việc phê duyệt Đề án phát triển nguồn nhân lực du lịch tỉnh Kiên Giang giai đoạn 2015 – 2020, định hướng đến năm 2030.
6. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch https://baoangiang.com.vn/nang-cao-chat-luong-nguon-nhan-luc-du-lich-a418536.html.
Tài liệu tham khảo:
1. Lê Thị Lệ (2021). Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực du lịch Việt Nam thích ứng với tình hình mới. Tạp chí Khoa học Đại học Thủ Dầu Một, 6 (55): 79 – 91.
2. Nguyễn Văn Lưu (2013). Phát triển nguồn nhân lực du lịch – yếu tố quyết định phát triển du lịch bền vững. H. NXB Văn hóa – Thông tin.
3. Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 147/QĐ-TTg ngày 22/01/2020 phê duyệt Chiến lược Phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030.
4. Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang (2025). Kế hoạch số 215/KH-UBND ngày 19/12/2025 về việc xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh An Giang giai đoạn 2026 – 2030.
5. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nguồn nhân lực của các doanh nghiệp du lịch trong bối cảnh hội nhập. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/12/05/cac-yeu-to-anh-huong-den-su-phat-trien-nguon-nhan-luc-cua-cac-doanh-nghiep-du-lich-trong-boi-canh-hoi-nhap/
