(Quanlynhanuoc.vn) – Sáng ngày 30/3/2025, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Tọa đàm khoa học quốc tế với chủ đề: “Quản trị hợp tác và giá trị tham khảo đối với đổi mới công vụ ở Việt Nam hiện nay”. PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện chủ trì Tọa đàm.
Đại biểu, khách mời dự Tọa đàm, có: GS. Stephen Greenwood, chuyên gia về quản trị hợp tác và xây dựng đồng thuận chính sách trong giải quyết các vấn đề phức tạp, đa bên và quản trị quá trình thay đổi; nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Đồng thuận Chính sách Quốc gia, Đại học Portland State, Hoa Kỳ. Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công, có: PGS.TS. Lương Thanh Cường, Phó Giám đốc Học viện; TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện; lãnh đạo các khoa, ban, đơn vị cùng đông đảo viên chức, giảng viên Học viện tham dự Tọa đàm.
Phát biểu khai mạc Tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến khẳng định quản trị hợp tác đang trở thành một cách tiếp cận quan trọng trong bối cảnh các vấn đề công ngày càng phức tạp, liên ngành và vượt ra ngoài khả năng giải quyết của một chủ thể đơn lẻ. Những thay đổi này đòi hỏi phải có cái nhìn sâu sắc về nguyên lý và nội dung cốt lõi của quản trị hợp tác, những điều kiện để quản trị hợp tác đạt hiệu quả. Giám đốc Học viện bày tỏ hy vọng chia sẻ của GS. Stephen Greenwood trong Tọa đàm sẽ góp phần làm sáng tỏ chủ đề tọa đàm, đồng thời đưa ra giá trị tham khảo đối với đổi mới công vụ ở Việt Nam hiện nay.
Theo GS. Stephen Greenwood, quản trị hợp tác (collaborative governance) được hiểu là quá trình các chủ thể thuộc khu vực công, khu vực tư và các tổ chức xã hội cùng làm việc với nhau theo một phương thức có cấu trúc nhằm đạt được các mục tiêu công. Trong bối cảnh hiện nay, khi các vấn đề công ngày càng phức tạp, mang tính liên ngành, quản trị hợp tác nổi lên như một cách tiếp cận tất yếu. Thay vì dựa hoàn toàn vào mô hình quản lý truyền thống mang tính thứ bậc, cách tiếp cận này nhấn mạnh sự phối hợp, chia sẻ trách nhiệm và huy động nguồn lực từ nhiều phía. Hợp tác không chỉ diễn ra giữa các cơ quan nhà nước ở các cấp khác nhau mà còn mở rộng sang khu vực doanh nghiệp và các tổ chức phi chính phủ, qua đó, tạo ra một mạng lưới hành động đa chiều nhằm xử lý các vấn đề công một cách toàn diện hơn.
Quản trị hợp tác có thể được triển khai dưới hai hình thức. Một là, hợp tác nhằm tìm kiếm sự đồng thuận, thường được sử dụng trong bối cảnh tồn tại xung đột lợi ích giữa các bên liên quan, đặc biệt trong quá trình xây dựng chính sách. Mục tiêu của hình thức này là tạo ra không gian đối thoại để các bên cùng thảo luận, thương lượng và đi đến những giải pháp hài hòa lợi ích. Hai là, hợp tác trong hành động tập thể, đồng nghĩa sự phối hợp nguồn lực, chuyên môn và hoạt động của nhiều bên để triển khai các chương trình, dự án hoặc cung cấp dịch vụ công. Cả hai hình thức đều góp phần nâng cao chất lượng quản trị, giúp các quyết định chính sách không chỉ được chấp nhận rộng rãi hơn mà còn có khả năng thực thi tốt hơn và mang tính bền vững cao hơn.
Để minh hoạ cho quản trị hợp tác, GS. Stephen Greenwood đưa ra ví dụ điển hình là cách thức giải quyết xói mòn ven biển tại khu vực cửa sông Columbia (Mỹ). Đã xuất hiện xung đột giữa cơ quan quản lý nhà nước và các nhóm ngư dân đánh bắt cua về phương án xử lý trầm tích nạo vét tại đây. Thông qua sự điều phối trung lập, tổ chức các hội thảo khoa học – chính sách và thiết lập các cam kết chung, các bên đã đạt được sự đồng thuận về giải pháp, qua đó, vừa bảo vệ môi trường, vừa bảo đảm lợi ích kinh tế. Trường hợp này cho thấy sự khác biệt căn bản giữa quản trị hợp tác và các hình thức tham vấn truyền thống, đó là các bên không chỉ đóng góp ý kiến mà cùng nhau xây dựng và chịu trách nhiệm đối với giải pháp.
GS. Stephen Greenwood khẳng định, quản trị hợp tác không thay thế vai trò của Nhà nước mà ngược lại, làm nổi bật vai trò của Nhà nước với tư cách là chủ thể điều phối và dẫn dắt. Để quản trị hợp tác đạt hiệu quả, yếu tố then chốt là sự tồn tại của “người triệu tập” – chủ thể có khả năng mời gọi các bên liên quan tham gia vào quá trình hợp tác, đồng thời, tạo dựng niềm tin vào tính công bằng và hiệu quả của quy trình. Người triệu tập không chỉ xác định đúng các bên cần tham gia, bao gồm cả những bên có thể hỗ trợ, bị ảnh hưởng hoặc thậm chí có khả năng cản trở, mà còn thiết lập khuôn khổ thảo luận, định hình mục tiêu chung và thúc đẩy tinh thần đồng trách nhiệm.
GS. Stephen Greenwood nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách quản trị và hoàn thiện bộ máy nhà nước, cách tiếp cận quản trị hợp tác có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những thách thức Việt Nam đang gặp phải trong quá trình đổi mới, như: nguy cơ chồng chéo chức năng, bỏ sót nhiệm vụ, hạn chế về năng lực của chính quyền địa phương và của cán bộ cấp cơ sở đòi hỏi phải có cơ chế phối hợp hiệu quả hơn giữa các chủ thể liên quan. Vì thế, nhu cầu tiến hành quản trị hợp tác trong chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay là rất cấp thiết, đòi hỏi các cơ quan và các cấp làm việc cùng nhau để tìm ra vấn đề và cách thức giải quyết vấn đề.
Trong phần trao đổi, các đại biểu tham gia Tọa đàm đặt câu hỏi cho GS. Stephen Greenwood để tìm hiểu thêm về các chủ đề: các công cụ cần sử dụng trong quá trình quản trị hợp tác; cách giải quyết hiệu quả các xung đột lợi ích; sự khác biệt giữa quản trị hợp tác ở khu vực công và khu vực tư; ảnh hưởng của nhân tố văn hoá, thể chế, trách nhiệm đội ngũ và đặc biệt là người đứng đầu trong thành công của quản trị hợp tác; sự cần thiết thể chế hoá thành quy định cụ thể để các công chức có sự phối hợp với nhau trong thực thi công vụ…
Phát biểu tổng kết tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến trân trọng cảm ơn chia sẻ của GS. Stephen Greenwood và những trao đổi sôi nổi của các đại biểu tham gia. Ông khẳng định quản trị hợp tác ngày càng giữ vai trò quan trọng và thực tiễn cho thấy, các mô hình hợp tác hiệu quả thường dựa trên sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các bên, bao gồm việc chia sẻ thông tin, nguồn lực, thẩm quyền và cam kết hành động. Giám đốc Học viện nhấn mạnh trong tiến trình cải cách toàn diện nền công vụ ở Việt Nam, việc tiếp cận và vận dụng hiệu quả mô hình quản trị hợp tác sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng quản trị, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Đinh Hương
