Improving the behavioral culture of military medical cadets at the Military Medical Academy today
TS. Nguyễn Huy Hùng – TS. Đỗ Văn Nghĩa
Học viện Quân y
(Quanlynhanuoc.vn) – Trên cơ sở làm rõ vai trò quan trọng của văn hóa ứng xử đối với việc hình thành nhân cách người thầy thuốc quân đội, bài viết đã đánh giá thực trạng văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y thời gian vừa qua. Từ đó, đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện trong thời gian tới. Những giải pháp nêu trong bài nhằm tạo chuyển biến toàn diện về nhận thức và hành vi, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, xây dựng đội ngũ thầy thuốc quân đội “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Từ khóa: Văn hóa ứng xử; học viên; y khoa quân sự; Học viện Quân y.
Abstract: Based on clarifying the crucial role of behavioral culture in shaping the personality of military medical personnel, this article assesses the current state of behavioral culture among military medical students at the Military Medical Academy. From this, it proposes several fundamental solutions to improve the behavioral culture of military medical students at the Academy. The solutions presented in this article aim to create a comprehensive transformation in awareness and behavior, contributing to improving the quality of training and building a team of military medical personnel who are both politically sound and professionally competent, meeting the requirements of the mission in the new situation.
Keywords: Etiquette; trainees; military medicine; Military Medical Academy.
1. Đặt vấn đề
Văn hóa ứng xử không chỉ phản ánh phẩm chất đạo đức, tác phong nghề nghiệp mà còn thể hiện bản lĩnh chính trị và hình ảnh người thầy thuốc quân đội. Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và nhân dân, học viên cần được rèn luyện chuẩn mực ứng xử nhân văn, kỷ luật. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn những biểu hiện hạn chế trong giao tiếp, thái độ phục vụ và ý thức tổ chức kỷ luật. Vì vậy, nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y có vai trò quan trọng góp phần hoàn thiện nhân cách người học, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, chính quy, mẫu mực trong giai đoạn hiện nay. Nghị quyết số 72 NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, chỉ rõ: “… Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân”1.
2. Vai trò của việc nâng cao văn hoá ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y
Một là, nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y góp phần hoàn thiện nhân cách người thầy thuốc quân đội.
Trong môi trường đặc thù của Học viện Quân y, mỗi học viên không chỉ được đào tạo để trở thành thầy thuốc mà còn là một quân nhân cách mạng, mang trong mình bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng. Văn hóa ứng xử chính là biểu hiện cụ thể của hệ giá trị đó trong đời sống hằng ngày. Thông qua việc rèn luyện cách giao tiếp, thái độ phục vụ, ý thức tôn trọng con người và chấp hành kỷ luật, học viên dần hình thành phong cách sống chuẩn mực, nhân ái, trách nhiệm.
Văn hóa ứng xử còn là cầu nối giữa “y đức” và “kỷ luật”, giúp học viên biết cân bằng giữa sự mềm dẻo, tận tâm của người thầy thuốc với sự nghiêm túc, kỷ luật của người quân nhân. Nâng cao văn hóa ứng xử chính là nền tảng để xây dựng hình ảnh người thầy thuốc quân đội “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong mọi điều kiện. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Người thầy thuốc chẳng những có nhiệm vụ cứu chữa bệnh tật mà còn phải nâng đỡ tinh thần những người ốm yếu… Người ta có câu “Lương y kiêm từ mẫu”, nghĩa là “một người thầy thuốc đồng thời là một người mẹ hiền”2.
Hai là, nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y góp phần phục vụ người bệnh tốt hơn.
Văn hóa ứng xử có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám chữa bệnh và hiệu quả chăm sóc sức khỏe. Khi học viên có thái độ giao tiếp đúng mực, tôn trọng và lắng nghe người bệnh, họ không chỉ giúp bệnh nhân cảm thấy được quan tâm, chia sẻ mà còn góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị. Ngược lại, những biểu hiện thiếu chuẩn mực trong ứng xử có thể làm giảm sút niềm tin, ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý người bệnh và uy tín của cơ sở y tế. Do đó, nâng cao văn hóa ứng xử chính là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của bộ đội và nhân dân trong tình hình mới. Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “phải không ngừng nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm của mọi hoạt động… Mỗi thầy thuốc phải là điểm tựa của người bệnh trong những thời khắc khó khăn nhất, là ranh sinh – tử của cuộc đời một con người”3.
Ba là, nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y góp phần tăng cường kỷ luật, xây dựng môi trường giáo dục chính quy, mẫu mực.
Trong môi trường quân đội, kỷ luật là sức mạnh, là yếu tố quyết định đến chất lượng đào tạo và khả năng hoàn thành nhiệm vụ. Văn hóa ứng xử của học viên gắn liền với ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và thái độ chấp hành quy định của đơn vị. Khi văn hóa ứng xử được nâng cao, học viên sẽ có ý thức tự giác trong học tập, rèn luyện, tuân thủ nghiêm các quy chế, quy định của Học viện. Đồng thời, tạo nên môi trường giáo dục lành mạnh, đoàn kết, tôn trọng lẫn nhau giữa học viên với học viên, giữa học viên với giảng viên và cán bộ quản lý, góp phần giữ vững nền nếp chính quy, xây dựng Học viện trở thành cơ sở đào tạo mẫu mực; phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới.
Bốn là, nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Học viện.
Học viên của Học viện Quân y không chỉ là người học mà còn là “đại diện hình ảnh” của nhà trường và của Quân đội trong mắt Nhân dân. Mỗi hành vi, lời nói, cách ứng xử của học viên trong học tập, sinh hoạt và đặc biệt trong quá trình thực hành lâm sàng đều có tác động trực tiếp đến nhận thức, đánh giá của xã hội. Vì vậy, việc nâng cao văn hóa ứng xử không chỉ mang ý nghĩa cá nhân mà còn có ý nghĩa tập thể và xã hội sâu sắc. Khi học viên có phong cách ứng xử chuẩn mực, tận tụy, nhân văn, họ sẽ góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của người thầy thuốc quân y, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với ngành y tế và Quân đội. Ngược lại, những hành vi thiếu chuẩn mực có thể làm ảnh hưởng đến uy tín chung, gây ra những tác động tiêu cực khó khắc phục. Do đó, nâng cao văn hóa ứng xử chính là một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng thương hiệu, uy tín của Học viện Quân y, đồng thời khẳng định vị thế, hình ảnh cao đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam trong lòng Nhân dân.
3. Thực trạng văn hoá ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Quân y, các cơ quan, ban, ngành, cán bộ quản lý, giảng viên công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức nghề nghiệp cho học viên được quan tâm chú trọng. Nhờ đó, tuyệt đại đa số học viên đã nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa của văn hóa ứng xử trong quá trình học tập, rèn luyện và thực hành nghề nghiệp. Học viên chủ động tự rèn luyện, điều chỉnh hành vi, thái độ trong giao tiếp, ứng xử hằng ngày. Nhiều học viên đã có ý thức giữ gìn hình ảnh, tác phong chuẩn mực, thể hiện tinh thần trách nhiệm, thái độ nghiêm túc trong học tập và phục vụ người bệnh.
Trong quá trình học tập, rèn luyện, học viên có thái độ, hành vi ứng xử đúng mực, phù hợp với môi trường quân đội; luôn giữ tác phong nghiêm túc của người quân nhân, kính trọng giảng viên, cán bộ quản lý và tinh thần đoàn kết với đồng đội. Trong giao tiếp với người bệnh, nhiều học viên đã thể hiện được sự tận tình, chu đáo, biết lắng nghe, chia sẻ và tôn trọng người bệnh, góp phần tạo dựng niềm tin và hình ảnh tốt đẹp của người thầy thuốc quân y. Bên cạnh đó, học viên cũng từng bước hình thành kỹ năng giao tiếp nghề nghiệp, biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp với từng tình huống cụ thể.
Công tác giáo dục, rèn luyện văn hóa ứng xử được cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong Học viện triển khai đồng bộ, hiệu quả. Học viện đã chú trọng lồng ghép nội dung giáo dục văn hóa ứng xử vào các chương trình đào tạo, đặc biệt là trong các môn học về đạo đức y học, kỹ năng giao tiếp và thực hành lâm sàng. Đồng thời, các hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống cũng được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức và định hướng hành vi cho học viên. Đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và bác sĩ hướng dẫn phát huy vai trò nêu gương trong lời nói và hành động. Thông qua việc “nói đi đôi với làm”, cán bộ quản lý, giảng viên, bác sĩ đã trở thành tấm gương trực quan giúp học viên học tập và noi theo. Sự kết hợp giữa giáo dục lý luận và thực tiễn đã tạo điều kiện thuận lợi để học viên rèn luyện, củng cố văn hóa ứng xử một cách bền vững.
Học viện luôn chú trọng đến việc xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại trong xây dựng văn hóa ứng xử cho học viên. Việc duy trì nghiêm các chế độ nề nếp trong ngày, trong tuần, xây dựng các thiết chế văn hóa đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành văn hóa ứng xử cho mọi hành vi của học viên. Trong môi trường đó, mỗi học viên đều phải tuân thủ các quy định về lễ tiết, tác phong, cách giao tiếp và ứng xử, qua đó giúp học viên từng bước hình thành thói quen ứng xử chuẩn mực. Cùng với đó, môi trường học tập, sinh hoạt lành mạnh, đoàn kết cũng góp phần quan trọng thúc đẩy việc lan tỏa những giá trị tích cực trong văn hóa ứng xử. Học viên có điều kiện học hỏi lẫn nhau, cùng nhau tiến bộ, tạo nên một tập thể vững mạnh về cả chuyên môn và đạo đức.
Trong quá trình thực hành lâm sàng, học viên không chỉ được rèn luyện kỹ năng chuyên môn mà còn được hướng dẫn cụ thể về thái độ, cách giao tiếp với bệnh nhân và người nhà bệnh nhân. Sự gắn kết này giúp học viên nhận thức rõ rằng năng lực chuyên môn và văn hóa ứng xử là hai yếu tố không thể tách rời trong nghề y. Nhờ đó, học viên có xu hướng chú trọng rèn luyện toàn diện, không chỉ giỏi về kiến thức mà còn chuẩn mực về đạo đức, tác phong. Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã đánh giá: “Ngành y tế là nơi hội tụ của trí tuệ và lòng nhân ái; là nơi khoa học gắn với lương tâm, trách nhiệm; là nơi mỗi tiến bộ chuyên môn đều gắn với giá trị con người. Người thầy thuốc không chỉ chữa lành những tổn thương về thể xác, mà còn xoa dịu những lo âu, nỗi đau về tinh thần; không chỉ kéo dài sự sống, mà còn nâng đỡ niềm tin của người bệnh, của nhân dân”4.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả được, văn hoá ứng xử của học viên y khoa quân sự của Học viện còn một số hạn chế: một số học viên nhận thức chưa đầy đủ sâu sắc về vai trò của văn hóa ứng xử, có lúc, có thời điểm còn sao nhãng đạo đức nghề nghiệp; kỹ năng giao tiếp với người bệnh còn hạn chế, thiếu sự tinh tế và linh hoạt; trong một số trường hợp vẫn xuất hiện biểu hiện thiếu chuẩn mực về lời nói, thái độ, nhất là khi chịu áp lực trong thực hành lâm sàng; ý thức chấp hành kỷ luật có lúc chưa nghiêm; việc tự rèn luyện chưa thường xuyên, thiếu tính bền vững; nội dung và phương pháp giáo dục còn thiên về lý thuyết, chưa gắn chặt với thực tiễn và chưa đủ hấp dẫn; sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục và công tác kiểm tra, đánh giá chưa nhịp nhàng, đồng bộ, hiệu quả. Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ rõ: “đâu đó vẫn có những thầy thuốc, người trong ngành y thiếu trung thực trong hành nghề, thậm chí đạo đức nghề nghiệp kém, thiếu trách nhiệm với người bệnh, phân biệt, đối xử trong khám, điều trị bệnh, thiếu trách nhiệm, thờ ơ trước nỗi đau của người bệnh, vụ lợi, đặt lợi ích vật chất lên trên trách nhiệm của thầy thuốc”5.
Nguyên nhân của hạn chế trên là do: (1) Nội dung, phương pháp giáo dục văn hóa ứng xử ở một số thời điểm còn nặng về lý thuyết, thiếu tính thực tiễn và chưa tạo được sức hấp dẫn; việc lồng ghép giữa đào tạo chuyên môn với rèn luyện kỹ năng ứng xử chưa thật sự chặt chẽ. (2) Một số học viên chưa nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của văn hóa ứng xử. (3) Ý thức tự tu dưỡng, tự điều chỉnh hành vi chưa cao, chưa thường xuyên.
4. Một số giải pháp
Trước yêu cầu, nhiệm vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới, hướng tới hai mục tiêu 100 năm trở thành nước phát triển, có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đặc biệt mục tiêu xây dựng, phát triển con người Việt Nam toàn diện về đức, trí, thể, mỹ trong thế giới năng động, nhưng cũng tiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn định. Thực tế đó đặt ra việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe của Nhân dân “từ sớm, từ xa” rất quan trọng; một trong những yếu tố góp phần tạo nên tâm lý thoải mái của người bệnh và người nhà bệnh nhân trong khám, chữa bệnh là văn hóa ứng xử của người thầy thuốc. Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Đất nước có trường tồn, phát triển, nhân dân ta có được khỏe mạnh, hạnh phúc, kéo dài tuổi thọ, sống khỏe là nhờ công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, sự sâu sát của ngành y tế”6.
Thứ nhất, tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp của học viên.
Cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ quản lý các cấp, giảng viên của Học viện cần đẩy mạnh công tác giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho học viên về vị trí, vai trò của văn hóa ứng xử trong nghề y. Cần làm cho học viên hiểu rõ mối quan hệ giữa “y đức” và “kỷ luật quân đội”, văn hóa ứng xử không chỉ là biểu hiện bên ngoài mà còn phản ánh bản chất đạo đức, nhân cách và trách nhiệm nghề nghiệp; giáo dục gắn với các chuẩn mực cụ thể như: thái độ tôn trọng, tận tụy với người bệnh; tinh thần trách nhiệm trong công việc; ý thức chấp hành nghiêm điều lệnh, điều lệ quân đội; tác phong chính quy, chuẩn mực trong giao tiếp, ứng xử. Đổi mới nội dung giáo dục theo hướng thiết thực, sát với thực tiễn hoạt động y khoa quân sự; đưa vào giảng dạy các tình huống cụ thể thường gặp trong quá trình học tập và thực hành lâm sàng như: giao tiếp với bệnh nhân khó tính, xử lý mâu thuẫn trong môi trường tập thể, ứng xử trong điều kiện áp lực cao… Thông qua đó, giúp học viên không chỉ “biết” mà còn “hiểu” và “làm được”, hình thành kỹ năng ứng xử linh hoạt, phù hợp với từng hoàn cảnh; gắn giáo dục văn hóa ứng xử với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Việc học tập cần được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, gắn với nhiệm vụ học tập, rèn luyện hằng ngày của học viên, tránh hình thức, khẩu hiệu. Qua đó, tạo sự chuyển biến từ nhận thức đến hành động, giúp học viên tự giác tu dưỡng, rèn luyện đạo đức và phong cách ứng xử.
Phát huy vai trò của các tổ chức trong Học viện như tổ chức Đảng, đoàn thanh niên, hội đồng quân nhân trong việc giáo dục, định hướng và kiểm tra việc thực hiện văn hóa ứng xử. Thông qua các hoạt động sinh hoạt chính trị, diễn đàn, tọa đàm, thi tìm hiểu về y đức, văn hóa ứng xử…, học viên có cơ hội trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao nhận thức và củng cố niềm tin vào các giá trị chuẩn mực. Nhà trường cần tạo điều kiện, định hướng để mỗi học viên xây dựng kế hoạch tự rèn luyện, tự đánh giá và hoàn thiện bản thân. Việc tự giáo dục giúp học viên phát huy tính chủ động, tích cực, biến quá trình rèn luyện văn hóa ứng xử thành nhu cầu tự thân, từ đó tạo sự bền vững trong việc hình thành phẩm chất, nhân cách. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục văn hóa ứng xử một cách thường xuyên, khách quan, gắn với tiêu chí cụ thể trong đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học viên. Kịp thời biểu dương, nhân rộng những điển hình tốt, đồng thời phê bình, uốn nắn những biểu hiện lệch chuẩn. Qua đó, tạo động lực thúc đẩy học viên không ngừng rèn luyện, nâng cao văn hóa ứng xử.
Thứ hai, đổi mới nội dung, phương pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử cho học viên.
Để nâng cao văn hóa ứng xử, cần tập trung đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử theo hướng thiết thực, gắn với thực tiễn nghề nghiệp. Với tinh thần đó, các chủ thể lãnh đạo, quản lý cần lồng ghép chặt chẽ nội dung đào tạo kỹ năng giao tiếp vào các môn học chuyên ngành và quá trình thực hành lâm sàng, giúp học viên vừa học chuyên môn, vừa rèn luyện cách ứng xử với người bệnh, đồng nghiệp và cấp trên. Nội dung đào tạo phải cụ thể, sát với các tình huống thường gặp như giao tiếp với bệnh nhân khó, xử lý mâu thuẫn, ứng xử trong môi trường áp lực cao. Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa phương pháp rèn luyện theo hướng phát huy tính chủ động của học viên, như tổ chức mô phỏng tình huống, đóng vai, thảo luận nhóm, xử lý tình huống thực tế. Các hình thức này giúp học viên được trải nghiệm, thực hành và tự điều chỉnh hành vi, từ đó hình thành kỹ năng ứng xử linh hoạt, phù hợp. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn, nhận xét trực tiếp từ giảng viên, bác sĩ hướng dẫn trong quá trình thực hành để kịp thời uốn nắn, hoàn thiện kỹ năng. Ngoài ra, cần ứng dụng công nghệ và các phương tiện hỗ trợ trong đào tạo kỹ năng giao tiếp, kết hợp giữa học trực tiếp và trực tuyến nhằm nâng cao hiệu quả rèn luyện. Việc đánh giá kỹ năng ứng xử cũng cần được thực hiện thường xuyên, gắn với tiêu chí cụ thể, bảo đảm khách quan, qua đó tạo động lực để học viên không ngừng hoàn thiện bản thân, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nghề y quân sự.
Thứ ba, phát huy vai trò nêu gương và tăng cường quản lý, kiểm tra, đánh giá trong việc nâng cao văn hóa ứng xử.
Phát huy vai trò nêu gương gắn với tăng cường quản lý, kiểm tra, đánh giá là giải pháp mang tính then chốt, bảo đảm cho việc nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự đi vào thực chất, có chiều sâu và đạt hiệu quả bền vững. Mỗi cán bộ, giảng viên cần thực sự mẫu mực trong lời nói, tác phong, cách giao tiếp với đồng nghiệp và người bệnh; thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, chuẩn mực y đức và kỷ luật quân đội trong mọi hoạt động. Việc “nói đi đôi với làm”, “lấy gương người tốt, việc tốt để giáo dục” sẽ tạo sức lan tỏa sâu rộng, góp phần hình thành thói quen ứng xử đúng đắn cho học viên một cách tự nhiên, bền vững. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý học viên trong toàn bộ quá trình học tập, rèn luyện và thực hành lâm sàng. Công tác quản lý phải bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, nhưng đồng thời linh hoạt, phù hợp với đặc thù đào tạo y khoa quân sự. Các quy định, tiêu chí về văn hóa ứng xử cần được cụ thể hóa rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện, gắn với từng môi trường hoạt động như giảng đường, bệnh viện thực hành.
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá việc thực hiện văn hóa ứng xử của học viên. Việc kiểm tra cần được tiến hành thường xuyên, có kế hoạch và đột xuất, kết hợp giữa tự kiểm tra của học viên và kiểm tra của các cấp quản lý. Nội dung đánh giá không chỉ dừng ở nhận xét chung mà còn cần dựa trên các tiêu chí cụ thể về thái độ, hành vi, kỹ năng giao tiếp, ý thức kỷ luật. Kết quả đánh giá phải được sử dụng như một căn cứ quan trọng trong xếp loại rèn luyện, thi đua, khen thưởng và xử lý vi phạm. Chú trọng công tác sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến trong xây dựng văn hóa ứng xử. Những tập thể, cá nhân tiêu biểu cần được biểu dương, khen thưởng kịp thời, tạo động lực thúc đẩy phong trào rèn luyện trong toàn học viện. Đồng thời, đối với những trường hợp vi phạm, cần có biện pháp nhắc nhở, uốn nắn hoặc xử lý phù hợp, bảo đảm tính giáo dục và răn đe. Phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng như Đoàn Thanh niên, Hội đồng Quân nhân trong việc giám sát, giáo dục và xây dựng môi trường văn hóa ứng xử lành mạnh. Thông qua các hoạt động phong trào, sinh hoạt tập thể, diễn đàn trao đổi, học viên có điều kiện tự đánh giá, góp ý lẫn nhau, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm và khả năng tự điều chỉnh hành vi của mình, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra.
Thứ tư, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, chính quy, kỷ luật.
Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, chính quy, kỷ luật không chỉ là điều kiện mà còn là giải pháp quan trọng, có tính lâu dài trong việc nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự. Khi môi trường được tổ chức tốt, các giá trị chuẩn mực sẽ được lan tỏa và thấm sâu vào nhận thức, hành vi của mỗi học viên, góp phần đào tạo đội ngũ thầy thuốc quân đội có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Tiếp tục củng cố nề nếp chính quy, tăng cường kỷ luật, bảo đảm mọi hoạt động học tập, sinh hoạt và công tác của học viên đều diễn ra trong khuôn khổ chặt chẽ. Các quy định về lễ tiết, tác phong, giao tiếp, ứng xử cần được cụ thể hóa, phổ biến rộng rãi và tổ chức thực hiện nghiêm túc. Kỷ luật phải được duy trì một cách tự giác, thường xuyên, không chỉ dựa vào kiểm tra, giám sát mà còn dựa trên ý thức trách nhiệm của mỗi học viên.
Chú trọng xây dựng môi trường văn hóa sư phạm tích cực, đoàn kết, tôn trọng lẫn nhau giữa các chủ thể trong Học viện. Mối quan hệ giữa học viên với giảng viên, cán bộ quản lý và giữa học viên với nhau phải dựa trên tinh thần dân chủ, kỷ cương, nhân văn. Phát huy tốt vai trò của các thiết chế và hoạt động văn hóa trong Học viện. Tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, diễn đàn, tọa đàm về đạo đức nghề nghiệp và văn hóa ứng xử giúp học viên nâng cao đời sống tinh thần, đồng thời, củng cố các giá trị nhân văn. Thông qua các hoạt động này, học viên có cơ hội giao lưu, học hỏi, hình thành kỹ năng giao tiếp, ứng xử phù hợp trong nhiều tình huống khác nhau.
Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, mạng xã hội có tác động lớn đến nhận thức và hành vi của người học. Vì vậy, cần hướng dẫn học viên sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, có trách nhiệm, phù hợp với chuẩn mực của người quân nhân và người thầy thuốc. Tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và đơn vị trong việc quản lý, giáo dục học viên. Sự gắn kết này sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, bảo đảm quá trình rèn luyện văn hóa ứng xử được thực hiện liên tục, đồng bộ. Gia đình đóng vai trò nền tảng, nhà trường giữ vai trò trung tâm, còn đơn vị thực hành là môi trường kiểm nghiệm và hoàn thiện các chuẩn mực ứng xử của học viên.
5. Kết luận
Nâng cao văn hóa ứng xử của học viên y khoa quân sự ở Học viện Quân y hiện nay là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình đào tạo đội ngũ thầy thuốc quân đội. Đây không chỉ là vấn đề về đạo đức, lối sống mà còn là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng học tập, rèn luyện và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và nhân dân. Do đó, việc nâng cao văn hóa ứng xử cần tiếp tục được quan tâm đúng mức, tiến hành thường xuyên, liên tục và gắn chặt với quá trình đào tạo toàn diện. Qua đó, góp phần xây dựng Học viện Quân y ngày càng chính quy, hiện đại, đào tạo ra đội ngũ thầy thuốc quân đội “vừa hồng, vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Chú thích:
1. Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
2. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 487.
3, 4. Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm nhân dịp thăm, chúc mừng Bệnh viện Hữu Nghị. https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-to-lam-tai-benh-vien-huu-nghi-10226022716513525.htm
5, 6. Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Bộ Y tế nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam. https://suckhoedoisong.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-to-lam-tai-buoi-lam-viec-voi-bo-y-te-nhan-ngay-thay-thuoc-viet-nam-169250224140846585.htm
