Nâng cao hiệu quả đối ngoại quốc phòng trong ứng phó an ninh phi truyền thống

Enhancing the effectiveness of defense diplomacy in responding to non-traditional security challenges

Nguyễn Duy Uyên
Học viện Báo chí và Tuyên truyền

(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các thách thức an ninh phi truyền thống, như: dịch bệnh, biến đổi khí hậu, an ninh mạng, tội phạm xuyên quốc gia và khủng bố quốc tế đang tác động mạnh mẽ đến môi trường an ninh, ổn định và phát triển của các quốc gia. Đối với Việt Nam, ứng phó hiệu quả với các thách thức này không chỉ đòi hỏi sự phát huy sức mạnh tổng hợp trong nước mà còn cần tăng cường hợp tác quốc tế thông qua các hoạt động đối ngoại, trong đó đối ngoại quốc phòng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Trên cơ sở phân tích thực trạng đối ngoại quốc phòng của Việt Nam trong ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống thời gian qua, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này trong thời gian tới.
Từ khóa: Đối ngoại quốc phòng; ứng phó; an ninh phi truyền thống; hợp tác quốc phòng; nâng cao hiệu quả.

Abstract: In the context of increasingly deep globalization and international integration, non-traditional security challenges such as pandemics, climate change, cybersecurity threats, transnational crime and international terrorism are exerting profound impacts on the security environment, stability and development of nations. For Viet Nam, effectively responding to these challenges requires not only the mobilization of comprehensive domestic strength but also the enhancement of international cooperation through external relations activities, in which defense diplomacy plays a particularly important role. Based on an analysis of the current state of Viet Nam’s defense diplomacy in addressing non-traditional security challenges in recent years, this article proposes several solutions to improve the effectiveness of these activities in the time ahead.

Keywords: Defense diplomacy; responding to non-traditional security challenges; defense cooperation; enhancing effectiveness.
1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các thách thức an ninh phi truyền thống đang nổi lên mạnh mẽ và tác động trực tiếp đến môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của nhiều quốc gia. Những vấn đề như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, an ninh mạng, tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố quốc tế hay thiên tai không còn giới hạn trong phạm vi một quốc gia mà mang tính xuyên biên giới, khó dự báo và đòi hỏi sự phối hợp quốc tế chặt chẽ để xử lý hiệu quả. Đối với Việt Nam, bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới không chỉ dựa vào tiềm lực trong nước mà còn cần phát huy hiệu quả các hoạt động đối ngoại quốc phòng nhằm tăng cường hợp tác, xây dựng lòng tin và tranh thủ nguồn lực quốc tế. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động mở rộng hợp tác quốc phòng song phương và đa phương, tích cực tham gia các cơ chế an ninh khu vực và quốc tế, qua đó từng bước nâng cao năng lực ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Tuy nhiên, trước diễn biến ngày càng phức tạp của tình hình thế giới và khu vực, hoạt động đối ngoại quốc phòng cần tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả để đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
2. Thực trạng đối ngoại quốc phòng của Việt Nam trong ứng phó với an ninh phi truyền thống

Đối ngoại quốc phòng là một bộ phận quan trọng của đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Những năm qua, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy hợp tác quốc phòng song phương và đa phương, tham gia các cơ chế an ninh khu vực, hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc, hợp tác quân y, hỗ trợ nhân đạo và ứng phó thiên tai, qua đó, góp phần nâng cao năng lực ứng phó an ninh phi truyền thống, củng cố lòng tin chiến lược và nâng cao vị thế quốc tế của đất nước.

Thứ nhất, hoạt động đối ngoại quốc phòng trên bình diện song phương tiếp tục được củng cố, tăng cường, đạt hiệu quả thiết thực, nhất là hợp tác với các nước láng giềng, các nước lớn, đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, các nước ASEAN và bạn bè truyền thống:

(1) Hoạt động thường niên Hải quân Nhân dân Việt Nam và Chiến Khu Miền Nam, Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc tổ chức tuần tra liên hợp trên vùng biển vịnh Bắc Bộ nhằm tăng cường hợp tác, xây dựng tin cậy và nâng cao khả năng ứng phó thách thức an ninh phi truyền thống giữa Hải quân hai nước; đồng thời, hiện thực hóa nhận thức chung đã đạt được giữa lãnh đạo cấp cao và lãnh đạo Bộ Quốc phòng hai nước, góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác, sự tin cậy, hiểu biết lẫn nhau, từ đó giữ gìn hòa bình, ổn định trong khu vực1.

(2) Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam – Campuchia là hoạt động có ý nghĩa trên nhiều phương diện; tăng cường tình đoàn kết hữu nghị, thúc đẩy hợp tác thực chất, hiệu quả giữa lực lượng bảo vệ biên giới, chính quyền địa phương và nhân dân khu vực biên giới hai nước. Qua đó, góp phần xây dựng đường biên giới Việt Nam – Campuchia hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển; củng cố tin cậy chính trị, trực tiếp góp phần thúc đẩy, tăng cường mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị Việt Nam – Campuchia; góp phần đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc quan hệ Việt Nam – Campuchia; đồng thời, đây cũng là sự kiện có ý nghĩa thông tin đối ngoại, giới thiệu, quảng bá hình ảnh Việt Nam yêu chuộng hòa bình, thân thiện, hữu nghị với các quốc gia láng giềng đến với cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và Nhân dân, đồng bào ta ở nước ngoài và bạn bè, cộng đồng quốc tế2.

(3) Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng Việt Nam và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng Quân đội Nhân dân Lào tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong công tác phòng, chống nạn buôn bán ma túy xuyên biên giới; ngăn chặn tội phạm buôn bán người; đấu tranh với các phần tử hoạt động bất hợp pháp, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; cũng như xử lý kịp thời các yếu tố có nguy cơ gây mất ổn định khu vực biên giới; tập trung vào công tác phòng, chống ma túy, coi đây là nội dung hợp tác trọng tâm giữa hai lực lượng biên phòng; cam kết chỉ đạo chặt chẽ, phối hợp hiệu quả nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; hỗ trợ nhau về phương tiện kỹ thuật, trang thiết bị quân sự, vật tư y tế và cùng nhau tổ chức các hoạt động kỷ niệm, thăm hỏi, chúc mừng nhân dịp các ngày lễ lớn của hai nước và quân đội; hoạt động tuần tra chung trên tuyến biên giới, góp phần tăng cường an ninh, củng cố lòng tin và giáo dục thế hệ trẻ hai nước về ý nghĩa, tầm quan trọng của tình đoàn kết, hữu nghị đặc biệt Việt Nam – Lào3.

(4) Hợp tác quốc phòng Việt Nam – Hoa Kỳ được thúc đẩy mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an ninh phi truyền thống, như: quân y, hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa, gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc và khắc phục hậu quả chiến tranh. Đặc biệt, trong lĩnh vực quân y và ứng phó dịch bệnh, Hoa Kỳ đã hỗ trợ Việt Nam nhiều chương trình đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực y tế quân đội. Trong giai đoạn đại dịch Covid – 19, Hoa Kỳ là một trong những quốc gia viện trợ vaccine lớn nhất cho Việt Nam thông qua cơ chế COVAX và hỗ trợ song phương với hơn 40 triệu liều vaccine cùng nhiều trang thiết bị y tế và hỗ trợ kỹ thuật khác4.

Bên cạnh đó, quan hệ hợp tác quốc phòng Việt Nam – Nhật Bản thời gian qua tập trung nhiều vào các lĩnh vực, như: cứu trợ thiên tai, an ninh biển, đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển. Dưới tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Nhật Bản đã hỗ trợ Việt Nam tăng cường năng lực phòng ngừa thiên tai và an toàn trường học5.

Ngoài ra, hợp tác quốc phòng Việt Nam – Australia cũng đạt nhiều kết quả đáng chú ý trong thời gian gần đây, đặc biệt trong lĩnh vực quân y, đào tạo cán bộ và gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc. Australia hỗ trợ tích cực cho Việt Nam trong quá trình triển khai Bệnh viện dã chiến cấp 2 trong quá trình tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc tại Nam Sudan, hỗ trợ vận chuyển lực lượng và trang thiết bị của Việt Nam tới phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc; đồng thời, hỗ trợ đào tạo và nâng cao năng lực cho lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam6. Những hoạt động này góp phần giúp Quân đội nhân dân Việt Nam từng bước nâng cao năng lực phối hợp quốc tế và khả năng xử lý các tình huống nhân đạo, khủng hoảng và thiên tai trong môi trường đa quốc gia.

Thứ hai, tham gia các cơ chế hợp tác quốc phòng đa phương.Những năm gần đây, Việt Nam ngày càng tham gia chủ động và tích cực hơn trong các cơ chế hợp tác quốc phòng đa phương tại khu vực và thế giới, đặc biệt trong khuôn khổ ASEAN. Trong đó, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) tiếp tục giữ vai trò là những cơ chế hợp tác quốc phòng quan trọng hàng đầu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Thông qua ADMM và ADMM+, Việt Nam tham gia nhiều lĩnh vực hợp tác liên quan trực tiếp đến an ninh phi truyền thống, như: hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa (HADR), quân y, an ninh biển, chống khủng bố và an ninh mạng. Các hoạt động này không chỉ góp phần tăng cường năng lực ứng phó khủng hoảng mà còn tạo cơ chế phối hợp giữa quân đội các nước trong xử lý các tình huống khẩn cấp xuyên quốc gia. Việt Nam cùng các nước ASEAN và đối tác tiếp tục thúc đẩy nhiều cuộc diễn tập thực binh và diễn tập trực tuyến về cứu trợ thiên tai, ứng phó dịch bệnh và hỗ trợ nhân đạo trong khuôn khổ Nhóm chuyên gia ADMM+ về quân y và HADR7. Các cuộc diễn tập này giúp quân đội các nước ASEAN và đối tác (ADMM+) hoàn thiện quy trình vận hành tiêu chuẩn, tăng cường khả năng phối hợp thực tế trong việc tiếp nhận và hỗ trợ nhân đạo quốc tế khi xảy ra thảm họa.

Thứ ba, hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc tiếp tục được triển khai có hiệu quả. Các hoạt động hợp tác huấn luyện, đào tạo về gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc được đẩy mạnh. Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp tục triển khai các sĩ quan luân phiên, thay thế đi thực hiện nhiệm vụ tại các phái bộ, triển khai Đội Công binh số 4 và Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 đi làm nhiệm vụ tại khu vực Abyei và Phái bộ Nam Sudan… Đặc biệt, các hoạt động của những chiến sĩ “mũ nồi xanh” Việt Nam ở các phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc không chỉ được Liên hợp quốc khen ngợi mà còn được người dân sở tại quý mến, góp phần làm rạng danh hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trên trường quốc tế. Năm 2025, các chương trình, dự án phối hợp khắc phục hậu quả chiến tranh tiếp tục được triển khai nghiêm túc, hiệu quả. Quân đội nhân dân Việt Nam tăng cường hợp tác với các nước và các tổ chức quốc tế trong việc khắc phục hậu quả của bom, mìn và chất độc hóa học sót lại sau chiến tranh, giải phóng đất an toàn cho phát triển kinh tế – xã hội, vì cuộc sống an toàn của người dân8.

Thứ tư, trong lĩnh vực an ninh mạng, Bộ Quốc phòng cam kết tham gia tích cực và có trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác quốc phòng ASEAN về bảo đảm an ninh, an toàn không gian mạng, ngăn chặn các hoạt động tấn công mạng, xâm phạm chủ quyền của các quốc gia trên không gian mạng và các cuộc chiến tranh mạng9; nỗ lực duy trì có hiệu quả tiến trình hợp tác quốc phòng về an ninh mạng trong khuôn khổ ADMM bằng việc tổ chức các hội nghị trực tuyến, chẳng hạn: Bộ Quốc phòng phối hợp với Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC) tổ chức Hội thảo trực tuyến với chủ đề “Chiến tranh mạng và Luật Nhân đạo Quốc tế: hàm ý với an ninh khu vực trong bối cảnh dịch COVID-19”10.

Bên cạnh đó, nhiều cán bộ trong lĩnh vực quốc phòng được đào tạo chuyên sâu về điều tra số, phân tích mã độc, bảo vệ dữ liệu và quản trị an ninh mạng; chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực an ninh mạng với các tổ chức quốc tế và khu vực, như: Liên minh viễn thông quốc tế (ITU) và Trung tâm xuất sắc ASEAN – Singapore về an ninh mạng (ASEAN – Singapore Cybersecurity Centre of Excellence – ASCCE)11. Đồng thời, Bộ Quốc phòng cũng tăng cường đào tạo, tập huấn công tác hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng cho lực lượng toàn quân nhằm nâng cao năng lực phối hợp quốc tế, triển khai hiệu quả các hoạt động hợp tác về an ninh mạng và quốc phòng trong xu thế số hóa hiện nay12. Việc tham gia các mạng lưới hợp tác quốc tế về chia sẻ cảnh báo sớm và thông tin tội phạm mạng đã giúp Việt Nam nâng cao khả năng phối hợp đa quốc gia trong phòng chống tấn công mạng, lừa đảo công nghệ cao và các hoạt động tội phạm xuyên quốc gia trên không gian số.

Nhìn chung, thời gian qua, đối ngoại quốc phòng của Việt Nam đã được triển khai chủ động, toàn diện và đạt nhiều kết quả tích cực trong ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Thông qua việc tăng cường hợp tác song phương, mở rộng tham gia các cơ chế quốc phòng đa phương, đẩy mạnh hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc và hợp tác an ninh mạng, Việt Nam từng bước nâng cao năng lực phối hợp quốc tế, xử lý hiệu quả các vấn đề an ninh xuyên quốc gia. Những hoạt động này không chỉ góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước mà còn nâng cao vị thế, uy tín và vai trò của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới. Trong bối cảnh các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, đối ngoại quốc phòng sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa và thúc đẩy hợp tác quốc tế vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.
3.  Một số giải pháp

Một là, nâng cao nhận thức và hoàn thiện tư duy chiến lược về đối ngoại quốc phòng trong ứng phó an ninh phi truyền thống. Cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; xác định đối ngoại quốc phòng là một trụ cột quan trọng trong chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia trước các thách thức phi truyền thống. Đồng thời, đổi mới tư duy về đối ngoại quốc phòng theo hướng chủ động, linh hoạt, thích ứng với sự biến động nhanh chóng của môi trường an ninh quốc tế và khu vực; gắn chặt đối ngoại quốc phòng với đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân nhằm tạo sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ Tổ quốc.

Hai là, đẩy mạnh hội nhập quốc tế và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc phòng song phương, đa phương. Việt Nam cần tiếp tục phát huy vai trò chủ động, tích cực trong các cơ chế hợp tác quốc phòng khu vực và quốc tế: ADMM, ADMM+, ARF và hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc. Đồng thời, mở rộng và làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác quốc phòng với các nước láng giềng, các nước lớn, đối tác chiến lược và các tổ chức quốc tế trong các lĩnh vực an ninh phi truyền thống, như: an ninh mạng, chống khủng bố, an ninh biển, quân y, cứu trợ nhân đạo, ứng phó thiên tai và biến đổi khí hậu.

Ba là, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và năng lực dự báo chiến lược. Các thách thức an ninh phi truyền thống có tính chất xuyên quốc gia, liên ngành và diễn biến phức tạp, do đó cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh, ngoại giao, y tế, khoa học – công nghệ và các cơ quan liên quan trong chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm và xử lý khủng hoảng. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác nghiên cứu chiến lược, phân tích, dự báo và xây dựng các kịch bản ứng phó với các nguy cơ an ninh mới nổi nhằm chủ động xử lý hiệu quả các tình huống phát sinh.

Bốn là, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đối ngoại quốc phòng và ứng phó an ninh phi truyền thống. Cần chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ đối ngoại quốc phòng có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, năng lực ngoại ngữ, kỹ năng hội nhập quốc tế và khả năng xử lý các vấn đề an ninh phi truyền thống. Đồng thời, tăng cường hợp tác đào tạo, tập huấn, diễn tập chung với quân đội các nước và tổ chức quốc tế để nâng cao năng lực phối hợp đa quốc gia trong giải quyết các tình huống khẩn cấp và khủng hoảng an ninh.

Năm là, tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế về an ninh mạng. Trong bối cảnh chuyển đổi số và không gian mạng trở thành môi trường chiến lược mới, Việt Nam cần hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng và chủ động tham gia các cơ chế hợp tác quốc tế về an ninh mạng. Đồng thời, thúc đẩy chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm, phòng, chống tội phạm công nghệ cao và ứng dụng công nghệ số trong công tác dự báo, giám sát và xử lý các nguy cơ an ninh phi truyền thống.

Sáu là, phát huy vai trò của đối ngoại quốc phòng trong xây dựng môi trường hòa bình và nâng cao vị thế quốc tế. Việt Nam cần tiếp tục tham gia tích cực, hiệu quả các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc, hỗ trợ nhân đạo quốc tế, cứu trợ thiên tai và khắc phục hậu quả chiến tranh. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao năng lực thực tiễn cho lực lượng quốc phòng mà còn góp phần khẳng định hình ảnh Việt Nam là quốc gia yêu chuộng hòa bình, có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Qua đó, tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong bối cảnh mới.

Chú thích:
1. Hải quân Việt Nam và Trung Quốc hoàn thành tuần tra liên hợp lần thứ 39 trên Vịnh Bắc Bộ. https://vtv.vn/hai-quan-viet-nam-va-trung-quoc-hoan-thanh-tuan-tra-lien-hop-lan-thu-39-tren-vinh-bac-bo-100250726203622892.htlm
2. Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam – Campuchia lần thứ 2. https://nhandan.vn/giao-luu-huu-nghi-quoc-phong-bien-gioi-viet-nam-campuchia-lan-thu-hai-post922741.htlm
3. Bộ đội Biên phòng Việt Nam – Lào tăng cường hợp tác bảo vệ biên giới. https://www.vietnamplus.vn/bo-doi-bien-phong-viet-nam-lao-tang-cuong-hop-tac-bao-ve-bien-gioi-post1069648.vnp
4. Joint Leaders’statement: Elevating United States – Vietnam relations to a comprehensive strategic partnership. https://vn.usembassy.gov/joint-leaders-statement-elevating-united-states-vietnam-relations-to-a-comprehensive-strategic-partnership
5. UNESCO và Nhật Bản hỗ trợ tăng cường năng lực phòng ngừa thiên tai và an toàn trường học tại Việt Nam. https://nhandan.vn/unesco-va-nhat-ban-ho-tro-tang-cuong-nang-luc-phong-ngua-thien-tai-va-an-toan-truong-hoc-tai-viet-nam-post942933.html
6. Australia supports Vietnam’s UN peacekeepers. https://www.defence.gov.au/news-events/news/2025-10-07/australia-supports-vietnams-un-peacekeepers
7. Asean defence ministers’ meeting (admm) three-year-work program 2011 -2013. https://asean.org/wp-content/uploads/images/archive/document/18471-i%201.pdf
8. Toàn quân hoàn thành toàn diện nhiệm vụ năm 2025 – Bài 6: Đối ngoại quốc phòng tiên phong tạo dựng môi trường hòa bình (Tiếp theo và hết). https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/toan-quan-hoan-thanh-toan-dien-nhiem-vu-nam-2025-bai-6-doi-ngoai-quoc-phong-tien-phong-tao-dung-moi-truong-hoa-binh-tiep-theo-va-het-1017101
9. Bộ Quốc phòng duy trì hiệu quả quốc tế hợp tác an ninh mạng. https://baochinhphu.vn/bo-quoc-phong-duy-tri-hieu-qua-quoc-te-hop-tac-an-ninh-mang-102281964.htm?
10. Bộ Quốc phòng duy trì hiệu quả quốc tế hợp tác an ninh mạng. https://baochinhphu.vn/bo-quoc-phong-duy-tri-hieu-qua-quoc-te-hop-tac-an-ninh-mang-102281964.htm?
11. Priority Areas of Cooperation. https://asean.org/our-communities/economic-community/asean-digital-sector/priority-areas-of-cooperation/?
12. Tập huấn công tác hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng cho cán bộ đối ngoại toàn quân năm 2024. https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-ngoai-quoc-phong/tap-huan-cong-tac-hoi-nhap-quoc-te-va-doi-ngoai-quoc-phong-cho-can-bo-doi-ngoai-toan-quan-nam-2024-784946