Đánh giá chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh khu vực biên giới: bằng chứng từ tỉnh Luangnamtha, Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào

An assessment of the quality of provincial police forces in border regions: evidence from Luang Namtha province, Lao PDR

ThS. Paleum Phimmasane
NCS của Học viện Hành chính và Quản trị công
PGS.TS. Nguyễn Nghị Thanh
Học viện Hành chính và Quản trị công

(Quanlynhanuoc.vn) – Các khu vực biên giới đặt ra những thách thức quản trị phức tạp liên quan đến an ninh công cộng, di chuyển xuyên biên giới và tội phạm xuyên quốc gia. Trong bối cảnh đó, chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh giữ vai trò then chốt trong việc duy trì trật tự an toàn xã hội và bảo vệ an ninh biên giới. Tuy nhiên, các bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố quyết định chất lượng lực lượng này tại các quốc gia đang phát triển còn hạn chế. Nghiên cứu này đánh giá chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại khu vực biên giới, lấy tỉnh Luangnamtha của CHDCND Lào làm trường hợp điển hình. Chất lượng được tiếp cận như một cấu trúc đa chiều, bao gồm: năng lực trí tuệ, phẩm chất đạo đức – tâm lý và thể lực. Kết quả hồi quy cho thấy, đào tạo, năng lực lãnh đạo, tính liêm chính, quản lý nhân sự và điều kiện làm việc có tác động tích cực, trong khi mức độ phức tạp của nhiệm vụ biên giới có tác động hạn chế. Nghiên cứu cung cấp hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản trị lực lượng công an tại các khu vực biên giới.

Từ khóa: Khu vực biên giới; công an cấp tỉnh; chất lượng lực lượng công an; quản trị an ninh biên giới; hồi quy tuyến tính đa biến; Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Abstract: Border regions present complex governance challenges involving public security, cross-border mobility, and transnational crime. In this context, the quality of provincial police forces is critical to maintaining social order and safeguarding border security. However, empirical evidence on the determinants of police quality in developing countries remains limited. This study examines the quality of provincial police forces in border areas, using Luangnamtha province of the Lao People’s Democratic Republic as a case study. Police quality is conceptualized as a multidimensional construct encompassing intellectual capacity, moral-psychological attributes, and physical fitness. Based on a multivariate linear regression model, the findings indicate that training, leadership capacity, integrity, human resource management, and working conditions have positive effects on police quality, while the complexity of border security tasks exerts a constraining influence. The study offers important policy implications for improving the governance effectiveness of police forces in border regions.

Keywords: Border regions; provincial police forces; police force quality; border security governance; multivariate linear regression; Lao People’s Democratic Republic.
1. Đặt vấn đề

Khu vực biên giới giữ vị trí có vị trí chiến lược đặc biệt trong hệ thống quản trị quốc gia, bởi đây đồng thời là không gian của trao đổi kinh tế, tương tác xã hội và những điểm dễ tổn thương cao về an ninh. Tại các địa bàn này, lực lượng công an cấp tỉnh đóng vai trò then chốt trong việc duy trì trật tự, an toàn xã hội, thực thi pháp luật, bảo vệ an ninh biên giới và bảo đảm việc triển khai hiệu quả các chính sách của Nhà nước. Do đó, chất lượng của lực lượng công an cấp tỉnh có tác động trực tiếp đến hiệu quả quản trị, mức độ tín nhiệm của người dân đối với các thiết chế nhà nước và sự ổn định của khu vực. Vấn đề này đặc biệt nổi bật tại các tỉnh biên giới của các quốc gia đang phát triển, nơi các cơ quan thực thi pháp luật thường phải hoạt động trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh phức tạp, địa hình hiểm trở, hạ tầng hạn chế và sự đa dạng sâu sắc về văn hóa – xã hội1. 

Mặc dù có tầm quan trọng chiến lược như vậy, chất lượng của lực lượng công an cấp tỉnh tại các khu vực biên giới vẫn chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ trong các công trình học thuật hiện có. Các nghiên cứu trước đây về công tác cảnh sát và an ninh công cộng chủ yếu tập trung vào cải cách ở cấp quốc gia, kết quả kiểm soát tội phạm hoặc các chỉ báo về hiệu quả thể chế, thường coi năng lực của lực lượng công an như một cấu trúc đồng nhất. Cách tiếp cận này có xu hướng che khuất sự khác biệt giữa các địa phương và bỏ qua những thách thức đặc thù mà các tỉnh biên giới phải đối mặt, như: tội phạm xuyên quốc gia, di cư trái phép, buôn bán ma túy và các hoạt động kinh tế xuyên biên giới2. Do đó, các bằng chứng thực nghiệm mang tính hệ thống về cách thức các yếu tố thể chế, tổ chức và bối cảnh cùng tác động đến chất lượng lực lượng công an ở cấp tỉnh trong các khu vực biên giới hiện vẫn còn hạn chế.

Là quốc gia không giáp biển, có đường biên giới đất liền dài và mức độ hội nhập khu vực ngày càng sâu rộng, CHDCND Lào đang phải đối mặt với những áp lực gia tăng liên quan đến di chuyển xuyên biên giới, buôn bán trái phép và các mối đe dọa an ninh phi truyền thống3. Tỉnh Luangnamtha, nằm ở khu vực biên giới phía Bắc và tiếp giáp với Trung Quốc và Myanmar, là một trong những địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt nhạy cảm của quốc gia. Tỉnh tập trung nhiều sáng kiến kinh tế xuyên biên giới quan trọng, bao gồm: các khu kinh tế đặc biệt và các hành lang giao thông, qua đó làm gia tăng mạnh mẽ dòng di chuyển dân cư và rủi ro tội phạm xuyên quốc gia4.

Các bằng chứng thực nghiệm cho thấy, công tác bảo đảm an ninh biên giới tại CHDCND Lào không chỉ chịu tác động từ các mối đe dọa bên ngoài mà còn bị thách thức bởi những hạn chế trong quản trị nội bộ. Nhiều báo cáo chỉ ra các rủi ro dai dẳng liên quan đến tham nhũng, vi phạm liêm chính và thiếu hụt trách nhiệm giải trình trong lực lượng bảo vệ an ninh biên giới, làm suy giảm hiệu quả thực thi pháp luật và niềm tin của người dân5 Đồng thời, các cơ quan chức năng của Lào đã từng bước củng cố khuôn khổ pháp lý và thể chế điều chỉnh tổ chức và hoạt động của lực lượng an ninh công cộng, bao gồm: việc sửa đổi Luật Lực lượng An ninh Công cộng Nhân dân và ban hành các quy định về cơ cấu tổ chức cũng như yêu cầu bám sát cơ sở6. Tuy nhiên, các đánh giá thực nghiệm mang tính hệ thống về mối liên hệ giữa cách sắp xếp thể chế này với chất lượng lực lượng công an ở cấp tỉnh hiện vẫn còn rất hạn chế.

Từ góc độ quản lý công và quản trị nhà nước, chất lượng lực lượng công an cần được khái niệm hóa như một cấu trúc đa chiều, thay vì chỉ được đo lường thông qua số lượng biên chế hoặc các chỉ số thống kê về tội phạm. Theo đó, chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh được hiểu là sự tổng hợp của ba chiều cạnh có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, bao gồm: năng lực trí tuệ, năng lực đạo đức – tâm lý và năng lực thể chất. Năng lực trí tuệ phản ánh trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực phân tích; năng lực đạo đức – tâm lý thể hiện các chuẩn mực đạo đức, kỷ luật, động cơ làm việc và cam kết phục vụ công vụ; trong khi năng lực thể chất liên quan đến sức khỏe, sức bền và mức độ sẵn sàng tác nghiệp trong những điều kiện khắc nghiệt. Cách tiếp cận đa chiều này phù hợp với các nghiên cứu đương đại về quản trị và liêm chính, vốn nhấn mạnh vai trò trung tâm của vốn nhân lực và hiệu quả đạo đức trong các thiết chế thực thi pháp luật7.

Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đã tiến hành đánh giá chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại các khu vực biên giới, dựa trên bằng chứng thực nghiệm thu thập từ tỉnh Luangnamtha, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Bài viết phân tích các yếu tố tác động, như: (1) Yếu tố thể chế (đào tạo, khuôn khổ pháp lý và quản lý nhân sự); (2) Yếu tố tổ chức (năng lực lãnh đạo và điều kiện làm việc); và (3) Yếu tố bối cảnh (đặc biệt là mức độ phức tạp của an ninh biên giới và điều kiện địa lý) đến chất lượng tổng thể của lực lượng công an. Để đạt được mục tiêu này, bài viết sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính đa biến, trong đó chất lượng lực lượng công an được vận hành hóa như một biến phụ thuộc tổng hợp, được xây dựng từ nhiều chỉ báo quan sát. Cách tiếp cận phương pháp luận này cho phép ước lượng tác động độc lập của các biến giải thích chủ yếu; đồng thời, kiểm soát các yếu tố gây nhiễu, qua đó, cung cấp một đánh giá thực nghiệm có độ tin cậy cao về các nhân tố quyết định chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh trong bối cảnh quản trị biên giới phức tạp.
2. Lý thuyết nền tảng

Việc đánh giá chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại các khu vực biên giới được đặt trên nền tảng một khung lý thuyết tích hợp, kết hợp lý thuyết vốn nhân lực, lý thuyết thể chế và các cách tiếp cận về quản trị và liêm chính trong nghiên cứu quản lý công và công tác cảnh sát. Các cách tiếp cận này, khi được xem xét một cách tổng thể, cho phép lý giải cách thức chất lượng lực lượng công an được định hình bởi năng lực cá nhân, sắp xếp thể chế chính thức, cơ chế quản trị tổ chức và bối cảnh an ninh đặc thù của các khu vực biên giới. 

Từ góc độ lý thuyết vốn nhân lực, hiệu quả của các thiết chế thực thi pháp luật phụ thuộc một cách căn bản vào chất lượng đội ngũ nhân sự. Lý thuyết này nhấn mạnh rằng trình độ giáo dục, kỹ năng nghề nghiệp, định hướng đạo đức và năng lực thể chất là những tài sản cốt lõi, có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của tổ chức. Trong bối cảnh công tác cảnh sát tại khu vực biên giới, nơi cán bộ, chiến sĩ phải đối mặt với tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu và các mối đe dọa an ninh phức tạp, năng lực trí tuệ, sức bền đạo đức – tâm lý và mức độ sẵn sàng thể chất càng trở nên đặc biệt quan trọng. Các nghiên cứu quốc tế về liêm chính trong hoạt động cảnh sát và chất lượng dịch vụ công đều chỉ ra rằng sự thiếu hụt ở các phương diện này thường gắn liền với hiệu quả thực thi pháp luật suy giảm và mức độ tín nhiệm của công chúng giảm sút8. Cách tiếp cận này củng cố việc khái niệm hóa chất lượng lực lượng công an như một cấu trúc đa chiều, bao gồm: năng lực trí tuệ, năng lực đạo đức – tâm lý và năng lực thể chất.

Lý thuyết thể chế cung cấp một nền tảng bổ trợ quan trọng khi nhấn mạnh vai trò của các khuôn khổ pháp lý chính thức, cơ cấu tổ chức và cơ chế giám sát trong việc định hình hành vi và hiệu quả hoạt động của lực lượng công an. Các cơ quan công an vận hành trong những môi trường thể chế được xác lập bởi Hiến pháp, các đạo luật chuyên ngành và các quy định hành chính, qua đó xác định thẩm quyền, trách nhiệm giải trình và phạm vi nhiệm vụ. Tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, tổ chức và hoạt động của lực lượng an ninh công cộng được điều chỉnh bởi Hiến pháp và Luật Lực lượng An ninh Công cộng Nhân dân (đã được sửa đổi), cùng với các quy định liên quan đến phân cấp tổ chức và yêu cầu bám sát cơ sở9. Theo lý thuyết thể chế, những hạn chế trong thiết kế hoặc thực thi các khuôn khổ này, đặc biệt tại các tỉnh biên giới xa xôi, có thể làm suy giảm chất lượng lực lượng công an thông qua việc làm suy yếu trách nhiệm giải trình, phối hợp liên ngành và các chuẩn mực nghề nghiệp.

Lý thuyết quản trị tiếp tục mở rộng phân tích bằng cách tập trung vào các vấn đề phối hợp, trách nhiệm giải trình và năng lực thích ứng trong những môi trường chính sách phức tạp. Các khu vực biên giới là không gian quản trị đa tác nhân, nơi có sự tham gia của các cơ quan an ninh trung ương, chính quyền địa phương và các đối tác quốc tế. Do đó, công tác bảo đảm an ninh biên giới hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin và hợp tác xuyên biên giới. Các nghiên cứu về quản lý biên giới và quản trị an ninh cho thấy sự thiếu hụt phối hợp và năng lực thể chế hạn chế có thể làm giảm đáng kể hiệu quả ứng phó của lực lượng thực thi pháp luật trước các loại tội phạm xuyên quốc gia10. Theo cách tiếp cận này, chất lượng lực lượng công an không chỉ là một thuộc tính nội tại của tổ chức, mà còn là kết quả của cách sắp xếp quản trị rộng lớn hơn.

Các khung lý thuyết về liêm chính và phòng, chống tham nhũng cấu thành một bộ phận lý luận đặc biệt quan trọng trong đánh giá chất lượng lực lượng công an, nhất là trong bối cảnh biên giới, nơi thường xuyên chịu tác động của các thị trường phi pháp. Nghiên cứu về tham nhũng và liêm chính trong lực lượng công an cho thấy hành vi đạo đức không chỉ xuất phát từ phẩm chất cá nhân mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ thực tiễn lãnh đạo, văn hóa tổ chức và các cơ chế giám sát bên ngoài11. Các bằng chứng thực nghiệm từ Lào cho thấy những thách thức về liêm chính trong lực lượng bảo đảm an ninh biên giới có thể làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin của công chúng và hiệu quả thực thi pháp luật12. Những nhận định này càng khẳng định vai trò trung tâm của năng lực đạo đức – tâm lý như một chiều cạnh cốt lõi của chất lượng lực lượng công an và là cơ sở để đưa chiều cạnh này vào khung phân tích.

Cuối cùng, cách tiếp cận bối cảnh (contingency) là cần thiết để hiểu đầy đủ chất lượng lực lượng công an tại các khu vực biên giới. Cách tiếp cận này cho rằng, hiệu quả hoạt động của tổ chức phụ thuộc chặt chẽ vào các điều kiện môi trường, như: hạn chế địa lý, sự đa dạng văn hóa – xã hội và mức độ gay gắt của các mối đe dọa an ninh. Các tỉnh biên giới phía Bắc của Lào, trong đó có Luangnamtha, nằm trong khu vực Tam giác Vàng, nơi gắn liền với buôn bán ma túy, tội phạm về động vật hoang dã và nhiều hình thức tội phạm xuyên quốc gia khác13. Theo góc nhìn này, chất lượng lực lượng công an cần được đánh giá trong mối liên hệ với các áp lực bối cảnh cụ thể, đồng thời các sắp xếp thể chế vốn hiệu quả ở các địa bàn không phải biên giới cũng có thể không phù hợp trong những môi trường biên giới có mức độ rủi ro cao.

Tổng hợp các cách tiếp cận lý thuyết trên cho thấy một nền tảng lý luận thống nhất để đánh giá chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại các khu vực biên giới. Lý thuyết vốn nhân lực làm rõ vai trò trung tâm của năng lực cá nhân; lý thuyết thể chế và quản trị nhấn mạnh ảnh hưởng của khuôn khổ pháp lý, cơ cấu tổ chức và cơ chế phối hợp; các khung lý thuyết về liêm chính làm nổi bật tầm quan trọng của hành vi đạo đức và trách nhiệm giải trình14; trong khi cách tiếp cận bối cảnh giúp giải thích tính phức tạp của môi trường an ninh biên giới. Nền tảng lý thuyết tích hợp này định hướng cho mô hình thực nghiệm của nghiên cứu, đồng thời hỗ trợ việc phân tích cách thức các yếu tố thể chế, tổ chức và bối cảnh cùng tác động đến chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại tỉnh Luangnamtha, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
3. Kết quả nghiên cứu
(1) Kết quả phân tích thống kê mô tả theo Bảng 1

Nhìn chung, giá trị trung bình của biến chất lượng lực lượng công an cho thấy, năng lực của cán bộ, chiến sĩ công an cấp tỉnh tại tỉnh Luangnamtha ở mức trung bình. Trong số các biến giải thích, lãnh đạo và quản trị nội bộ có giá trị trung bình cao nhất, tiếp theo là mức độ phức tạp của an ninh biên giới và đào tạo, phát triển nghề nghiệp. Các biến điều kiện làm việc và quản lý nhân sự có giá trị trung bình thấp hơn tương đối, qua đó phản ánh những hạn chế tiềm tàng liên quan đến cơ sở hạ tầng, khối lượng công việc và thực tiễn quản trị hành chính. Các giá trị độ lệch chuẩn cho thấy, mức độ biến thiên của các biến nằm trong ngưỡng chấp nhận được, qua đó bảo đảm tính phù hợp của bộ dữ liệu cho việc thực hiện phân tích hồi quy.

Bảng 1. Thống kê mô tả các biến nghiên cứu chính

BiếnMSDMinMax
Chất lượng lực lượng công an3,420,562,104,80
Đào tạo và phát triển nghề nghiệp3,310,631,904,90
Quản lý nhân sự3,180,602,004,70
Lãnh đạo và quản trị nội bộ3,450,582,204,80
Điều kiện làm việc3,120,661,804,70
Môi trường liêm chính và đạo đức3,280,612,004,80
Mức độ phức tạp của an ninh biên giới3,670,592,304,90
Ghi chú: Tất cả các biến được đo lường bằng thang Likert 5 mức.
Nguồn: Tác giả tự tổng hợp (2025)

(2) Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến.
Để xem xét các yếu tố quyết định chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh trong bối cảnh biên giới, nghiên cứu tiến hành ước lượng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến, trong đó chất lượng lực lượng công an được xác định là biến phụ thuộc. Kết quả hồi quy được trình bày trong Bảng 2. Mô hình tổng thể có ý nghĩa thống kê, với F(6, 313) = 46,12, p < 0,001; đồng thời, giải thích được một tỷ lệ đáng kể phương sai của biến phụ thuộc, với R² hiệu chỉnh đạt 0,46. Điều này cho thấy, các yếu tố thể chế, tổ chức và bối cảnh cùng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chất lượng lực lượng công an tại tỉnh Luangnamtha.

Đào tạo và phát triển nghề nghiệp có tác động dương và có ý nghĩa thống kê đến chất lượng lực lượng công an (β = 0,24, p < 0,001), qua đó cho thấy, khả năng tiếp cận các chương trình đào tạo phù hợp và cơ hội nâng cao kỹ năng nghề nghiệp góp phần đáng kể vào việc nâng cao năng lực của lực lượng công an tại các khu vực biên giới. Quản lý nhân sự cũng có ảnh hưởng tích cực (β = 0,15, p = 0,005), nhấn mạnh vai trò của các cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm và bố trí nhân sự trong việc hỗ trợ hoạt động thực thi pháp luật hiệu quả.

Lãnh đạo và quản trị nội bộ nổi lên là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất đối với chất lượng lực lượng công an (β = 0,28, p < 0,001). Kết quả này khẳng định tầm quan trọng của năng lực lãnh đạo, hệ thống chỉ huy rõ ràng và các cơ chế trách nhiệm giải trình nội bộ trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của lực lượng công an trong điều kiện biên giới phức tạp. Điều kiện làm việc cũng có mối quan hệ tích cực với chất lượng lực lượng công an (β = 0,19, p < 0,001), qua đó cho thấy, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và khối lượng công việc hợp lý có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ.

Biến môi trường liêm chính và đạo đức có mối quan hệ dương mạnh mẽ với chất lượng lực lượng công an (β = 0,26, p < 0,001). Kết quả này củng cố kỳ vọng lý thuyết rằng, các chuẩn mực đạo đức, kỷ luật và khả năng phòng, chống tham nhũng là những cấu phần trung tâm của hoạt động công an hiệu quả và tính chính danh của thể chế, đặc biệt tại các khu vực biên giới dễ bị tác động bởi các hoạt động phi pháp.

Ngược lại, mức độ phức tạp của an ninh biên giới có tác động âm và có ý nghĩa thống kê đến chất lượng lực lượng công an (β = −0,12, p = 0,006). Điều này cho thấy, sự gia tăng của tội phạm xuyên quốc gia, điều kiện địa lý khó khăn và các áp lực xuyên biên giới có thể làm hạn chế hiệu quả hoạt động của lực lượng công an, ngay cả khi đã kiểm soát các yếu tố thể chế và tổ chức. Phát hiện này nhấn mạnh vai trò của bối cảnh môi trường; đồng thời, củng cố lập luận rằng, chất lượng lực lượng công an tại các khu vực biên giới cần được đánh giá trong mối liên hệ với các áp lực ngoại sinh.

Bảng 2. Kết quả hồi quy tuyến tính đa biến dự báo chất lượng lực lượng công an

Biến độc lậpBSEβtp
Hằng số0,840,21—4,00< 0,001
Đào tạo và phát triển nghề nghiệp0,210,050,244,20< 0,001
Quản lý nhân sự0,140,050,152,800,005
Lãnh đạo và quản trị nội bộ0,260,060,284,33< 0,001
Điều kiện làm việc0,180,050,193,60< 0,001
Môi trường liêm chính và đạo đức0,230,050,264,60< 0,001
Mức độ phức tạp của an ninh biên giới−0,110,04−0,12−2,750,006
Ghi chú: R² = 0,47; R² hiệu chỉnh = 0,46.
Nguồn: Tác giả tự tổng hợp (2025)

Tổng hợp các kết quả cho thấy, chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại các khu vực biên giới chủ yếu chịu tác động của các yếu tố vốn nhân lực và quản trị tổ chức, trong đó nổi bật là năng lực lãnh đạo, môi trường liêm chính và công tác đào tạo. Đồng thời, các áp lực bối cảnh liên quan đến mức độ phức tạp của an ninh biên giới tạo ra tác động kìm hãm đối với hiệu quả hoạt động của lực lượng công an. Những phát hiện này cung cấp bằng chứng thực nghiệm có độ tin cậy cao, qua đó, củng cố khung lý thuyết tích hợp của nghiên cứu; đồng thời, tạo nền tảng quan trọng cho việc thảo luận các hàm ý chính sách và cải cách quản trị.
4. Thảo luận

Các phát hiện của bài viết này cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ ủng hộ khung lý thuyết tích hợp, kết hợp lý thuyết vốn nhân lực, lý thuyết thể chế, các cách tiếp cận về quản trị và lý thuyết bối cảnh (contingency) trong việc giải thích chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại các khu vực biên giới. Nhìn chung, kết quả cho thấy, chất lượng lực lượng công an tại tỉnh Luangnamtha chủ yếu được định hình bởi các yếu tố nội tại liên quan đến con người và tổ chức, trong khi các áp lực bên ngoài gắn với đặc thù biên giới tạo ra tác động kìm hãm. Mô hình này nhấn mạnh, chất lượng lực lượng công an không nên được nhìn nhận đơn thuần như một kết quả tác nghiệp mà cần được hiểu như một hiện tượng quản trị đa chiều, gắn chặt với các môi trường thể chế và bối cảnh cụ thể.

Phù hợp với lý thuyết vốn nhân lực, đào tạo và phát triển nghề nghiệp được xác định là có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đối với chất lượng lực lượng công an. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây, vốn nhấn mạnh vai trò trung tâm của giáo dục, kỹ năng nghề nghiệp và quá trình bồi dưỡng năng lực liên tục đối với hiệu quả hoạt động của lực lượng thực thi pháp luật, đặc biệt trong những môi trường tác nghiệp phức tạp. Các nghiên cứu về liêm chính trong hoạt động cảnh sát và chất lượng dịch vụ công cho thấy, những cán bộ, chiến sĩ được đào tạo phù hợp và thường xuyên có khả năng vận dụng quyền hạn linh hoạt, thích ứng với các thách thức an ninh mới nổi và duy trì các chuẩn mực nghề nghiệp tốt hơn. Trong bối cảnh các khu vực biên giới, nơi lực lượng công an phải đối mặt với tội phạm xuyên quốc gia, sự di chuyển dân cư quy mô lớn và các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, vai trò của năng lực trí tuệ càng trở nên nổi bật. Do đó, các kết quả nghiên cứu tiếp tục khẳng định kỳ vọng lý thuyết rằng, đầu tư vào vốn nhân lực là trụ cột nền tảng của chất lượng lực lượng công an.

Tác động tích cực của công tác quản lý nhân sự tiếp tục củng cố lập luận của lý thuyết thể chế, vốn nhấn mạnh vai trò của các hệ thống tuyển dụng, bổ nhiệm và bố trí nhân sự trong việc định hình hiệu quả hoạt động của tổ chức. Quản lý nhân sự hiệu quả góp phần tăng cường tính rõ ràng về vai trò, nâng cao động lực làm việc và bảo đảm sự ổn định nghề nghiệp, qua đó củng cố năng lực thể chế. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu định hướng quản trị trước đó, cho thấy, những điểm yếu trong hệ thống nhân sự thường dẫn đến hiệu quả hoạt động không đồng đều và làm suy giảm trách nhiệm giải trình trong các cơ quan thực thi pháp luật. Tại các tỉnh biên giới, nơi điều kiện công tác thường gắn với nhiều khó khăn và rủi ro cao, các chính sách nhân sự được thiết kế hợp lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc duy trì và nâng cao chất lượng lực lượng công an.

Lãnh đạo và quản trị nội bộ nổi lên là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất đối với chất lượng lực lượng công an, qua đó, cung cấp sự ủng hộ vững chắc cho lý thuyết quản trị. Năng lực lãnh đạo hiệu quả giúp định hướng chiến lược, củng cố các chuẩn mực nghề nghiệp và tăng cường các cơ chế trách nhiệm giải trình nội bộ. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây, vốn xác định chất lượng lãnh đạo là nhân tố then chốt quyết định hiệu quả hoạt động và tính liêm chính của tổ chức công an. Trong các khu vực biên giới, nơi lực lượng công an phải hoạt động dưới áp lực và mức độ bất định cao, vai trò của lãnh đạo càng trở nên quan trọng trong việc điều phối phản ứng, quản lý việc thực thi quyền hạn và duy trì tính thống nhất thể chế. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc nâng cao năng lực lãnh đạo có thể tạo ra những tác động lan tỏa tích cực trên nhiều chiều cạnh của chất lượng lực lượng công an.

Điều kiện làm việc cũng được xác định là có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng lực lượng công an, phù hợp với cả góc nhìn vốn nhân lực và thể chế. Cơ sở hạ tầng đầy đủ, trang thiết bị phù hợp và khối lượng công việc hợp lý giúp cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả và an toàn. Các nghiên cứu trước đây về hiệu quả khu vực công cũng chỉ ra rằng, điều kiện làm việc kém làm suy giảm tinh thần, gia tăng căng thẳng và làm giảm hiệu quả tác nghiệp. Trong các khu vực biên giới có điều kiện địa lý khó khăn như Luangnamtha, những hạn chế về hạ tầng và bảo đảm hậu cần có thể gây tác động tiêu cực rõ rệt hơn, qua đó nhấn mạnh sự cần thiết của các khoản đầu tư có trọng tâm vào điều kiện làm việc như một bộ phận của các nỗ lực cải cách lực lượng công an toàn diện hơn.

Mối quan hệ dương mạnh mẽ giữa môi trường liêm chính, đạo đức và chất lượng lực lượng công an phù hợp với các khung lý thuyết về liêm chính và phòng, chống tham nhũng trong nghiên cứu công tác cảnh sát. Các công trình trước đây đã chứng minh rằng, các chuẩn mực đạo đức, văn hóa tổ chức và cơ chế giám sát đóng vai trò quyết định trong việc định hình hành vi của lực lượng thực thi pháp luật và mức độ tín nhiệm của công chúng. Kết quả của nghiên cứu này tiếp tục củng cố những nhận định đó, khi chỉ ra rằng, năng lực đạo đức – tâm lý là một cấu phần cốt lõi của chất lượng lực lượng công an, chứ không phải là yếu tố thứ yếu. Trong các khu vực biên giới chịu nhiều tác động của các thị trường phi pháp và tội phạm xuyên quốc gia, các rủi ro liên quan đến liêm chính thường bị khuếch đại, khiến quản trị đạo đức trở thành điều kiện thiết yếu để bảo đảm hoạt động công an hiệu quả.

Ngược lại, mức độ phức tạp của an ninh biên giới thể hiện mối quan hệ âm với chất lượng lực lượng công an, qua đó cung cấp bằng chứng thực nghiệm ủng hộ cách tiếp cận bối cảnh. Kết quả này cho thấy, sự gia tăng của tội phạm xuyên quốc gia, điều kiện địa lý bất lợi và các áp lực xuyên biên giới có thể làm hạn chế hiệu quả hoạt động của lực lượng công an, ngay cả khi các yếu tố thể chế và tổ chức tương đối vững mạnh. Những kết luận tương tự cũng đã được ghi nhận trong các nghiên cứu về quản lý biên giới và quản trị an ninh, vốn nhấn mạnh những giới hạn của việc nâng cao năng lực nội tại trong trường hợp thiếu vắng các điều kiện bối cảnh hỗ trợ. Phát hiện này làm nổi bật tầm quan trọng của việc xem xét bối cảnh cụ thể khi đánh giá chất lượng lực lượng công an; đồng thời, cảnh báo về việc áp dụng các chuẩn mực đánh giá hiệu quả mang tính đồng nhất cho những môi trường có tính dị biệt cao.

Xét một cách tổng thể, các kết quả nghiên cứu mở rộng tài liệu học thuật hiện có trên một số phương diện. Thứ nhất, nghiên cứu xác nhận bằng chứng thực nghiệm cho cách tiếp cận đa chiều trong khái niệm hóa chất lượng lực lượng công an, tích hợp các năng lực trí tuệ, đạo đức – tâm lý và thể chất. Thứ hai, kết quả cho thấy, các yếu tố quản trị nội bộ và vốn nhân lực có sức ảnh hưởng lớn hơn so với các áp lực bối cảnh trong việc giải thích sự khác biệt về chất lượng lực lượng công an, mặc dù các yếu tố bối cảnh vẫn đóng vai trò là những rào cản quan trọng. Thứ ba, thông qua việc tập trung vào bối cảnh cấp tỉnh tại khu vực biên giới của Lào, nghiên cứu đóng góp các bằng chứng thực nghiệm từ một địa bàn còn ít được quan tâm trong các nghiên cứu quốc tế về công tác cảnh sát và quản lý công.

Nhìn chung, phần thảo luận cho thấy, việc nâng cao chất lượng lực lượng công an tại các khu vực biên giới đòi hỏi một cách tiếp cận cân bằng, kết hợp giữa tăng cường năng lực nội tại và quản lý rủi ro bối cảnh. Các khoản đầu tư vào đào tạo, lãnh đạo, hệ thống liêm chính và điều kiện làm việc nhiều khả năng sẽ mang lại những cải thiện đáng kể về chất lượng lực lượng công an. Đồng thời, các nhà hoạch định chính sách cần nhận thức rõ những ràng buộc mang tính cấu trúc do đặc thù biên giới đặt ra và bổ trợ cho các cải cách nội bộ bằng các cơ chế phối hợp liên ngành, hợp tác xuyên biên giới và các can thiệp quản trị ở tầm rộng hơn.
5. Hàm ý chính sách và khuyên nghị

Các phát hiện của bài viết nhấn mạnh sự cần thiết phải tái định hướng một cách chiến lược các chính sách an ninh công cộng tại các khu vực biên giới, đặc biệt trong việc nâng cao chất lượng của lực lượng công an cấp tỉnh. Trong bối cảnh môi trường an ninh phức tạp tại khu vực phía Bắc Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, nơi các tỉnh biên giới như Luangnamtha phải đối mặt với tội phạm xuyên quốc gia, buôn bán trái phép và sự gia tăng di chuyển dân cư, các chính sách cải cách lực lượng công an cần vượt ra ngoài cách tiếp cận mở rộng quy mô về số lượng, để chuyển sang một cách tiếp cận toàn diện hơn dựa trên năng lực15. Điều này hàm ý việc ưu tiên phát triển vốn nhân lực, củng cố liêm chính thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị như những trụ cột trung tâm của chính sách bảo đảm an ninh biên giới.

Thứ nhất, vai trò nổi bật của đào tạo và năng lực nghề nghiệp cho thấy, các chiến lược phát triển lực lượng công an cần nhấn mạnh vào các chương trình đào tạo liên tục, chuyên sâu và phù hợp với bối cảnh địa bàn. Tại các khu vực biên giới gắn với Tam giác Vàng và các khu kinh tế đặc biệt, nội dung đào tạo nên tập trung vào kiểm soát tội phạm xuyên quốc gia, phòng, chống buôn bán ma túy, tội phạm về động vật hoang dã, mua bán người và quản lý di cư16. Các sáng kiến hợp tác quốc tế và khu vực hiện có, như: các chương trình nâng cao năng lực do UNODC hỗ trợ, đào tạo về khai thác nguồn tin mở và kỹ năng điều tra, thẩm vấn, cần được tích hợp một cách hệ thống hơn vào khung đào tạo của lực lượng công an cấp tỉnh nhằm nâng cao năng lực phân tích và tác nghiệp17.

Thứ hai, tầm quan trọng của lãnh đạo và quản trị nội bộ chỉ ra nhu cầu cải cách thể chế nhằm tăng cường trách nhiệm chỉ huy, giám sát nội bộ và các cơ chế trách nhiệm giải trình trong lực lượng công an cấp tỉnh. Các khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động của lực lượng an ninh công cộng, bao gồm: Hiến pháp CHDCND Lào và Luật Lực lượng An ninh Công cộng Nhân dân, đã tạo cơ sở pháp lý cho các cải cách này, song cần được triển khai một cách nhất quán và hiệu quả hơn ở cấp tỉnh và cấp cơ sở18. Việc tăng cường hệ thống thanh tra nội bộ, phù hợp với Luật Thanh tra Nhà nước, có thể góp phần thu hẹp các khoảng trống quản trị và củng cố kỷ luật trong các đơn vị công an làm nhiệm vụ tại khu vực biên giới19.

Thứ ba, vai trò quan trọng của môi trường liêm chính và đạo đức cho thấy, sự cấp thiết của việc lồng ghép các biện pháp phòng, chống tham nhũng và xây dựng liêm chính vào các chính sách cải cách lực lượng công an. Các bằng chứng thực nghiệm về hành vi sai phạm và hối lộ trong lực lượng bảo đảm an ninh biên giới cho thấy, những thách thức về liêm chính vẫn là một vấn đề quản trị nghiêm trọng20. Do đó, các nhà hoạch định chính sách cần tăng cường các cơ chế trách nhiệm giải trình nội bộ, hài hòa thực tiễn quốc gia với Công ước Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng; đồng thời, thúc đẩy vai trò của lãnh đạo đạo đức và xây dựng văn hóa tổ chức liêm chính trong các cơ quan công an21. Việc nâng cao tính minh bạch và công bằng trong thực thi pháp luật cũng có khả năng cải thiện niềm tin của người dân, vốn được xác định là yếu tố then chốt quyết định tính chính danh cảm nhận của lực lượng công an22.

Thứ tư, các kết quả liên quan đến điều kiện làm việc cho thấy, các khoản đầu tư có trọng tâm vào cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và bảo đảm hậu cần là hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượng lực lượng công an tại các tỉnh biên giới. Các chương trình hỗ trợ quốc tế và sáng kiến hợp tác song phương, như: hỗ trợ trang thiết bị an ninh và các dự án quản lý biên giới, có thể đóng vai trò bổ trợ trong việc giải quyết các hạn chế về nguồn lực mà lực lượng công an cấp tỉnh đang phải đối mặt23. Tuy nhiên, các hỗ trợ này cần được đặt trong các chiến lược quốc gia thống nhất nhằm bảo đảm tính bền vững và hiệu quả sử dụng.

Thứ năm, tác động tiêu cực của mức độ phức tạp của an ninh biên giới đối với chất lượng lực lượng công an cho thấy, những giới hạn của các cải cách nội bộ nếu được triển khai một cách đơn lẻ; đồng thời, làm nổi bật tầm quan trọng của các cơ chế quản trị đa cấp và hợp tác xuyên biên giới. Việc tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác xuyên biên giới là điều kiện thiết yếu để ứng phó hiệu quả với tội phạm xuyên quốc gia và các rủi ro an ninh tại khu vực biên giới. Các cơ chế hiện có, như: tuần tra chung trên sông Mekong và mạng lưới Văn phòng Liên lạc Biên giới, đã cung cấp những nền tảng quan trọng cho hợp tác tác nghiệp và chia sẻ thông tin tình báo24. Việc củng cố các cơ chế này và gắn kết chúng với các khuôn khổ khu vực như Bali Process có thể góp phần giảm nhẹ các áp lực bối cảnh và nâng cao hiệu quả tổng thể của công tác bảo đảm an ninh biên giới25.

Như vậy, các hàm ý chính sách rút ra từ nghiên cứu cho thấy, việc nâng cao chất lượng lực lượng công an cấp tỉnh tại các khu vực biên giới đòi hỏi một chiến lược cải cách đa chiều và tích hợp. Các khoản đầu tư vào vốn nhân lực, phát triển năng lực lãnh đạo, xây dựng hệ thống liêm chính và cải thiện điều kiện làm việc cần được bổ trợ bằng việc tăng cường giám sát thể chế và thúc đẩy hợp tác xuyên biên giới. Thông qua việc gắn kết cải cách nội bộ của lực lượng công an với các sáng kiến quản lý biên giới và quản trị rộng hơn, CHDCND Lào có thể tăng cường an ninh công cộng, nâng cao năng lực nhà nước và thúc đẩy quản trị bền vững tại các khu vực biên giới có ý nghĩa chiến lược.
Chú thích:
1, 10, 25. Frontline challenges, operational barriers, and sharing of good practices in border management and security. https://rso.baliprocess.net/frontline-challenges-operational-barriers-and-sharing-of-good-practices-in-border-management-and-security-provide-focus-for-the-third-rso-border-forum/
2. World drug report 2024: Key findings and conclusions. https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/wdr2024-key-findings-conclusions.html
3. 2022 country reports on human rights practices: Laos. https://www.state.gov/reports/2022-country-reports-on-human-rights-practices/laos/#:~:text=Significant%20human%20rights%20issues%20included,serious%20restrictions%20on%20internet%20freedom%3B
4. Illegal wildlife trade in two special economic zones in Laos: Underground-open-sale fluctuations in the Golden Triangle borderlands. Social Sciences, 13(10), Article 500. https://doi.org/10.3390/socsci13100500
5, 11, 20. Addressing police corruption in Southeast Asia: Politics, participation and public management reform. https://openaccess.wgtn.ac.nz/articles/journal_contribution/Addressing_police_corruption_in_Southeast_Asia_Politics_participation_and_public_management_reform/14376458
6. Ministry of Public Security (Lao PDR). (2018a). Law on People’s Public Security Forces (revised). Lao PDR Government.
7, 8, 22. Citizens’ overall impressions of police services strongly shape subsequent evaluations of honesty. Social Sciences, 11(6), Article 254. https://doi.org/10.3390/socsci11060254
9, 18. Constitution of the Lao People’s Democratic Republic. (2015). Constitution of the Lao People’s Democratic Republic. Lao PDR Government.
10. 2024 trafficking in persons report: Laos. https://www.state.gov/reports/2024-trafficking-in-persons-report/laos/
12, 21. UNAFEI. (n.d.). Status of Implementation of the United Nations Convention against Corruption in the Lao PDR. United Nations Asia and Far East Institute.
13. Exponential rise in synthetic drug production and trafficking in the Golden Triangle. https://news.un.org/en/story/2025/05/1163741
14. International Journal of Information and Social Science. (2025). Public perception of police integrity: Systematic understanding. International Journal of Information and Social Science, 5(1), 1-12.
15. National Institute for Defense Studies. (n.d.). Chapter 2: Lao People’s Democratic Republic. In National defense and security policy. Ministry of Defense, Japan.
16. Lao National Commission for Drug Control and Supervision. (n.d.). National drug control master plan. Lao PDR Government.
17. Strengthening border security through a regional investigative interviewing training. https://www.unodc.org/unodc/en/pccp/Webstories/strengthening-border-security-through-a-regional-investigative-interviewing-training.html
19. Lao PDR Government (2017). Law on state inspection. Lao PDR Government.
23. Immigration and border management (IBM) projects in Lao People’s Democratic Republic. https://laopdr.iom.int/immigration-and-border-management
24. 148th joint patrol and law enforcement action summaries achievements. https://news.un.org/en/story/2025/05/1163741

BÀI VIẾT LIÊN QUANXEM THÊM