Some solutions for military women to promote gender equality
ThS. Hoàng Văn Huy
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng vũ trang cách mạng của Đảng, công cụ bạo lực sắc bén để giành và giữ chính quyền. Trải qua hơn 80 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quân đội ngày càng lớn mạnh, cùng toàn dân vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, lập lên những chiến công vẻ vang, góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong đó có sự đóng góp xứng đáng của phụ nữ Quân đội. Bài viết phân tích làm rõ việc thực hiện bình đẳng giới trong Quân đội, từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện bình đẳng giới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Phụ nữ Quân đội lần thứ VIII. Đây là cơ sở, điều kiện để phụ nữ Quân đội thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.
Từ khóa: Bình đẳng giới; phụ nữ Quân đội; Đại hội Phụ nữ Quân đội lần thứ VIII; Quân đội nhân dân Việt Nam.
Abstract: The Vietnam People’s Army is the revolutionary armed force of the Party, a sharp instrument of violence for seizing and maintaining state power. Over more than 80 years, under the leadership of the Party and President Ho Chi Minh, our Army has grown increasingly strong, joining the entire people in overcoming countless difficulties and challenges, achieving glorious victories, and making a significant contribution to the cause of national liberation, national construction, and national defense—including the worthy contributions of women in the Army. This article analyzes the implementation of gender equality within the Army, thereby proposing several solutions to enhance the effectiveness of gender equality efforts in line with the spirit of the 8th Congress of the Army Women’s Union. This serves as the foundation and prerequisite for women in the Army to fulfill their assigned duties and responsibilities effectively.
Keywords: Gender equality; military women; the 8th Congress of Military Women; the Vietnam People’s Army.
1. Đặt vấn đề
Bình đẳng giới là quyền cơ bản của con người, một trong những tiêu chí đánh giá sự phát triển của một xã hội, trình độ văn minh, tiến bộ của một quốc gia. Đối với Việt Nam, thực hiện bình đẳng giới và bảo đảm quyền bình đẳng nam nữ là mục tiêu chiến lược quan trọng trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nước. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm, đánh giá cao vai trò của phụ nữ Việt Nam trong tiến trình lịch sử dân tộc cũng như trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Người chỉ rõ: “Nói phụ nữ là nói phân nửa xã hội. Nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng một nửa loài người. Nếu không giải phóng phụ nữ, thì xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ một nửa”1; để thực hiện nam nữ bình quyền, Người nhắc nhở “Đảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc, kể cả công việc lãnh đạo”2.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn xác định vai trò to lớn của phụ nữ, công tác phụ nữ và thực hiện mục tiêu bình đẳng giới. Ngay trong Luận cương chính trị (10/1930), Đảng xác định: “Nam nữ bình quyền là một trong mười nhiệm vụ cốt yếu của cách mạng Việt Nam”3 và khẳng định giải phóng phụ nữ phải gắn liền với giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc. Điều này còn thể hiện xuyên suốt trong các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng chỉ rõ: “Phát triển hệ thống an sinh xã hội toàn diện, tiến tới bao phủ toàn dân với các chính sách phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro cho người dân, bảo đảm trợ giúp cho các nhóm đối tượng yếu thế… Thực hiện tốt công tác bình đẳng giới.
Công tác bình đẳng giới trong Quân đội là một nội dung quan trọng trong hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị, được triển khai toàn diện, hiệu quả với nhiều chủ trương, biện pháp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ trong Quân đội, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới.
2. Thực hiện bình đẳng giới trong Quân đội nhân dân Việt Nam
Quán triệt quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác phụ nữ và bình đẳng giới, trọng tâm là Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 27/4/2007 của Bộ Chính trị (khóa X) về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 20/01/2018 của Ban Bí thư (khóa XII) về tiếp tục đẩy mạnh công tác phụ nữ trong tình hình mới; Nghị quyết số 28/NQ-CP ngày 03/3/2021 của Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021 – 2030; các chương trình công tác trọng tâm của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Trên cơ sở đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị ban hành các chỉ thị, thông tư, quy chế, kế hoạch công tác vì sự tiến bộ của phụ nữ và bình đẳng giới trong Quân đội và nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn công tác phụ nữ.
Những năm qua, việc thực hiện bình đẳng giới trong quân đội luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, người chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp, công tác Vì sự tiến bộ của phụ nữ và bình đẳng giới ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, bảo đảm phù hợp với đặc điểm tình hình, nhiệm vụ của từng đơn vị. Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ các cấp đã tham mưu giúp lãnh đạo, chỉ huy đơn vị chỉ đạo thực hiện tốt các nội dung, mục tiêu bình đẳng giới, tạo điều kiện cho cán bộ, hội viên phụ nữ phát huy tiềm năng, sức sáng tạo, tiến bộ và phát triển trên mọi lĩnh vực công tác. Sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo, chỉ huy được tăng cường và giảm dần khoảng cách giới, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ, từng bước bảo đảm sự bình đẳng giữa phụ nữ Quân đội và nam quân nhân.
Giai đoạn 2021 – 2025: “Tỷ lệ cán bộ nữ đạt 3,39%, cán bộ nữ có trình độ cao đẳng trở lên đạt gần 100%”5, “tỷ lệ cán bộ nữ giữ chức vụ quản lý, chỉ huy so với tổng số cán bộ nữ hiện đang công tác là 27,7%”6. “Tỷ lệ đảng viên nữ trên tổng số đảng viên trong toàn quân đạt 10,85%; tỷ lệ đảng viên nữ đạt 7,85% so với tổng số đảng viên mới được kết nạp; tỷ lệ đảng viên nữ tham gia cấp ủy các cấp đạt 2,97% so với tổng số cấp ủy viên toàn quân”7.
Cơ quan phụ nữ các cấp và cán bộ Hội Phụ nữ trong toàn quân luôn đề cao tinh thần trách nhiệm, khẳng định vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ Quân đội. Giai đoạn 2021 – 2025: “Có 6 nữ quân nhân được công nhận chức danh Phó Giáo sư, 10 nữ quân nhân được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, 19 nữ quân nhân được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú, 5 nữ quân nhân được phong tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú, 15 nữ quân nhân được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú; 13 nữ giảng viên, giáo viên được công nhận giảng viên, giáo viên giỏi cấp Bộ Quốc phòng, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”8.
Công tác tuyên tuyền, giáo dục được triển khai sâu rộng ở các đơn vị bằng nhiều hình thức phong phú, lồng ghép trong các hội thảo, hội thi, tập huấn, chương trình truyền thông, các hoạt động nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn hằng năm; từ đó, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ nữ chuyên trách làm công tác bình đẳng giới và sự phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài Quân đội. Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, thực hiện Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới và phong trào thi đua quyết thắng của Quân đội; trong đó, “gần 90% cán bộ, hội viên phụ nữ Quân đội đạt 3 tiêu chuẩn của phong trào và đạtdanh hiệu “Cán bộ phụ nữ giỏi”, “Hội viên phụ nữ tiên tiến”, “Cán bộ/hội viên phụ nữ xuất sắc”, “Cán bộ/hội viên phụ nữ xuất sắc tiêu biểu”9.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc thực hiện bình đẳng giới trong Quân đội còn có những hạn chế nhất định, như: một số cấp ủy, chỉ huy đơn vị cơ sở chưa thực sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, kịp thời, hiệu quả chưa cao; việc tham mưu, đề xuất còn thiếu chủ động, nhạy bén. Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực, nghiệp vụ, chuyên môn cho đội ngũ cán bộ nữ ở một số đơn vị có thời điểm chưa được coi trọng đúng mức. Công tác tuyên truyền về bình đẳng giới ở một số Hội phụ nữ còn chậm đổi mới về nội dung, hình thức hoạt động, chưa tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ và đột phá. Một số phụ nữ Quân đội còn tư tưởng an phận, ngại phấn đấu, làm việc cầm chừng, có tư tưởng mặc cảm, tự ti. Thực trạng trên, do nhiều nguyên nhân, trong đó có cả nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan nhưng nguyên nhân chủ yếu vẫn thuộc về công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy cấp cơ sở và ý thức tự giác phấn đấu của một số phụ nữ Quân đội.
3. Một số giải pháp thực hiện bình đẳng giới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội phụ nữ Quân đội lần thứ VIII
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp đối với công tác bình đẳng giới.
Quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bình đẳng giới vào nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy, kế hoạch công tác của người chỉ huy. Thường xuyên có chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác bình đẳng giới; quan tâm chăm lo xây dựng các tổ chức phụ nữ vững mạnh; xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ nữ, chú trọng làm tốt quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng gắn với sử dụng cán bộ nữ; tuyển chọn, tuyển dụng các trường hợp nữ đáp ứng tiêu chí, tiêu chuẩn vào đội ngũ cán bộ ở những lĩnh vực phù hợp, nhất là các đơn vị đặc thù có đông nữ và các đơn vị có điều kiện phát triển cán bộ nữ.
Phát huy vai trò chủ động của cơ quan chính trị, phòng, ban công tác quần chúng, trợ lý công tác phụ nữ trong nghiên cứu, tham mưu, hướng dẫn triển khai thực hiện công tác bình đẳng giới. Tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện các quy chế, hướng dẫn và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể trong thực hiện công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ Quân đội. Kiên quyết đấu tranh chống các quan điểm, nhận thức và hành vi sai trái trong quá trình thực hiện công tác bình đẳng giới.
Hai là, xây dựng, củng cố tổ chức Hội Phụ nữ vững mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ các cấp trong thực hiện công tác bình đẳng giới.
Việc xây dựng, củng cố tổ chức Hội Phụ nữ vững mạnh nhằm bảo đảm công tác bình đẳng giới trong Quân đội được thực hiện nề nếp, đạt chất lượng, hiệu quả cao nhất. Tổ chức nghiên cứu, rà soát, sửa đổi, bổ sung Quy chế Công tác Phụ nữ trong Quân đội nhân dân Việt Nam; chú trọng xây dựng, củng cố tổ chức Hội, duy trì hoạt động đúng quy chế. Tập trung kiện toàn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác phụ nữ và cán bộ Hội; triển khai công tác bình đẳng giới và phong trào phụ nữ hướng mạnh về cơ sở, đạt hiệu quả thiết thực. Tổ chức phụ nữ, hội viên phụ nữ đẩy mạnh thực hiện Chương trình hành động Phụ nữ, hòa bình và an ninh; tích cực tham gia các hoạt động đối ngoại quốc phòng, đối ngoại nhân dân, góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Cơ quan thường trực Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữcác cấp trong Quân đội thực hiện tốt chức năng tham mưu, đề xuất với cấp ủy đảng, chỉ huy các cấp xây dựng và tổ chức thực hiện tốt Kế hoạch hành động Vì sự tiến bộ của phụ nữvà bình đẳng giới trong Quân đội giai đoạn và hằng năm. Chủ động tham mưu, đề xuất các cơ chế, chính sách, pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ.
Ba là, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến kiến thức bình đẳng giới, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện bình đẳng giới.
Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của cán bộ, chiến sĩ về vị trí, vai trò, sự cần thiết và tầm quan trọng của việc thực hiện bình đẳng giới trong Quân đội; từ đó phát huy trách nhiệm trong tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các mục tiêu, chỉ tiêu bình đẳng giới đã xác định. Tập trung tuyên truyền, phổ biến, quán triệt sâu sắc quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng phụ nữ, thực hiện nam nữ bình quyền; quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bình đẳng giới; giáo dục truyền thống dân tộc, Quân đội, phẩm chất tốt đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, truyền thống của phụ nữ Việt Nam, phụ nữ Quân đội.
Tăng cường tập huấn, bồi dưỡng, hướng dẫn các kỹ năng lồng ghép giới, phổ biến, giáo dục pháp luật về bình đẳng giới; đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, các ấn phẩm truyền thông và hình thức truyền thông mới nhờ ứng dụng AI tăng tính tương tác. Đa dạng hóa các hình thức và tổ chức hiệu quả hoạt động truyền thông hưởng ứng “Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới” hằng năm với nội dung, hình thức phù hợp với đặc điểm, tình hình đơn vị. Đấu tranh phê phán, đẩy lùi các hành vi của cá nhân, đơn vị vi phạm pháp luật về bình đẳng giới.
Bốn là, phát huy trí tuệ, bản lĩnh, cống hiến của phụ nữ Quân đội trên mọi lĩnh vực công tác, góp phần thực hiện thắng lợi bình đẳng giới.
Phụ nữ Quân đội vừa là chủ thể, vừa là đối tượng trong đẩy mạnh thực hiện bình đẳng giới; phát huy trí tuệ, bản lĩnh, cống hiến của phụ nữ Quân đội có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả thực hiện bình đẳng giới hiện nay. Trong “Di chúc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tâm huyết căn dặn đối với chị em phụ nữ: “Bản thân phụ nữ phải cố gắng vươn lên. Đó là một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thực sự cho phụ nữ”10. Quá trình đẩy mạnh thực hiện bình đẳng giới phụ thuộc vào nhiều yếu tố cả khách quan và chủ quan, bên cạnh tác động của những điều kiện khách quan thuận lợi, để quá trình này đạt hiệu quả mong muốn, đòi hỏi phải phát huy cao độ trí tuệ, bản lĩnh, cống hiến của bản thân phụ nữ, đây chính là nhân tố chủ quan trực tiếp quyết định đến chất lượng và hiệu quả của toàn bộ quá trình đẩy mạnh thực hiện bình đẳng giới hiện nay.
Vì vậy, cần tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng người phụ nữ Quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, chấp hành nghiêm pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội; mẫu mực về đạo đức, lối sống; tích cực học tập, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng số; phát huy trí tuệ, tinh thần đổi mới, sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Yêu cầu cao cùng với khó khăn của hoạt động quân sự và những đòi hỏi của thực tiễn thực hiện bình đẳng giới không cho phép nữ giới tự ti, mặc cảm, thỏa mãn, dừng lại mà phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, tích cực, chủ động tham gia thực hiện bình đẳng giới.
4. Kết luận
Đại hội đại biểu Phụ nữ Quân đội lần thứ VIII là sự kiện chính trị quan trọng, thể hiện ý chí, nguyện vọng, trách nhiệm của phụ nữ Quân đội. Với tinh thần “Đoàn kết – Trí tuệ – Dân chủ – Phát triển”, phụ nữ Quân đội quyết tâm cùng phụ nữ cả nước phấn đấu thực hiện thắng lợi mục tiêu Thiên niên kỷ về bình đẳng giới, các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021 – 2030 của Chính phủ. Đặc biệt, các mục tiêu, chỉ tiêu, các đột phá về thực hiện bình đẳng giới được xác định trong Nghị quyết Đại hội Đại biểu Phụ nữ Quân đội lần thứ VIII, góp phần xây dựng Đảng bộ Quân đội trong sạch, vững mạnh tiêu biểu, xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, nâng cao sức mạnh quốc phòng – an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Chú thích:
1. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 12. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 300.
2, 10. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 15. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 617, 617.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2009). Cương lĩnh và chiến lược của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1930 đến nay. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 12.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 276.
5, 6, 7, 8, 9. Tổng cục Chính trị (2025). Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Phụ nữ Quân đội lần thứ VIII. (Đại hội được tổ chức tại Hà Nội, ngày 20/12/2025).
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
2. Phát huy vai trò của phụ nữ Quân đội nhân dân Việt Nam trong việc đẩy mạnh thực hiện bình đẳng giới hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/12/31/phat-huy-vai-tro-cua-phu-nu-quan-doi-nhan-dan-viet-nam-trong-day-manh-thuc-hien-binh-dang-gioi-hien-nay/
