Nâng cao chất lượng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị ở các trường đại học trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay

Enhancing the quality of teaching Political theory courses in universities in the context of current digital transformation

TS. Đào Thu Hương
Học viện Ngân hàng

(Quanlynhanuoc.vn) – Chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở nước ta hiện nay, trong đó có lĩnh vực giáo dục đại học. Các học phần ý luận chính trị tại các cơ sở giáo dục đại học có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực tư duy sáng tạo, lối sống văn hóa và ý thức trách nhiệm của sinh viên. Bài viết tập trung khái quát thực trạng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị trong môi trường số. Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị vững vàng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh hiện nay.

Từ khóa: Chất lượng giảng dạy; chuyển đổi số; lý luận chính trị; nguồn nhân lực; giáo dục đại học.

Abstract: Digital transformation is fundamentally reshaping all areas of social life in Vietnam today, including higher education. Political theory courses at higher education institutions play a crucial role in shaping and developing students’ political ideology, moral qualities, creative thinking capacity, cultural lifestyle, and sense of responsibility. This article focuses on assessing the current state of teaching political theory courses in the digital environment. On that basis, it proposes solutions to improve teaching quality, thereby contributing to the goal of training high-quality human resources with strong professional competence and firm political integrity to meet the country’s development requirements in the current context.

Keywords: Teaching quality; digital transformation; political theory; quality human resources; higher education.

1. Đặt vấn đề

Những năm gần đây, chuyển đổi số đã trở thành một xu thế tất yếu trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong lĩnh vực giáo dục đại học, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạy mà còn là quá trình thay đổi toàn diện về tư duy quản lý đào tạo và phương thức tổ chức hoạt động giảng dạy – học tập. Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần phát triển đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số, cần chú trọng đào tạo sinh viên tại các cơ sở giáo dục đại học theo hướng toàn diện, có tư tưởng chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, năng lực tư duy sáng tạo. Nâng cao chất lượng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị là một nhiệm vụ mang tính cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay bởi các học phần lý luận chính trị cung cấp thế giới quan khoa học và phương pháp luận chung nhất cho mọi hoạt động của con người, từ đó, góp phần hình thành tư tưởng chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, phát huy được tính chủ động, sáng tạo của sinh viên trong học tập và cuộc sống. Thực tế cho thấy, bối cảnh chuyển đổi số đã mở ra nhiều cơ hội to lớn để nâng cao chất lượng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị tại các cơ sở đào tạo.

2. Thực trạng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị trong các trường đại học hiện nay

Hội nhập quốc tế với các nước trong khu vực và trên thế giới đã tạo cơ hội cho nền giáo dục Việt Nam đổi mới tư duy quản lý giáo dục, cập nhật tri thức mới, tiếp thu, học hỏi công nghệ hiện đại và các mô hình giáo dục tiên tiến. Để tạo nguồn nội lực mạnh mẽ nhằm khẳng định được vị thế của nước ta trong công cuộc hội nhập quốc tế hiện nay, đòi hỏi chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lực cao, vừa có đức vừa có tài để có thể gánh trên vai trọng trách phát triển đất nước bền vững. Nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng các học phần Lý luận chính trị trong các cơ sở giáo dục đại học giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi các học phần Lý luận chính trị vừa góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vừa bồi đắp bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ của đất nước.

Với mục tiêu “Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao; ưu tiên phát triển nguồn nhân lực cho công tác lãnh đạo, quản lý và các lĩnh vực then chốt trên cơ sở nâng cao, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện, cơ bản về chất lượng giáo dục và đào tạo, gắn với cơ chế tuyển dụng, đãi ngộ, sử dụng nhân tài, đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng và phát triển mạnh khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo…”¹, trong đào tạo đại học ở nước ta hiện nay, các học phần Lý luận chính trị có vai trò vô cùng quan trọng; giúp cho sinh viên nắm được những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; từ đó, góp phần phát triển thế giới quan khoa học, bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực tư duy, xây dựng lối sống văn hóa, ý thức trách nhiệm đối với xã hội và bản thân sinh viên.

Những năm gần đây, cùng với quá trình đổi mới giáo dục đại học và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, hoạt động giảng dạy các học phần Lý luận chính trị tại các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam có nhiều chuyển biến tích cực. Các học phần Lý luận chính trị tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc trang bị thế giới quan khoa học, phương pháp luận, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và ý thức trách nhiệm xã hội cho sinh viên. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến năm học 2024 – 2025, cả nước có hơn 240 cơ sở giáo dục đại học với quy mô đào tạo trên 2 triệu sinh viên. Các học phần Lý luận chính trị được triển khai bắt buộc trong chương trình đào tạo đối với tất cả các ngành học theo quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo². Điều này cho thấy phạm vi tác động rộng lớn của hoạt động giảng dạy các học phần Lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục đại học ở nước ta hiện nay. Trong đó, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã từng bước đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong dạy học. Theo Báo cáo chuyển đổi số quốc gia năm 2025 của Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), phần lớn các cơ sở giáo dục đại học đã triển khai hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS), học liệu điện tử và nền tảng hỗ trợ đào tạo trực tuyến nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0³. Việc ứng dụng công nghệ số bước đầu góp phần nâng cao khả năng tiếp cận học liệu, tăng cường tương tác giữa giảng viên và sinh viên, đồng thời, hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm.

Đối với các học phần Lý luận chính trị, các trường đại học từng bước đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy. Một số cơ sở đào tạo, như: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Hành chính và Quản trị công, Đại học Kinh tế Quốc dân,… triển khai nhiều hình thức dạy học kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, ứng dụng video bài giảng, học liệu điện tử, thảo luận nhóm trực tuyến và hệ thống kiểm tra đánh giá trên nền tảng số. Tại Học viện Ngân hàng, các học phần Lý luận chính trị được triển khai xuyên suốt trong chương trình đào tạo, từ những học phần nền tảng đến các học phần chuyên sâu. Nhà trường chú trọng tích hợp nội dung lý luận chính trị với các vấn đề kinh tế – xã hội thực tiễn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy, qua đó góp phần nâng cao nhận thức chính trị, năng lực tư duy và ý thức trách nhiệm xã hội cho sinh viên.

Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên giảng dạy các học phần Lý luận chính trị từng bước được nâng cao về trình độ chuyên môn và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin. Theo Báo cáo thường niên giáo dục đại học Việt Nam năm 2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tỷ lệ giảng viên đại học có trình độ sau đại học tiếp tục tăng, nhiều giảng viên đã chủ động tham gia các khóa bồi dưỡng về kỹ năng số, phương pháp giảng dạy hiện đại và thiết kế bài giảng điện tử⁴. Một số giảng viên bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm hỗ trợ trình chiếu và nền tảng học tập số nhằm nâng cao tính trực quan và khả năng tương tác trong giờ học.

Nhận thức của sinh viên đối với các học phần Lý luận chính trị cũng có những chuyển biến nhất định. Nhiều sinh viên quan tâm hơn đến các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội và các vấn đề liên quan đến chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, bảo vệ chủ quyền quốc gia hay phát triển bền vững. Thông qua việc ứng dụng công nghệ số, sinh viên có điều kiện tiếp cận nhiều nguồn học liệu đa dạng, tham gia các diễn đàn học thuật trực tuyến và chủ động trao đổi, thảo luận về các vấn đề thực tiễn dưới góc nhìn lý luận chính trị.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc giảng dạy các học phần Lý luận chính trị hiện nay vẫn còn tồn tại một số hạn chế: ở một số cơ sở đào tạo, phương pháp giảng dạy vẫn còn nặng về truyền thụ kiến thức theo lối một chiều; chưa phát huy đầy đủ tính tích cực, chủ động và năng lực phản biện của sinh viên; nội dung bài giảng ở một số học phần còn mang tính hàn lâm, thiếu tính cập nhật và chưa gắn chặt với các vấn đề thực tiễn đang đặt ra trong đời sống xã hội.

Quá trình chuyển đổi số trong giảng dạy giữa các cơ sở đào tạo còn chưa đồng đều. Một số trường đại học, đặc biệt là các cơ sở đào tạo ở địa phương, gặp khó khăn về hạ tầng công nghệ, nguồn học liệu số và kinh phí đầu tư trang thiết bị phục vụ giảng dạy trực tuyến. Việc ứng dụng các nền tảng số và công nghệ mới trong giảng dạy các học phần Lý luận chính trị ở nhiều nơi vẫn mang tính thử nghiệm, chưa thực sự phát huy hiệu quả trong đổi mới phương pháp dạy học.

Năng lực số của một bộ phận giảng viên và sinh viên còn hạn chế. Theo Báo cáo đánh giá chuyển đổi số trong giáo dục năm 2025 của Bộ Thông tin và Truyền thông, mặc dù việc sử dụng nền tảng số trong giáo dục ngày càng phổ biến nhưng kỹ năng khai thác, phân tích và chọn lọc thông tin trên môi trường số của người học chưa đồng đều⁵. Trong bối cảnh thông tin đa chiều và sự xuất hiện của nhiều nguồn tin giả, thông tin sai lệch trên không gian mạng, việc nâng cao khả năng tư duy phản biện, kỹ năng kiểm chứng thông tin và bản lĩnh chính trị cho sinh viên đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hoạt động giảng dạy các học phần Lý luận chính trị hiện nay.

Nhìn chung, hoạt động giảng dạy các học phần Lý luận chính trị ở nước ta hiện nay có những bước chuyển biến tích cực trong bối cảnh chuyển đổi số, đặc biệt về ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới phương pháp giảng dạy. Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn hiện nay, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện nội dung chương trình, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, đầu tư hạ tầng công nghệ và đổi mới phương pháp tổ chức dạy học theo hướng hiện đại, thực tiễn và lấy người học làm trung tâm.

3. Vai trò của chuyển đổi số trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị

Thứ nhất, ứng dụng công nghệ số trong việc soạn bài giảng Lý luận chính trị góp phần tăng cường sự tương tác và tính hấp dẫn của bài giảng.Đảng ta đã đưa ra định hướng phát triển “nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục – đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số”⁶. Và “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực then chốt của tăng trưởng; là nền tảng nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh; là công cụ nâng cao hiệu quả quản trị, năng lực tự chủ quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh”⁷.

Thông qua việc vận dụng các thành tựu công nghệ thông tin hiện đại, các giảng viên Lý luận chính trị có thể dễ dàng tiếp cận với kho tàng tri thức phong phú, đa dạng của nhân loại. Giảng viên có thể khẳng định được bản chất cách mạng, khoa học của các học phần Lý luận chính trị thông qua việc nội dung bài giảng thường xuyên được cập nhật, bổ sung, đổi mới qua thực tiễn cách mạng cũng như sự phát triển của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Giảng viên có thể tham khảo, trích dẫn từ các tài liệu số về văn kiện Đảng, các tác phẩm kinh điển và các tài liệu Lý luận chính trị liên quan để bổ sung cho bài giảng của mình thêm phong phú, sinh động và tăng sức thuyết phục. Nội dung giảng dạy không còn khô khan, trừu tượng mà trở nên gần gũi, thiết thực, bám sát với thực tiễn, gắn với yêu cầu phát triển về phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực, phương pháp làm việc, tác phong của sinh viên.

Các công cụ AI có thể đề xuất cho giảng viên các chủ đề thảo luận về các vấn đề thời sự trong nước và quốc tế như vấn đề hội nhập kinh tế, hội nhập văn hóa, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, các vấn đề về chủ quyền quốc gia, an ninh phi truyền thống… trong quá trình giảng dạy các học phần Lý luận chính trị. Thông qua việc phân tích, thảo luận các vấn đề thực tiễn dưới góc nhìn của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng của Đảng, sinh viên có thể nắm được bản chất của vấn đề và giải quyết các vấn đề thực tiễn đã đặt ra.

Với công nghệ số tiên tiến, hiện đại trong tay, giảng viên có thể nhanh chóng soạn bài giảng điện tử sinh động, thú vị, có sức thu hút sinh viên. Trước đây, các bài giảng Lý luận chính trị thường bị coi là khô khan, trừu tượng thì với công nghệ số, bài giảng điện tử có thể sử dụng các file âm thanh, hình ảnh minh họa trực quan, sinh động, các ứng dụng trò chơi online, các câu hỏi trắc nghiệm… làm cho sinh viên dễ dàng tiếp cận với bài giảng hơn, khơi gợi được sự hứng thú của sinh viên với học phần Lý luận chính trị.

Thứ hai, giảng viên Lý luận chính trị chủ động, tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy trong bối cảnh chuyển đổi số.Bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, đặt ra yêu cầu giảng viên phải chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy. Với phương châm giáo dục “lấy người học làm trung tâm”, giảng viên đã đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng sáng tạo, phát huy tối đa tính chủ động, tích cực, sáng tạo của người học. Thực hiện “Đổi mới căn bản nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục lý luận chính trị theo hướng khoa học, sáng tạo, hiện đại và gắn lý luận với thực tiễn”⁸ đã đặt ra yêu cầu giảng viên tích cực rèn luyện, bồi dưỡng phương pháp tư duy đổi mới, sáng tạo cho sinh viên. Giảng viên đã kết hợp hình thức giảng dạy trực tiếp và trực tuyến, phát huy tác dụng của các phương tiện dạy học hiện đại; đa dạng các hình thức dạy học với nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau, như: phương pháp thuyết trình, phương pháp nêu vấn đề, cho sinh viên thảo luận nhóm, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm, trả lời nhanh các câu hỏi ngắn, cho sinh viên tham gia các trò chơi liên quan đến nội dung bài học…; động viên, khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học.

Thứ ba, chuyển đổi số đã góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học.Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, giảng viên biết đã kết hợp linh hoạt giữa phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại. Không còn là những bài giảng theo phương pháp truyền thống mang tính thụ động, một chiều mà giờ đây, với phương pháp dạy học tích cực, giảng viên phải để sinh viên chủ động làm việc, tương tác nhiều hơn, giúp sinh viên hình thành năng lực giao tiếp, thuyết trình, tư duy sáng tạo, tư duy phản biện, năng lực giải quyết vấn đề… Giảng viên sẽ chủ động đề xuất các chủ đề, vấn đề cần giải quyết để các nhóm thảo luận, phân tích tình huống có vấn đề, đề xuất hướng giải quyết vấn đề, đánh giá kết quả việc giải quyết vấn đề; đảm bảo nguyên tắc: nhớ – hiểu – vận dụng.

Thứ tư, chuyển đổi số đã tạo cơ hội phát triển năng lực số của cả người dạy và người học.Chuyển đổi số đã tạo cơ hội cho giảng viên không ngừng học tập, nghiên cứu và biết khai thác, tận dụng các thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại nhằm nâng cao năng lực số, thích ứng với những sự thay đổi trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0.Chuyển đổi số trong giảng dạy các học phần Lý luận chính trị đã tạo nên môi trường học tập trực tuyến linh hoạt có thể học ở mọi lúc, mọi nơi, trong mọi hoàn cảnh nên giúp cho giảng viên và sinh viên tiết kiệm được thời gian, chi phí học tập. Các ứng dụng hỗ trợ dạy học, quản lý lớp online và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tạo cơ hội trong việc cá nhân hóa quá trình học tập. Công cụ AI có khả năng phân tích dữ liệu học tập của từng cá nhân, từ đó đưa ra lộ trình học tập phù hợp. Thông qua công nghệ số, giảng viên có thể đánh giá năng lực của người học và đề xuất nội dung, phương pháp giảng dạy phù hợp cho từng cá nhân.

Công nghệ số và AI giúp giảng viên tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa công việc giảng dạy. Giảng viên có thể nhanh chóng hệ thống hóa tri thức, sàng lọc nội dung và kiểm tra được tính chính xác của thông tin mới, chủ động tìm kiếm các tài liệu tham khảo để có số liệu, minh chứng, trích dẫn phục vụ cho bài giảng. Thay vì tốn nhiều thời gian cho việc tìm kiếm tài liệu và soạn bài giảng theo phương thức truyền thống, giảng viên có thể tập trung nâng cao trình độ chuyên môn, học tập, bồi dưỡng kiến thức chuyên sâu, đổi mới phương pháp sư phạm và tăng cường sự tương tác, khơi gợi hứng thú học tập đối với sinh viên.

Môi trường học tập số tạo cơ hội cho sinh viên chủ động nâng cao năng lực số, phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập. Việc sử dụng các công cụ công nghệ số sẽ tạo cơ hội tăng cường tương tác hai chiều giữa người dạy và người học. Thông qua các nền tảng số được tích hợp chatbox, trợ lý ảo… người học có thể chủ động tìm hiểu các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như các tài liệu liên quan phục vụ cho việc học tập các học phần lý luận chính trị.

4. Một số giải pháp

Thứ nhất, đổi mới nhận thức về vai trò của chuyển đổi số trong giảng dạy các học phần Lý luận chính trị.

Một trong những hạn chế hiện nay là ở một số cơ sở đào tạo, chuyển đổi số vẫn chủ yếu hiểu theo nghĩa trang bị công nghệ hoặc số hóa bài giảng, trong khi chưa chú trọng đổi mới phương pháp tư duy và phương thức tổ chức dạy học. Vì vậy, các cơ sở giáo dục đại học cần nâng cao nhận thức cho đội ngũ giảng viên về bản chất của chuyển đổi số trong giáo dục, coi đây là quá trình đổi mới toàn diện hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực người học.

Các trường đại học xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng năng lực số cho giảng viên lý luận chính trị theo hướng thực chất, tránh hình thức. Nội dung tập huấn không chỉ dừng ở kỹ năng sử dụng phần mềm mà cần tập trung vào thiết kế học liệu số, xây dựng lớp học tương tác, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ giảng dạy và kiểm tra đánh giá người học.

Thứ hai, đầu tư đồng bộ hạ tầng số và học liệu số phục vụ giảng dạy.

Hiệu quả chuyển đổi số trong giảng dạy các học phần Lý luận chính trị phụ thuộc lớn vào điều kiện hạ tầng công nghệ và nguồn học liệu số. Thực tế hiện nay cho thấy sự chênh lệch khá lớn giữa các cơ sở đào tạo về điều kiện trang thiết bị, hệ thống quản lý học tập và khả năng tiếp cận học liệu điện tử. Do đó, các cơ sở giáo dục đại học cần đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm đường truyền ổn định, xây dựng phòng học thông minh và phát triển hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS). Đồng thời, cần xây dựng kho học liệu số dùng chung cho các học phần Lý luận chính trị, bao gồm giáo trình điện tử, video bài giảng, dữ liệu tình huống thực tiễn, ngân hàng câu hỏi và tài liệu tham khảo cập nhật. Tăng cường liên kết giữa các cơ sở đào tạo nhằm chia sẻ học liệu và kinh nghiệm triển khai chuyển đổi số để hạn chế tình trạng đầu tư manh mún, thiếu đồng bộ.

Thứ ba, đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy theo hướng gắn lý luận với thực tiễn.

Một trong những nguyên nhân khiến sinh viên chưa thực sự hứng thú với các học phần Lý luận chính trị là nội dung bài giảng còn nặng tính hàn lâm, thiếu tính thực tiễn và chưa gắn với các vấn đề mà sinh viên quan tâm.Vì vậy, đổi mới nội dung giảng dạy theo hướng cập nhật các vấn đề thời sự trong nước và quốc tế như chuyển đổi số, kinh tế số, an ninh mạng, biến đổi khí hậu, chủ quyền quốc gia hay hội nhập quốc tế để minh họa và làm rõ các luận điểm lý luận. Giảng viên tăng cường sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống, tranh biện học thuật, học tập theo dự án và phân tích các vấn đề xã hội từ góc độ lý luận chính trị. Thay vì truyền đạt kiến thức theo lối một chiều, giảng viên cần tổ chức các hoạt động học tập có tính tương tác cao, giúp sinh viên chủ động tham gia vào quá trình khám phá tri thức và vận dụng lý luận vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Thứ tư, nâng cao năng lực số và năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên

Trong bối cảnh chuyển đổi số, giảng viên giữ vai trò truyền đạt kiến thức và định hướng, tổ chức và hỗ trợ quá trình học tập của sinh viên. Điều này đòi hỏi giảng viên lý luận chính trị phải thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng và cập nhật tri thức mới. Bên cạnh trình độ chuyên môn, giảng viên cần nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng khai thác dữ liệu số và khả năng sử dụng các nền tảng hỗ trợ giảng dạy trực tuyến. Chú trọng bồi dưỡng kỹ năng sư phạm số như thiết kế bài giảng tương tác, tổ chức thảo luận trực tuyến và đánh giá năng lực người học trên môi trường số. Giảng viên cần nâng cao năng lực ngoại ngữ để tiếp cận các nguồn tài liệu quốc tế, từ đó mở rộng góc nhìn học thuật và cập nhật các xu hướng giáo dục hiện đại.

Thứ năm, đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực

Thực tế hiện nay cho thấy việc đánh giá kết quả học tập ở một số học phần Lý luận chính trị vẫn chủ yếu dựa vào khả năng ghi nhớ lý thuyết, chưa đánh giá đầy đủ năng lực tư duy, phản biện và vận dụng kiến thức của sinh viên. Do đó, cần đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực người học. Bên cạnh hình thức thi viết truyền thống, cần tăng cường các hình thức đánh giá quá trình như bài tập tình huống, thuyết trình nhóm, sản phẩm học tập số, bài phản biện học thuật hoặc dự án nghiên cứu nhỏ. Việc đánh giá cần chú trọng khả năng phân tích, lập luận, phản biện và vận dụng lý luận vào giải quyết các vấn đề thực tiễn thay vì chỉ kiểm tra khả năng học thuộc nội dung giáo trình.

Thứ sáu, phát triển tư duy phản biện, năng lực chọn lọc thông tin và bản lĩnh chính trị cho sinh viên trên môi trường số

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, sinh viên hiện nay có thể tiếp cận rất nhiều nguồn thông tin khác nhau, bao gồm cả thông tin chính thống và thông tin sai lệch. Một bộ phận sinh viên còn hạn chế về kỹ năng kiểm chứng thông tin, dễ bị tác động bởi các quan điểm cực đoan, thiếu căn cứ khoa học trên không gian mạng. Vì vậy, giảng dạy các học phần Lý luận chính trị không chỉ truyền đạt tri thức lý luận mà hướng tới hình thành năng lực tư duy phản biện và khả năng phân tích thông tin cho người học. Giảng viên hướng dẫn sinh viên biết cách tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, đối chiếu, kiểm chứng và đánh giá thông tin dựa trên cơ sở khoa học và quan điểm đúng đắn.

Trong quá trình giảng dạy, tăng cường tổ chức các hoạt động tranh biện học thuật, phân tích tình huống thực tiễn, phản biện các quan điểm sai trái hoặc các vấn đề gây tranh luận trên không gian mạng dưới góc độ lý luận chính trị. Thông qua đó, sinh viên tiếp thu kiến thức, rèn luyện khả năng lập luận, bảo vệ quan điểm cá nhân bằng cơ sở khoa học và nâng cao bản lĩnh chính trị. Giáo dục cho sinh viên ý thức trách nhiệm khi tham gia môi trường số, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn và khả năng nhận diện thông tin xấu độc, tin giả, thông tin xuyên tạc.

5. Kết luận

Nâng cao chất lượng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị ở các trường đại học trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay là nhiệm vụ vô cùng quan trọng và là xu thế tất yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại học đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay. Do vậy, làm rõ tầm quan trọng của chuyển đổi số trong giảng dạy các học phần lý luận chính trị và thực hiện đồng bộ, toàn diện các giải pháp sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy các học phần Lý luận chính trị nhằm thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao vừa “hồng”, vừa “chuyên” phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chú thích:
1, 8.  Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 203 – 204, 235 – 236.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2025). Báo cáo tổng kết giáo dục đại học năm học 2024 – 2025. Hà Nội.
3. Bộ Thông tin và Truyền thông (2025). Báo cáo chuyển đổi số quốc gia năm 2025. Hà Nội.
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2025). Báo cáo thường niên giáo dục đại học Việt Nam năm 2025. Hà Nội.
5. Bộ Thông tin và Truyền thông (2025). Báo cáo đánh giá chuyển đổi số trong giáo dục năm 2025. Hà Nội.
6, 7.  Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 37 – 38, 31.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Bí thư (2014). Chỉ thị số 23-CT/TW ngày 09/02/2014 về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
2. Ban Bí thư (2014). Kết luận số 94-KL/TW ngày 28/02/2014 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị 23-CT/TW.
3. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2013). Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
4. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2021). Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng.
5. Bộ Chính trị (2019). Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/09/2019 về chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
6. Nâng cao chất lượng giảng dạy các môn lý luận chính trị tại Trường Đại học Tài chính – Maketing trước yêu cầu chuyển đổi số. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/03/21/nang-cao-chat-luong-giang-day-cac-mon-ly-luan-chinh-tri-tai-truong-dai-hoc-tai-chinh-marketing-truoc-yeu-cau-chuyen-doi-so/