Phát huy vai trò đoàn kinh tế – quốc phòng trong thực hiện đoàn kết dân tộc ở các tỉnh biên giới phía Bắc

Promoting the role of economic – defense units in strengthening ethnic solidarity in the Northern border provinces

TS. Nguyễn Văn Toàn
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

(Quanlynhanuoc.vn) – Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn xác định vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Chính vì vậy, các đoàn kinh tế – quốc phòng có vai trò quan trọng trong đoàn kết các dân tộc, góp phần phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh ở các tỉnh biên giới phía Bắc nước ta. Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc, các đoàn kinh tế – quốc phòng tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm trong thực hiện đoàn kết các dân tộc và bảo vệ Tổ quốc.

Từ khóa: Đoàn Kinh tế – Quốc phòng; dân tộc; biên giới phía Bắc; Việt Nam.

Abstract: The Party has consistently identified ethnic affairs and ethnic solidarity as strategic issues in Vietnam’s revolutionary cause. Therefore, economic–defense units play an important role in fostering ethnic solidarity, contributing to socio-economic development, and ensuring national defense and security in the country’s northern border provinces. Entering a new era of national development, these economic – defense units continue to promote their role and responsibility in strengthening ethnic solidarity and safeguarding the Fatherland.

Keywords: Economic – Defense Units; ethnic solidarity; northern border provinces; Vietnam.

1. Đặt vấn đề

Công tác dân tộc và thực hiện đoàn kết các dân tộc là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị. Trong Nghị quyết số 43-NQ/TW ngày 24/11/2023 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) xác định rõ: “Đại đoàn kết toàn dân tộc là truyền thống quý báu, đường lối chiến lược quan trọng, xuyên suốt của Đảng; nguồn sức mạnh to lớn, nhân tố quyết định thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc… là đoàn kết trong Đảng, đoàn kết giữa các giai tầng xã hội, giữa cộng đồng các dân tộc Việt Nam…”¹. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển”².

Các đoàn kinh tế – quốc phòng là đơn vị quân đội đặc thù, do Bộ Quốc phòng thành lập, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ xây dựng, quản lý các khu kinh tế – quốc phòng ở địa bàn chiến lược khu vực biên giới của các tỉnh biên giới, ven biển, đảo (chủ yếu là biên giới đất liền) nước ta. Trên toàn tuyến biên giới phía Bắc, có 10 đoàn kinh tế – quốc phòng đang thực hiện nhiệm vụ quản lý, xây dựng 14 khu kinh tế – quốc phòng, đó là: Đoàn Kinh tế – quốc phòng 4, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 5, Đoàn kinh tế – quốc phòng 313, Đoàn kinh tế – quốc phòng 326, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 327, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 338, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 345, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 356, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 379, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 799.

Địa bàn các khu kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc chủ yếu là khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, có vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh; đồng thời, cũng là nơi tập trung các thôn bản, xã nghèo và đặc biệt khó khăn. Phần lớn dân cư tại các khu kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc là đồng bào các dân tộc thiểu số, trình độ dân trí còn thấp, đời sống của đồng bào còn khó khăn; tình hình dân tộc, tôn giáo trên địa bàn còn tiềm ẩn phức tạp. Các thế lực thù địch thường lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo chống phá ta trên địa bàn, chia rẽ, phá hoại đoàn kết các dân tộc.

Nghị định số 22/2021/NĐ-CP ngày 19/3/2021 của Chính phủ về khu kinh tế – quốc phòng đã quy định chức năng của đoàn kinh tế – quốc phòng là đơn vị quân đội có chức năng chiến đấu, công tác và lao động sản xuất; kết hợp quốc phòng với kinh tế – xã hội và kinh tế – xã hội với quốc phòng theo quy định của pháp luật. Nghị định số 22/2021/NĐ-CP cũng nêu rõ nhiệm vụ thực hiện công tác dân vận và tuyên truyền của các đoàn kinh tế – quốc phòng, đặc biệt, xây dựng địa bàn vững mạnh về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, củng cố thế trận quốc phòng, an ninh; thực hiện các chính sách dân tộc, tôn giáo; phối hợp với địa phương nâng cao đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của đồng bào dân tộc³.

Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ đó và đặc điểm dân tộc ở các khu kinh tế – quốc phòng, việc củng cố, tăng cường đoàn kết dân tộc ở các khu kinh tế – quốc phòng trên địa bàn các tỉnh biên giới phía Bắc là nội dung hoạt động quan trọng của các đoàn kinh tế – quốc phòng nhằm giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, bảo đảm đoàn kết, đồng thuận xã hội, phát triển kinh tế – xã hội gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

2. Vai trò đoàn kinh tế – quốc phòng trong thực hiện đoàn kết các dân tộc

Thứ nhất, là lực lượng quan trọng, trực tiếp tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đoàn kết các dân tộc.

 Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ được giao, các đoàn kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc thường xuyên tiến hành công tác tuyên truyền vận động nâng cao nhận thức cho đồng bào các dân tộc về quan điểm, đường lối, chính sách đoàn kết các dân tộc của Đảng, Nhà nước. Các đơn vị của các đoàn kinh tế – quốc phòng, như: đội sản xuất và xây dựng cơ sở chính trị, các tổ đội công tác, cán bộ, chiến sĩ, người lao động đã thường xuyên tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc với phương châm “3 bám, 4 cùng, 5 có” (bám chủ trương đường lối, bám địa bàn, bám dân; cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng đồng bào; có hiểu biết, có tâm huyết, có trách nhiệm, có năng lực ứng sử và có bản lĩnh) để tuyên truyền vận động đoàn kết các dân tộc⁴.

Các đoàn kinh tế – quốc phòng vừa tham mưu, phối hợp với địa phương và các lực lượng khác vừa trực tiếp tiến hành tuyên truyền, vận động để chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đoàn kết dân tộc đến được với đồng bào. Thông qua tuyên truyền, vận động, cán bộ, chiến sĩ đoàn kinh tế – quốc phòng, đồng bào các dân tộc đã hiểu biết đúng đắn về quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước nói chung, về đoàn kết dân tộc nói riêng, vận động đồng bào tăng cường đoàn kết dân tộc, xây dựng “thế trận lòng dân” ở các khu kinh tế – quốc phòng vững chắc.

Căn cứ vào tình hình địa bàn, các đoàn kinh tế – quốc phòng có những nội dung, biện pháp tuyên truyền vận động cho phù hợp với điều kiện của địa phương, từng dân tộc và đặc điểm của đơn vị. Các đơn vị của đoàn kinh tế – quốc phòng chủ động phối hợp với địa phương, tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và Nhân dân các dân tộc về ý nghĩa, nội dung thực hiện đoàn kết dân tộc, tạo sự thống nhất về ý chí và đồng thuận trong các tổ chức, lực lượng của hệ thống chính trị cơ sở và đồng bào các dân tộc để phát triển kinh tế – xã hội, khắc phục khó khăn, hoàn thành các nhiệm vụ của địa phương và khu kinh tế – quốc phòng. Đồng thời, tích cực tuyên truyền vận động Nhân dân nâng cao cảnh giác cách mạng, phòng, chống âm mưu, thủ đoạn lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chia rẽ khối đoàn kết dân tộc, chia rẽ quần chúng với Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương, chia rẽ đoàn kết quân dân.

Thứ hai, các đoàn kinh tế – quốc phòng đã làm tốt công tác tham mưu, phối hợp, củng cố, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, hạt nhân của khối đoàn kết các dân tộc.

Trước thực trạng tình hình dân tộc ở các khu kinh tế – quốc phòng còn nhiều khó khăn, hệ thống chính trị cơ sở còn bất cập, các đoàn kinh tế – quốc phòng đã chú trọng thực hiện đoàn kết các dân tộc cùng với xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; thường xuyên duy trì quan hệ mật thiết với cấp ủy, chính quyền địa phương; vừa tham mưu, phối hợp vừa trực tiếp tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, cùng địa phương thực hiện đoàn kết các dân tộc.

Bám sát tình hình địa bàn, kịp thời tham mưu, đề xuất với cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai tổ chức thực hiện đoàn kết các dân tộc phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đặc điểm tâm lý, truyền thống văn hóa của đồng bào các dân tộc. Tham mưu, đóng góp ý kiến với cấp ủy, chính quyền cơ sở các nội dung, hình thức, biện pháp thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo; các chủ trương phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc. Chủ động, tích cực phối hợp với địa phương giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh; đấu tranh phòng, chống các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo trên địa bàn. Đồng thời, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc, người có uy tín trong cộng đồng để xây dựng khối đoàn kết các dân tộc, như việc tham gia phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, cháy nổ, tham gia xây dựng khu vực phòng thủ, trùng tu, bảo dưỡng các công trình quốc phòng. Từ việc phối hợp với các địa phương để tổ chức thực hiện tốt các phong trào, các cuộc vận động cách mạng nhằm phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị.

Thứ ba, trực tiếp tham gia phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng nông thôn mới, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện đoàn kết các dân tộc.

Các đoàn kinh tế – quốc phòng xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, tạo cơ sở chính trị – xã hội vững chắc để tăng cường đoàn kết các dân tộc, đoàn kết quân dân. Trong thực tiễn, các đoàn kinh tế – quốc phòng đã tập trung nâng cao chất lượng thực hiện các dự án của khu kinh tế – quốc phòng và địa phương, góp phần giảm nghèo, cải thiện đời sống của đồng bào các dân tộc. Tiến hành lồng ghép các dự án kinh tế – quốc phòng với các chương trình phát triển kinh tế – xã hội của địa phương nhằm gia tăng hiệu quả chương trình, dự án. Đặc biệt, các đoàn kinh tế – quốc phòng tham gia phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số một cách toàn diện cả về kinh tế, văn hóa, xã hội; vừa triển khai có hiệu quả các dự án kinh tế – quốc phòng, vừa tham gia các chương trình, dự án của Nhà nước và địa phương trên địa bàn; tích cực thực hiện các chính sách an sinh xã hội, các phong trào, cuộc vận động “đền ơn đáp nghĩa”, “xóa đói, giảm nghèo”. Phối hợp cùng địa phương giúp dân tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế hộ, bố trí lao động, xây dựng cơ sở hạ tầng, di giãn dân; hỗ trợ người dân khắc phục khó khăn trong sản xuất. Trong đó, đã tổ chức tập huấn chuyển giao kỹ thuật cho 21.774 lượt người tham gia với tổng giá trị đạt hơn 145 tỷ đồng.

Các đội sản xuất của các đoàn kinh tế – quốc phòng nắm chắc tình hình kinh tế – xã hội, thực trạng đói nghèo ở các xã, thôn bản trên địa bàn, chủ động xây dựng kế hoạch tham gia phát triển kinh tế – xã hội, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới tại các điểm dân cư với những nội dung, chỉ tiêu, biện pháp cụ thể; tiến hành ký kết tham gia thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới với địa phương, tập trung vào các thôn, bản khó khăn, vùng sâu, vùng xa, địa bàn còn tiềm ẩn phức tạp, như các xã Mường Chà, Mường Nhé, Quảng Lâm, Nậm Kè (tỉnh Điện Biên); xã Sốp Cộp, xã Púng Bánh (tỉnh Sơn La)… Đồng thời, tổ chức khám bệnh miễn phí, tuyên truyền, hướng dẫn phòng dịch cho người dân ở các khu kinh tế – quốc phòng; đặc biệt, bảo đảm đầy đủ các chế độ, chính sách giúp người dân yên tâm, ổn định cuộc sống. Tính riêng giai đoạn 2010 – 2020, các đoàn kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc đã khám, chữa bệnh cho 2.530.536 lượt người, cấp thuốc miễn phí trị giá hơn 57 tỷ đồng, tham gia phòng chống dịch bệnh 301 đợt; tu sửa và làm mới 2.521 km đường dân sinh nông thôn, sửa chữa, làm mới 623 cầu gỗ và bê tông; giúp đồng bào sửa chữa, làm mới 1.564 ngôi nhà; hỗ trợ giống, vốn sản xuất cho bà con 117 tỷ đồng; giúp dân xóa đói, giảm nghèo 28.353 hộ; xây, sửa chữa 2.857 lớp học, 401 nhà văn hóa thôn, bản; vận động 12.893 học sinh các cấp trở lại trường học… Đoàn kinh tế – quốc phòng 327, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 345, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 379 là những đoàn có nhiều mô hình hiệu quả, đạt kết quả tốt trong tham gia phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng nông thôn mới ở các khu kinh tế – quốc phòng⁵.

Thứ tư, giữ vững vai trò nòng cốt củng cố quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng chống âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch phá hoại đoàn kết dân tộc trên địa bàn.

Trên địa bàn khu kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc nước ta, các thế lực thù địch thường lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá ta, chia rẽ đoàn kết dân tộc. Do đó, các đoàn kinh tế – quốc phòng luôn chủ động xây dựng kế hoạch, nội dung củng cố, tăng cường quốc phòng an ninh gắn với phát triển kinh tế – xã hội ở các khu kinh tế – quốc phòng; tập trung nâng cao chất lượng huấn luyện sẵn sàng chiến đấu; làm tốt công tác tham mưu, phối hợp với địa phương và các lực lượng thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, “thế trận lòng dân”, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.

Cán bộ, chiến sỹ các đoàn kinh tế – quốc phòng thường xuyên nêu cao cảnh giác, chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch trên địa bàn. Phối hợp với địa phương và các lực lượng, trực tiếp tham gia giải quyết các “điểm nóng”, vụ việc phức tạp, những va chạm, mâu thuẫn trong thôn bản để giữ vững ổn định chính trị – xã hội, đồng thuận xã hội trên địa bàn. Vận động Nhân dân các dân tộc đoàn kết cùng cấp ủy, chính quyền thực hiện các nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tin, không nghe theo các luận điệu tuyên truyền của kẻ xấu, không tụ tập sinh hoạt đạo trái pháp luật, không di cư tự do, tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ vững biên cương của Tổ quốc.

Thứ năm, là lực lượng tham gia củng cố, tăng cường tình đoàn kết hữu nghị nhân dân các dân tộc hai bên biên giới.

Các đoàn kinh tế – quốc phòng tiến hành nhiều hoạt động trên các lĩnh vực trong tham gia đối ngoại biên giới, đối ngoại nhân dân, góp phần củng cố tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân các dân tộc hai bên biên giới, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, ổn định, hữu nghị, hợp tác và phát triển, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Bên cạnh đó, phối hợp chặt chẽ với Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương, tích cực vận động đồng bào các dân tộc tham gia xây dựng quan hệ láng giềng hòa bình, hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới; tuyên truyền phổ biến cho đồng bào chấp hành nghiêm chính sách, pháp luật, quy định của hai nước về khu vực biên giới; làm cho đồng bào hiểu rõ đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước, địa phương, nghĩa vụ và quyền lợi của người dân biên giới, tinh thần đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân hai nước. Cùng với địa phương, các đoàn kinh tế quốc phòng tích cực tham gia vào hoạt động đối ngoại, giao lưu biên giới.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn hoạt động của các đoàn kinh tế – quốc phòng vẫn bộc lộ một số hạn chế, như: hình thức, biện pháp tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đoàn kết dân tộc có thời điểm, có đơn vị chưa kịp thời, phù hợp; công tác tham mưu, phối hợp giữa đoàn kinh tế – quốc phòng với cấp ủy, chính quyền địa phương trong thực hiện đoàn kết dân tộc còn một số bất cập về cơ chế, thiếu chặt chẽ; một số nội dung các đoàn kinh tế – quốc phòng tham gia, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn chưa thật hiệu quả; công tác tham gia củng cố quốc phòng, an ninh, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn có lúc còn bị động, lúng túng.

3. Một số giải pháp

Một là, thường xuyên quán triệt, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng ở các đoàn kinh tế – quốc phòng về chính sách dân tộc, đoàn kết dân tộc của Đảng, Nhà nước hiện nay.

Cần tập trung quán triệt, nâng cao nhận thức về quan điểm, chính sách dân tộc, đoàn kết dân tộc trong các nghị quyết của Đảng như: Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa IX), Nghị quyết số 43-NQ/TW Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII), quan điểm về dân tộc và đại đoàn kết toàn dân tộc trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị định số 22/2021/NĐ-CP của Chính phủ về khu kinh tế – quốc phòng… Từ đó, làm cho các tổ chức, lực lượng có nhận thức đúng đắn, vững tin vào quan điểm, chính sách đoàn kết dân tộc của Đảng và Nhà nước. Các cơ quan, đơn vị ở các đoàn kinh tế – quốc phòng cần tiến hành linh hoạt nhiều hình thức, biện pháp để tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các tổ chức, lực lượng về chính sách dân tộc, đoàn kết dân tộc.

Hai là, cần làm tốt công tác bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất, năng lực cho cán bộ, chiến sĩ, người lao động trong thực hiện đoàn kết các dân tộc.

Việc chú trọng bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất, năng lực, kinh nghiệm công tác dân vận cho cán bộ, chiến sĩ, người lao động cả về phẩm chất chính trị, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” và tác phong, phương pháp, kinh nghiệm vận động quần chúng là rất cấp thiết. Trong đó, cần bồi dưỡng những hiểu biết về ngôn ngữ, phong tục tập quán các dân tộc cũng như các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo… Thường xuyên giáo dục cán bộ, chiến sĩ, người lao động nâng cao ý thức tổ chức kỷ luật, kỷ luật quan hệ quân dân, tinh thần tôn trọng, lắng nghe ý kiến của đồng bào; tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Coi trọng bồi dưỡng kỹ năng, phương pháp tuyên truyền vận động đối với đồng bào các dân tộc; phương pháp tham mưu, phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương; phương pháp tham gia giải quyết các vụ việc liên quan đến vấn đề dân tộc, tôn giáo. Đẩy mạnh phong trào thi đua “Dân vận khéo”, xây dựng “Đơn vị dân vận tốt”, gắn với thực hiện các phong trào, các cuộc vận động do Đảng, Nhà nước, địa phương phát động.

Ba là, quan tâm đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp công tác tuyên truyền vận động đồng bào các dân tộc trong tình hình mới.

Các đoàn kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc cần chủ động, linh hoạt đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp công tác tuyên truyền vận động đồng bào các dân tộc trong tình hình mới. Lựa chọn nội dung tuyên truyền vận động đồng bào phù hợp với tình hình đơn vị và địa phương, đặc điểm từng dân tộc; bám sát quan điểm, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước và tình hình dân tộc, tôn giáo ở địa phương; phù hợp với đặc điểm tâm lý và trình độ nhận thức của đồng bào dân tộc. Động viên, hướng dẫn, giúp đỡ Nhân dân các dân tộc trên địa bàn khu vực các tỉnh biên giới phía Bắc thực hiện tốt các phong trào, các cuộc vận động, thực hiện các chương trình, mục tiêu quốc gia xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, phòng, chống tệ nạn xã hội.

Bốn là, chủ động, tích cực tham mưu, phối hợp với cấp ủy, chính quyền, đoàn thể địa phương và các lực lượng khác trong thực hiện đoàn kết các dân tộc.

Các đoàn kinh tế – quốc phòng cần chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương trong xây dựng, triển khai các kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh, đoàn kết các dân tộc; tham mưu cho địa phương thực hiện đúng đắn quan điểm, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước. Thường xuyên tham mưu, phối hợp với địa phương phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh đi đôi với tăng cường đoàn kết các dân tộc. Phối hợp với các ban, ngành, địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động Nhân dân, như ở Đoàn kinh tế – quốc phòng 799, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 345, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 379, trong đó công tác tham mưu, phối hợp tuyên truyền vận động phù hợp với trình độ dân trí, phong tục tập quán và đặc điểm từng dân tộc. Chủ động tham mưu, phối hợp chặt chẽ với địa phương và các lực lượng trên địa bàn làm tốt công tác dự báo, giải quyết kịp thời các vụ việc nảy sinh về dân tộc, tôn giáo; triển khai các biện pháp đấu tranh phòng, chống các thủ đoạn tuyên truyền, xuyên tạc, kích động của các thế lực thù địch và các hoạt động truyền đạo trái pháp luật, bảo đảm ổn định tư tưởng Nhân dân và an ninh trật tự trên địa bàn.

Năm là, nâng cao hiệu quả thực hiện các dự án kinh tế – quốc phòng, thiết thực góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc.

Các cơ quan, đơn vị đoàn kinh tế – quốc phòng chủ động phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, ban ngành, đoàn thể địa phương thực hiện có hiệu quả các dự án phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng các mô hình sản xuất, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật để nhân rộng trên địa bàn. Các Đoàn Kinh tế – quốc phòng 326, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 327, Đoàn Kinh tế – quốc phòng 345 hiện đang tập trung làm chủ đầu tư và thi công mới, nâng cấp hàng chục kilômét đường đất thành đường bê tông nông thôn, kết hợp làm các cầu dân sinh, cầu tràn tại các xã biên giới đặc biệt khó khăn; xây dựng hệ thống dẫn nước sinh hoạt và kéo điện hạ thế cho các bản làng vùng sâu, vùng xa. Đoàn Kinh tế – quốc phòng 379 đang triển khai Dự án “Phát triển kinh tế – xã hội, mô hình bộ đội gắn với dân bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi” tại các xã: Na Sang, Si Pa Phìn, Mường Chà, Nà Hỳ, Nà Bủng, Quảng Lâm, Nậm Kè, Mường Toong, Mường Nhé, Sín Thầu, Mường Pồn (tỉnh Điện Biên) và Tà Tổng (tỉnh Lai Châu).

Phát huy vai trò chủ đầu tư các dự án theo kế hoạch xây dựng khu kinh tế – quốc phòng; tăng cường công tác quản lý và tổ chức thực hiện các dự án bảo đảm đúng pháp luật, tiến độ, mục tiêu đầu tư dự án. Tập trung nhân lực và vốn đầu tư để triển khai các dự án cho phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và nguyện vọng của Nhân dân. Phối hợp cùng địa phương, giúp dân tổ chức sản xuất, giảm nghèo bền vững, tập trung vào các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế hộ, xây dựng cơ sở hạ tầng.

4. Kết luận

Qua thực tiễn công tác, các đoàn kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc đã khẳng định vai trò quan trọng trong đoàn kết các dân tộc thông qua các hoạt động đa dạng, phong phú bằng nhiều nội dung, biện pháp thiết thực, hiệu quả. Các đoàn kinh tế – quốc phòng không chỉ xây dựng, quản lý các khu kinh tế – quốc phòng hiệu quả mà còn góp phần tăng cường đoàn kết các dân tộc, đoàn kết quân dân, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc, phòng, chống có hiệu quả âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại các khu kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc nước ta. Hiện nay, công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới càng đòi hỏi tiếp tục phát huy vai trò của các đoàn kinh tế – quốc phòng trong thực hiện đoàn kết các dân tộc, xây dựng các khu kinh tế – quốc phòng vững mạnh, giữ vững ổn định chính trị – xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh tại các khu kinh tế – quốc phòng ở các tỉnh biên giới phía Bắc.

Chú thích:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2023). Văn kiện Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.137 – 138.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 124.
3.Chính phủ (2021). Nghị định số 22/2021/NĐ-CP ngày 19/3/2021 về khu kinh tế – quốc phòng.
4, 5. Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng. Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài “Vai trò đoàn kinh tế – quốc phòng trong thực hiện đoàn kết dân tộc ở khu vực biên giới phía Bắc hiện nay. Đề tài cấp Học viện, 2025, tr. 131, 98.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026). Kết luận số 236-KL/TW ngày 15/01/2026 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 49-CT/TW ngày 20/10/2015 của Ban Bí thư về tăng cường và đổi mới công tác dân vận của Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
2. Đoàn Kinh tế – quốc phòng 327 (2025). Báo cáo tổng kết phong trào thi đua “Dân vận khéo”, xây dựng “Đơn vị dân vận tốt” giai đoạn 2021 – 2025. Quảng Ninh.
3. Đoàn Kinh tế – quốc phòng 356 (2025). Báo cáo tổng kết phong trào thi đua “Dân vận khéo”, xây dựng “Đơn vị dân vận tốt” giai đoạn 2021 – 2025. Lai Châu.
4. Đoàn Kinh tế – quốc phòng 379 (2025). Báo cáo tổng kết phong trào thi đua “Dân vận khéo”, xây dựng “Đơn vị dân vận tốt” giai đoạn 2021 – 2025. Điện Biên.
5. Nguyễn Đại Văn Phú (2021). Đoàn kinh tế – quốc phòng ở phía Bắc Việt Nam tham gia xây dựng hệ thống chính trị cấp cơ sở trên địa bàn hiện nay. H. NXB Quân đội nhân dân.