Improving the quality of trade promotion information in the Ministry of Industry and Trade’s press in the context of digital transformation
Nguyễn Trung Thắng
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
(Quanlynhanuoc.vn) – Xúc tiến thương mại là một trong những hoạt động trọng yếu nhằm thúc đẩy lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia được xác định là đột phá chiến lược theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hệ thống báo chí của Bộ Công Thương giữ vai trò là kênh thông tin chính thống truyền tải chính sách và kết nối doanh nghiệp với thị trường. Trên cơ sở phân tích thực trạng, làm rõ ưu điểm, hạn chế, bài viết đề xuất một số nhóm giải pháp đồng bộ về nội dung, hình thức, tổ chức sản xuất và phát triển nguồn nhân lực, gắn với các xu hướng báo chí hiện đại, như: đa nền tảng, báo chí dữ liệu và tòa soạn hội tụ.
Từ khóa: Xúc tiến thương mại; báo chí ngành Công Thương; chất lượng thông tin; chuyển đổi số báo chí; báo chí đa nền tảng.
Abstract: Trade promotion is one of the key activities aimed at facilitating the circulation of goods, expanding markets, and enhancing the competitiveness of Vietnamese enterprises. As national digital transformation has been identified as a strategic breakthrough under Resolution No. 57-NQ/TW dated December 22, 2024 of the Politburo on breakthroughs in science and technology development, innovation, and national digital transformation, the press system of the Ministry of Industry and Trade plays an important role as an official communication channel for disseminating policies and connecting businesses with markets. Based on an analysis of the current situation, highlighting both strengths and limitations, this article proposes a number of synchronized solutions related to content, forms of presentation, production organization, and human resource development in line with modern journalism trends such as multi-platform journalism, data journalism, and converged newsroom models.
Keywords: Trade promotion; Ministry of Industry and Trade press; information quality; digital transformation of journalism; multi-platform journalism.
1. Đặt vấn đề
Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xúc tiến thương mại là một trong những hoạt động trọng yếu nhằm thúc đẩy lưu thông hàng hóa, kết nối cung – cầu và mở rộng thị trường trong nước, quốc tế. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: “hoàn thiện thể chế để nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế và hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, sức mạnh tổng hợp và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi nhất để phát triển doanh nghiệp Việt Nam”1. Cụ thể hóa định hướng này, Chiến lược phát triển thương mại trong nước giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 ban hành theo Quyết định số 1163/QĐ-TTg ngày 13/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ xác định xúc tiến thương mại là một công cụ then chốt để phát triển bền vững thị trường và doanh nghiệp Việt Nam2.
Báo chí, với tư cách là một thiết chế truyền thông đại chúng3, có nhiệm vụ phổ biến chính sách, phản ánh hoạt động thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận cơ hội kinh doanh. Đối với ngành Công Thương, Báo Công Thương, Tạp chí Công Thương và Truyền hình Công Thương đã trở thành kênh truyền tải chủ trương, chính sách và kết nối các chủ thể trong nền kinh tế. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia được xác định là một trong những đột phá chiến lược theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, yêu cầu đặt ra đối với báo chí ngành không chỉ là chính xác, kịp thời mà còn phải có chiều sâu phân tích, tính tương tác cao và khả năng thích ứng với các xu hướng báo chí hiện đại4.
Trên cơ sở khảo sát thực tiễn năm 2025, bài viết phân tích thực trạng và đề xuất các nhóm giải pháp nâng cao chất lượng thông tin xúc tiến thương mại trên hệ thống báo chí của Bộ Công Thương, đáp ứng yêu cầu phát triển truyền thông kinh tế trong giai đoạn mới.
2. Vai trò của thông tin xúc tiến thương mại trên hệ thống báo chí
Thứ nhất, báo chí là kênh truyền tải chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xúc tiến thương mại đến cộng đồng doanh nghiệp và xã hội. Thông qua tin, bài, phóng sự và chương trình truyền hình, các chính sách về phát triển thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp, hội nhập kinh tế quốc tế được phổ biến rộng rãi, tạo đồng thuận xã hội5.
Thứ hai, báo chí cung cấp thông tin thị trường, xu hướng tiêu dùng và các chương trình xúc tiến thương mại làm cơ sở để doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thành phần chiếm trên 97% tổng số doanh nghiệp Việt Nam, thông tin về hội chợ, triển lãm, kết nối cung – cầu, thương mại điện tử và các hiệp định thương mại tự do có giá trị thực tiễn cao, trở thành “cẩm nang” tri thức thị trường trong quá trình ra quyết định kinh doanh6.
Thứ ba, báo chí giữ vai trò cầu nối hai chiều giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và thị trường. Việc phản ánh thực tiễn và ý kiến của doanh nghiệp giúp cơ quan quản lý điều chỉnh chính sách phù hợp; đồng thời, tăng cường minh bạch thị trường, hạn chế thông tin sai lệch và bảo vệ quyền lợi của các chủ thể kinh tế.
Thứ tư, thông tin xúc tiến thương mại trên báo chí còn góp phần quảng bá hình ảnh sản phẩm, thương hiệu và môi trường kinh doanh Việt Nam. Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra yêu cầu hệ thống báo chí phải đồng hành cùng cộng đồng doanh nhân, lan tỏa các điển hình tiên tiến, hỗ trợ doanh nghiệp khẳng định vị thế trên thị trường khu vực và toàn cầu7.
3. Thực trạng thông tin xúc tiến thương mại trên hệ thống báo chí của Bộ Công Thương
3.1. Cơ cấu nội dung và hình thức thông tin
Khảo sát 1.108 tin, bài về xúc tiến thương mại đăng tải trên ba cơ quan báo chí ngành Công Thương trong năm 2025 cho thấy, nội dung được phân thành ba nhóm: chủ trương, chính sách (35,3%); thực trạng (36,6%) và giải pháp (28,1%) (Bảng 1).
Bảng 1. Cơ cấu nội dung thông tin xúc tiến thương mại trên hệ thống báo chí của Bộ Công Thương (năm 2025)
| Cơ quan báo chí | Chủ trương, chính sách | Thực trạng | Giải pháp | Tổng |
| Báo Công Thương | 135 | 173 | 121 | 429 |
| Truyền hình Công Thương | 147 | 159 | 131 | 437 |
| Tạp chí Công Thương | 109 | 73 | 60 | 242 |
| Tổng | 391 | 405 | 312 | 1.108 |
Nhóm thông tin phản ánh thực trạng chiếm tỷ trọng cao nhất cho thấy, báo chí ngành đã tập trung phản ánh hoạt động của thị trường, doanh nghiệp và các chương trình xúc tiến thương mại. Tuy nhiên, tỷ lệ thông tin giải pháp thấp hơn phản ánh xu hướng thiên về phản ánh, thiếu định hướng và kiến tạo.
Về thể loại, tin chiếm tỷ lệ cao nhất (38,2%), trong khi các thể loại mang tính phân tích như: bình luận chỉ chiếm khoảng 10% (Bảng 2). Điều này cho thấy, báo chí ngành ưu tiên cung cấp thông tin nhanh, kịp thời nhưng chưa chú trọng đầy đủ chiều sâu phân tích và dự báo. Tần suất thông tin phân bố không đồng đều theo thời gian, tăng mạnh vào quý IV/ 2025, phản ánh tính mùa vụ của hoạt động thương mại.
Bảng 2. Phân bố thể loại thông tin xúc tiến thương mại trên hệ thống báo chí của Bộ Công Thương (năm 2025)
| Thể loại | Báo Công Thương | Truyền hình Công Thương | Tạp chí Công Thương | Tổng |
| Tin | 173 | 181 | 69 | 423 |
| Phản ánh | 91 | 95 | 49 | 235 |
| Bình luận | 41 | 37 | 33 | 111 |
| Phóng sự | 73 | 79 | 45 | 197 |
| Phỏng vấn | 51 | 45 | 46 | 142 |
| Tổng | 429 | 437 | 242 | 1.108 |
3.2. Đánh giá của công chúng về chất lượng thông tin
Khảo sát 218 lượt ý kiến công chúng theo năm tiêu chí cho thấy, mức độ đồng thuận về cơ bản đạt khá, song có sự chênh lệch rõ giữa các tiêu chí xem Bảng 3 đến Bảng 7.
Bảng 3. Đánh giá của công chúng về tính chính xác và độ tin cậy của thông tin
| Mức độ | Số lượt | Tỷ lệ (%) |
| Rất không đồng ý | 13 | 6,0 |
| Không đồng ý | 29 | 13,3 |
| Bình thường | 49 | 22,5 |
| Đồng ý | 71 | 32,6 |
| Rất đồng ý | 56 | 25,7 |
| Tổng | 218 | 100,0 |
Bảng 3 cho thấy, đa số công chúng đánh giá thông tin xúc tiến thương mại trên báo chí ngành Công Thương có độ chính xác và độ tin cậy tương đối cao, tổng tỷ lệ “Đồng ý” và “Rất đồng ý” đạt 58,3%. Kết quả này phản ánh việc các cơ quan báo chí đã thực hiện khá tốt quy trình kiểm chứng thông tin, bảo đảm nguồn tin chính thống và tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp.
Bảng 4. Đánh giá của công chúng về tính kịp thời và cập nhật của thông tin
| Mức độ | Số lượt | Tỷ lệ (%) |
| Rất không đồng ý | 11 | 5,0 |
| Không đồng ý | 25 | 11,5 |
| Bình thường | 47 | 21,6 |
| Đồng ý | 73 | 33,5 |
| Rất đồng ý | 62 | 28,4 |
| Tổng | 218 | 100,0 |
Tính kịp thời đạt tỷ lệ đồng thuận 61,9%, cao hơn nhiều tiêu chí khác, phản ánh ưu thế của báo chí ngành, đặc biệt là báo điện tử và truyền hình, trong cập nhật nhanh các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ, triển lãm và chính sách mới.
Bảng 5. Đánh giá của công chúng về tính hấp dẫn và hình thức thể hiện
| Mức độ | Số lượt | Tỷ lệ (%) |
| Rất không đồng ý | 17 | 7,8 |
| Không đồng ý | 31 | 14,2 |
| Bình thường | 55 | 25,2 |
| Đồng ý | 67 | 30,7 |
| Rất đồng ý | 48 | 22,0 |
| Tổng | 218 | 100,0 |
Tính hấp dẫn và hình thức thể hiện chỉ đạt 52,7% đồng thuận, mức thấp nhất trong các tiêu chí. Điều này cho thấy mặc dù báo chí đã có sự cải thiện về hình thức nhưng chưa thực sự tạo được sức hút nổi bật, chưa khai thác tối đa lợi thế của báo chí đa phương tiện8.
Bảng 6. Đánh giá của công chúng về quy trình tổ chức sản xuất thông tin
| Mức độ | Số lượt | Tỷ lệ (%) |
| Rất không đồng ý | 15 | 6,9 |
| Không đồng ý | 29 | 13,3 |
| Bình thường | 53 | 24,3 |
| Đồng ý | 69 | 31,7 |
| Rất đồng ý | 52 | 23,9 |
| Tổng | 218 | 100,0 |
Quy trình tổ chức sản xuất đạt 55,6% đồng thuận cho thấy, quy trình cơ bản đáp ứng yêu cầu khách quan và kiểm chứng, song chưa thật sự đồng bộ giữa các loại hình báo chí.
Bảng 7. Đánh giá của công chúng về nhu cầu và mong muốn giải pháp
| Mức độ | Số lượt | Tỷ lệ (%) |
| Rất không đồng ý | 9 | 4,1 |
| Không đồng ý | 19 | 8,7 |
| Bình thường | 41 | 18,8 |
| Đồng ý | 79 | 36,2 |
| Rất đồng ý | 70 | 32,1 |
| Tổng | 218 | 100,0 |
Nhóm tiêu chí về nhu cầu giải pháp đạt tỷ lệ đồng thuận cao nhất (68,3%), phản ánh kỳ vọng đổi mới mạnh mẽ của công chúng, đặc biệt là tăng cường thông tin giải pháp, đổi mới hình thức và nâng cao chiều sâu phân tích.
3.3. Ưu điểm và hạn chế
(1) Về ưu điểm: thông tin có độ tin cậy cao, bám sát chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; nội dung phong phú, bao quát cả ba nhóm chính sách – thực trạng – giải pháp; tính kịp thời được bảo đảm; bước đầu đa dạng hóa thể loại và tăng cường yếu tố hình ảnh, video. Quá trình chuyển đổi số được triển khai theo định hướng của Quyết định số 348/QĐ-TTg ngày 06/4/2023 phê duyệt Chiến lược “Chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”9.
(2) Về hạn chế:nội dung còn nặng tính hành chính, thiên về tuyên truyền một chiều; tỷ lệ tin, bài phân tích, bình luận, dự báo còn thấp; nội dung giải pháp chưa cụ thể và chưa gắn chặt với nhu cầu thực tiễn doanh nghiệp. Hình thức thể hiện còn đơn điệu, chưa khai thác hiệu quả các công cụ, như: infographic, dữ liệu trực quan và sản phẩm longform chất lượng cao. Quy trình tổ chức sản xuất chưa thực sự linh hoạt; sự liên thông giữa các loại hình báo chí còn hạn chế, chưa tận dụng được lợi thế của mô hình tòa soạn hội tụ10. Việc ứng dụng công nghệ số và phân tích dữ liệu người dùng trong sản xuất, phân phối nội dung mới ở mức ban đầu. Những hạn chế này xuất phát từ năng lực chuyên môn của một bộ phận đội ngũ phóng viên, cơ chế quản lý còn mang tính hành chính, hạn chế về nguồn lực và sự chậm đổi mới về tư duy truyền thông.
4. Một số giải pháp
Một là, đổi mới nội dung theo hướng tăng tính phân tích, dự báo và ứng dụng.
Báo chí ngành Công thương cần đi sâu phân tích xu hướng thị trường, dự báo cơ hội và rủi ro, hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định. Cần phát triển nội dung chuyên sâu theo từng ngành hàng, từng thị trường, đặc biệt là các thị trường gắn với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, như: CPTPP, EVFTA, RCEP và từng nhóm doanh nghiệp. Việc giảm tính hành chính, tăng tính thị trường và tính thực tiễn của thông tin sẽ nâng cao đáng kể giá trị ứng dụng đối với cộng đồng doanh nghiệp.
Hai là, đa dạng hóa hình thức thể hiện theo hướng hiện đại, đa phương tiện, đa nền tảng.
Cần phát triển các sản phẩm báo chí dạng longform, infographic, video, podcast, dữ liệu trực quan và báo chí dữ liệu, vốn đặc biệt phù hợp với lĩnh vực thương mại gắn nhiều với số liệu và xu hướng thị trường. Đẩy mạnh báo chí di động và báo chí xã hội để tiếp cận công chúng trên nhiều nền tảng, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp trẻ và doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây cũng là yêu cầu của Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 203011.
Ba là, tổ chức sản xuất theo mô hình tòa soạn hội tụ.
Cần tăng cường liên thông giữa báo in, báo điện tử và truyền hình; tích hợp quy trình sản xuất nội dung để tối ưu hóa nguồn lực; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong thu thập, xử lý và phân phối thông tin theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Mô hình tòa soạn hội tụ, một xu hướng tất yếu của báo chí hiện đại, sẽ giúp các cơ quan báo chí ngành phát huy thế mạnh của từng loại hình, nâng cao hiệu quả truyền thông trên các nền tảng số.
Bốn là, phát triển nguồn nhân lực báo chí chuyên sâu về kinh tế – thương mại.
Đội ngũ phóng viên, biên tập viên cần có năng lực phân tích thị trường và sử dụng các công cụ công nghệ hiện đại. Ưu tiên đào tạo kỹ năng số, kỹ năng phân tích dữ liệu, kỹ năng sản xuất nội dung đa phương tiện gắn với thực tiễn hoạt động xúc tiến thương mại.
Bên cạnh các nhóm giải pháp trên, cần đổi mới cơ chế quản lý báo chí ngành theo hướng tăng cường tính tự chủ và linh hoạt; tăng cường phối hợp giữa cơ quan báo chí với doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức xúc tiến thương mại để bảo đảm thông tin sát thực tiễn, có giá trị ứng dụng cao.
5. Kết luận
Thông tin xúc tiến thương mại trên hệ thống báo chí của Bộ Công Thương có vai trò quan trọng trong truyền tải chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển thị trường. Kết quả nghiên cứu cho thấy, báo chí ngành đã đạt được nhiều kết quả tích cực về tính chính thống, kịp thời và đa dạng nội dung, nhưng còn hạn chế về chiều sâu, hình thức thể hiện và mức độ ứng dụng công nghệ. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, việc đổi mới đồng bộ trên cả bốn trụ cột nội dung, hình thức, tổ chức sản xuất và nguồn nhân lực là yêu cầu cấp thiết, góp phần khẳng định vai trò của báo chí ngành Công Thương trong hệ thống truyền thông kinh tế và thúc đẩy phát triển thị trường bền vững.
Chú thích:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 89.
2. Thủ tướng Chính phủ (2021). Quyết định số 1163/QĐ-TTg ngày 13/7/2021 phê duyệt Chiến lược “Phát triển thương mại trong nước giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.
3, 5. Tạ Ngọc Tấn (2001). Truyền thông đại chúng. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 45, 52.
4, 9. Nguyễn Thị Trường Giang (2017). Báo chí và truyền thông đa phương tiện. H. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
6. Thủ tướng Chính phủ (2025). Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 25/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ về thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
7. Bộ Chính trị (2023). Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới.
8, 10, 11. Thủ tướng Chính phủ (2023). Quyết định số 348/QĐ-TTg ngày 06/4/2023 phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
2. Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân.
3. Dương Xuân Sơn (2011). Giáo trình báo chí truyền hình. H. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
4. Quốc hội (2025). Luật Báo chí năm 2025.
5. Nguyễn Thị Thoa (chủ biên), Nguyễn Thị Hằng Thu (2012). Tác phẩm báo chí tổng hợp. H. NXB Giáo dục Việt Nam.
6. Một số giải pháp tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo trong các cơ quan báo chí ngành Công Thương ở Việt Nam hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/05/28/mot-so-giai-phap-tang-cuong-su-dung-tri-tue-nhan-tao-trong-cac-co-quan-bao-chi-nganh-cong-thuong-o-viet-nam-hien-nay/.
