Improving the quality of party activities in commune and ward – level military party branches in military Region 3 at present
ThS. Hoàng Văn Hải
Trường Sĩ quan Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Chi bộ quân sự cấp xã giữ vai trò quan trọng trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương. Nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng của chi bộ quân sự cấp xã trên địa bàn Quân khu 3 có ý nghĩa quan trọng đối với củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Bài viết phân tích những nội dung cơ bản và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng của chi bộ quân sự cấp xã trên địa bàn Quân khu 3 hiện nay.
Từ khóa: Nâng cao chất lượng; sinh hoạt đảng; chi bộ quân sự xã, phường; Quân khu 3.
Abstract: The commune and ward-level military Party branches play an important role in leading the implementation of local defense and military tasks. Improving the quality of Party activities in commune and ward-level military Party branches in Military Region 3 is of great significance for strengthening the all-people national defense, consolidating the people’s security posture, and safeguarding the Fatherland in the new context. This article analyzes the fundamental issues and proposes solutions to improve the quality of Party activities in commune and ward-level military Party branches in Military Region 3.
Keywords: Improving quality; party activities; military party branch; commune-level; Military Region 3.
1. Đặt vấn đề
Xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh là nhiệm vụ chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, xã, phường là nền tảng, là “pháo đài” căn bản nhất để triển khai mọi chủ trương của Đảng. Để pháo đài đó vững chắc, vai trò hạt nhân lãnh đạo của tổ chức đảng tại cơ sở là quyết định. Đảng ta luôn nhấn mạnh việc đổi mới, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng. Đặc biệt, trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng địa phương, mô hình chi bộ quân sự cấp xã được củng cố và kiện toàn nhằm đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá đúng thực trạng và tìm ra giải pháp tối ưu hóa hoạt động của chi bộ quân sự cấp xã là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
Trong bối cảnh tình hình an ninh, trật tự thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, các thế lực thù địch không ngừng thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình” đánh phá từ cơ sở. Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa” đòi hỏi lực lượng vũ trang tại địa phương, đặc biệt là dân quân tự vệ, phải cực kỳ vững vàng về chính trị và sắc bén về nghiệp vụ. Để đạt được điều này, chi bộ quân sự cấp xã với vai trò là hạt nhân lãnh đạo trực tiếp, cầu nối then chốt giữa Đảng với lực lượng vũ trang cơ sở và là nền tảng cốt lõi trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân phải phát huy tối đa năng lực lãnh đạo. Việc đặt ra và giải quyết các bài toán nâng cao chất lượng sinh hoạt của chi bộ này chính là chìa khóa để bảo vệ bình yên cho Nhân dân.
2. Thực trạng công tác sinh hoạt Đảng của chi bộ quân sự cấp xã trên địa bàn Quân khu 3
Thời gian qua, sinh hoạt Đảng của các chi bộ quân sự cấp xã trên địa bàn Quân khu 3 đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng ở cơ sở, trực tiếp phục vụ nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương. Theo đó, các chi bộ đã duy trì tương đối nền nếp chế độ sinh hoạt định kỳ, sinh hoạt chuyên đề. Nội dung sinh hoạt từng bước bám sát nhiệm vụ chính trị trung tâm của địa phương, nhất là công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ, huấn luyện dân quân tự vệ, đăng ký, quản lý lực lượng dự bị động viên, trực sẵn sàng chiến đấu, phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và phối hợp giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Trong đó, “Duy trì nghiêm nền nếp, chế độ sinh hoạt đảng; chấp hành nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, quy chế làm việc, quy chế lãnh đạo các mặt công tác trọng yếu; thường xuyên kiện toàn cấp ủy các cấp và thực hiện hiệu quả các thủ tục hành chính Đảng”1. Cùng với đó, cấp ủy chi bộ đã chú trọng phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo của chi bộ quân sự cấp xã, kịp thời tham mưu cho đảng ủy, UBND cấp xã lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư đông, có nhiều khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tuyến giao thông trọng điểm, khu vực ven biển, cửa sông và địa bàn giáp ranh.
Về tính lãnh đạo, nhiều chi bộ đã từng bước khắc phục biểu hiện sinh hoạt hình thức, chú trọng hơn đến việc ra nghị quyết lãnh đạo sát nhiệm vụ, rõ người phụ trách, rõ thời gian, rõ chỉ tiêu và biện pháp tổ chức thực hiện. Nội dung lãnh đạo đã tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm, khâu yếu, việc khó, như nâng cao chất lượng tuyển quân, quản lý thanh niên trong độ tuổi dân quân, bảo đảm quân số huấn luyện, duy trì chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, xây dựng phương án phối hợp xử lý tình huống quốc phòng, an ninh ở cơ sở. Một số chi bộ đã gắn sinh hoạt Đảng với kiểm điểm kết quả thực hiện nghị quyết tháng trước, từ đó, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy viên, đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ được phân công.
Về tính giáo dục, sinh hoạt chi bộ đã góp phần nâng cao nhận thức chính trị, ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của cán bộ, đảng viên, chiến sĩ dân quân. Nhiều chi bộ đã quan tâm thông tin tình hình thời sự, nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương, âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; đồng thời giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật, trách nhiệm bảo vệ địa bàn, bảo vệ cơ sở chính trị và giữ vững mối quan hệ gắn bó với Nhân dân. Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với địa bàn Quân khu 3, nơi có mật độ dân cư cao, tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều khu công nghiệp, khu kinh tế ven biển, nhiều yếu tố tác động trực tiếp đến tư tưởng, đời sống, việc làm và trách nhiệm tham gia lực lượng dân quân của thanh niên.
Về tính chiến đấu, một số chi bộ đã duy trì việc tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt, bước đầu chỉ ra những hạn chế trong chấp hành chế độ trực, tham gia huấn luyện, quản lý quân số, thực hiện nhiệm vụ được giao và vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên. Công tác kiểm tra, giám sát đảng viên được quan tâm hơn; việc đánh giá chất lượng đảng viên, phân công nhiệm vụ cho đảng viên gắn hơn với kết quả thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ở địa phương. Sinh hoạt chuyên đề ở một số nơi đã hướng vào những vấn đề thiết thực, như quản lý dân quân đi làm xa, phối hợp giữa quân sự xã và công an xã, bảo đảm lực lượng tham gia huấn luyện, trực sẵn sàng chiến đấu, phòng chống thiên tai, cháy nổ, cứu hộ, cứu nạn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, chất lượng sinh hoạt Đảng của một số chi bộ quân sự cấp xã trên địa bàn Quân khu 3 vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Nội dung, phương pháp và hình thức sinh hoạt ở một số chi bộ chưa thật sự đổi mới, tính lãnh đạo, tính giáo dục và tính chiến đấu có mặt chưa được phát huy đầy đủ; sinh hoạt chuyên đề và công tác phát triển đảng viên ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh đó, “Một số cấp ủy, chỉ huy quán triệt, nghiên cứu các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên chưa sâu, kỹ”2. Những hạn chế này chịu tác động từ cả đặc thù địa bàn và năng lực tổ chức, điều hành của một số cấp ủy, đòi hỏi cần tiếp tục nghiên cứu, đổi mới nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương trong tình hình mới.
3. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng của chi bộ quân sự xã, phường trên địa bàn Quân khu 3
Một là, nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành của cấp ủy và đội ngũ bí thư, phó bí thư chi bộ.
Chất lượng chuẩn bị nội dung, tổ chức, điều hành và khả năng phát huy dân chủ, giữ vững nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt đảng của chi bộ phụ thuộc trực tiếp vào năng lực, phương pháp và tác phong công tác của đội ngũ cấp ủy, nhất là bí thư, phó bí thư chi bộ. Do đó, cần thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ công tác đảng, kỹ năng điều hành sinh hoạt và ra nghị quyết cho bí thư, phó bí thư chi bộ và cấp ủy viên. Duy trì và phát huy hiệu quả mô hình bí thư đảng ủy xã đồng thời là bí thư chi bộ quân sự xã sẽ là cơ chế đảm bảo mọi chủ trương về quốc phòng, quân sự được thông suốt từ đảng ủy xuống đến chi bộ mà không bị tắc nghẽn ở khâu trung gian nào.
Phó bí thư là người trực tiếp chuẩn bị nội dung chuyên môn quân sự do đó cần tập trung tập huấn về kỹ năng dự báo tình hình, kỹ năng soạn thảo văn kiện tác chiến và phương pháp điều hành thảo luận. Khắc phục triệt để tình trạng phó bí thư có chiều hướng thiên về đọc báo cáo chuyên môn một cách khô khan. Quán triệt sâu sắc tinh thần “7 dám” trong toàn lực lượng, đẩy mạnh tính tiền phong, gương mẫu của đảng viên. Phát huy vai trò của các đảng viên là cán bộ chủ chốt của xã tham gia sinh hoạt tại chi bộ quân sự (bí thư đảng ủy, chủ tịch UBND xã). Sự nghiêm túc, đúng giờ và trách nhiệm trong đóng góp ý kiến của các đồng chí này sẽ góp phần phát huy vai trò của các đảng viên.
Hai là, đổi mới và nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị, tổ chức, điều hành sinh hoạt Đảng của chi bộ quân sự cấp xã.
Theo đó, cần “tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, hướng dẫn, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ định kỳ; chấn chỉnh, khắc phục tình trạng sinh hoạt mang tính hình thức, đối phó”3. Trước khi sinh hoạt chi bộ từ hai đến ba ngày, bí thư và phó bí thư phải thảo luận, thống nhất đánh giá tình hình trong tháng và dự thảo phương hướng tháng tới. Xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm trong tháng cao điểm tuyển quân hoặc tháng huấn luyện để tập trung lãnh đạo, tránh dàn trải.
Gửi tài liệu và định hướng thảo luận cho Đảng viên, điều này thể hiện tính dân chủ. Thông báo trước nội dung, thời gian sinh hoạt và những vấn đề cần tập trung thảo luận cho đảng viên nghiên cứu. Đặc biệt đối với các đảng viên là dân quân làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp, việc thông báo cho biết trước chủ đề giúp họ chuẩn bị ý kiến chất lượng, sát với thực tế đời sống lao động.
Điều hành sinh hoạt linh hoạt, đúng nguyên tắc, hướng vào các nội dung trọng tâm góp phần nâng cao chất lượng thảo luận. Khi sinh hoạt, bí thư chi bộ cần giảm thời gian đọc báo cáo (không quá 15 – 20 phút), dành phần lớn thời gian cho đảng viên thảo luận. Người chủ trì phải khéo léo gợi mở, phát huy tính tiền phong, gương mẫu, dân chủ, thẳng thắn và tính đấu tranh tự phê bình và phê bình của các đảng viên trong chi bộ quá trình sinh hoạt, phân bổ thời gian hợp lý để giải quyết dứt điểm các ý kiến trái chiều trước khi biểu quyết.
Ba là, đổi mới nội dung sinh hoạt Đảng gắn với thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phương.
Việc gắn nội dung sinh hoạt với nhiệm vụ chính trị và đặc điểm thực tiễn của địa phương không chỉ nâng cao chất lượng nghị quyết, hiệu quả lãnh đạo của chi bộ quân sự cấp xã mà còn tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc.
Địa bàn Quân khu 3 tập trung nhiều khu công nghiệp, tốc độ đô thị hóa nhanh làm biến động mạnh nguồn công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự. Ngoài các chỉ thị, nghị quyết chung, nội dung sinh hoạt cần tập trung sâu vào công tác quân sự, quốc phòng địa phương. Trọng tâm là công tác tuyển quân, huấn luyện dân quân tự vệ, giáo dục quốc phòng – an ninh và xây dựng lực lượng dự bị động viên. Chi bộ phải có giải pháp lãnh đạo phối hợp với các doanh nghiệp trên địa bàn để vừa bảo đảm phát triển kinh tế, vừa bảo đảm quân số trực sẵn sàng chiến đấu và huấn luyện.
Nội dung sinh hoạt phải hướng lãnh đạo vào công tác dân vận góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc. Đảng viên chi bộ quân sự phải là lực lượng đi đầu trong phòng chống thiên tai, thảm họa, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn (đặc thù bão lũ miền Bắc), ứng phó sự cố môi trường và tham gia xây dựng và phát triển kinh tế vùng nông thôn mới, các đô thị văn minh. Qua đó, thắt chặt tình đoàn kết quân dân, tạo nền tảng cho thế trận quốc phòng toàn dân rộng khắp.
Bốn là, tăng cường quản lý, giáo dục và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát đảng viên trong chi bộ quân sự cấp xã.
Thời gian tới, cần “chú trọng nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát ngay từ chi bộ”4. Thông qua quản lý chặt chẽ, giáo dục thường xuyên và kiểm tra, giám sát kịp thời, chi bộ quân sự cấp xã chủ động phòng ngừa, phát hiện và khắc phục những biểu hiện lệch lạc, giữ vững nguyên tắc tổ chức, kỷ luật của Đảng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng. Theo đó, thường xuyên giám sát việc thực hiện nghị quyết, đó chính là sau khi ban hành nghị quyết, chi bộ phải phân công cụ thể từng cấp ủy viên hoặc đảng viên có kinh nghiệm chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra từng mặt công tác trên từng nội dung công việc. Hằng tháng, phải có đánh giá khách quan, công khai, chính xác xem công việc nào đã hoàn thành, công việc nào còn chậm trễ so với tiến độ và kế hoạch đã đề ra, làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan do đâu và quy cụ thể trách nhiệm thuộc về tổ chức hay tập thể, cá nhân nào.
Quản lý chặt chẽ đảng viên đi làm ăn xa, đây là nội dung quan trọng sát với đặc thù Quân khu 3 (đảng viên trẻ trong lực lượng dân quân hay dịch chuyển lao động). Do đó, cần phân công nhiệm vụ cụ thể, linh hoạt hình thức sinh hoạt hoặc tổ chức sinh hoạt theo tổ đảng đối với những nơi có địa bàn rộng. Đồng thời, chi bộ phải thiết lập kênh thông tin quản lý chặt chẽ (qua sổ sách, nhóm thông tin nội bộ bảo mật) để nắm chắc những biến động về tư tưởng, hoàn cảnh gia đình, kịp thời hỗ trợ khi họ gặp khó khăn, ngăn ngừa tình trạng phai nhạt lý tưởng hoặc vi phạm kỷ luật quân đội, pháp luật Nhà nước.
4. Kết luận
Nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng của chi bộ quân sự cấp xã là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương. Đối với địa bàn Quân khu 3, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết trước những tác động của quá trình phát triển kinh tế – xã hội, đô thị hóa và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ góp phần xây dựng chi bộ quân sự cấp xã trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền quốc phòng toàn dân và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Đảng ủy Quân sự thành phố Hải Phòng (2026). Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 (tháng 6/2026).
2. Đảng ủy Quân sự tỉnh Ninh Bình (2026). Báo cáo kết quả lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm, phương hướng lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026.
3, 4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 176, 411.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2021). Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tăng cường củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới.
2. Bộ Chính trị (2023). Nghị quyết số 44-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
3. Bộ Chính trị, Ban Bí thư (2025). Kết luận số 228-KL/TW ngày 31/12/2025 về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.
4. Đảng ủy Quân khu 3 (2025). Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân khu 3 lần thứ X, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
5. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025). Hướng dẫn số 1250/HD-CT ngày 15/4/2025 về việc nâng cao chất lượng công tác Đảng, công tác chính trị trong lực lượng dân quân tự vệ và dự bị động viên giai đoạn mới.
