Phát huy vai trò của báo chí trong tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số quốc gia

Leveraging the role of the press in public sector streamlining and national digital transformation

PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Hoa
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
TS. Lê Kiến Hưng
Trường Đại học Thương mại và Công nghiệp Hà Nội

(Quanlynhanuoc.vn) – Tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và chuyển đổi số quốc gia là hai cuộc cách mạng song hành, tạo nền tảng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Trong tiến trình đó, báo chí giữ vai trò “kép”: vừa là lực lượng tiên phong thông tin, tuyên truyền, tạo đồng thuận, giám sát và phản biện; vừa là đối tượng phải tự sắp xếp tinh gọn và chuyển đổi số để phát triển. Trên cơ sở quan điểm của Đảng và pháp luật mới của Nhà nước, bằng phương pháp phân tích – tổng hợp và so sánh, bài viết làm rõ cơ sở chính trị – pháp lý, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của báo chí trong hai cuộc cách mạng này.

Từ khóa: Báo chí; tinh gọn bộ máy; chuyển đổi số; truyền thông chính sách; kỷ nguyên mới; vai trò kép.

Abstract: Streamlining the organizational apparatus of the political system and national digital transformation are two parallel revolutions that lay the foundation for the country to enter a new era. In this process, the press plays a “dual” role: it is both a pioneering force in informing, propagating, building social consensus, supervising, and providing feedback, and an object that must itself be reorganized, streamlined, and digitally transformed to develop. Based on the Party’s viewpoints and the State’s most recent legislation, and using document analysis, synthesis, and comparative methods, the article clarifies the politico-legal foundations, assesses the current situation, and proposes solutions to promote the press’s role in these two revolutions.

Keywords: Press; streamlining the apparatus; digital transformation; policy communication; new era; dual role.

1. Đặt vấn đề

Cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị được khởi động quyết liệt từ Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, tiếp đó là Kết luận số 126-KL/TW ngày 14/02/2025 và Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Hội nghị Trung ương 11. Kết quả, cả nước sắp xếp còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh (28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương), 3.321 đơn vị hành chính cấp xã; mô hình chính quyền địa phương hai cấp, kết thúc hoạt động của cấp huyện, chính thức vận hành từ ngày 01/7/2025¹.

Cuộc cách mạng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mà Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định là “đột phá quan trọng hàng đầu”, là “động lực chính” để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị quốc gia². Hai cuộc cách mạng này không tách rời mà gắn bó hữu cơ, tác động qua lại: tinh gọn bộ máy để “hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”, còn chuyển đổi số chính là phương thức, công cụ để một bộ máy gọn nhẹ vẫn vận hành thông suốt, phục vụ người dân tốt hơn. Kết luận số 121-KL/TW yêu cầu “ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động để cải cách tổ chức bộ máy… đi đầu là các cơ quan đảng”³. Và trong kỷ nguyên mới, báo chí phải phát triển tương xứng,“vươn mình cùng dân tộc”, xứng tầm với một nền báo chí “chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”⁴.

2. Cơ sở chính trị, pháp lý về vai trò của báo chí trong tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số

Theo Luật Báo chí năm 2025, báo chí của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là báo chí cách mạng, hoạt động theo hướng “chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”; là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội, là cơ quan ngôn luận của tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, đồng thời là diễn đàn của Nhân dân. Báo chí thông tin trung thực, kịp thời; tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; truyền thông chính sách; phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội; phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt và đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật, các hiện tượng tiêu cực, lãng phí trong xã hội.

Báo chí là chủ thể tích cực với tư cách “vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng – văn hóa”, báo chí là cầu nối đưa chủ trương tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số đến với cán bộ, đảng viên và Nhân dân; tạo sự thống nhất về nhận thức và đồng thuận về hành động – điều kiện tiên quyết để một cuộc cải cách động chạm trực tiếp đến tổ chức, biên chế, lợi ích thành công. Báo chí còn thực hiện chức năng giám sát, phản biện xã hội, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai để các cơ quan có thẩm quyền tháo gỡ; đồng thời chủ động đấu tranh, phản bác thông tin sai lệch, xuyên tạc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và bảo vệ thành quả của công cuộc đổi mới.

Báo chí là chủ thể tiến hành của cả hai cuộc cách mạng. Một mặt, hệ thống cơ quan báo chí nằm trong diện sắp xếp, tinh gọn theo quy hoạch và theo yêu cầu của cuộc cách mạng tổ chức bộ máy; mặt khác, báo chí buộc phải chuyển đổi số để tồn tại và phát triển trong môi trường truyền thông số. Hai quá trình này gắn bó biện chứng. Chuyển đổi số chính là phương thức để báo chí “tinh gọn mà mạnh” thay vì duy trì nhiều đầu mối, nhiều ấn phẩm trùng lặp, một cơ quan báo chí đa loại hình, đa nền tảng, vận hành theo mô hình tòa soạn hội tụ có thể bao phủ rộng hơn, hiệu quả hơn với nguồn lực tinh gọn hơn. Ngược lại, chỉ khi tự đổi mới thành công, báo chí mới đủ năng lực, uy tín và sức lan tỏa để hoàn thành tốt vai trò trong việc “phục vụ” hai cuộc cách mạng.

Nghị quyết số 18-NQ/TW và Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025, khẳng định quyết tâm “đẩy mạnh cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy”, trong đó, yêu cầu “tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt… tạo sự thống nhất cao trong Đảng… và sự đồng thuận trong Nhân dân”⁵. Kết luận số 126-KL/TW ngày 14/02/2025 bỏ cấp hành chính trung gian (cấp huyện), sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp tỉnh; đặc biệt, định hướng “sắp xếp cơ quan báo chí địa phương theo hướng sáp nhập cơ quan phát thanh, truyền hình thuộc ủy ban nhân dân cấp tỉnh vào cơ quan báo của đảng bộ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương”; yêu cầu tổng rà soát các cơ quan báo chí của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể “theo hướng tinh gọn tối đa”⁶. Việc thể chế hóa được thực hiện thông qua Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 và Nghị quyết số 190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội, quy định về việc xử lý một số vấn đề liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước⁷. Như vậy, ngay trong các văn bản chỉ đạo cốt lõi của cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, vai trò “kép” của báo chí đã được xác lập rõ ràng: vừa là kênh tạo đồng thuận, vừa là đối tượng được sắp xếp.

Nghị quyết số 57-NQ/TW yêu cầu “đưa toàn bộ hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị lên môi trường số”, có “chương trình tuyên truyền, giáo dục hiệu quả để nâng cao nhận thức” và triển khai sâu rộng phong trào “học tập số”⁸. Chương trình hành động của Chính phủ được cập nhật liên tục thông qua Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025; Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 14/01/2026 và Luật Chuyển đổi số năm 2025 lần đầu định danh chuyển đổi số là “quá trình chuyển đổi phương thức hoạt động, quản trị và cung cấp dịch vụ dựa trên công nghệ số, dữ liệu số, hệ thống số, nền tảng số, quy trình số”, đồng thời quy định việc phát triển “nền tảng số dùng chung của các cơ quan thuộc hệ thống chính trị” và hoạt động của Chính phủ số⁹. Báo chí với tư cách một thiết chế thông tin – vừa thụ hưởng, vừa phải đồng hành và lan tỏa quá trình này.

Tại Quyết định số 348/QĐ-TTg ngày 06/4/2023 đặt ra chiến lược “Chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” theo đó, đến năm 2025 có 70% và đến năm 2030 có 100% cơ quan báo chí đưa nội dung lên các nền tảng số; 80% (năm 2025) và 100% (năm 2030) cơ quan báo chí vận hành mô hình tòa soạn hội tụ¹⁰. Luật Báo chí năm 2025 đã “luật hóa” định hướng này, xác định Nhà nước đầu tư phát triển báo chí có trọng tâm, trọng điểm vào “nền tảng số báo chí quốc gia”, “hạ tầng dữ liệu báo chí số”, “công cụ số để giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng” và “phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số báo ch픹¹. Đồng thời, Điều 15 lần đầu thiết kế mô hình “cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện” có nhiều loại hình, có cơ quan báo chí trực thuộc, được hưởng cơ chế đặc thù về tài chính; và xác định ở địa phương có “cơ quan báo và phát thanh, truyền hình thuộc tỉnh ủy, thành ủy” – chính là cơ sở pháp lý cho việc hợp nhất báo đảng với đài phát thanh, truyền hình địa phương. Như vậy, vai trò “kép” của báo chí đã được thể chế hóa một cách đồng bộ trong cả ba trụ cột: về tinh gọn bộ máy, về chuyển đổi số và về báo chí.

3. Thực trạng phát huy vai trò của báo chí trong tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số thời gian qua

Thời gian qua, báo chí đã thể hiện rõ vai trò tiên phong trong công tác tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội đối với cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy. Các cơ quan báo chí đã dành thời lượng, diện tích lớn để làm nổi bật chỉ đạo của Bộ Chính trị về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW và việc sắp xếp, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, qua đó góp phần tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động trong toàn Đảng và cả hệ thống chính trị. Đặc biệt, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành, báo chí chính thống đã trở thành kênh thông tin chuẩn xác, kịp thời, định hướng dư luận trước những thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội – chẳng hạn tin đồn “tiếp tục sáp nhập còn 16 tỉnh, thành” đã được các cơ quan chức năng bác bỏ và đính chính rộng rãi trên báo chí, góp phần ổn định tâm lý xã hội¹².

Cùng với đó, báo chí phát huy chức năng giám sát, phản biện xã hội, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong quá trình sắp xếp – từ bố trí trụ sở, tài sản công đến chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức chịu tác động. Những phản ánh đó là một trong các cơ sở để Chính phủ kịp thời ban hành các văn bản tháo gỡ, như Công điện số 95/CĐ-TTg ngày 22/6/2025 về bảo đảm cơ sở vật chất cho các cơ quan nhà nước khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong lĩnh vực chuyển đổi số, báo chí đồng hành cùng tiến trình xây dựng Chính phủ số, phổ biến dịch vụ công trực tuyến, lan tỏa phong trào “học tập số”, bình dân học vụ số, qua đó vừa nâng cao nhận thức, vừa thúc đẩy hình thành công dân số.

Theo Bộ Thông tin và Truyền thông, đến cuối năm 2024, cả nước có 884 cơ quan báo chí, gồm 812 cơ quan báo chí in, báo chí điện tử và 72 đài phát thanh, truyền hình¹³. Thực hiện chủ trương của Kết luận số 126-KL/TW, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã hướng dẫn các địa phương hợp nhất báo của đảng bộ tỉnh với đài phát thanh, truyền hình thành một cơ quan báo chí địa phương đa dạng loại hình, hoàn thành trước thời điểm vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với việc sắp xếp, tinh gọn các cơ quan báo chí của bộ, ngành và các tổ chức chính trị – xã hội trên phạm vi cả nước, sau khi hoàn tất sắp xếp tổ chức bộ máy và sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, dự kiến số lượng cơ quan báo chí sẽ giảm xuống còn khoảng 500¹⁴. Việc tinh gọn này không chỉ làm “nhẹ” bộ máy mà còn buộc các cơ quan báo chí tích hợp nguồn lực, tổ chức lại quy trình theo hướng đa nền tảng, cũng chính là động lực thúc đẩy chuyển đổi số.

Tiến trình chuyển đổi số báo chí đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Bộ Thông tin và Truyền thông đã xây dựng và công bố Bộ Chỉ số đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số báo chí gồm 5 trụ cột (chiến lược; hạ tầng số, nền tảng số và an toàn thông tin; sự đồng nhất về tổ chức và chuyên môn; độc giả, khán giả, thính giả; mức độ ứng dụng công nghệ số), 43 tiêu chí, thang điểm tối đa 100¹⁵. Năm 2024, có 28 cơ quan báo chí đạt mức xuất sắc. Nhiều tòa soạn ứng dụng trí tuệ nhân tạo và cá nhân hóa nội dung – tiêu biểu như tính năng tóm tắt tin tức bằng văn bản và giọng nói, cá nhân hóa chuyên mục theo nhu cầu độc giả tại Báo điện tử VnExpress¹⁶. Sau khi tổ chức bộ máy được kiện toàn, chức năng quản lý nhà nước về báo chí được chuyển về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đến tháng 4/2026, ngành đã cơ bản hoàn thành 4 cơ sở dữ liệu, trong đó có cơ sở dữ liệu về báo chí – tạo nền tảng dữ liệu quan trọng cho quản lý và phát triển báo chí số¹⁷.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy vai trò của báo chí vẫn còn không ít hạn chế. Kinh tế báo chí suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lực cho chuyển đổi số. Năm 2024, doanh thu báo in và báo điện tử chỉ đạt khoảng 8.080 tỷ đồng, giảm khoảng 6,1% so với năm 2023; trong đó, doanh thu quảng cáo giảm 5,6%¹⁸. Mức độ trưởng thành trong chuyển đổi số không đồng đều và nhìn chung còn thấp: kết quả đánh giá năm 2023 cho thấy, có tới 63% cơ quan báo chí ở mức “yếu”, trong đó khối tạp chí khoa học và khối báo chí địa phương chiếm tỷ lệ lớn¹⁹.

Áp lực cạnh tranh và những thách thức công nghệ ngày càng gay gắt. Báo cáo xu hướng và dự báo báo chí, truyền thông, công nghệ năm 2026 của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters (Đại học Oxford), khảo sát các lãnh đạo báo chí ở hơn 50 quốc gia, cho thấy chưa đến 40% lãnh đạo tự tin về triển vọng của báo chí; sự dịch chuyển nhanh từ công cụ tìm kiếm sang các “cỗ máy trả lời” tích hợp trí tuệ nhân tạo đang làm sụt giảm lưu lượng truy cập vào trang của các cơ quan báo chí; 79% nhà xuất bản ưu tiên video và 71% tăng đầu tư cho audio²⁰. Cùng với đó, tin giả, nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo sinh, công nghệ “deepfake” gia tăng cả về quy mô và mức độ tinh vi, đặt ra thách thức lớn đối với việc giữ vững “chủ quyền thông tin” trên không gian mạng – một yêu cầu xuyên suốt mà Nghị quyết số 57-NQ/TW đã nhấn mạnh.

Quá trình tinh gọn đặt báo chí trước những thách thức nội tại. Việc hợp nhất các cơ quan báo chí có nguy cơ làm xáo trộn tổ chức, mai một thương hiệu đã được dày công xây dựng và đặc biệt là nguy cơ “chảy máu chất xám” – điều mà Kết luận số 126-KL/TW đã lưu ý phải “giữ được những cán bộ có năng lực, không để chảy máu chất xám”. Cơ quan báo chí địa phương sau sáp nhập phải đồng thời tái cấu trúc bộ máy, thống nhất quy trình tác nghiệp giữa các loại hình vốn khác biệt (báo in, điện tử, phát thanh, truyền hình) và triển khai chuyển đổi số – một khối lượng công việc lớn trong thời gian ngắn.

4. Một số giải pháp

Thứ nhất,nâng cao nhận thức về vai trò “kép” của báo chí trong cả hai cuộc cách mạng. Cần làm cho đội ngũ cán bộ quản lý, lãnh đạo cơ quan chủ quản, lãnh đạo cơ quan báo chí, phóng viên, biên tập viên thấu hiểu rằng việc tham gia tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số vừa là trách nhiệm chính trị, vừa là con đường sống còn để báo chí phát triển. Người đứng đầu cơ quan báo chí phải trực tiếp phụ trách, chỉ đạo và gương mẫu thực hiện; lấy kết quả chuyển đổi số làm tiêu chí đánh giá, thi đua, khen thưởng theo đúng tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Thứ hai,hoàn thiện và thực thi đồng bộ thể chế cho báo chí trong điều kiện mới. Cần khẩn trương xây dựng, ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Báo chí và Luật Chuyển đổi số năm 2025, nhất là các quy định chi tiết về nền tảng số báo chí quốc gia, công cụ số giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng và cơ chế đặc thù về tài chính đối với cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện. Đồng thời, thực hiện hiệu quả chính sách “giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu” để báo chí phục vụ truyền thông chính sách và nhiệm vụ chính trị theo Điều 9 Luật Báo chí năm 2025, coi truyền thông chính sách là một nhiệm vụ của Nhà nước được bố trí nguồn lực thỏa đáng, không để cơ quan báo chí “tự bơi” rồi chạy theo lợi nhuận thuần túy.

Thứ ba,đẩy mạnh chuyển đổi số báo chí gắn chặt với mô hình tổ chức mới sau sắp xếp. Các cơ quan báo chí, nhất là cơ quan báo chí địa phương sau hợp nhất, cần vận hành đồng bộ mô hình tòa soạn hội tụ, đa phương tiện, đa nền tảng; xây dựng hạ tầng dữ liệu báo chí số, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, phân phối và cá nhân hóa nội dung, song phải trên tinh thần “thử nghiệm có kiểm soát” và đề cao đạo đức nghề nghiệp, minh bạch với công chúng. Cần sớm hình thành, vận hành nền tảng số báo chí quốc gia làm hạ tầng dùng chung, giúp các cơ quan báo chí nhỏ ở địa phương cùng “lên” môi trường số mà không phải đầu tư trùng lặp, lãng phí, đây chính là cách chuyển đổi số phục vụ trực tiếp mục tiêu tinh gọn. Việc duy trì, nâng cấp Bộ Chỉ số đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số báo chí cần được tiếp tục như một công cụ đo lường và dẫn dắt.

Thứ tư,nâng cao chất lượng và hiệu quả truyền thông chính sách, tạo đồng thuận xã hội đối với tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số. Báo chí cần chủ động “đi trước” trong định hướng dư luận, thông tin kịp thời, thuyết phục về mục tiêu, lộ trình, lợi ích của cải cách; làm tốt việc giải thích chính sách cho các nhóm đối tượng chịu tác động; phát hiện, lan tỏa các mô hình hay, cách làm hiệu quả ở địa phương sau khi vận hành chính quyền hai cấp. Việc đa dạng hóa sản phẩm báo chí số (báo chí dữ liệu, đồ họa tương tác, megastory, video ngắn, podcast…) giúp thông điệp chính sách đến với công chúng nhanh hơn, rộng hơn và dễ tiếp nhận hơn.

Thứ năm,phát huy mạnh mẽ chức năng giám sát, phản biện xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Báo chí cần tiếp tục là kênh phản ánh trung thực, có trách nhiệm những bất cập trong quá trình sắp xếp bộ máy và chuyển đổi số để kiến nghị hoàn thiện; đồng thời chủ động đấu tranh, phản bác thông tin xấu, độc, tin giả, nội dung “deepfake”, bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia. Để làm tốt việc này, cần gắn kết hoạt động báo chí với việc thực thi Luật An ninh mạng năm 2025, đầu tư công cụ số để phát hiện, cảnh báo và kiểm chứng thông tin, đồng thời nâng cao năng lực “miễn dịch số” của công chúng.

Thứ sáu,phát triển nguồn nhân lực báo chí – công nghệ, đáp ứng yêu cầu “nhà báo đa năng” trong môi trường số. Cần đặc biệt quan tâm đào tạo lại, bồi dưỡng đội ngũ tại các cơ quan báo chí sau sáp nhập để thống nhất quy trình tác nghiệp đa loại hình; có chính sách giữ chân, trọng dụng nhân tài, tránh “chảy máu chất xám”; đồng thời, trang bị kỹ năng nghiệp vụ, tư duy số và kiến thức công nghệ. Các cơ sở đào tạo báo chí, trong đó Học viện Báo chí và Tuyên truyền giữ vai trò nòng cốt, cần đổi mới mạnh mẽ chương trình theo hướng cập nhật kỹ năng tác nghiệp trong môi trường báo chí số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và nâng cao an toàn thông tin.

Thứ bảy,tăng cường hợp tác quốc tế, học tập kinh nghiệm và tham gia định hình “luật chơi” mới. Báo chí Việt Nam cần chủ động học hỏi kinh nghiệm của các nền báo chí số phát triển trong quản trị tòa soạn số, mô hình kinh tế báo chí, ứng dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm; đồng thời, tham gia xây dựng các quy tắc, tiêu chuẩn về trí tuệ nhân tạo trong báo chí, bảo vệ bản quyền nội dung báo chí trước các nền tảng xuyên biên giới, bảo đảm lợi ích quốc gia và sự phát triển bền vững của báo chí cách mạng.

5. Kết luận

Tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và chuyển đổi số quốc gia là hai cuộc cách mạng song hành, gắn bó hữu cơ, tạo nền tảng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Báo chí cách mạng giữ vai trò “kép” đặc biệt: vừa là lực lượng tiên phong thông tin, tuyên truyền, tạo đồng thuận, giám sát và phản biện – phục vụ trực tiếp cho hai cuộc cách mạng; vừa là đối tượng phải tự sắp xếp tinh gọn và tự chuyển đổi số để “vươn mình” phát triển. Hai vai trò này có quan hệ biện chứng: chuyển đổi số là phương thức để báo chí “tinh gọn mà mạnh”, và chỉ khi tự đổi mới thành công, báo chí mới có đủ năng lực hoàn thành sứ mệnh chính trị của mình. Hệ thống quan điểm của Đảng và pháp luật mới ban hành của Nhà nước đã thể chế hóa đồng bộ vai trò “kép” đó; vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện hiệu quả, đồng bộ và quyết liệt.

Việc phát huy vai trò của báo chí thời gian tới cần thực hiện đồng bộ bảy nhóm giải pháp nêu trên, trong đó then chốt là nâng cao nhận thức, hoàn thiện và thực thi thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với mô hình tổ chức mới và phát triển nguồn nhân lực. Những vấn đề như đo lường định lượng tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả truyền thông chính sách, mô hình tổ chức và cơ chế tài chính cho cơ quan báo chí địa phương đa loại hình sau sáp nhập, hay kinh tế báo chí số trong bối cảnh cạnh tranh với các nền tảng xuyên biên giới và trí tuệ nhân tạo, là những hướng nghiên cứu cần được tiếp tục triển khai trong thời gian tới.

Chú thích:
1, 12. Bộ Nội vụ trả lời về thông tin sáp nhập 34 tỉnh, thành còn 16 tỉnh, thành. https://vietnamnet.vn/bo-noi-vu-tra-loi-ve-thong-tin-sap-nhap-34-tinh-thanh-con-16-tinh-thanh-2494624.html.
2, 8. Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
3, 5. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2025). Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
6. Ban Bí thư (2025). Kết luận số 126-KL/TW ngày 14/02/2025 về một số nội dung, nhiệm vụ tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị năm 2025.
7. Quốc hội (2025). Nghị quyết số 190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 quy định về việc xử lý một số vấn đề liên quan đến việc sắp xếp, tổ chức bộ máy nhà nước.
9. Quốc hội (2025). Luật Chuyển đổi số năm 2025.
10. Thủ tướng Chính phủ (2023). Quyết định số 348/QĐ-TTg ngày 06/4/2023 phê duyệt Chiến lược “Chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.
11. Quốc hội. Luật Báo chí năm 2025.
13, 18. Bộ Thông tin và Truyền thông (2024). Báo cáo tại Hội nghị Báo chí toàn quốc năm 2024.
15, 19. Bộ Thông tin và Truyền thông (2024). Kết quả đánh giá mức độ trưởng thành trong chuyển đổi số của báo chí năm 2024.
16. VnExpress đạt mức xuất sắc về sự trưởng thành trong chuyển đổi số báo chí năm 2024 với các tính năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và cá nhân hóa nội dung. https://vnexpress.net/vnexpress-dat-xuat-sac-ve-muc-do-truong-thanh-chuyen-doi-so-bao-chi-4828560.html
17. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2026). Báo cáo kết quả chuyển đổi số: ngành cơ bản hoàn thành 4 cơ sở dữ liệu (di sản văn hóa, hiện vật, quyền tác giả, báo chí).
20. Reuters Institute for the Study of Journalism (University of Oxford) (2026). Journalism, Media, and Technology Trends and Predictions 2026. reutersinstitute.politics.ox.ac.uk.
Tài liệu tham khảo:
1. Chính phủ (2025). Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 sửa đổi, bổ sung, cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.
2. Chính phủ (2026). Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 14/01/2026 sửa đổi, bổ sung và cập nhật Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025.
3. Quốc hội (2025). Luật An ninh mạng năm 2025.
4. Thủ tướng Chính phủ (2025). Công điện số 95/CĐ-TTg ngày 22/6/2025 về việc bảo đảm cơ sở vật chất cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp.