The “500-day campaign” for the search, recovery, and identification of fallen soldiers’ remains: implementation, challenges, and policy implications
Thượng tướng Nguyễn Văn Hiền
Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương,
Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Trải qua các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả, đã có hàng triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào ta anh dũng hy sinh trên các chiến trường. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan, đơn vị quân đội đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai từ rất sớm, ngay trong những năm tháng chiến tranh kết thúc. Đến nay công tác tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn tiếp tục thực hiện với quyết tâm chính trị cao, trách nhiệm lớn nhất; là “mệnh lệnh từ trái tim” của mỗi người Việt Nam
Từ khóa: “Chiến dịch 500 ngày đêm”; tìm kiếm; quy tập; xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Abstract: Throughout the wars of national liberation, the defense of the Fatherland, and the fulfillment of our noble international obligations, millions of our cadres, soldiers, and compatriots have bravely made the ultimate sacrifice on the battlefields. The work of searching for and recovering the remains of martyrs has received special attention, leadership, guidance, and implementation from the Party, the State, Party committees, local authorities, and military agencies and units from very early on, immediately following the end of the wars. To this day, the work of searching for and recovering the remains of martyrs continues to be carried out with the highest political determination and the greatest sense of responsibility; it is a “command from the heart” of every Vietnamese person.
Keyword: The “500-day campaign”; the search; recovery; identification of fallen soldiers’ remains.
1. Đặt vấn đề
Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, thể hiện sâu sắc truyền thống đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn, đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam và tình cảm thiêng liêng đối với những người đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả; góp phần giữ vững ổn định chính trị-xã hội để phát triển đất nước. Vì thế, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được triển khai từ ngày 15/3/2026 – 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027).
2. Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước với công tác tìm kiếm mộ, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ
79 năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt công tác tìm kiếm, quy tập mộ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Phát huy kết quả, kinh nghiệm đã đạt được, các cấp ủy Đảng cùng với các cơ quan, đơn vị, địa phương đã quán triệt và thực hiện nghiêm các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị các khóa, nhất là Chỉ thị số 24-CT/TW ngày 15/5/2017 của Bộ Chính trị (khóa XII) về tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập mộ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia 515. Việc triển khai quyết liệt, đồng bộ, toàn diện các nhóm giải pháp đẩy mạnh thực hiện Đề án tìm kiếm mộ, quy tập hài cốt liệt sĩ (gọi là Đề án 1237), Đề án xác định hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin (Đề án 150, nay là 515), đã đạt được những kết quả quan trọng.
Mặc dù có nhiều khó khăn, nhưng với nỗ lực, trách nhiệm chính trị cao của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam cùng các bộ, ban, ngành, địa phương, đơn vị, đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ các đội tìm kiếm hài cốt liệt sĩ chuyên trách, trực tiếp làm nhiệm vụ, công tác tìm kiếm mộ, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tiếp tục được đẩy mạnh, đạt kết quả tích cực. Từ năm 2020 trở lại đây, chúng ta đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.625 hài cốt liệt sĩ; trong đó, có hơn 600 hài cốt liệt sĩ ở trong nước, 239 hài cốt liệt sĩ ở Lào, 795 hài cốt liệt sĩ ở Campuchia. Tiến hành xác định danh tính 121 hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; giám định ADN đối với 496 trường hợp, xác định được danh tính của 31 liệt sĩ. Đặc biệt, cả nước đã tập trung mọi nguồn lực để tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Công tác tìm kiếm, quy tập mộ và xác nhận danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đã đạt kết quả nhất định.
Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, “Chiến dịch 500 ngày đêm” tiếp tục hành trình đưa các liệt sĩ về với đất mẹ đặt ra nhiều mục tiêu quan trọng, như: tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ và hài cốt liệt sĩ tìm kiếm, quy tập được; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác đối sánh danh tính hài cốt liệt sĩ; đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; tập trung tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như tại các tỉnh: Tuyên Quang (Vị Xuyên), Lào Cai, Lạng Sơn và các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.
Ngay sau khi “Chiến dịch 500 ngày đêm” được phát động (ngày 02/4/2026), dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Chỉ đạo quốc gia, các ban, bộ, ngành, ban chỉ đạo các cấp, cơ quan, đơn vị, địa phương đã chủ động, tích cực vào cuộc, tập trung triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đề ra và đạt được những kết quả bước đầu tích cực, trong đó đã ban hành Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN; tập huấn, hướng dẫn, ban hành các quy trình kỹ thuật, số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ.
Đồng thời xây dựng phương án tiếp nhận, xử lý, khai thác các nguồn thông tin; tổ chức thí điểm công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin…
Việc đón nhận, bàn giao, truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ và công bố kết quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được tổ chức chu đáo, trang trọng, mang lại ý nghĩa chính trị, xã hội, nhân văn to lớn, làm sâu sắc truyền thống văn hóa, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.
Kết quả trên tiếp tục khẳng định và thể hiện rõ quyết tâm chính trị cao, tấm lòng thành kính của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong tìm kiếm mộ, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Theo đó, tiếp tục: “Hoàn thiện và thực hiện tốt luật pháp, chính sách đối với người có công trên cơ sở nguồn lực của Nhà nước và xã hội, bảo đảm người có công và gia đình có mức sống từ trung bình khá trở lên trong địa bàn cư trú”.
Tuy nhiên, công tác này vẫn còn hạn chế, thể hiện ở việc rà soát, hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ, kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập của một số địa phương, đơn vị chưa đúng, tiến độ chậm, chất lượng chưa cao; giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ, mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ còn mất nhiều thời gian; sự phối hợp giữa các ban, ngành, lực lượng trong thu thập thông tin, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ở một số nơi thiếu chặt chẽ, hiệu quả thấp, v.v.
3. Nhiệm vụ giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin
Để đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tạo bước đột phá trong công tác quan trọng này, cần tiếp tục triển khai quyết liệt, huy động sự chung tay của cả hệ thống chính trị, phát huy mọi nguồn lực, sức mạnh tổng hợp của các cấp, ngành, các tổ chức chính trị – xã hội và cá nhân vào cuộc; trong đó, tập trung thực hiện tốt mấy định hướng, giải pháp chủ yếu sau:
Một là, quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Đây vừa là định hướng vừa là giải pháp quan trọng hàng đầu, mang tính quyết định, bảo đảm cho nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ tiến hành chặt chẽ, đúng hướng, đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra, mà còn thể hiện giá trị nhân văn và bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Do đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, trọng tâm là Quyết định số 1515/QĐ-TTg ngày 14/9/2021 của Thủ tướng Chính phủ về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đến năm 2030 và những năm tiếp theo. Trên cơ sở đó, đề ra chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo, nhất là trong xây dựng chương trình, kế hoạch cùng những giải pháp thực hiện cụ thể, khả thi, phù hợp với tình hình địa bàn, thực tiễn từng năm và từng giai đoạn.
Cấp ủy, chỉ huy các cấp đề cao trách nhiệm, tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, ý thức, trách nhiệm của mọi người, mọi ngành, phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành các chế độ, chính sách, các văn bản để chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, tạo sự đồng bộ, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, chú trọng kiện toàn Ban Chỉ đạo 515 của các quân khu và các cơ quan, đơn vị, địa phương; kiện toàn, nâng cao năng lực của lực lượng chuyên trách, lực lượng lâm thời, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ tìm kiếm mộ, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ban Chỉ đạo 515 các cấp việc triển khai thực hiện, kịp thời nắm bắt khó khăn, vướng mắc nảy sinh, đề xuất biện pháp giải quyết, bảo đảm thực hiện tốt mục tiêu các đề án đã đề ra. Ban Chỉ đạo quốc gia 515 tiếp tục chủ trì, phối hợp với cơ quan hữu quan chỉ đạo các địa phương, đơn vị đẩy mạnh hoạt động tìm kiếm mộ, quy tập hài cốt liệt sĩ ở trong nước, ngoài nước và nâng cao kết quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Hai là, triển khai đồng bộ các biện pháp đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ, xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ; kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm quản lý, tích hợp, cập nhật, trao đổi thông tin; chuẩn hóa, hiện đại hóa, nâng cao hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo và tiến độ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới. Các cấp cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân cả ở trong nước và ngoài nước cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ bằng nhiều hình thức, biện pháp phong phú, đa dạng; huy động mọi tầng lớp nhân dân, cộng đồng xã hội, nhất là giới trẻ tích cực tham gia.
Đẩy mạnh triển khai công tác xác minh thông tin, đẩy nhanh tiến độ kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở 2 cấp (tỉnh và xã) trong phạm vi toàn quốc. Quá trình thực hiện, cần chủ động khai thác, thu thập, kết nối, xử lý các nguồn thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; tiến hành đúng trình tự, thủ tục các bước theo quy định. Để đạt hiệu quả cao, cần tăng cường ứng dụng các giải pháp khoa học – công nghệ nhằm đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Ba là, đẩy mạnh công tác tìm kiếm mộ liệt sĩ, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Những năm qua, nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, đơn vị của các bộ, ngành chức năng sự giúp đỡ nhiệt tình của Nhân dân và nỗ lực của lực lượng chuyên trách, trong đó có sự hỗ trợ của Hội và các tổ chức Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam ở các tỉnh, thành phố, chúng ta đã tìm kiếm, quy tập được số lượng lớn hài cốt liệt sĩ, đạt bước tiến quan trọng trong công tác này. Tuy nhiên, số lượng liệt sĩ nằm lại trên các chiến trường chưa được tìm kiếm, quy tập còn nhiều; tỷ lệ hài cốt liệt sĩ đã quy tập chưa xác định được danh tính còn cao; việc tìm kiếm, quy tập ngày càng khó khăn, phức tạp vì hài cốt liệt sĩ chủ yếu còn lại ở những nơi hiểm trở, nguồn thông tin ngày càng ít và thiếu chính xác do thời gian ngày một lùi xa, địa hình, địa vật thay đổi, nhân chứng trực tiếp chôn cất liệt sĩ đã mất hoặc không còn nhớ,…
Trước tình hình trên, các đơn vị của Quân đội đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện Đề án 1237 và Đề án 515; tăng cường hoạt động tìm kiếm mộ, quy tập hài cốt liệt sĩ, trọng tâm là địa bàn trong nước, khu vực còn nhiều thông tin về mộ liệt sĩ chưa tìm kiếm, quy tập được; chủ động phối hợp triển khai Dự án rà phá mìn, vật nổ để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Hà Giang, khu vực biên giới. Các cơ quan chức năng tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với Ban Công tác đặc biệt Chính phủ Lào, Ủy ban Chuyên trách Chính phủ Campuchia và các cấp chính quyền của Lào, Campuchia để nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập, hồi hương hài cốt liệt sĩ. Chỉ đạo vận hành có hiệu quả các cơ sở giám định gen và trung tâm lưu trữ cơ sở dữ liệu ADN đã được đầu tư xây dựng; nghiên cứu huy động các cơ sở giám định ADN khác tham gia.
Bốn là, tăng cường hợp tác quốc tế về tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đây là nội dung quan trọng, nhằm kết hợp nội lực với ngoại lực, thúc đẩy nâng cao tiến độ, hiệu quả thực hiện Đề án 1237, Đề án 515; góp phần tăng cường sự hiểu biết, xây dựng lòng tin với nhân dân, đẩy mạnh hoạt động nhân đạo, khắc phục hậu quả chiến tranh. Theo đó, các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức chính trị, xã hội, theo chức năng, nhiệm vụ được phân công tiếp tục triển khai các giải pháp mở rộng hợp tác, tăng cường quan hệ với các tổ chức và cá nhân có liên quan, nhằm trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến quân nhân Việt Nam hy sinh, mất tin, mất tích trong chiến tranh; chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao ứng dụng khoa học, công nghệ, hỗ trợ trang bị, phương tiện và phối hợp tham gia hoạt động tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Tăng cường thông tin đối ngoại về chủ trương, chính sách của Việt Nam về tìm kiếm, quy tập, hồi hương hài cốt liệt sĩ; đa dạng các kênh tiếp xúc, thúc đẩy các chương trình, sáng kiến hợp tác phù hợp với tình hình thực tiễn. Ban Chỉ đạo quốc gia 515 tiếp tục triển khai các hoạt động gặp gỡ, trao đổi với Ban Công tác đặc biệt Chính phủ Lào, Ủy ban Chuyên trách Chính phủ Campuchia và các nước (Hoa Kỳ, Hàn Quốc, …) xây dựng cơ chế, thực hiện các thỏa thuận hợp tác, nâng cao hiệu quả công tác nhân đạo cao cả này.
4. Kết luận
Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị thiêng liêng, cấp thiết, công tác quan trọng hàng đầu trong chính sách ưu đãi, tri ân, tôn vinh và “Đền ơn đáp nghĩa”. Quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước và nêu cao truyền thống, đạo lý tốt đẹp của dân tộc, các cấp ủy đảng, chính quyền các địa phương và các tổ chức chính trị, xã hội cần tiếp tục đề cao trách nhiệm, tình cảm, thực hiện tốt công tác quan trọng này, thiết thực tri ân công lao to lớn của các anh hùng liệt sĩ, góp phần củng cố “thế trận lòng dân”, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (khóa XII) (2017). Chỉ thị số 24-CT/TW ngày 15/5/2017 về tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập mộ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Quốc hội (2020). Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020.
4. Thủ tướng Chính phủ (2013). Quyết định 1237/QĐ-TTg ngày 27/7/2013 phê duyệt Đề án 1237 về tiếp tục tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ đến năm 2020 và những năm tiếp theo.
5. Thủ tướng Chính phủ (2021). Quyết định số 1515/QĐ-TTg ngày 14/9/2021 về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đến năm 2030 và những năm tiếp theo.
6. Nguyễn Văn Trường, Nguyễn Đình Ồ (2026). Kết quả và kinh nghiệm từ quá trình thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Quân đội nhân dân Việt Nam. https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/05/06/ket-qua-va-kinh-nghiem-tu-qua-trinh-thuc-hien-nhiem-vu-tim-kiem-quy-tap-hai-cot-liet-si-cua-quan-doi-nhan-dan-viet-nam.
