Emerging trends in U.S. energy security policy under President Donald Trump’s second administration
ThS. Vũ Thị Hưng
Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam
Email: chiply81@gmail.com.
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và chuyển dịch năng lượng toàn cầu diễn ra sâu rộng, an ninh năng lượng đang được Hoa Kỳ tái định vị từ lĩnh vực bảo đảm nguồn cung thành một cấu phần của sức mạnh quốc gia. Trên cơ sở phân tích những điều chỉnh chính sách dưới thời Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ hai, bài viết nhận diện bốn xu hướng mới: mở rộng khai thác dầu khí và xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG); khôi phục vai trò của năng lượng hạt nhân; tăng cường bảo đảm an ninh khoáng sản thiết yếu và tích hợp chính sách năng lượng vào cạnh tranh địa kinh tế, địa chính trị với Trung Quốc. Các xu hướng này cho thấy, Hoa Kỳ đang chuyển từ tư duy bảo đảm đủ năng lượng sang sử dụng tài nguyên, công nghệ và chuỗi cung ứng như đòn bẩy chiến lược. Từ đó, bài viết đề xuất hàm ý cho Việt Nam về đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao khả năng chống chịu và chủ động hoàn thiện quản trị an ninh năng lượng.
Từ khóa: An ninh năng lượng; chính sách năng lượng Hoa Kỳ; Donald Trump; khoáng sản; cạnh tranh chiến lược.
Abstract: As strategic competition among major powers intensifies and the global energy transition accelerates, the United States is repositioning energy security from a policy domain primarily concerned with ensuring energy supply to a broader component of national power. By examining the policy adjustments made under President Donald Trump’s second administration, this article identifies four emerging trends in U.S. energy security policy: expanding domestic oil and gas production and liquefied natural gas (LNG) exports; restoring the strategic role of nuclear energy; strengthening critical mineral security; and integrating energy policy more deeply into geoeconomic and geopolitical competition with China. These trends suggest that the United States is moving beyond a traditional supply-security approach toward leveraging energy resources, advanced technologies, and strategic supply chains as instruments of strategic advantage. Based on these findings, the article proposes several policy implications for Vietnam, including diversifying energy supply, enhancing the resilience of its energy system, and proactively strengthening energy security governance.
Keywords: Energy security; U.S. energy policy; Donald Trump; critical minerals; strategic competition.
1. Đặt vấn đề
Bước sang thế kỷ XXI, năng lượng đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng của địa chính trị và địa kinh tế toàn cầu; đồng thời, là lĩnh vực cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các cường quốc, từ kiểm soát nguồn cung dầu khí truyền thống đến cạnh tranh công nghệ năng lượng sạch và chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược. Cùng với đó, quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) và xu hướng tái cấu trúc các chuỗi cung ứng chiến lược đang làm thay đổi sâu sắc môi trường an ninh năng lượng quốc tế. Trong bối cảnh đó, năng lượng không còn chỉ được nhìn nhận dưới góc độ kinh tế mà ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng của cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Những biến động này buộc nhiều quốc gia, đặc biệt là Hoa Kỳ phải điều chỉnh tư duy và chính sách an ninh năng lượng nhằm thích ứng với môi trường chiến lược và yêu cầu cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Việc Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng từ năm 2025 đánh dấu một giai đoạn điều chỉnh mới trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ. Ngay sau khi trở lại cầm quyền, Tổng thống Donald Trump đã ưu tiên mở rộng khai thác các nguồn năng lượng trong nước, phát triển các nguồn điện nền, tăng cường bảo đảm chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược và củng cố năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp năng lượng. Những điều chỉnh này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của Hoa Kỳ đối với an ninh năng lượng trước những biến động của môi trường địa chính trị, địa kinh tế và công nghệ; đồng thời, cho thấy, phạm vi của chính sách an ninh năng lượng ngày càng được mở rộng, gắn chặt hơn với các mục tiêu phát triển công nghiệp, đổi mới công nghệ, an ninh chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn.
Trong bối cảnh đó, việc nhận diện những xu hướng mới đang định hình chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ hai có ý nghĩa quan trọng, không chỉ góp phần làm rõ sự điều chỉnh trong tư duy hoạch định chính sách của nước này mà còn cung cấp thêm cơ sở để đánh giá tác động của những xu hướng này đối với cục diện năng lượng và cạnh tranh chiến lược quốc tế. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu đề cập đến từng lĩnh vực của chính sách năng lượng Hoa Kỳ, song các phân tích mang tính tổng thể về sự vận động của chính sách an ninh năng lượng trong bối cảnh mới vẫn còn tương đối hạn chế.
2. Xu hướng mở rộng khai thác dầu khí và thúc đẩy xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG)
Một trong những xu hướng nổi bật trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Trump nhiệm kỳ hai là tiếp tục ưu tiên mở rộng khai thác dầu khí và thúc đẩy xuất khẩu LNG. Chính quyền Trump nhiệm kỳ hai đặt trọng tâm vào việc khai thác tối đa lợi thế về tài nguyên và năng lực sản xuất năng lượng trong nước nhằm củng cố tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp và duy trì vị thế chiến lược của Hoa Kỳ trên thị trường năng lượng toàn cầu. Trong nhiều tuyên bố chính sách năm 2026, Nhà Trắng khẳng định mục tiêu đưa Hoa Kỳ tiếp tục giữ vai trò là quốc gia sản xuất và xuất khẩu năng lượng hàng đầu thế giới, đồng thời, coi việc mở rộng khai thác dầu khí là điều kiện quan trọng để bảo đảm tăng trưởng kinh tế, giảm chi phí năng lượng và tăng cường sức mạnh quốc gia (The White House, 2026b).
Xu hướng này được thúc đẩy bởi những lợi thế được hình thành từ cuộc Cách mạng dầu đá phiến, giúp Hoa Kỳ chuyển từ quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng trở thành nước sản xuất dầu và khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới. Trên nền tảng đó, Chính quyền Trump tiếp tục khuyến khích mở rộng khai thác tại các lưu vực đá phiến trọng điểm như Permian và Haynesville; đồng thời, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án LNG mới nhằm gia tăng năng lực xuất khẩu. Song song với đó, Chính quyền Trump đã liên tục phê duyệt các dự án mở rộng công suất xuất khẩu LNG, trong đó có quyết định cho phép Plaquemines LNG Terminal tại bang Louisiana tăng khoảng 13% công suất xuất khẩu (U.S. Department of Energy, 2026). Những động thái này cho thấy, LNG không còn được nhìn nhận đơn thuần như một mặt hàng thương mại mà đã trở thành một loại hạ tầng chiến lược, góp phần mở rộng ảnh hưởng kinh tế và địa chính trị của Hoa Kỳ trên thị trường năng lượng quốc tế.
Việc tiếp tục mở rộng khai thác dầu khí và xuất khẩu LNG sẽ vẫn là xu hướng chủ đạo của chính sách an ninh năng lượng Hoa Kỳ trong những năm tới. Điều này xuất phát từ nhiều nhân tố đan xen. Trước hết, dầu khí vẫn giữ vai trò nền tảng đối với năng lực sản xuất công nghiệp, bảo đảm quốc phòng và ổn định kinh tế của Hoa Kỳ. Thứ hai, LNG ngày càng được sử dụng như một công cụ hỗ trợ chính sách đối ngoại, giúp Hoa Kỳ đa dạng hóa nguồn cung cho các đồng minh, đồng thời, gia tăng khả năng cạnh tranh với Nga và Trung Quốc trên thị trường năng lượng toàn cầu. Thứ ba, những điều chỉnh chính sách dưới thời Tổng thống Trump cho thấy, năng lượng ngày càng được tiếp cận dưới góc độ quyền lực quốc gia, không chỉ nhằm bảo đảm nguồn cung cho nền kinh tế trong nước mà còn tạo dựng lợi thế chiến lược trong cạnh tranh quốc tế. Đây cũng chính là biểu hiện rõ nét của xu hướng mở rộng phạm vi chính sách an ninh năng lượng Hoa Kỳ từ bảo đảm an ninh năng lượng truyền thống sang kết hợp chặt chẽ với các mục tiêu phát triển công nghiệp, địa kinh tế và địa chính trị.
3. Xu hướng phục hồi mạnh mẽ năng lượng hạt nhân
Sau một thời gian dài phát triển chậm lại dưới tác động của những lo ngại về an toàn, chi phí đầu tư và xử lý chất thải phóng xạ, đặc biệt sau các sự cố Three Mile Island tại Hoa Kỳ (năm 1979) và Fukushima tại Nhật Bản năm 2011, năng lượng hạt nhân đang dần trở lại vị trí quan trọng trong chính sách năng lượng của Hoa Kỳ. Sự phục hồi này không đơn thuần là sự quay lại của một nguồn điện truyền thống mà phản ánh những thay đổi sâu sắc trong cách Hoa Kỳ tiếp cận đồng thời các yêu cầu về an ninh năng lượng, tăng trưởng kinh tế, đổi mới công nghệ và cạnh tranh chiến lược. Trong bối cảnh nhu cầu điện gia tăng nhanh chóng, khả năng cung cấp điện ổn định, liên tục và phát thải thấp đang khiến năng lượng hạt nhân được nhìn nhận như một nguồn điện nền có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế Hoa Kỳ.
Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy xu hướng này là sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và hệ thống trung tâm dữ liệu. Những lĩnh vực này đòi hỏi lượng điện rất lớn, vận hành liên tục và có độ tin cậy cao. Khác với các ngành sản xuất truyền thống, hạ tầng số không chỉ cần nguồn điện có công suất lớn mà còn yêu cầu khả năng cung cấp ổn định trong suốt thời gian hoạt động, bởi những gián đoạn ngắn cũng có thể gây tổn thất đáng kể về dữ liệu, dịch vụ và hiệu quả kinh tế. Việc các tập đoàn công nghệ lớn, như: Amazon, Alphabet, Meta và Microsoft liên tục mở rộng hạ tầng dữ liệu đã tạo thêm áp lực đối với hệ thống điện Hoa Kỳ (Gavin Maguire, 2026), đồng thời, làm nổi bật nhu cầu phát triển các nguồn điện nền có khả năng đáp ứng tải liên tục. Sự phục hồi của năng lượng hạt nhân cũng gắn với những giới hạn hiện hữu của quá trình chuyển dịch năng lượng.
Dưới thời Chính quyền Biden, các nguồn năng lượng tái tạo được đầu tư và phát triển mạnh, góp phần đa dạng hóa cơ cấu điện và giảm phát thải. Tuy nhiên, điện gió và điện mặt trời vẫn có tính gián đoạn do phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, trong khi khả năng lưu trữ điện ở quy mô lớn chưa thể hoàn toàn khắc phục sự mất cân đối giữa thời điểm phát và nhu cầu tiêu thụ. Năm 2025, năng lượng tái tạo mới chỉ chiếm 9% tổng điện năng tiêu thụ của nước Mỹ (U.S. Energy Information Administration, 2025). Các hệ thống pin lưu trữ năng lượng đang được cải thiện nhanh chóng, nhưng chi phí, thời gian lưu trữ và khả năng triển khai trên quy mô rất lớn vẫn là những hạn chế đáng kể.
Trong bối cảnh đó, năng lượng hạt nhân được xem là nguồn bổ trợ quan trọng cho năng lượng tái tạo. Khả năng vận hành liên tục, hệ số công suất cao, quy mô phát điện lớn và mức phát thải carbon thấp giúp điện hạt nhân có thể đồng thời đáp ứng yêu cầu bảo đảm nguồn cung và mục tiêu giảm phát thải. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với các nguồn nhiên liệu hóa thạch. Dầu, khí và than vẫn giữ vai trò đáng kể trong nền kinh tế Hoa Kỳ, nhưng mức độ phụ thuộc của các nguồn này vào thị trường quốc tế, hạ tầng vận chuyển và biến động địa chính trị khiến chúng dễ chịu tác động từ khủng hoảng nguồn cung và biến động giá. Cuộc xung đột Nga – Ukraina và tình trạng bất ổn tại Trung Đông cho thấy, các cú sốc địa chính trị vẫn có thể tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, ngay cả khi Hoa Kỳ có lợi thế lớn về sản xuất dầu khí trong nước. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia có xu hướng xem xét năng lượng hạt nhân như một công cụ phòng vệ trước những rủi ro địa chính trị của nhiên liệu hóa thạch (Hellenicshippingnews, 2026).
Điểm mới đáng chú ý là năng lượng hạt nhân đang được tích hợp ngày càng sâu vào chiến lược phát triển công nghệ của Hoa Kỳ. Nếu trước đây điện hạt nhân chủ yếu được xem xét dưới góc độ bảo đảm nguồn điện quốc gia thì hiện nay, nguồn năng lượng này còn được gắn trực tiếp với nhu cầu của nền kinh tế số, hạ tầng AI, công nghiệp bán dẫn và các lĩnh vực công nghệ cao. Sự gia tăng nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu đang hình thành một mối liên kết lợi ích ngày càng rõ giữa các tập đoàn công nghệ và ngành công nghiệp hạt nhân. Các tập đoàn công nghệ lớn hiện đang đầu tư trực tiếp vào các dự án hạt nhân nhằm bảo đảm nguồn điện ổn định cho nhữngtrung tâm dữ liệu AI (Kavya Balaraman, 2026). Các tập đoàn công nghệ lớn, như: Alphabet, Amazon và Microsoft đều đang tìm kiếm các thỏa thuận điện hạt nhân dài hạn, trong khi nhiều công ty công nghệ hỗ trợ phát triển các lò phản ứng mô – đun nhỏ (SMRs) tiên tiến và có khả năng mở rộng quy mô hơn so với các nhà máy điện hạt nhân truyền thống. Loại hình này có khả năng được bố trí gần các trung tâm dữ liệu, khu công nghiệp hoặc các cơ sở có nhu cầu điện lớn và ổn định. Mặc dù SMRs vẫn đối mặt với những thách thức về chi phí thương mại hóa, cấp phép, chuỗi cung ứng và mức độ chấp nhận của xã hội, việc các tập đoàn công nghệ lớn quan tâm và hỗ trợ các dự án hạt nhân thế hệ mới cho thấy, năng lượng hạt nhân đang được tái định vị như một phần của hệ sinh thái công nghiệp – công nghệ Hoa Kỳ.
Từ góc độ chiến lược, sự phục hồi mạnh mẽ của năng lượng hạt nhân phản ánh ba chuyển biến quan trọng: (1) An ninh năng lượng của Hoa Kỳ đang chuyển từ mục tiêu bảo đảm đủ nguồn cung sang yêu cầu duy trì một hệ thống điện có khả năng chống chịu cao và đáp ứng nhu cầu công nghệ mới; (2) Điện hạt nhân đang được kết nối chặt chẽ hơn với chính sách công nghiệp và cạnh tranh công nghệ, thay vì chỉ được xem là một lĩnh vực phát điện; (3) Việc phát triển các công nghệ hạt nhân thế hệ mới có thể trở thành một công cụ giúp Hoa Kỳ duy trì lợi thế trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về công nghệ năng lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và chuỗi cung ứng thiết bị.
4. Xu hướng tăng cường bảo đảm an ninh khoáng sản thiết yếu
Một trong những xu hướng nổi bật trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ hiện nay là mở rộng phạm vi của khái niệm an ninh năng lượng từ bảo đảm nguồn cung dầu khí sang bảo đảm chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu. Sự thay đổi này phản ánh bước chuyển trong tư duy chiến lược của Hoa Kỳ, khi năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng khoáng sản ngày càng được xem là điều kiện quan trọng để duy trì năng lực cạnh tranh công nghệ và lợi thế địa chính trị.
Quan điểm đó được thể hiện rõ trong các chính sách của Chính quyền Trump nhiệm kỳ 2, khi khoáng sản thiết yếu không còn được nhìn nhận đơn thuần như một loại hàng hóa phục vụ sản xuất mà được xác định là vấn đề an ninh quốc gia. Khoáng sản thiết yếu đã qua chế biến và các sản phẩm phái sinh (PCMDP) là những đầu vào không thể thiếu đối với hầu hết các ngành công nghiệp chiến lược, từ sản xuất chất bán dẫn, pin lưu trữ, thiết bị năng lượng sạch đến quốc phòng, hàng không vũ trụ và hạ tầng trọng yếu phòng (The White House, 2026a). Điều đó cho thấy, phạm vi của chính sách an ninh năng lượng Hoa Kỳ đang được mở rộng đáng kể, bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị từ khai thác, chế biến đến bảo đảm nguồn cung khoáng sản phục vụ phát triển kinh tế và duy trì sức mạnh quốc gia.
Xu hướng này trước hết xuất phát từ sự thay đổi căn bản của hệ thống năng lượng toàn cầu. Các khoáng sản thiết yếu là thành phần không thể thiếu đối với hầu hết các công nghệ năng lượng hiện đại, như: pin xe điện, tua – bin gió, tấm quang điện, hệ thống truyền tải điện và lưu trữ năng lượng; đồng thời, quá trình chuyển đổi năng lượng sạch đang biến khoáng sản thành “một mặt trận mới của an ninh năng lượng toàn cầu” (IEA, 2021). Điều này đồng nghĩa với việc năng lực tiếp cận, khai thác, tinh luyện và kiểm soát các chuỗi cung ứng khoáng sản sẽ ngày càng có ý nghĩa quyết định đối với an ninh năng lượng của các quốc gia, không kém vai trò mà dầu mỏ từng giữ trong thế kỷ XX.
Đối với Hoa Kỳ, vấn đề này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc ngày càng gia tăng. Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế về khoa học – công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo, Hoa Kỳ vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung khoáng sản chiến lược từ bên ngoài, đặc biệt là các sản phẩm đã qua chế biến. Trong giai đoạn 2020 – 2023, khoảng 70% lượng hợp chất và kim loại đất hiếm nhập khẩu của nước này có nguồn gốc từ Trung Quốc; trong khi đó, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 61% sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu và kiểm soát tới khoảng 92% công suất chế biến đất hiếm – khâu tạo ra giá trị gia tăng và quyết định khả năng chi phối chuỗi cung ứng (Diệp Thảo, 2025). Trong bối cảnh đó, chính quyền Trump coi việc bảo đảm an ninh khoáng sản thiết yếu không chỉ nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu mà còn là giải pháp củng cố năng lực cạnh tranh công nghệ và sức chống chịu của nền kinh tế. Trọng tâm chính sách không chỉ là mở rộng khai thác trong nước mà còn đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường năng lực chế biến, phát triển chuỗi cung ứng với các đối tác tin cậy và thúc đẩy tái chế các khoáng sản chiến lược.
5. Xu hướng tích hợp năng lượng ngày càng sâu vào cạnh tranh địa kinh tế
Một trong những xu hướng nổi bật trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Trump là sự tích hợp ngày càng sâu giữa chính sách năng lượng với cạnh tranh địa kinh tế và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, đặc biệt là với Trung Quốc. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, năng lượng đã được mở rộng thành một công cụ quan trọng để củng cố sức mạnh công nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh công nghệ và tái cấu trúc các chuỗi cung ứng chiến lược. Theo cách tiếp cận này, năng lượng không còn được hoạch định như một lĩnh vực kinh tế độc lập mà ngày càng gắn kết chặt chẽ với chính sách công nghiệp, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ và an ninh quốc gia. Đây cũng là điểm mới quan trọng trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ, khi năng lượng ngày càng được sử dụng như một công cụ tạo dựng và duy trì ưu thế địa kinh tế, thay vì chỉ phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế hay bảo đảm nguồn cung như trước đây.
Xu hướng tích hợp năng lượng vào cạnh tranh địa kinh tế thực tế được định hình rõ từ Chính quyền Biden. Chiến lược An ninh quốc gia Hoa Kỳ năm 2022 (The White House, 2022) xác định cạnh tranh với Trung Quốc là ưu tiên chiến lược dài hạn; đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường khả năng tự chủ của các chuỗi cung ứng chiến lược, trong đó có năng lượng, khoáng sản thiết yếu và công nghệ sạch. Trên cơ sở đó, Chính quyền Biden đã triển khai một loạt chính sách công nghiệp quy mô lớn, như: Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) và Đạo luật CHIPS và Khoa học, tạo nền tảng thúc đẩy sản xuất trong nước đối với pin lưu trữ, xe điện, năng lượng tái tạo, chất bán dẫn và các công nghệ chiến lược (The White House, 2022).
Bước sang nhiệm kỳ hai, Tổng thống Trump không đảo ngược xu hướng này mà tiếp tục mở rộng với cách tiếp cận quyết liệt hơn; đồng thời, tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế, an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh chiến lược của Hoa Kỳ (The White House, 2025). Trên cơ sở đó, Chính quyền Trump đẩy nhanh thủ tục cấp phép đối với các dự án dầu khí, khai khoáng, hạ tầng truyền tải điện và các dự án năng lượng trọng điểm, ưu tiên tháo gỡ các rào cản pháp lý đối với những dự án có ý nghĩa chiến lược. Điều này phản ánh sự chuyển dịch từ tư duy quản lý năng lượng sang tư duy sử dụng năng lượng như một công cụ tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trong bối cảnh hệ thống năng lượng ngày càng được số hóa, việc phụ thuộc vào các thiết bị và công nghệ do doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc cung cấp, được Chính quyền Trump coi là nguy cơ tiềm ẩn đối với an toàn của hạ tầng thiết yếu và khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng. Điều này cho thấy, đối tượng của chính sách an ninh năng lượng không còn giới hạn ở nguồn cung nhiên liệu mà đã mở rộng sang toàn bộ hệ sinh thái công nghệ phục vụ sản xuất, truyền tải và quản lý năng lượng. Sự điều chỉnh này phản ánh xu hướng ngày càng gắn kết giữa an ninh năng lượng, an ninh công nghệ và an ninh quốc gia, qua đó, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của Hoa Kỳ trước những rủi ro địa kinh tế và cạnh tranh chiến lược trong bối cảnh mới.
Bên cạnh đó, chính quyền Trump còn kết hợp các công cụ thương mại, đầu tư và kiểm soát công nghệ nhằm bảo vệ lợi ích năng lượng quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh địa kinh tế của Hoa Kỳ. Các biện pháp, như: điều chỉnh chính sách thuế quan, siết chặt đầu tư đối với các lĩnh vực công nghệ và năng lượng chiến lược, kiểm soát quyền sở hữu của các thực thể nước ngoài đối với hạ tầng năng lượng trọng yếu, cũng như khuyến khích doanh nghiệp dịch chuyển chuỗi cung ứng về Hoa Kỳ hoặc sang các quốc gia đối tác cho thấy, năng lượng ngày càng được lồng ghép với các công cụ điều hành kinh tế và an ninh quốc gia. Cạnh tranh năng lượng không còn giới hạn ở việc khai thác hay xuất khẩu tài nguyên mà mở rộng sang cạnh tranh về công nghệ, chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn kỹ thuật và năng lực kiểm soát các mắt xích quan trọng của nền kinh tế toàn cầu.
Mặc dù có sự khác biệt về ưu tiên chính sách và phương thức triển khai, cả chính quyền Joe Biden và chính quyền Donald Trump nhiệm kỳ hai đều hướng tới mục tiêu nâng cao tự chủ chiến lược, giảm phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương và duy trì vị thế dẫn dắt của Hoa Kỳ trong trật tự năng lượng đang tái cấu trúc. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Trump nhiệm kỳ 2, năng lượng được tích hợp sâu hơn vào chiến lược cạnh tranh địa kinh tế, trở thành công cụ hỗ trợ chính sách công nghiệp, thương mại, công nghệ và an ninh quốc gia. Đây cũng là một trong những xu hướng nổi bật định hình chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ trong giai đoạn hiện nay.
6. Một số hàm ý chính sách
Những xu hướng mới trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Trump nhiệm kỳ hai cho thấy, an ninh năng lượng đang được tiếp cận theo nghĩa rộng hơn, gắn kết chặt chẽ với chính sách công nghiệp, an ninh kinh tế, đổi mới công nghệ và cạnh tranh địa chính trị. Mặc dù các điều chỉnh chính sách của Hoa Kỳ trước hết nhằm phục vụ lợi ích chiến lược quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh với Trung Quốc, song, những thay đổi này sẽ tiếp tục tác động đến cấu trúc thị trường năng lượng, chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược và quá trình chuyển dịch năng lượng trên phạm vi toàn cầu. Việt Nam phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế và đang triển khai chuyển dịch năng lượng theo tinh thần Nghị quyết số 55-NQ/Tw ngày 11/02/2020 của Bộ Chính trị và Quy hoạch điện VIII, việc theo dõi và đánh giá kịp thời những điều chỉnh trong chính sách năng lượng của các nước lớn có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của môi trường chiến lược quốc tế.
Thứ nhất, Việt Nam cần từng bước chuyển từ tư duy bảo đảm đủ nguồn cung năng lượng sang quản trị an ninh năng lượng dựa trên khả năng chống chịu của toàn hệ thống. Thực tiễn từ Hoa Kỳ cho thấy, an ninh năng lượng hiện đại không chỉ được đánh giá thông qua khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng mà còn thông qua năng lực ứng phó trước các cú sốc địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, tấn công mạng và biến động thị trường quốc tế. Vì vậy, bên cạnh việc tiếp tục phát triển các nguồn điện mới, Việt Nam cần xây dựng cơ chế dự báo và cảnh báo sớm về rủi ro năng lượng; hoàn thiện hệ thống dự trữ chiến lược đối với nhiên liệu và một số khoáng sản thiết yếu; xây dựng các kịch bản ứng phó với khủng hoảng năng lượng và tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành trong quản trị an ninh năng lượng.
Thứ hai, cần đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, đối tác hợp tác và chuỗi cung ứng nguyên liệu chiến lược. Những biến động gần đây cho thấy, rủi ro đối với an ninh năng lượng không chỉ xuất phát từ nguồn cung dầu khí mà còn từ sự phụ thuộc vào các khoáng sản thiết yếu và công nghệ năng lượng. Trên cơ sở đó, Việt Nam cần phát triển cân bằng giữa các nguồn năng lượng trong nước và nhập khẩu; thúc đẩy điện gió ngoài khơi, LNG, hydrogen các – bon thấp, hệ thống lưu trữ năng lượng và từng bước nghiên cứu khả năng phát triển điện hạt nhân theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Đồng thời, cần mở rộng hợp tác với nhiều đối tác nhằm đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản chiến lược, công nghệ và thiết bị năng lượng, hạn chế nguy cơ phụ thuộc quá mức vào một thị trường hoặc một chuỗi cung ứng duy nhất.
Thứ ba, cần hoàn thiện thể chế về bảo vệ hạ tầng năng lượng trọng yếu và an ninh chuỗi cung ứng năng lượng trong bối cảnh chuyển đổi số. Kinh nghiệm của Hoa Kỳ cho thấy, cùng với quá trình số hóa hệ thống điện, các thiết bị điều khiển, hệ thống lưu trữ, phần mềm quản lý và dữ liệu vận hành ngày càng trở thành những cấu phần quan trọng của an ninh năng lượng. Do đó, Việt Nam cần sớm hoàn thiện các quy định về bảo vệ hạ tầng năng lượng trọng yếu, an ninh mạng trong lĩnh vực năng lượng, tiêu chuẩn an toàn đối với thiết bị và công nghệ nhập khẩu, cũng như cơ chế đánh giá rủi ro đối với các chuỗi cung ứng chiến lược. Đây không chỉ là yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng mà còn là một bộ phận của bảo đảm an ninh kinh tế và an ninh quốc gia trong điều kiện cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng.
7. Kết luận
Những điều chỉnh trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ hai cho thấy, an ninh năng lượng đang được tái định vị trong tư duy hoạch định chính sách của Hoa Kỳ. Từ chỗ chủ yếu hướng tới bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường, an ninh năng lượng ngày càng được tiếp cận như một bộ phận của chiến lược phát triển công nghiệp, đổi mới công nghệ, an ninh kinh tế và cạnh tranh giữa các nước lớn. Điều này phản ánh sự mở rộng cả về phạm vi, mục tiêu và công cụ của chính sách an ninh năng lượng, phù hợp với những biến đổi của môi trường địa chính trị, địa kinh tế và chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Những chuyển biến này cho thấy, chính sách năng lượng sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc định hình lợi thế cạnh tranh và sức mạnh quốc gia của Hoa Kỳ trong thời gian tới. Đối với Việt Nam, việc theo dõi, phân tích và dự báo kịp thời các xu hướng điều chỉnh chính sách năng lượng của các nước lớn có ý nghĩa thiết thực trong quá trình hoàn thiện thể chế, nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng góp phần làm rõ xu hướng mở rộng nội hàm của an ninh năng lượng trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và chuyển dịch năng lượng toàn cầu, qua đó bổ sung thêm góc nhìn tham khảo cho các nghiên cứu và hoạch định chính sách trong thời gian tới.
Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2020). Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/02/2020 về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Diệp Thảo (14/10/2025). Trung Quốc siết chặt xuất khẩu đất hiếm, cuộc chiến thương mại với Mỹ trở “nóng”. https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/trung-quoc-siet-chat-xuat-khau-dat-hiem-cuoc-chien-thuong-mai-voi-my-tro-nong-post1237575.vov
Gavin Maguire (19/6/2026). NextEra-Dominion deal won’t be the last in AI power build-out, Reuters. https://www.reuters.com/commentary/reuters-open-interest/nextera-dominion-deal-wont-be-last-ai-power-build-out-2026-05-18/
Hellenicshippingnews. (2026). Oiland LNG turbulencetospurnuclearrevivalnewuraniumsqueeze. https://www.hellenicshippingnews.com/oil-and-lng-turbulence-to-spur-nuclear-revival-new-uranium-squeeze/
IEA (11/6/2021). The Role of Critical Minerals in Clean Energy Transitions. https://www.iea.org/reports/the-role-of-critical-minerals-in-clean-energy-transitions
Kavya Balaraman (2026). Big Tech puts financial heft behind next-gen nuclear power as AI demand surges, Reuters. https://www.reuters.com/legal/litigation/big-tech-puts-financial-heft-behind-next-gen-nuclear-power-ai-demand-surges-2026-04-10/
Scott Disavino (12/6/2026). US natgas output to hit record high in 2026, while demand declines, EIA says. https://www.reuters.com/business/energy/us-natgas-output-hit-record-high-2026-while-demand-declines-eia-says-2026-05-12
The White House. (12/10/2022). National Security Strategy. https://www.whitehouse.gov. T
The White House (20/01/2025). Declaring a National Energy Emergency. https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/declaring-a-national-energy-emergency/
The White House. (14/01/2026a). Fact Sheet: President Donald J. Trump Directs Negotiations to Adjust Imports of Processed Critical Minerals and Their Derivative Products into the United States. https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2026/01/fact-sheet-president-donald-j-trump-directs-negotiations-to-adjust-imports-of-processed-critical-minerals-and-their-derivative-products-into-the-united-states/
The White House (24/01/2026b). American energy dominance is back under president Trump. https://www.whitehouse.gov/releases/2026/02/american-energy-dominance-is-back-under-president-
U.S. Department of Energy (13/3/2026). Energy Department Approves Immediate Additional LNG Exports from Plaquemines LNG. http://www.energy.gov.
U.S. Energy Information Administration (EIA) (2025). U.S. energy consumption by source and sector. Monthly Energy Review (MER). https://www.eia.gov/totalenergy/data/monthly/pdf/flow/total_energy_spaghettichart.pdf
