(Quanlynhanuoc.vn) – Sáng ngày 19/8/2026, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề: “Quan điểm và giải pháp nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã”. Tọa đàm nằm trong khuôn khổ Đề án khoa học cấp Bộ trọng điểm “Nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã” do PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến làm chủ nhiệm đề tài. PGS. TS. Hoàng Mai, Trưởng khoa nhân lực chủ trì Tọa đàm.
Đại biểu, khách mời tham dự Tọa đàm, có: PGS.TS. Nguyễn Phong Hòa, nguyên Phó Tổng cục trưởng, Tổng Cục cảnh sát, Bộ Công an; TS. Hoàng Thị Ngân, nguyên Vụ trưởng Vụ Tổ chức – Hành chính nhà nước và Công vụ, Văn phòng Chính phủ; PGS.TS. Võ Kim Sơn, nguyên Trưởng khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Ngô Thành Can, nguyên Trưởng khoa Khoa học tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Nguyễn Minh Phương, nguyên giảng viên cao cấp Học viện Hành chính và Quản trị công; TS. Nguyễn Ngọc Vân, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước, Bộ Nội vụ; PGS. TS. Nguyễn Thị Song Hà, Trưởng khoa Chính sách công, Học viện khoa học xã hội Việt Nam; PGS. TS. Vũ Thị Loan, giảng viên cao cấp Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam; ông Nguyễn Phước Thọ, nguyên Viện trưởng Vụ pháp luật, Văn phòng Chính phủ; TS. Nguyễn Tất Cường, Phó Vụ trưởng Vụ quản lý khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; ThS. Trần Văn Hải, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường An Phong, thành phố Hải Phòng; bà Đào Thị Thanh Tuyền, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên; cùng sự tham gia của các nhà khoa học, giảng viên của Học viện Hành chính và Quản trị công.
Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, TS. Lê Cẩm Hà, nhấn mạnh, chính quyền cấp xã là cấp gần dân nhất, trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và giải quyết những vấn đề gắn với đời sống người dân, hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đã làm thay đổi đáng kể yêu cầu đối với chính quyền cấp xã.
Bà Hà cho biết, với việc được giao thêm hoặc phân định lại chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền, chính quyền cấp xã phải xử lý nhiều vấn đề trực tiếp và phức tạp hơn. Điều này đòi hỏi cán bộ, công chức phải có năng lực chuyên môn, năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện, giải quyết vấn đề, phối hợp công tác, ứng dụng công nghệ số và thích ứng nhanh với những thay đổi của môi trường quản trị. Tuy nhiên, năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ vẫn còn những hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ so với yêu cầu mới. Vì vậy, việc nghiên cứu, đề xuất các quan điểm và giải pháp nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã là yêu cầu cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
TS. Lê Cẩm Hà kỳ vọng, Tọa đàm sẽ nhận diện rõ những khoảng trống năng lực, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp đồng bộ, khả thi, gắn với tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ; qua đó cung cấp luận cứ khoa học, thực tiễn để hoàn thiện Đề án và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương trong giai đoạn mới.
Tham luận chủ đề “Thay đổi tư duy về nâng cao năng lực thực thi công vụ của công chức cấp xã”, PGS.TS. Võ Kim Sơn cho rằng, vấn đề cốt lõi là cần thay đổi căn bản tư duy về nâng cao năng lực thực thi công vụ của công chức cấp xã: từ cách tiếp cận đào tạo, bồi dưỡng chung theo ngạch, chức danh sang cách tiếp cận dựa trên vị trí việc làm, công việc cụ thể và năng lực thực tế của từng cá nhân. Trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp, khi khối lượng nhiệm vụ và quyền hạn được chuyển mạnh xuống cấp xã, việc xác định chính xác từng vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, yêu cầu năng lực và mức độ đáp ứng của người đảm nhiệm trở thành nền tảng để quản trị nhân lực. Tại Tọa đàm, PGS. TS. Võ Kim Sơn đã chỉ ra khoảng trống lớn hiện nay là chưa xác định rõ số lượng và nội hàm từng vị trí việc làm, chưa có bản mô tả công việc và ma trận năng lực tương ứng; đồng thời còn đồng nhất chức danh, ngạch công chức với vị trí việc làm. Vì vậy, đào tạo, bồi dưỡng dễ mang tính đại trà, hành chính, chưa giải quyết đúng khoảng trống năng lực.
PGS.TS. Võ Kim Sơn đề xuất chuyển sang tư duy “đúng người, đúng việc”, lấy yêu cầu công việc làm chuẩn để tuyển dụng, bố trí, đánh giá và phát triển nhân sự. Nâng cao năng lực cần được thực hiện theo hướng cá nhân hóa, thường xuyên và đi trước sự thay đổi của công việc, trong đó chú trọng nâng cao năng lực tại vị trí hiện tại và tái đào tạo để chuẩn bị cho vị trí mới. Đặc biệt, trước tác động của chuyển đổi số và AI, chiến lược phát triển công chức phải chủ động dự báo năng lực tương lai, xác định khoảng cách năng lực và thiết kế chương trình bồi dưỡng phù hợp, thay vì chỉ đào tạo bắt buộc theo ngạch.
Từ thực tiễn tại địa phương, ThS. Trần Văn Hải, cho biết, chất lượng đội ngũ chưa đồng đều do xuất thân từ nhiều nguồn khác nhau, đồng thời thiếu hụt trầm trọng các vị trí chuyên môn sâu về quy hoạch, quản lý đô thị, đất đai và chuyển đổi số. Điều này khiến một bộ phận cán bộ rơi vào thế thụ động, duy trì thói quen trông chờ hướng dẫn thay vì chủ động thực thi đúng thẩm quyền. Bên cạnh đó, hạ tầng dữ liệu phân mảnh và thiếu tính liên thông cũng khiến công tác chuyển đổi số mới dừng lại ở khâu nhập liệu thủ công, chưa thể tối ưu hóa quy trình hay rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục thực tế cho người dân. Để nâng cao chất lượng và hiệu quả thực thi công vụ, ông Hải đề xuất một số giải pháp, như: giao quyền chủ động thực chất cho người đứng đầu cơ sở sẽ giúp công tác điều hành, bố trí và sử dụng nhân sự bám sát hơn với nhu cầu thực tiễn; công tác đào tạo cần được thiết kế lại theo đúng vị trí việc làm, tập trung rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống và chuyên môn cụ thể thay vì mang tính hình thức; việc tinh gọn quy trình, cắt giảm các khâu trung gian trong phối hợp công tác, kết hợp với cơ chế tuyển dụng, sử dụng và sàng lọc nhân sự linh hoạt dựa trên mức độ hoàn thành nhiệm vụ sẽ tạo động lực quan trọng để tối ưu hóa bộ máy vận hành tại cơ sở.
PGS.TS. Ngô Thành Can đặt ra tính cấp thiết phải nâng cao năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã – lực lượng “thực chiến” đang phải đối mặt với áp lực đa nhiệm, công việc phức tạp và các yêu cầu khắt khe của tiến trình chuyển đổi số. Để khắc phục những điểm nghẽn về kỹ năng chênh lệch, tư duy hành chính thụ động và công tác đánh giá còn mang tính hình thức, PGS.TS. Ngô Thành Can đề xuất giải pháp dịch chuyển sang quản trị theo hiệu suất thông qua mô hình RAM (Results – Attitude – Motivation). Trong đó, yếu tố kết quả công việc (Results)đòi hỏi phải định lượng hóa bằng bộ chỉ số KPIs, quy trình hóa các bước thực hiện, nâng cao kỹ năng số và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo năng lực; thái độ làm việc (Attitude) được chuẩn mực hóa qua kỷ cương công vụ, văn hóa giao tiếp và đạo đức nghề nghiệp tận tụy; động lực làm việc(Motivation) được thúc đẩy bằng cơ chế khen thưởng kịp thời, chính sách phát triển nghề nghiệp và cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm. Việc kết hợp đồng bộ mô hình RAM chính là giải pháp giải quyết mối quan hệ giữa Công việc – Con người – Cách làm việc, hướng tới xây dựng một nền công vụ cấp xã chuyên nghiệp, liêm chính và kiến tạo.
PGS.TS. Nguyễn Minh Phương nhấn mạnh, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tiến trình chuyển đổi số quốc gia, cấp xã không còn đơn thuần là cấp hành chính thụ động “chỉ đâu đánh đó” mà đã trở thành chủ thể quản trị phát triển địa phương trực tiếp. Do đó, nâng cao năng lực thực thi công vụ cấp xã không thể dừng lại ở việc “bổ sung bằng cấp” hay bồi dưỡng lý thuyết chung chung mà phải bắt đầu từ việc tái định hình chức năng, chuẩn hóa khung năng lực gắn liền với vị trí việc làm; đồng thời, chú trọng kỹ năng xử lý tình huống thực tế và năng lực quản trị số; đi đôi với việc đo lường hiệu suất bằng chỉ số KPIs định lượng và sự hài lòng của người dân. Bên cạnh đó, cần kết hợp với chế độ đãi ngộ hợp lý và cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, sẽ tạo động lực quyết định để xây dựng một nền hành chính cơ sở liêm chính, chuyên nghiệp, phục vụ và kiến tạo.
Xoay quanh chủ đề “Quan điểm và giải pháp nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã”, Tọa đàm nhận được nhiều ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học. Trong đó, các ý kiến tập trung làm rõ bốn nhóm vấn đề cốt lõi: (1) Đổi mới tư duy về vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã trong bối cảnh phân cấp, phân quyền, chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, đề cao tính chủ động và trách nhiệm của người đứng đầu; (2) Nâng cao năng lực thực thi công vụ theo hướng thực chất, không chỉ dựa vào bằng cấp, kiến thức mà chú trọng kỹ năng vận dụng, khả năng xử lý tình huống, thái độ phục vụ và kết quả công việc; (3) Đổi mới phương thức thực thi thông qua chuyển đổi số, quản trị dựa trên dữ liệu và đào tạo, bồi dưỡng gắn với vị trí việc làm, yêu cầu thực tiễn; (4) Hoàn thiện các điều kiện bảo đảm về thể chế, tổ chức, nguồn lực, chế độ đãi ngộ và văn hóa công vụ, hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã chuyên nghiệp, chủ động, liêm chính, có năng lực và thực sự phục vụ người dân.
Kết luận Tọa đàm, PGS.TS. Hoàng Mai trân trọng cảm ơn những ý kiến trao đổi thẳng thắn, khoa học và trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học. PGS. TS. Hoàng Mai khẳng định, các tham luận và ý kiến tại Tọa đàm đã góp phần làm rõ cả phương diện lý luận và thực tiễn về năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã trong bối cảnh mới; đồng thời chỉ ra những khoảng trống về năng lực, những điểm nghẽn trong tổ chức thực thi công vụ và yêu cầu đổi mới công tác quản trị nhân lực ở cấp cơ sở. Đây là những luận cứ quan trọng để Ban chủ nhiệm tiếp tục hoàn thiện Đề án khoa học cấp Bộ trọng điểm “Nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã”, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã đủ năng lực, chủ động, chuyên nghiệp, liêm chính và đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương trong giai đoạn mới.
Nguyễn Thùy
