(Quanlynhanuoc.vn) – Tháng 9/2026, nhiều chính sách mới có hiệu lực, nổi bật là chi trả lương hưu qua VNeID; trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ căn cước; bãi bỏ 25 văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thuế…
Từ ngày 01/9/2026, cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp phép bị phạt tới 200 triệu đồng
Chính phủ ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/9/2026.
Nghị định quy định mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm là 200 triệu đồng đối với tổ chức, 100 triệu đồng đối với cá nhân. Trong đó, đối với các vi phạm về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Nghị định quy định phạt tiền từ 180-200 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau:
– Thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa;
– Quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Mức phạt tiền quy định dưới đây được áp dụng đối với tổ chức. Trường hợp cá nhân có hành vi vi phạm như của tổ chức thì mức phạt tiền bằng 1/2 mức phạt tiền đối với tổ chức.
Điều kiện thành lập Sở giao dịch hàng hóa
Chính phủ ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 có hiệu lực từ ngày 15/9/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.
Nghị định quy định doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải đáp ứng các điều kiện sau:
1. Là doanh nghiệp thành lập tại Việt Nam, trường hợp là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của các nhà đầu tư nước ngoài không được quá 49%.
2. Vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng trở lên.
3. Có hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành an toàn, ổn định và bảo mật.
4. Có mô hình, tổ chức hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa và có giải pháp, lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam.
5. Có Dự thảo Điều lệ hoạt động đáp ứng quy định tại Điều 13 Nghị định này.
Việt Nam cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bởi hành vi cưỡng bức lao động
Chính phủ ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương.
Trong đó, Nghị định cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bởi hành vi cưỡng bức lao động từ các doanh nghiệp, quốc gia, vùng lãnh thổ phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 05/9/2026.
Phạt đến 75 triệu đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, quảng cáo gian dối để lừa gạt người lao động
Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Trong đó, Nghị định quy định phạt tiền từ 50-75 triệu đồng đối với một trong các hành vi: lôi kéo; dụ dỗ; hứa hẹn; quảng cáo gian dối hoặc thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc để tuyển dụng người lao động với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Quy định trên có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.
Từ 15/9, sửa đổi, bổ sung điều kiện thành lập cụm công nghiệp
Chính phủ ban hành Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP ngày 15/3/2024 của Chính phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp.
Về điều kiện thành lập cụm công nghiệp: Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, để việc thành lập, đầu tư xây dựng cụm công nghiệp khả thi, tạo điều kiện quỹ đất để phát triển kinh tế tư nhân, tăng trưởng kinh tế của các địa phương và đảm bảo sử dụng đất hiệu quả, Nghị định số 303/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung điều kiện thành lập cụm công nghiệp tại điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định số 32/2024/NĐ-CP theo hướng: “Trong trường hợp địa bàn cấp xã đã thành lập cụm công nghiệp thì tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê của các cụm công nghiệp không vượt quá 50 ha”.
Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính
Chính phủ ban hành Nghị định số 311/2026/NĐ-CP ngày 06/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.
Nghị định số 311/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung một số khoản tại Điều 6 của Nghị định số 189/2025/NĐ-CP về thẩm quyền của Thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành, lĩnh vực và một số chức danh khác. Cụ thể như sau:
Tại khoản 1, Điều 6: Sửa đổi, bổ sung theo hướng đổi tên một số chức danh như: Chi cục trưởng Chi cục An toàn thực phẩm, Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực dân số, trẻ em thuộc Sở Y tế thành Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực an toàn, vệ sinh thực phẩm, Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực dân số, trẻ em, phòng, chống tệ nạn xã hội thuộc Sở Y tế; Chi cục trưởng Chi cục Thống kê cấp tỉnh thuộc Cục Thống kê thành Trưởng Thống kê cấp tỉnh; Giám đốc Bảo hiểm xã hội khu vực thành Giám đốc Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh.
Đồng thời, bổ sung thẩm quyền xử phạt của Chi cục trưởng Chi cục về lĩnh vực môi trường thuộc Cục Môi trường để phù hợp với thực tiễn, bảo đảm sự tương đồng về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ thực vật, chăn nuôi, thú y, quản lý chất lượng nông lâm, thủy sản, thủy lợi, đê điều, phòng, chống thiên tai).
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 26/9/2026.
Bộ Tài chính bãi bỏ 25 văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thuế
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 110/2026/TT-BTC chính thức bãi bỏ toàn bộ 22 thông tư và 3 quyết định do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành trong lĩnh vực thuế. Động thái này nhằm rà soát, tinh gọn hệ thống văn bản pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các luật thuế sửa đổi, bổ sung mới ban hành. Thông tư có hiệu lực từ ngày 12/9/2026.
Theo đó, Thông tư bãi bỏ các văn bản hướng dẫn về ưu đãi thuế không còn phù hợp, bao gồm ưu đãi thuế doanh nghiệp phần mềm; chính sách hỗ trợ vùng nguyên liệu, chế biến nông – lâm – thủy sản; cùng các quy định cũ về thuế sử dụng đất nông nghiệp và thuế tài nguyên.
Cùng với đó là loại bỏ các văn bản từng áp dụng cho chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế ngắn hạn thời kỳ trước, xóa nợ thuế hộ cá thể cũ, quy định vé máy bay điện tử và quy chế xử lý thủ tục theo cơ chế “một cửa” đã được thay thế.
Thông tư cũng bãi bỏ các văn bản về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế, cấp mã số doanh nghiệp và tem rượu để cập nhật theo các quy chuẩn quản lý hiện hành.
Chi trả lương hưu qua VNeID
Nghị định số 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP ngày 25/6/2024 của Chính phủ quy định về định danh và xác thực điện tử, có hiệu lực thi hành từ ngày 28/9/2026.
Theo đó, “tài khoản hưởng an sinh xã hội” được quy định là thông tin định danh trên Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), cho phép tích hợp thông tin tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp.
Trước đó, việc liên kết tài khoản ngân hàng với VNeID đã được triển khai để phục vụ chi trả các khoản hỗ trợ, an sinh xã hội. Từ 28/9/2026, cơ chế này được quy định cụ thể hơn tại Nghị định số 320/2026/NĐ-CP.
Trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ Căn cước
Nghị định số 301/2026/NĐ-CP ngày 30/7/2026 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2024/NĐ-CP ngày 10/6/2024 của Chính phủ quy định việc thực hiện liên thông điện tử 2 nhóm thủ tục hành chính: Đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi; đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú, giải quyết mai táng phí, tử tuất, có hiệu lực thi hành từ 1/9/2026.
Theo đó, cha mẹ có thể đăng ký cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi nếu có nhu cầu ngay trong quá trình đăng ký khai sinh liên thông điện tử, không phải thực hiện thêm một thủ tục riêng như trước đây.
Từ 17/9/2026, bổ sung 3 nhóm đối tượng áp dụng quy định về tố cáo trong Quân đội
Chính phủ ban hành Nghị định số 305/2026/NĐ-CP ngày 03/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 28/2019/NĐ-CP ngày 20/3/2019 của Chính phủ quy định về tố cáo và giải quyết tố cáo trong Quân đội nhân dân.
Cụ thể, Nghị định số 305/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 1 (về phạm vi điều chỉnh), Điều 2 (về đối tượng áp dụng) của Nghị định số 28/2019/NĐ-CP theo hướng bổ sung thêm 3 nhóm đối tượng gồm: Người làm việc trong tổ chức cơ yếu trong Ban Cơ yếu Chính phủ thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; công chức quốc phòng và lao động hợp đồng thuộc Bộ Quốc phòng.
Theo Bộ Quốc phòng, việc bổ sung 3 nhóm đối tượng này nhằm đảm bảo phù hợp với Hiến pháp, thống nhất với pháp luật hiện hành và phù hợp thực tiễn giải quyết tố cáo trong Quân đội nhân dân.
Nghị định số 305/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 17/9/2026.
Khai thác lại tác phẩm báo chí phải trả ít nhất 20% tiền bản quyền sáng tạo
Theo khoản 1 Điều 15 Nghị định 287/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/9/2026, mức tiền bản quyền khi khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí in và báo chí điện tử không được thấp hơn 20% tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm.
Mức tiền cụ thể do cơ quan đại diện chủ sở hữu, đại diện quản lý hoặc tổ chức được phân cấp, ủy quyền thỏa thuận với bên khai thác, sử dụng. Việc xác định tiền bản quyền căn cứ vào tần suất, thời lượng, vị trí sử dụng, mục đích, phạm vi, hình thức, phương tiện khai thác, doanh thu và các tiêu chí có liên quan.
So với Nghị định 18/2014/NĐ-CP, quy định mới đã xác định rõ mức tiền bản quyền tối thiểu. Trước đây, trường hợp cơ quan báo chí đăng lại bài, có trích dẫn nguồn và có thỏa thuận chia sẻ thông tin thì mức nhuận bút do các cơ quan tự thỏa thuận.
Riêng tác phẩm báo chí mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu được sử dụng để tuyên truyền, không nhằm mục đích thương mại cho trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo thì không phải xin phép và trả tiền bản quyền, nhưng phải ghi tên tác giả và nguồn tác phẩm.
Áp dụng quy định mới về nhà giáo hợp đồng và thỉnh giảng
Từ ngày 01/9/2026, Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT chính thức có hiệu lực, thay thế các quy định về chế độ thỉnh giảng đã được áp dụng trong nhiều năm.
Theo Điều 16 Thông tư này, Bộ Giáo dục và Đào tạo bãi bỏ Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT quy định về chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục và Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT.
Quy định mới xây dựng khung pháp lý chung đối với cả nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng. Thông tư làm rõ điều kiện, quyền và trách nhiệm của nhà giáo; quyền, trách nhiệm của cơ sở giáo dục; hình thức hợp đồng; nguyên tắc tổ chức hoạt động thỉnh giảng và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức nơi nhà giáo đang công tác.
Đối với hợp đồng thỉnh giảng đã ký trước ngày 01/9/2026, các bên được tiếp tục thực hiện theo nội dung đã thỏa thuận cho đến khi hết thời hạn hợp đồng. Tuy nhiên, thời gian tiếp tục thực hiện không được kéo dài quá 12 tháng kể từ ngày Thông tư có hiệu lực.
Miễn phí tra cứu và phản ánh vướng mắc trên Cổng Pháp luật quốc gia
Theo khoản 1 Điều 12 Quy chế ban hành kèm Quyết định số 35/2026/QĐ-TTg, từ ngày 01/9/2026, tổ chức, cá nhân được tra cứu, sử dụng và khai thác miễn phí thông tin trên Cổng Pháp luật quốc gia.
Cổng hoạt động tại hai tên miền là phapluat.gov.vn và vietnamlaw.gov.vn. Đây là nền tảng số dùng chung quốc gia về pháp luật, phục vụ việc khai thác thông tin, tìm hiểu chính sách và tương tác với cơ quan nhà nước trên môi trường số.
Người dân, doanh nghiệp có thể tra cứu văn bản quy phạm pháp luật; dự thảo văn bản; thủ tục hành chính; thông tin trợ giúp pháp lý; tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật; thông tin hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp; bản dịch văn bản ra tiếng nước ngoài và kết quả tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị.
Quy định miễn phí không áp dụng đối với những dịch vụ thuộc hợp phần, thành phần mà pháp luật quy định phải thu phí. Người dùng phải khai thác thông tin đúng mục đích, chịu trách nhiệm đối với hoạt động thực hiện bằng tài khoản của mình và tuân thủ pháp luật khi đăng tải lại thông tin trên các phương tiện khác.
Công dân không được tiếp cận 6 nhóm thông tin
Điều 15 Luật Tiếp cận thông tin 2026, có hiệu lực từ ngày 01/9/2026, quy định 6 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận.
Các nhóm này gồm: thông tin thuộc bí mật nhà nước; thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình; bí mật kinh doanh; thông tin mà việc cung cấp có thể gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bí mật công tác; thông tin về cuộc họp nội bộ và tài liệu được soạn thảo phục vụ công việc nội bộ.
So với Luật Tiếp cận thông tin 2016, Luật mới quy định cụ thể hơn đối với thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, gia đình và bí mật kinh doanh.
Một số thông tin vẫn có thể được tiếp cận khi đáp ứng điều kiện luật định, chẳng hạn được cá nhân, thành viên gia đình hoặc chủ sở hữu bí mật kinh doanh đồng ý. Trong trường hợp cần thiết vì lợi ích công cộng hoặc sức khỏe cộng đồng, người đứng đầu cơ quan, đơn vị có thể quyết định cung cấp theo quy định của pháp luật liên quan.
Trường mầm non phải công khai danh mục đồ chơi, học liệu với phụ huynh
Theo khoản 2 Điều 13 Thông tư số 60/2026/TT-BGDĐT, từ ngày 01/9/2026, cơ sở giáo dục mầm non phải công khai, cung cấp đầy đủ và chính xác danh mục đồ chơi, học liệu được lựa chọn sử dụng cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục và cha mẹ trẻ em.
Trước khi công khai, nhà trường phải rà soát đồ chơi, học liệu hiện có và thành lập Hội đồng lựa chọn. Hội đồng gồm cán bộ quản lý, tổ trưởng hoặc nhóm trưởng chuyên môn, đại diện giáo viên các nhóm, lớp và Ban đại diện cha mẹ trẻ em; làm việc theo nguyên tắc tập trung, dân chủ, khách quan và minh bạch.
Bên cạnh đó, cơ sở giáo dục mầm non phải thường xuyên rà soát, kịp thời dừng sử dụng hoặc lựa chọn sản phẩm thay thế đối với đồ chơi, học liệu không còn bảo đảm yêu cầu theo khoản 3 Điều 13 Thông tư này.
Chính sách cho người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Tại Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 04/8/2026, Chính phủ quy định chi tiết chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số gồm: chính sách hỗ trợ về thông tin; chính sách hỗ trợ vật chất, động viên tinh thần; chính sách khen thưởng; Chính sách tiếp đón.
Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20/9/2026.
Thuỳ Dương
