Enhancing the capacity for practical review among political school lecturers to meet emerging requirements in the new context
TS. Thịnh Văn Khoa
Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
Email: thinhvankhoa@gmailcom
NCS. Lê Nữ Sinh
Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
Email: nusinhtrct@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Nâng cao năng lực tổng kết thực tiễn là yêu cầu quan trọng đối với giảng viên trường chính trị trong bối cảnh mới. Thực tiễn đất nước và địa phương đang vận động nhanh chóng, đặt ra nhiều vấn đề mới, đòi hỏi giảng viên không chỉ vững lý luận mà còn phải sâu sát cơ sở, có khả năng phát hiện vấn đề, thu thập, phân tích, khái quát kinh nghiệm thành những bài học có giá trị. Bài viết làm rõ vai trò, những yêu cầu mới, từ đó, đề xuất các giải pháp về nâng cao nhận thức và trách nhiệm; bồi dưỡng về phương pháp; tăng cường đưa giảng viên về cơ sở; xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường với địa phương; gắn tổng kết thực tiễn với đổi mới nghiên cứu, giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Từ khóa: Năng lực tổng kết thực tiễn; giảng viên trường chính trị; gắn lý luận với thực tiễn; phát triển đội ngũ giảng viên.
Abstract: Enhancing the ability to synthesize practical experience is a critical requirement for faculty members at political colleges in the current context. National and local realities are evolving rapidly, raising many new issues that require faculty members not only to have a solid theoretical foundation but also to maintain close ties with the grassroots, identify problems, and collect, analyze, and synthesize experiences into valuable lessons. This article clarifies the role and new requirements, and consequently proposes solutions to raise awareness and foster a sense of responsibility; provide training in methodology; increase the deployment of faculty members to the grassroots; establish mechanisms for collaboration between the school and local authorities; and integrate the synthesis of practical experience with innovations in research and teaching, thereby contributing to improving the quality of training and cadre development.
Keywords: Capacity for summarizing practical experience; political science faculty; linking theory with practice; faculty development.
1. Đặt vấn đề
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đặc biệt coi trọng việc tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của đất nước. Đối với trường chính trị, tổng kết thực tiễn càng có vị trí đặc biệt quan trọng. Trường chính trị không chỉ thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ mà còn là môi trường nghiên cứu, vận dụng và phát triển lý luận gắn với thực tiễn địa phương. Chất lượng đào tạo, bồi dưỡng phụ thuộc đáng kể vào khả năng của giảng viên trong việc cập nhật, phân tích, khái quát và chuyển hóa những vấn đề thực tiễn thành nội dung khoa học, bài giảng, tình huống và kinh nghiệm phục vụ học tập. Do đó, năng lực tổng kết thực tiễn phải được xem là một thành tố quan trọng trong năng lực nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên trường chính trị.
Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngày càng cao; thực tiễn phát triển đất nước và địa phương đang đặt ra nhiều vấn đề mới, nhanh chóng và phức tạp. Quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, cải cách hành chính, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, sắp xếp tổ chức bộ máy, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và tổ chức chính quyền địa phương đang tạo ra những vấn đề thực tiễn cần được nghiên cứu, nhận diện và tổng kết kịp thời. Điều đó đòi hỏi giảng viên trường chính trị không chỉ “biết lý luận” mà còn phải “hiểu thực tiễn”, có khả năng phát hiện vấn đề, thu thập và xử lý thông tin, phân tích, đánh giá, khái quát kinh nghiệm và rút ra những luận cứ có giá trị khoa học, thực tiễn.
Tuy nhiên, trên thực tế, năng lực tổng kết thực tiễn của một bộ phận giảng viên vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra. Việc tiếp cận cơ sở có lúc còn thiếu tính thường xuyên và chưa gắn chặt với vấn đề nghiên cứu; phương pháp thu thập, xử lý và phân tích thông tin thực tiễn chưa thật sự chuyên nghiệp; khả năng khái quát hóa từ những kinh nghiệm cụ thể thành những nhận định, bài học có tính phổ quát còn hạn chế. Sự gắn kết giữa tổng kết thực tiễn với nghiên cứu khoa học, biên soạn bài giảng và đổi mới phương pháp giảng dạy ở một số trường hợp chưa chặt chẽ. Những hạn chế đó đặt ra yêu cầu phải có những giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực tổng kết thực tiễn của đội ngũ giảng viên trước yêu cầu mới trong giai đoạn hiện nay.
2. Năng lực tổng kết thực tiễn – yêu cầu cốt lõi đối với giảng viên trường chính trị
Trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn có ý nghĩa nền tảng. Lý luận không phải là hệ thống tri thức bất biến, tách rời đời sống, mà được hình thành trên cơ sở tổng kết thực tiễn, được thực tiễn kiểm nghiệm và hướng tới chỉ đạo, cải tạo thực tiễn. Vì vậy, gắn lý luận với thực tiễn vừa là yêu cầu của bản thân quá trình nhận thức, vừa là yêu cầu có tính nguyên tắc trong công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị.
Đối với trường chính trị, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của hệ thống chính trị ở địa phương. Đối tượng học tập là cán bộ, công chức, viên chức đang trực tiếp công tác, lãnh đạo, quản lý và thực thi nhiệm vụ ở các cơ quan, đơn vị, địa phương. Họ không chỉ cần được trang bị những nguyên lý, quan điểm và phương pháp lý luận mà còn cần được nhận thức đúng những vấn đề đang diễn ra trong thực tiễn, biết vận dụng lý luận vào giải quyết các tình huống cụ thể. Vì vậy, chất lượng của giảng viên không thể chỉ được đo bằng mức độ nắm vững kiến thức lý luận, mà còn phải được thể hiện ở khả năng hiểu, phân tích, khái quát và vận dụng thực tiễn.
Tổng kết thực tiễn trước hết là một phương thức nhận thức khoa học. Nếu “thực tiễn” là toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử – xã hội của con người nhằm cải biến tự nhiên, xã hội và bản thân con người, thì “tổng kết thực tiễn” là quá trình trên cơ sở nghiên cứu có hệ thống những hoạt động, hiện tượng, mô hình và kinh nghiệm cụ thể để phát hiện bản chất, nhận diện quy luật, làm rõ nguyên nhân, điều kiện và rút ra những bài học có giá trị.
Từ đó, có thể hiểu năng lực tổng kết thực tiễn của giảng viên trường chính trị là khả năng huy động tổng hợp kiến thức, phương pháp, kỹ năng, kinh nghiệm và phẩm chất nghề nghiệp để phát hiện vấn đề từ thực tiễn; thu thập, kiểm chứng và xử lý thông tin; phân tích, lý giải và khái quát thành những nhận định, bài học có giá trị; đồng thời vận dụng và chuyển hóa kết quả tổng kết vào giảng dạy, nghiên cứu khoa học, tham mưu và phục vụ hoạt động lãnh đạo, quản lý ở địa phương, cơ sở.
Cấu trúc cơ bản của năng lực tổng kết thực tiễn, gồm:
Một là, năng lực nhận diện và phát hiện vấn đề thực tiễn.
Thực tiễn luôn chứa đựng những vấn đề, nhưng không phải vấn đề nào cũng tự bộc lộ rõ ràng. Người giảng viên phải có khả năng quan sát, phát hiện những mâu thuẫn, điểm nghẽn, xu hướng mới, mô hình mới, cách làm sáng tạo hoặc những vấn đề còn có cách hiểu khác nhau. Năng lực này đòi hỏi giảng viên phải có tư duy nhạy bén, khả năng đặt câu hỏi và biết nhìn thực tiễn dưới góc độ khoa học. Đây chính là quá trình chuyển từ quan sát thực tiễn sang nhận diện vấn đề khoa học.
Hai là, năng lực tiếp cận, thu thập và kiểm chứng thông tin thực tiễn.
Sau khi xác định vấn đề, giảng viên phải có khả năng tiếp cận thực tiễn một cách có phương pháp. Điều này đòi hỏi sử dụng tổng hợp nhiều phương thức như nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực địa, quan sát, phỏng vấn, điều tra, thảo luận nhóm, nghiên cứu trường hợp và khai thác dữ liệu. Trong bối cảnh chuyển đổi số, năng lực này còn bao gồm khả năng khai thác các cơ sở dữ liệu điện tử, dữ liệu thống kê, dữ liệu hành chính và các nguồn thông tin trên môi trường số. Khi càng có nhiều thông tin thì yêu cầu kiểm chứng càng cao; giảng viên phải biết phân biệt thông tin với dữ liệu có giá trị khoa học; đối chiếu nhiều nguồn; nhận diện thông tin thiếu căn cứ hoặc phiến diện.
Ba là, năng lực phân tích và lý giải thực tiễn.
Từ thông tin thu thập được, giảng viên phải phân tích bằng tri thưc khoa học để tìm ra mối quan hệ giữa các yếu tố, xác định nguyên nhân, điều kiện, cơ chế tác động và những yếu tố quyết định. Giảng viên phải biết phân biệt nguyên nhân chủ yếu với nguyên nhân thứ yếu, nguyên nhân bên trong với nguyên nhân bên ngoài, điều kiện cần với điều kiện đủ, hiện tượng với bản chất. Đây là cơ sở để kết quả tổng kết thực tiễn có giá trị khoa học.
Bốn là, năng lực khái quát hóa và rút ra bài học từ thực tiễn.
Giảng viên phải có khả năng đi từ những trường hợp cụ thể đến những nhận định có tính phổ biến; từ kinh nghiệm riêng của một địa phương, đơn vị đến những bài học có thể tham khảo, vận dụng trong những điều kiện tương đồng. Tuy nhiên, khái quát hóa không đồng nghĩa với việc áp dụng máy móc một kinh nghiệm. Một bài học chỉ có thể vận dụng khi xác định rõ điều kiện, phạm vi và giới hạn áp dụng. Đây chính là quá trình biến “kinh nghiệm” thành “tri thức”.
Năm là, năng lực vận dụng và chuyển hóa kết quả tổng kết thực tiễn.
Một kết quả nghiên cứu tốt phải có khả năng trở thành một tình huống giảng dạy, một ví dụ thực tiễn, một vấn đề thảo luận, một chuyên đề hoặc một nội dung cập nhật giáo trình. Ở mức độ cao hơn, kết quả tổng kết có thể trở thành kiến nghị, đề xuất giải pháp phục vụ cấp ủy, chính quyền địa phương; trở thành luận cứ cho nghiên cứu khoa học hoặc đóng góp vào quá trình hoàn thiện nhận thức lý luận.
3. Những yêu cầu mới đặt ra đối với năng lực tổng kết thực tiễn của giảng viên trường chính trị
Trong giai đoạn hiện nay, đất nước đang đứng trước những biến đổi sâu sắc và nhanh chóng. Công cuộc đổi mới tiếp tục được đẩy mạnh và đi vào chiều sâu; mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tiếp tục được đổi mới; yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia ngày càng cao. Cùng với đó, thực tiễn ở địa phương, cơ sở xuất hiện nhiều vấn đề mới, mô hình mới, cách làm mới và cả những vấn đề chưa có tiền lệ.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với năng lực tổng kết thực tiễn của giảng viên trường chính trị không thể dừng lại ở việc “biết thực tiễn” hoặc “gắn lý luận với thực tiễn”, mà phải chuyển sang một cấp độ cao hơn, phát hiện được cái mới từ thực tiễn, lý giải được cái mới bằng cơ sở khoa học, khái quát được những kinh nghiệm có giá trị và chuyển hóa kết quả tổng kết thành tri thức phục vụ đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu và thực tiễn lãnh đạo, quản lý. Cụ thể:
Một là, phải nâng cao năng lực phát hiện, lựa chọn và xác định đúng những vấn đề mới từ thực tiễn.
Thực tiễn lãnh đạo, quản lý ở địa phương, cơ sở đang xuất hiện nhiều vấn đề mới, phức tạp, đan xen giữa những vấn đề truyền thống và những vấn đề nảy sinh trong quá trình đổi mới. Yêu cầu này đòi hỏi giảng viên phải thường xuyên bám sát địa phương, cơ sở; theo dõi quá trình tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhận diện những mô hình mới, cách làm sáng tạo, những điểm nghẽn, bất cập, mâu thuẫn và những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn. Đặc biệt, phải phân biệt giữa hiện tượng nhất thời với vấn đề có tính xu hướng, giữa vấn đề mang tính cá biệt với vấn đề có khả năng phổ biến.
Hai là, phải nâng cao năng lực thu thập, xử lý, phân tích và lý giải thực tiễn một cách khoa học.
Trong điều kiện chuyển đổi số, yêu cầu này còn bao gồm khả năng khai thác cơ sở dữ liệu, sử dụng các công cụ số trong thu thập và xử lý thông tin, đồng thời có kỹ năng kiểm chứng, đối chiếu và đánh giá độ tin cậy của dữ liệu. Giảng viên phải tránh tình trạng chỉ dựa vào báo cáo hành chính hoặc thông tin một chiều để đưa ra kết luận. Quan trọng hơn, từ những dữ liệu thu thập được, giảng viên phải có năng lực phân tích và lý giải bản chất của vấn đề; làm rõ mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả, giữa điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan, giữa chủ trương và quá trình tổ chức thực hiện. Đây là yêu cầu nhằm đưa tổng kết thực tiễn vượt ra khỏi việc “kể lại những gì đã diễn ra”, tiến tới giải thích vì sao diễn ra, diễn ra như thế nào và yếu tố nào quyết định kết quả.
Ba là, phải nâng cao năng lực khái quát hóa thực tiễn, phát hiện quy luật và rút ra những bài học có giá trị.
Khâu quan trọng nhất của tổng kết thực tiễn là khái quát hóa. Nếu chỉ dừng lại ở việc phản ánh một mô hình, một địa phương hay một kinh nghiệm cụ thể thì giá trị của tổng kết còn hạn chế. Giảng viên phải có khả năng từ những hiện tượng, sự việc cụ thể phát hiện những yếu tố có tính phổ biến, những nguyên tắc hoặc bài học có khả năng tham khảo, vận dụng trong những điều kiện tương đồng. Yêu cầu đặt ra là kết quả tổng kết phải tạo ra được những nhận định, bài học, luận cứ và kiến nghị có giá trị, góp phần bổ sung nhận thức lý luận, cung cấp cơ sở khoa học cho hoạt động đào tạo, bồi dưỡng và phục vụ thực tiễn lãnh đạo, quản lý ở địa phương, cơ sở.
Bốn là, phải nâng cao năng lực gắn kết tổng kết thực tiễn với đổi mới giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Đối với giảng viên trường chính trị, tổng kết thực tiễn không phải là hoạt động tách rời với giảng dạy. Yêu cầu quan trọng là phải chuyển hóa kết quả tổng kết thành giá trị đào tạo và nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cần được cập nhật vào bài giảng dưới nhiều hình thức như: số liệu thực tiễn, mô hình mới, kinh nghiệm ở cơ sở, tình huống quản lý, vấn đề thảo luận hoặc các trường hợp điển hình. Qua đó, giúp người học nhận thức rõ hơn mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn, biết vận dụng những nguyên lý, quan điểm đã được học vào giải quyết những vấn đề cụ thể trong công tác. Đồng thời, kết quả tổng kết cần trở thành nguồn đề tài cho nghiên cứu khoa học, biên soạn chuyên đề, tài liệu giảng dạy và các sản phẩm khoa học khác của nhà trường.
Năm là, phải nâng cao năng lực chuyển hóa kết quả tổng kết thành các sản phẩm và giá trị phục vụ thực tiễn.
Tổng kết thực tiễn chỉ thực sự có ý nghĩa khi kết quả nghiên cứu được sử dụng và tạo ra tác động. Vì vậy, giảng viên cần có năng lực chuyển hóa kết quả tổng kết thành những sản phẩm cụ thể, phù hợp với từng đối tượng và mục đích sử dụng. Đó có thể là một chuyên đề khoa học, một bài viết, một tình huống đào tạo, một nội dung cập nhật chương trình, một báo cáo kiến nghị, một nhóm giải pháp hoặc những luận cứ phục vụ quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách ở địa phương, cơ sở.
4. Một số giải pháp
Nâng cao năng lực tổng kết thực tiễn cho giảng viên trường chính trị là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa tự rèn luyện của mỗi giảng viên với trách nhiệm của khoa, phòng và nhà trường; giữa đào tạo, bồi dưỡng với thực tiễn; giữa nghiên cứu khoa học với hoạt động giảng dạy. Trên cơ sở những yêu cầu mới và thực trạng năng lực tổng kết thực tiễn hiện nay, cần tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp chủ yếu sau:
Thứ nhất, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của giảng viên về vị trí, vai trò của tổng kết thực tiễn.
Trước hết, cần tạo sự thống nhất về nhận thức trong đội ngũ giảng viên: tổng kết thực tiễn không phải là hoạt động bổ trợ cho giảng dạy mà là một bộ phận cấu thành năng lực nghề nghiệp của giảng viên trường chính trị. Giảng viên vừa phải nắm vững lý luận, vừa phải hiểu sâu thực tiễn và có khả năng khái quát hóa thực tiễn thành tri thức phục vụ đào tạo, nghiên cứu và thực tiễn.
Mỗi giảng viên cần hình thành tư duy thường xuyên đặt câu hỏi trước thực tiễn: vấn đề mới đang xuất hiện ở đâu; nguyên nhân của vấn đề là gì; mô hình nào đang có hiệu quả; vì sao thành công hoặc chưa thành công; bài học nào có thể rút ra. Từ đó, biến việc quan sát, nghiên cứu và suy ngẫm về thực tiễn thành một phần thường xuyên của hoạt động chuyên môn.
Nhà trường cần đưa yêu cầu tổng kết thực tiễn vào kế hoạch hoạt động của các khoa, bộ môn và từng giảng viên; coi đây là một nội dung gắn với giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phát triển nghề nghiệp. Qua đó, tạo chuyển biến từ “được giao nhiệm vụ tổng kết” sang “chủ động tìm kiếm và nghiên cứu vấn đề từ thực tiễn”.
Thứ hai, xây dựng và thực hiện chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về năng lực tổng kết thực tiễn.
Nội dung bồi dưỡng cần tập trung vào những năng lực thiết yếu như: phát hiện và lựa chọn vấn đề; xây dựng câu hỏi nghiên cứu; thiết kế khảo sát; phỏng vấn và quan sát thực địa; thu thập, kiểm chứng và xử lý dữ liệu; phân tích và lý giải thực tiễn; khái quát hóa kinh nghiệm; viết báo cáo tổng kết; xây dựng kiến nghị và chuyển hóa kết quả nghiên cứu vào giảng dạy.
Phương pháp bồi dưỡng cần chuyển mạnh từ truyền đạt kiến thức sang thực hành năng lực. Mỗi giảng viên có thể được giao một vấn đề thực tiễn cụ thể để thực hiện trọn vẹn một quy trình: lựa chọn vấn đề, xây dựng đề cương, khảo sát, xử lý thông tin, viết báo cáo, trình bày và bảo vệ kết quả trước đồng nghiệp.
Có thể tổ chức các lớp hoặc chuyên đề theo phương thức “học qua nghiên cứu thực tế”, trong đó giảng viên vừa được hướng dẫn phương pháp vừa trực tiếp thực hiện một sản phẩm tổng kết. Đây là cách bồi dưỡng có khả năng tạo ra chuyển biến thực chất nhất.
Thứ ba, tăng cường đưa giảng viên về cơ sở và đổi mới phương thức tiếp cận thực tiễn.
Muốn tổng kết thực tiễn có chất lượng, giảng viên phải thực sự sống trong thực tiễn, hiểu thực tiễn và nghiên cứu thực tiễn. Vì vậy, cần đổi mới hoạt động đi thực tế theo hướng có mục tiêu, có nội dung và có sản phẩm cụ thể.
Trước mỗi đợt đi cơ sở, giảng viên cần xác định rõ vấn đề cần nghiên cứu, câu hỏi cần trả lời, đối tượng cần tiếp cận và thông tin cần thu thập. Trong quá trình khảo sát cần kết hợp nhiều phương pháp như nghiên cứu hồ sơ, quan sát, phỏng vấn, trao đổi nhóm và khảo sát thực địa. Sau mỗi đợt thực tế phải có sản phẩm cụ thể, chẳng hạn: báo cáo tổng kết, chuyên đề, bài viết, tình huống giảng dạy hoặc bộ dữ liệu thực tiễn.
Về hình thức đi cơ sở, cần tăng cường cử giảng viên đi thực tế có kỳ hạn, đảm nhận các công việc cụ thể ở các đơn vị, địa phương.
Thứ tư, xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường với địa phương, cơ sở để hình thành nguồn thực tiễn thường xuyên cho giảng viên.
Nhà trường cần chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, đơn vị, địa phương để xác định những vấn đề đang đặt ra và những nội dung cần nghiên cứu, tổng kết. Trên cơ sở đó, hình thành cơ chế phối hợp nghiên cứu theo hướng nhà trường có thể tiếp nhận các vấn đề thực tiễn từ địa phương, đồng thời cung cấp kết quả nghiên cứu, tư vấn và phản hồi khoa học cho địa phương.
Có thể xây dựng danh mục “những vấn đề thực tiễn cần tổng kết hằng năm” trên cơ sở các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và những vấn đề nổi lên ở cơ sở. Cách làm này giúp giảng viên tiếp cận những vấn đề thực sự cần thiết, đồng thời khắc phục tình trạng lựa chọn đề tài theo hướng khép kín trong phạm vi nhà trường.
Thứ năm, gắn chặt kết quả tổng kết thực tiễn với đổi mới nội dung và phương pháp nghiên cứu, giảng dạy.
Một trong những thước đo quan trọng nhất của năng lực tổng kết thực tiễn là khả năng chuyển hóa kết quả tổng kết thành giá trị phục vụ trực tiếp cho nghiên cứu, giảng dạy.
Nhà trường cần khuyến khích giảng viên đưa kết quả tổng kết vào bài giảng dưới dạng các tình huống thực tế, số liệu cập nhật, mô hình, kinh nghiệm, câu hỏi thảo luận và bài tập xử lý vấn đề. Tăng cường phương pháp giảng dạy dựa trên vấn đề và tình huống. Thay vì chỉ cung cấp cho học viên “một kinh nghiệm tốt”, giảng viên có thể đưa ra vấn đề thực tế, yêu cầu học viên phân tích nguyên nhân, lựa chọn phương án và bảo vệ cách giải quyết. Qua đó, kết quả tổng kết thực tiễn không chỉ làm phong phú bài giảng mà còn góp phần rèn luyện năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn cho học viên.
5. Kết luận
Nâng cao năng lực tổng kết thực tiễn là yêu cầu cốt lõi nhằm xây dựng đội ngũ giảng viên trường chính trị đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh thực tiễn đất nước và địa phương không ngừng vận động, xuất hiện nhiều vấn đề mới, giảng viên không chỉ cần vững lý luận mà phải sâu sát thực tiễn, có khả năng phát hiện vấn đề, thu thập và xử lý thông tin, phân tích, lý giải, khái quát thành những bài học có giá trị. Tổng kết thực tiễn vì vậy phải trở thành năng lực nghề nghiệp thường xuyên, giúp giảng viên thực hiện tốt hơn yêu cầu gắn lý luận với thực tiễn trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Để thực hiện yêu cầu đó, cần đồng bộ các giải pháp về nâng cao nhận thức, bồi dưỡng phương pháp nghiên cứu, tăng cường khảo sát cơ sở, xây dựng cơ chế phối hợp giữa nhà trường với địa phương, ứng dụng công nghệ số, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và gắn kết quả tổng kết với đổi mới giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Mục tiêu cuối cùng là hình thành đội ngũ giảng viên vững lý luận, sâu thực tiễn, giỏi phương pháp, nhạy bén với cái mới và có khả năng chuyển hóa thực tiễn thành tri thức phục vụ đào tạo, nghiên cứu và thực tiễn lãnh đạo, quản lý, qua đó góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của trường chính trị trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo:
Đoàn Minh Huấn (22/01/2019). Tổng kết thực tiễn phục vụ nghiên cứu lý luận của Đảng – Thực trạng và những vấn đề đặt ra. Tạp chí Cộng sản. https://www.tapchicongsan.org.vn/nghien-cu/-/2018/53924/tong-ket-thuc-tien-phuc-vu-nghien-cuu-ly-luan-cua-dang—thuc-trang-va-nhung-van-de-dat-ra.aspx.
Vũ Quang Vinh (2022). Tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận của Đảng trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Tạp chí Lý luận chính trị số 525 (11/2022).
Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Cầm Thị Lai (đồng chủ biên) (2023). Đổi mới hoạt động nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn của trường chính trị cấp tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng trường chính trị chuẩn. Nxb. Lý luận chính trị.
Dương Bá Tiến (26/4/2023). Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực tổng kết thực tiễn cho đội ngũ giảng viên Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay. Báo Thanh Hóa. https://baothanhhoa.vn/mot-so-giai-phap-nham-nang-cao-nang-luc-tong-ket-thuc-tien-cho-doi-ngu-giang-vien-truong-chinh-tri-tinh-thanh-hoa-trong-giai-doan-hien-nay-184562.htm.
