Ensuring social progress and equity – A Consistent goal of the communist party and the State of Vietnam in the new era
ThS. Lê Thị Phương Dung
Email: lethiphuongdung@ufm.edu.vn
ThS.Trần Thị Bích Liên
Email: tranthibichlien@ufm.edu.vn
Trường Đại học Tài chính – Marketing TP. Hồ Chí Minh
(Quanlynhanuoc.vn) – Bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội là quan điểm, đường lối nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước trong quá trình phát triển đất nước. Bài viết làm rõ nội dung quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước về bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội; thực trạng bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội trong thời gian vừa qua; trên cơ sở đó, đề xuất một số nội dung, giải pháp để bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội được giải quyết hài hòa, hợp lý, tạo động lực, niềm tin của Nhân dân cho sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Bảo đảm tiến bộ; công bằng xã hội; quan điểm của Đảng; Nhà nước Việt Nam.
Abstract: Ensuring social progress and equity is a consistent and overarching principle and policy of our Party and State throughout the nation’s development process. This article clarifies the Party and State’s stance and policies on promoting social progress and equity, as well as the current state of these efforts. Based on this, it proposes specific measures and solutions to ensure that social progress and equity are addressed in a harmonious and rational manner, thereby fostering public confidence and providing the momentum necessary for the country’s stable and sustainable development in this new era.
Keywords: Ensuring social progress and equity; the perspective of the Party and the State of Vietnam.
1. Đặt vấn đề
Bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội là nội dung, biện pháp quan trọng để phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi những yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, củng cố, giữ vững niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng. Bảm đảm tiến bộ, công bằng xã hội cũng là mục tiêu xuyên suốt của Đảng, Nhà nước Việt Nam, thể hiện bản chất tốt đẹp, tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội, Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, an ninh xã hội và an ninh con người…; lấy con người làm trung tâm, nâng cao phúc lợi xã hội toàn dân” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.108-109).
2. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội
Tiến bộ, công bằng xã hội là quá trình phát triển xã hội theo hướng ngày càng hoàn thiện, trong đó con người được tạo điều kiện phát triển toàn diện, các quyền và lợi ích chính đáng được tôn trọng, bảo đảm, đồng thời các thành quả phát triển được phân phối hợp lý giữa các thành viên trong xã hội. Tiến bộ xã hội thể hiện ở sự phát triển toàn diện các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, y tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.
Công bằng xã hội nhấn mạnh việc bảo đảm cơ hội tiếp cận các nguồn lực, việc làm, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và thụ hưởng thành quả phát triển phù hợp với những đóng góp, nhu cầu chính đáng của mỗi người, gắn với trách nhiệm và nghĩa vụ xã hội. Tiến bộ, công bằng xã hội là hai mặt thống nhất trong quá trình phát triển xã hội. Tiến bộ xã hội tạo lập nền tảng và nguồn lực cho việc thực hiện công bằng xã hội; ngược lại, công bằng xã hội tạo động lực, củng cố nền tảng xã hội và định hướng cho tiến bộ xã hội phát triển đúng hướng, vì con người. C.Mác đã khẳng định: “Thay cho xã hội tư sản cũ, với những giai cấp và đối kháng giai cấp của nó, sẽ xuất hiện một liên hiệp, trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người” (C.Mác-Ph.Ăngghen, 1995, tr. 628).
Đối với Việt Nam, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội không chỉ nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm an sinh xã hội, chăm lo các đối tượng chính sách và nhóm yếu thế, mà còn hướng tới phát huy nhân tố con người, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Nếu nước được độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì” (Hồ Chí Minh, 2011, tr. 64). Nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ này có ý nghĩa quan trọng trong hoạch định đường lối, chính sách phát triển, nhất là đối với Việt Nam trong kỷ nguyên mới, khi yêu cầu phát triển nhanh, bền vững phải luôn gắn liền với nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm cơ hội phát triển cho mọi người dân.
Trong quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định phát triển kinh tế phải gắn liền với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, coi đây là định hướng quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước. Đảng chủ trương chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời chú trọng phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, bảo đảm an sinh xã hội và không ngừng cải thiện đời sống nhân dân. Đại hội lần thứ XIII của Đảng chỉ rõ: “Tăng cường quản lý phát triển xã hội, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, tính bền vững trong các chính sách xã hội, nhất là phúc lợi xã hội, an ninh xã hội, an ninh con người” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021, tr.147-148). Nghị quyết số 42-NQ/TW của Đảng xác định mục tiêu: “Xây dựng chính sách xã hội theo hướng bền vững, tiến bộ và công bằng, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, góp phần cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Ban Chấp hành Trung ương, 2023, tr. 2). Đại hội lần thứ XIV của Đảng một lần nữa khẳng định: “Chính sách xã hội phải hướng đến bao trùm, công bằng, hiệu quả, bền vững” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr. 33). Khái quát quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội trên một số phương diện chủ yếu sau:
Một là, gắn tăng trưởng kinh tế với nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội.
Giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội trước hết đòi hỏi phải hướng các thành quả phát triển kinh tế vào cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân. Theo đó, cần thúc đẩy tăng trưởng gắn với tạo việc làm bền vững, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện lao động và mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như giáo dục, y tế, nhà ở và bảo hiểm xã hội. Đồng thời, chú trọng hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội theo hướng bao trùm, linh hoạt, ưu tiên người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, đối tượng chính sách và người dân ở những địa bàn còn nhiều bất lợi. Việc phân bổ nguồn lực cần bảo đảm hài hòa giữa đầu tư phát triển kinh tế với chăm lo phúc lợi xã hội, tránh tình trạng tăng trưởng về quy mô nhưng chất lượng cuộc sống của một bộ phận dân cư chưa được cải thiện tương xứng. Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Tăng trưởng kinh tế phải gắn kết chặt chẽ với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, để đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao… để người dân tin tưởng vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.33).
Hai là, kết hợp tăng trưởng kinh tế với thực hiện công bằng trong phân phối thu nhập và thành quả phát triển.
Giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội đòi hỏi phải xây dựng cơ chế phân phối thu nhập hợp lý, bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích cá nhân, tập thể và toàn xã hội. Theo đó, cần thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế và mức đóng góp các nguồn lực, đồng thời phát huy vai trò điều tiết của Nhà nước thông qua chính sách thuế, tiền lương, bảo hiểm xã hội và trợ giúp xã hội. Chú trọng bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động, hạn chế tình trạng phân phối bất hợp lý, đầu cơ trục lợi và gia tăng khoảng cách giàu nghèo; tạo điều kiện để mọi người dân có cơ hội tiếp cận việc làm, giáo dục, y tế và các nguồn lực phát triển. Nghị quyết số 42-NQ/TW của Đảng đã nhấn mạnh: “giải quyết hài hoà các quan hệ xã hội, kiểm soát phân hoá xã hội, bảo đảm an sinh xã hội cho Nhân dân trong quá trình phát triển” (Ban Chấp hành Trung ương, 2023, tr.2).
Ba là, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng chính sách, từng bước phát triển kinh tế.
Bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình hoạch định và thực thi các chính sách phát triển kinh tế, tránh tư duy chỉ chú trọng tốc độ tăng trưởng mà xem nhẹ những hệ quả xã hội. Mỗi chủ trương, chính sách về đầu tư, thuế, việc làm, giáo dục, y tế hay phát triển vùng cần được xem xét đồng thời trên cả phương diện hiệu quả kinh tế và tác động đối với đời sống Nhân dân. Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ rõ: “Thống nhất chính sách kinh tế với chính sách xã hội, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước, từng chính sách và trong suốt quá trình phát triển” (Nguyễn Phú Trọng, 2022, tr. 27). Việc thực hiện công bằng không đồng nghĩa với bình quân, cào bằng mà hướng tới tạo cơ hội phát triển tương đối bình đẳng, gắn quyền lợi với trách nhiệm và bảo đảm sự hài hòa lợi ích giữa cá nhân, cộng đồng và xã hội. Qua đó, tiến bộ và công bằng xã hội không chỉ là kết quả cần đạt được mà còn trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế có chất lượng, củng cố đồng thuận xã hội và bảo đảm định hướng phát triển bền vững của đất nước.
Bốn là, phát huy vai trò quản lý của Nhà nước và sức mạnh của toàn xã hội trong giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội.
Giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội đòi hỏi phải phát huy vai trò quản lý, điều tiết của Nhà nước, đồng thời huy động sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách phát triển kinh tế gắn với bảo đảm an sinh xã hội; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng hợp lý các nguồn lực và tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách. Nghị quyết số 42-NQ/TW của Đảng chỉ rõ: “Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, giám sát của các cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân” (Ban Chấp hành Trung ương, 2023, tr. 3).
3. Thực tiễn bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong thời gian vừa qua
3.1. Những kết quả đạt được.
Tăng trưởng kinh tế tiếp tục được duy trì ở mức cao, tạo cơ sở vật chất quan trọng để thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Năm 2025, tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Việt Nam tăng 8,02% so với năm trước; quy mô GDP theo giá hiện hành đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 8,95%, khu vực dịch vụ tăng 8,62%, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và mở rộng các hoạt động sản xuất, kinh doanh (Báo Chính phủ, 2026). Thu nhập và việc làm của người dân có chuyển biến tích cực. Năm 2025, thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 8,4 triệu đồng/tháng, tăng 8,9% so với năm 2024; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 5,9 triệu đồng/tháng, tăng 9,3%. Số người có việc làm đạt khoảng 52,4 triệu người, tăng 578,3 nghìn người so với năm trước (Báo Chính phủ, 2026). Những kết quả trên cho thấy, tăng trưởng kinh tế đã góp phần tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện sinh hoạt của các tầng lớp dân cư, nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, ổn định cuộc sống và tham gia tích cực hơn vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội.
Công tác giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển. Việt Nam tiếp tục triển khai các chính sách giảm nghèo đa chiều, trợ giúp xã hội và hỗ trợ những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn. Theo số liệu năm 2025 của Cục Thống kê, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều cả nước còn khoảng 1,3%, giảm 1 điểm phần trăm so với năm 2024 (Báo Chính phủ, 2026). Trong năm 2025, tổng kinh phí hỗ trợ người có công và thân nhân người có công với cách mạng đạt gần 50,3 nghìn tỷ đồng; kinh phí hỗ trợ các đối tượng bảo trợ xã hội đạt hơn 34,2 nghìn tỷ đồng (Báo Chính phủ, 2026). Việc thực hiện chính sách xã hội ngày càng hướng tới bảo đảm an sinh lâu dài, giảm sự phụ thuộc vào trợ cấp và nâng cao khả năng tự vươn lên của người dân. Các chương trình hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, người có công, người khuyết tật, những đối tượng khó khăn đã góp phần tăng khả năng chống chịu trước các biến động kinh tế, thiên tai và rủi ro trong đời sống.
Việc mở rộng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nhất là y tế và bảo hiểm xã hội, tiếp tục được quan tâm. Năm 2025, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế ước đạt 95,16% dân số; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội đạt khoảng 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi. Trong năm, hệ thống bảo hiểm y tế ghi nhận khoảng 195,5 triệu lượt khám, chữa bệnh, tăng hơn 6,5% so với năm 2024 (Phạm Chính, 2025). Như vậy, mạng lưới bảo vệ sức khỏe và an sinh của người dân tiếp tục được mở rộng, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh và hỗ trợ người lao động trước những rủi ro về sức khỏe, việc làm, thu nhập rong lĩnh vực giáo dục, việc duy trì cơ hội học tập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tiếp tục được chú trọng, tạo điều kiện để người dân nâng cao trình độ, năng lực nghề nghiệp và khả năng tham gia thị trường lao động. Trong quá trình phát triển, Đảng và Nhà nước tiếp tục quan tâm hoàn thiện chính sách tiền lương, việc làm, bảo hiểm, trợ giúp xã hội và chăm lo các đối tượng chính sách. Việc thực hiện những chính sách này góp phần điều tiết một phần thành quả phát triển, hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động. Sự phát triển của các khu vực kinh tế, nhất là công nghiệp và dịch vụ, đã tạo thêm cơ hội việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và mở rộng khả năng tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân.
3.2. Một số hạn chế.
Mặc dù kinh tế tăng trưởng khá cao, song thu nhập, cơ hội việc làm và điều kiện thụ hưởng các dịch vụ xã hội giữa các nhóm dân cư, vùng miền vẫn còn chênh lệch. Giảm nghèo tuy đạt kết quả tích cực nhưng tính bền vững chưa cao, nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu. Một bộ phận hộ nghèo, hộ cận nghèo còn thiếu sinh kế ổn định, việc làm bền vững và khả năng tiếp cận các nguồn lực phát triển. Khi gặp thiên tai, dịch bệnh hoặc biến động thị trường lao động, đời sống của các hộ này dễ bị ảnh hưởng; chênh lệch về điều kiện phát triển giữa vùng thuận lợi với vùng khó khăn vẫn là thách thức đối với mục tiêu bảo đảm công bằng xã hội trên phạm vi cả nước.
Theo Cục Thống kê, năm 2025, lao động có việc làm phi chính thức vẫn chiếm khoảng 63,1% tổng số lao động có việc làm; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ mới đạt 29,2%. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15–24 tuổi trong quý IV/2025 ở mức 9,04% (Báo Chính phủ, 2025). Việc lồng ghép mục tiêu tiến bộ và công bằng xã hội vào một số chính sách phát triển kinh tế chưa thật sự đồng bộ, hiệu quả thực hiện chưa đồng đều. Ở một số nơi, việc hoạch định và triển khai chính sách vẫn chú trọng nhiều đến mục tiêu tăng trưởng, thu hút đầu tư và mở rộng sản xuất, trong khi đánh giá tác động xã hội, bảo vệ môi trường và bảo đảm quyền lợi của các nhóm yếu thế chưa được quan tâm tương xứng. Công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp có lúc chưa chặt chẽ; việc tổ chức thực hiện và giám sát chính sách ở một số địa bàn còn hạn chế, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội. Việc phân bổ nguồn lực cho các lĩnh vực xã hội ở một số địa phương chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển. Cơ chế kiểm tra, đánh giá hiệu quả chính sách chưa thật sự thường xuyên, thiếu những tiêu chí cụ thể để đo lường mức độ thụ hưởng của người dân. Sự tham gia giám sát, phản biện của Nhân dân và các tổ chức xã hội có nơi chưa được phát huy hiệu quả.
4. Một số giải pháp
Thứ nhất, gắn tăng trưởng kinh tế với nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội.
Tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo ra nhiều việc làm có năng suất và giá trị gia tăng cao. Chú trọng phát triển các ngành, lĩnh vực có khả năng thu hút lao động, mở rộng cơ hội việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động. Nghị quyết số 154/NQ-CP ngày 31/5/2025 của Chính phủ nhấn mạnh: “phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội bảo đảm gắn kết hài hòa với phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân” (Chính phủ, 2025).
Nâng cao chất lượng các dịch vụ xã hội thiết yếu, nhất là giáo dục, y tế, nhà ở và chăm sóc sức khỏe; mở rộng khả năng tiếp cận bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các hình thức trợ giúp phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân. Đặc biệt, cần quan tâm hơn đến người nghèo, người có công, người khuyết tật, lao động phi chính thức và người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tăng cường hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề và nâng cao năng lực tự tạo việc làm, hạn chế tình trạng tái nghèo. Các chương trình an sinh cần hướng đến tính bao trùm, bền vững, giúp người dân chủ động vượt qua khó khăn và nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của nền kinh tế. Xác định mức độ cải thiện đời sống Nhân dân là một tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả tăng trưởng kinh tế. Việc đánh giá không nên chỉ căn cứ vào tốc độ tăng GDP mà cần xem xét đồng thời sự thay đổi về thu nhập, chất lượng việc làm, điều kiện sinh hoạt, khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản và mức độ hài lòng của người dân. Tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển kinh tế với yêu cầu nâng cao phúc lợi xã hội, bảo đảm tăng trưởng thực sự phục vụ con người.
Thứ hai, kết hợp tăng trưởng kinh tế với thực hiện công bằng trong phân phối thu nhập và thành quả phát triển.
Thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế và mức đóng góp các nguồn lực; khuyến khích làm giàu chính đáng, phát huy tinh thần lao động, sáng tạo và nâng cao năng suất. Có cơ chế hạn chế tình trạng phân phối bất hợp lý, đầu cơ trục lợi, trốn thuế và những hành vi làm gia tăng bất bình đẳng, bảo đảm người lao động được hưởng thành quả tương xứng với công sức và đóng góp của mình. phát huy vai trò điều tiết của Nhà nước thông qua chính sách thuế, tiền lương, bảo hiểm xã hội và các chương trình phúc lợi phù hợp.
Chính sách phân phối cần hướng đến thu hẹp khoảng cách thu nhập quá lớn, hỗ trợ những người có hoàn cảnh khó khăn và tạo điều kiện để các nhóm dân cư có cơ hội tiếp cận nguồn lực phát triển. Bảo đảm công khai, minh bạch trong phân phối các nguồn lực và thành quả phát triển; tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách tiền lương, thuế và các chế độ đối với người lao động. Quan tâm hỗ trợ người dân ở vùng khó khăn, lao động phi chính thức và những nhóm dễ bị tổn thương có cơ hội cải thiện thu nhập, vươn lên bằng năng lực của bản thân. Công bằng trong phân phối không đồng nghĩa với bình quân, cào bằng mà phải gắn quyền lợi với đóng góp, đồng thời bảo đảm cơ hội phát triển và mức sống tối thiểu cho mọi người dân.
Thứ ba, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng chính sách, từng bước phát triển kinh tế.
Khi xây dựng và triển khai các chiến lược, quy hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế, cần xem xét đầy đủ tác động đối với việc làm, thu nhập, điều kiện sống, môi trường và cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản của người dân. Những chính sách có nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của cộng đồng cần được đánh giá, điều chỉnh kịp thời, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và Nhân dân. Hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách theo hướng tăng cường đánh giá tác động xã hội và môi trường ngay từ khâu hoạch định; xác định rõ mục tiêu, trách nhiệm thực hiện và tiêu chí đánh giá kết quả. Chú trọng bảo đảm cơ hội phát triển cho các nhóm dân cư còn gặp khó khăn, nhất là người nghèo, người lao động yếu thế và người dân tại các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.
Việc thực hiện chính sách phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, khả thi và phù hợp với đặc điểm của từng vùng, từng nhóm đối tượng; tránh tình trạng chính sách ban hành đúng nhưng triển khai chậm hoặc người dân khó tiếp cận quyền lợi. Tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện chính sách trên cơ sở những chuyển biến thực tế trong đời sống Nhân dân. Kịp thời phát hiện, xử lý các biểu hiện chạy theo thành tích tăng trưởng, xem nhẹ yêu cầu bảo vệ môi trường, quyền lợi người lao động và lợi ích cộng đồng. Đồng thời, phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân nhằm bảo đảm các chính sách phát triển được thực hiện đúng mục tiêu.
Thứ tư, phát huy vai trò quản lý của Nhà nước và sức mạnh của toàn xã hội trong việc giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội.
Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm kết hợp chặt chẽ mục tiêu phát triển kinh tế với bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội; nâng cao năng lực hoạch định chiến lược, dự báo tình hình và điều phối các nguồn lực phát triển. Việc phân cấp, phân quyền cần gắn với việc xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, khắc phục tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ hoặc đùn đẩy trách nhiệm.
Công tác kiểm tra, giám sát cần tập trung vào việc sử dụng ngân sách, thực hiện chính sách an sinh xã hội, bảo vệ quyền lợi người lao động và bảo đảm cơ hội tiếp cận dịch vụ công của người dân. Kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi tham nhũng, lãng phí, trục lợi chính sách và những biểu hiện đặt lợi ích cục bộ lên trên lợi ích chung, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và củng cố niềm tin của Nhân dân. Bên cạnh vai trò của Nhà nước, cần phát huy trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong tạo việc làm, bảo đảm tiền lương, điều kiện lao động và thực hiện nghĩa vụ đối với cộng đồng. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội cần tăng cường tuyên truyền, vận động, giám sát và phản biện xã hội, kịp thời phản ánh những bất cập trong thực hiện chính sách. Đồng thời, tạo điều kiện để Nhân dân tham gia đóng góp ý kiến, giám sát hoạt động của cơ quan công quyền và chủ động tham gia các chương trình phát triển tại địa phương. Việc phát huy dân chủ, quyền làm chủ và tinh thần đoàn kết trong cộng đồng sẽ góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, bảo đảm chính sách phát triển đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tiễn.
5. Kết luận
Bảo đảm công bằng, tiến bộ xã hội là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn thể hiện bản chất, mục tiêu và tính nhân văn của quá trình phát triển, đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ giữa nâng cao năng lực sản xuất với bảo đảm quyền lợi chính đáng, cơ hội phát triển và hạnh phúc của Nhân dân. Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, việc nhận thức đúng đắn và xử lý hiệu quả mối quan hệ này càng có ý nghĩa cấp thiết. Bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội không phải là đích đến riêng có của một giai đoạn phát triển, mà phải trở thành nguyên tắc định hướng, yêu cầu xuyên suốt và thước đo giá trị của toàn bộ quá trình phát triển đất nước. Kiên định thực hiện mục tiêu đó chính là sự thể hiện sâu sắc bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, khơi dậy khát vọng phát triển, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.
Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2023). Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 về tiếp tục đổi mới nâng cao, chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Báo Chính phủ (08/01/2026). Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý IV và năm 2025. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-quy-iv-va-nam-2025-119260105155650719.htm
Báo Chính phủ (23/9/2026). Toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp quốc khóa 81: Phát triển công bằng, nhân văn, bao trùm và bền vững (Phần 2). https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-tai-phien-thao-luan-cap-cao-dai-hoi-dong-lien-hop-quoc-khoa-81-102260923080752877.htm.
C. Mác – Ph.Ăngghen (1995). Toàn tập (Tập 4). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Chính phủ (2025). Nghị quyết số 154/NQ-CP ngày 31/5/2025 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và dự toán ngân sách nhà nước với mục tiêu tăng trưởng năm 2025 đạt 8% trở lên.
Phạm Chính (19/12/2025). Bảo hiểm Việt Nam vượt qua khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao năm 2025. https://baohiemxahoi.gov.vn/tintuc/Pages/linh-vuc-bao-hiem-xa-hoi.aspx?
Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập 1). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 1). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập (Tập 4). Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật.
Nguyễn Phú Trọng (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật.



