Chuyển đổi số trong các trường đại học công lập ở Việt Nam: tiếp cận từ năng lực tổ chức và quản trị chiến lược

Digital transformation in Vietnam’s public universities: an organizational capability and strategic management perspective

TS. Từ Thảo Hương Giang
ThS. Nguyễn Phương Thảo
ThS. Tạ Quốc Đạt
Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông
Email: giangtth2@ptit.edu.vn; thaonp1@ptit.edu.vn; dattq@ptit.edu.vn

(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết phân tích thực trạng chuyển đổi số trong các trường đại học công lập Việt Nam dưới góc độ năng lực tổ chức và quản trị chiến lược, qua đó làm rõ vai trò của các yếu tố công nghệ, con người và tổ chức trong quá trình chuyển đổi số. Trên cơ sở lý thuyết năng lực động và quản trị chiến lược, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức và công trình thực nghiệm đã công bố giai đoạn 2021 – 2026. Kết quả tổng hợp cho thấy, hạ tầng số được mở rộng nhưng năng lực khai thác công nghệ và mức độ tích hợp chuyển đổi số vào quản trị tổ chức còn hạn chế. Đồng thời, các bằng chứng thực nghiệm cho thấy, văn hóa đổi mới và năng lực lãnh đạo có vai trò nổi bật đối với năng lực số của tổ chức, bài viết đề xuất định hướng quản trị chuyển đổi số dựa trên phát triển năng lực tổ chức, tăng cường lãnh đạo chiến lược và thúc đẩy văn hóa đổi mới tại các trường đại học công lập Việt Nam.

Từ khóa: Chuyển đổi số; năng lực tổ chức; quản trị chiến lược; năng lực động; đại học công lập.

Abstract: This article analyzes the current state of digital transformation in Vietnamese public universities from the perspectives of organizational capabilities and strategic management, thereby clarifying the roles of technological, human, and organizational factors in the digital transformation process. Drawing on dynamic capabilities theory and strategic management theory, the study employs analytical and synthesis methods to examine secondary data from official reports and published empirical studies covering the 2021–2026 period. The synthesis findings indicate that, although digital infrastructure has been expanded, the capacity to leverage technology and the degree to which digital transformation is integrated into organizational governance remain limited. Meanwhile, empirical evidence highlights the prominent roles of innovation culture and leadership capabilities in shaping organizational digital capabilities. Accordingly, the article proposes strategic directions for digital transformation management based on developing organizational capabilities, strengthening strategic leadership, and fostering an innovation culture in Vietnamese public universities.

Keywords: Digital transformation; organizational capabilities; strategic management; dynamic capabilities; public universities.

1. Đặt vấn đề

Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình quản trị và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức, trong đó có các cơ sở giáo dục đại học. Tại Việt Nam, Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020, Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác lập những định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục đại học (Thủ tướng Chính phủ, 2020; Thủ tướng Chính phủ, 2022; Bộ Chính trị, 2024). Trong bối cảnh đó, các trường đại học công lập đứng trước yêu cầu không chỉ hiện đại hóa hạ tầng công nghệ mà còn phải đổi mới phương thức quản trị và phát triển năng lực tổ chức.

Về phương diện lý thuyết, chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà là quá trình thay đổi mang tính chiến lược, gắn với tái cấu trúc nguồn lực, quy trình và phương thức tạo lập giá trị (Vial, 2019; Verhoef & cộng sự, 2021). Theo lý thuyết năng lực động, khả năng nhận diện cơ hội, huy động và tái cấu trúc nguồn lực quyết định năng lực thích ứng của tổ chức trước những biến động của môi trường (Teece & cộng sự, 1997). Cách tiếp cận này gợi mở việc xem xét chuyển đổi số trong giáo dục đại học từ góc độ năng lực tổ chức và quản trị chiến lược, thay vì chỉ tập trung vào mức độ đầu tư công nghệ.

Các nghiên cứu tại Việt Nam đã cung cấp bằng chứng về sự phát triển hạ tầng số, năng lực số của giảng viên và những yếu tố ảnh hưởng đến chuyển đổi số tại các trường đại học. Tuy nhiên, các kết quả còn phân tán theo từng khía cạnh và cấp độ phân tích, khiến mối liên hệ giữa nguồn lực công nghệ, năng lực tổ chức và định hướng quản trị chiến lược chưa được làm rõ một cách hệ thống.

Xuất phát từ khoảng trống trên, bài viết tổng hợp và phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức và công trình thực nghiệm công bố giai đoạn 2021 – 2026 nhằm: (1) Đánh giá thực trạng chuyển đổi số; (2) Phân tích vai trò của năng lực tổ chức và các yếu tố quản trị; (3) Đề xuất hàm ý quản trị chiến lược cho các trường đại học công lập Việt Nam. Bài viết góp phần xây dựng góc nhìn tích hợp về chuyển đổi số dựa trên mối quan hệ giữa nguồn lực công nghệ, năng lực tổ chức và quản trị chiến lược, qua đó bổ sung cơ sở phân tích cho việc hoạch định chính sách và nâng cao hiệu quả quản trị đại học trong môi trường số.

2. Cơ sở lý thuyết

2.1. Chuyển đổi số trong các trường đại học công lập

Chuyển đổi số (Digital Transformation) được tiếp cận như một quá trình thay đổi mang tính chiến lược, trong đó công nghệ số thúc đẩy sự điều chỉnh về cấu trúc tổ chức, quy trình vận hành và phương thức tạo lập giá trị. Vial (2019) nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ phản ánh việc ứng dụng công nghệ mà còn bao hàm những thay đổi về chiến lược và tổ chức nhằm thích ứng với môi trường số. Tương tự, Verhoef & cộng sự (2021) phân biệt ba cấp độ phát triển, gồm: số hóa dữ liệu (digitization), số hóa quy trình (digitalization) và chuyển đổi số (digital transformation), trong đó cấp độ cuối cùng gắn với sự thay đổi căn bản về mô hình hoạt động và tạo lập giá trị.

Trong giáo dục đại học, chuyển đổi số được thể hiện thông qua việc tích hợp công nghệ vào hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, việc triển khai hệ thống quản lý học tập, cơ sở dữ liệu hoặc nền tảng quản trị trực tuyến mới phản ánh điều kiện công nghệ ban đầu, chưa đủ để khẳng định hiệu quả chuyển đổi số. Đối với các trường đại học công lập, quá trình này còn chịu tác động của cơ chế quản trị, quyền tự chủ, khả năng phân bổ nguồn lực và yêu cầu trách nhiệm giải trình. Vì vậy, chuyển đổi số cần được xem xét như một quá trình đổi mới tổ chức có định hướng chiến lược, thay vì đầu tư công nghệ đơn thuần.

2.2. Lý thuyết năng lực động và năng lực tổ chức trong chuyển đổi số

Lý thuyết năng lực động (Dynamic Capabilities Theory) của Teece & cộng sự (1997) cho rằng, lợi thế và khả năng thích ứng của tổ chức không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực hiện có mà còn được quyết định bởi khả năng tích hợp, phát triển và tái cấu trúc các nguồn lực trước những thay đổi của môi trường. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cách tiếp cận này cho phép phân biệt giữa việc sở hữu nguồn lực công nghệ và năng lực khai thác, phối hợp các nguồn lực đó nhằm tạo ra giá trị tổ chức.

Năng lực tổ chức trong chuyển đổi số có thể được hiểu là khả năng huy động và kết hợp nguồn lực công nghệ, con người và tri thức để đổi mới quy trình, phương thức quản trị và hoạt động chuyên môn. Đối với các trường đại học, năng lực này không chỉ bao gồm kỹ năng sử dụng công nghệ của giảng viên và người học mà còn liên quan đến khả năng phối hợp liên đơn vị, quản trị dữ liệu, đổi mới phương pháp giảng dạy và thích ứng với yêu cầu quản trị số.

Khung năng lực số DigCompEdu của Redecker (2017) cung cấp cơ sở để nhận diện các thành phần năng lực số của nhà giáo, từ sử dụng tài nguyên số đến thiết kế hoạt động dạy học, đánh giá và hỗ trợ người học. Tuy nhiên, năng lực số cá nhân không đồng nhất với năng lực số tổ chức. Sự chuyển hóa từ năng lực cá nhân thành năng lực tổ chức đòi hỏi các cơ chế phối hợp, chia sẻ tri thức và điều chỉnh quy trình quản trị. Theo đó, năng lực tổ chức được xem là một mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển hóa nguồn lực công nghệ thành kết quả chuyển đổi số.

2.3. Quản trị chiến lược và các yếu tố tổ chức trong chuyển đổi số

Quản trị chiến lược chuyển đổi số được hiểu là quá trình xác lập mục tiêu, phân bổ nguồn lực, tổ chức thực hiện và đánh giá các hoạt động chuyển đổi số phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của tổ chức. Theo Vial (2019), những thay đổi do công nghệ số tạo ra đòi hỏi tổ chức phải có phản ứng chiến lược tương ứng; trong khi đó, Verhoef & cộng sự (2021) nhấn mạnh vai trò của năng lực tổ chức và những điều chỉnh trong mô hình hoạt động.

Từ góc độ quản trị, năng lực lãnh đạo và văn hóa đổi mới là những điều kiện có thể thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển năng lực số của tổ chức. Lãnh đạo định hướng mục tiêu, điều phối nguồn lực và tạo sự đồng thuận trong triển khai chuyển đổi số; trong khi văn hóa đổi mới khuyến khích học hỏi, thử nghiệm và chia sẻ tri thức. Bằng chứng thực nghiệm tại các trường đại học công lập TP. Hồ Chí Minh cho thấy văn hóa đổi mới và năng lực lãnh đạo có hệ số tác động đến năng lực số tổ chức cao hơn hạ tầng công nghệ thông tin (Nguyễn Thị Diễm Trang, 30/4/2026).

Đối với các trường đại học công lập, quản trị chiến lược còn gắn với khả năng thể chế hóa chuyển đổi số thành mục tiêu phát triển, kế hoạch hành động và cơ chế đánh giá kết quả. Vì vậy, hiệu quả chuyển đổi số cần được xem xét trong mối liên hệ giữa nguồn lực công nghệ, năng lực tổ chức và các điều kiện quản trị, thay vì đánh giá riêng biệt từng yếu tố.

2.4. Khung phân tích nghiên cứu

Trên cơ sở tích hợp lý thuyết năng lực động và quan điểm quản trị chiến lược chuyển đổi số, nghiên cứu đề xuất khung phân tích gồm ba cấu phần: (1) Nguồn lực công nghệ, phản ánh điều kiện hạ tầng và mức độ số hóa; (2) Năng lực tổ chức, thể hiện khả năng khai thác công nghệ, phát triển năng lực số và phối hợp nguồn lực; (3) Quản trị chiến lược, bao gồm năng lực lãnh đạo, văn hóa đổi mới và cơ chế định hướng, điều phối chuyển đổi số.

Trong khung phân tích này, nguồn lực công nghệ được xem là điều kiện hỗ trợ, năng lực tổ chức phản ánh khả năng chuyển hóa nguồn lực thành hoạt động thực tiễn, còn quản trị chiến lược tạo điều kiện định hướng và thúc đẩy quá trình chuyển hóa. Kết quả chuyển đổi số được xem xét thông qua những thay đổi trong hoạt động đào tạo, trải nghiệm người học và quản trị tổ chức.

Hình 1. Khung phân tích tích hợp về chuyển đổi số trong các trường đại học công lập Việt Nam

Nguồn: Đề xuất của tác giả

3. Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích dữ liệu thứ cấp có cấu trúc (structured secondary evidence synthesis), dựa trên các báo cáo chính thức và công trình khoa học công bố giai đoạn 2021 – 2026. Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thống kê ngành Giáo dục, các nghiên cứu thực nghiệm về hạ tầng số, năng lực số của giảng viên, trải nghiệm người học và các yếu tố tổ chức ảnh hưởng đến chuyển đổi số trong giáo dục đại học Việt Nam.

Các tài liệu được lựa chọn dựa trên ba tiêu chí: (1) Tính tin cậy của nguồn công bố; (2) Mức độ phù hợp với mục tiêu nghiên cứu; (3) K hả năng xác định, đối chiếu các kết quả định lượng. Dữ liệu được phân loại theo ba nhóm: nguồn lực công nghệ, năng lực tổ chức và quản trị chiến lược.

Bài viết áp dụng phương pháp phân tích nội dung, so sánh và tổng hợp bằng chứng nhằm nhận diện các xu hướng và hàm ý quản trị. Do sự khác biệt về mẫu và thiết kế nghiên cứu, kết quả không được sử dụng để suy luận nhân quả hoặc khái quát thống kê.

4. Kết quả nghiên cứu

4.1. Thực trạng phát triển nguồn lực công nghệ trong các trường đại học công lập

Nguồn lực công nghệ là nền tảng của chuyển đổi số trong giáo dục đại học, bao gồm hạ tầng kỹ thuật, nền tảng ứng dụng và hệ thống dữ liệu phục vụ đào tạo, nghiên cứu và quản trị. Theo Vial (2019) và Verhoef & cộng sự (2021), sự hiện diện của công nghệ phản ánh điều kiện số hóa nhưng chưa đủ để khẳng định chuyển đổi số ở cấp tổ chức. Vì vậy, thực trạng nguồn lực công nghệ cần được đánh giá trên cơ sở phân biệt giữa mức độ triển khai và năng lực khai thác.

Các dữ liệu thứ cấp phản ánh sự phát triển của hạ tầng dữ liệu giáo dục đại học. Theo Trần Thanh Khiết (26/12/2024), hệ thống HEMIS đã thu thập, số hóa thông tin của 442 cơ sở đào tạo, 152.470 giảng viên và 2.102.165 người học; phạm vi thống kê bao gồm toàn hệ thống, không chỉ các trường đại học công lập. Ở cấp cơ sở đào tạo, Trung tâm Đào tạo trực tuyến – Trường Đại học Mở Hà Nội (2024) giới thiệu LMS như nền tảng phục vụ tổ chức và quản lý đào tạo trực tuyến; quy định sử dụng hệ thống E-Learning của trường cung cấp thêm minh chứng về việc thiết lập cơ chế vận hành. Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội (2026), công bố hoạt động tập huấn triển khai dạy học kết hợp trên VNU-LMS. Đây là các minh chứng trực tiếp về hiện diện và hoạt động triển khai nền tảng số đang được các cơ sở đào tạo triển khai rộng rãi.

4.2. Năng lực số và khả năng khai thác nguồn lực công nghệ

Năng lực khai thác nguồn lực công nghệ phản ánh khả năng chuyển hóa hạ tầng số thành giá trị trong hoạt động đào tạo và quản trị đại học. Theo lý thuyết năng lực động (Teece & cộng sự, 1997), hiệu quả sử dụng nguồn lực không chỉ phụ thuộc vào mức độ sẵn có của công nghệ mà còn gắn với năng lực vận dụng và phối hợp của các chủ thể trong tổ chức. Trong giáo dục đại học, năng lực số của giảng viên và trải nghiệm công nghệ của người học là hai khía cạnh quan trọng để xem xét quá trình này.

Nghiên cứu của Ninh Thị Kim Thoa (2022) trên 135 giảng viên thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn cho thấy năng lực số có sự khác biệt giữa các nhóm kỹ năng. Giảng viên thể hiện năng lực tương đối tốt trong sử dụng công nghệ thông tin phổ biến và ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, nghiên cứu; trong khi năng lực quản lý dữ liệu, sáng tạo nội dung số và tham gia môi trường số còn hạn chế.

Ở góc độ người học, Lê Nam Hải & Trần Yến Nhi (2021) khảo sát 267 sinh viên đang học tại một số trường đại học ở TP. Hồ Chí Minh và đã sử dụng e-learning. Mô hình hồi quy với tám nhân tố giải thích 66,7% biến thiên của sự hài lòng (R² hiệu chỉnh = 0,667). Các hệ số beta chuẩn hóa cao nhất thuộc về nhận thức sự hữu ích (β = 0,229), nhận thức kiểm soát hành vi (β = 0,199) và nhận thức dễ sử dụng (β = 0,175). Năm nhân tố còn lại gồm chuẩn chủ quan, dịch vụ hỗ trợ, chất lượng thông tin, chất lượng hệ thống và giảng viên hướng dẫn; tất cả đều có hệ số dương và ý nghĩa thống kê trong mô hình gốc.

Nhìn chung, các bằng chứng cho thấy, khả năng khai thác công nghệ không đồng nhất với mức độ trang bị hạ tầng. Năng lực số của giảng viên còn khác biệt giữa các nhóm kỹ năng, trong khi sự hài lòng của người học gắn với cả đặc điểm công nghệ và nhận thức sử dụng. Tuy nhiên, dữ liệu từ các nghiên cứu độc lập chưa cho phép xác lập quan hệ trực tiếp giữa năng lực số giảng viên và trải nghiệm người học hoặc khái quát thành năng lực số ở cấp tổ chức.

4.3. Vai trò của các yếu tố tổ chức và quản trị chiến lược trong chuyển đổi số

Bên cạnh nguồn lực công nghệ và năng lực số của các chủ thể, chuyển đổi số trong giáo dục đại học còn phụ thuộc vào điều kiện tổ chức và cơ chế quản trị. Theo lý thuyết năng lực động (Teece & cộng sự, 1997), khả năng tích hợp và tái cấu trúc nguồn lực giữ vai trò quan trọng đối với năng lực thích ứng của tổ chức. Trong bối cảnh này, văn hóa đổi mới, năng lực lãnh đạo và định hướng chiến lược là những yếu tố cần được xem xét.

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Diễm Trang (30/4/2026), với 212 phản hồi hợp lệ của cán bộ và giảng viên tại các trường đại học công lập TP. Hồ Chí Minh và phương pháp PLS-SEM, ghi nhận mối quan hệ thuận chiều giữa ba yếu tố với năng lực số tổ chức. Văn hóa đổi mới có hệ số tác động chuẩn hóa lớn nhất (β = 0,458), tiếp theo là năng lực lãnh đạo (β = 0,315) và hạ tầng công nghệ thông tin (β = 0,217); các hệ số đều có ý nghĩa thống kê ở mức p < 0,001.

Ở phương diện quản trị chiến lược, Đỗ Ngọc Anh (2025), thông qua khảo sát văn bản quản lý tại 21 trường đại học Việt Nam, ghi nhận nhiều văn bản triển khai chuyển đổi số nhưng số lượng văn bản định hướng chiến lược cấp cao còn hạn chế. Điều này gợi mở khoảng cách giữa triển khai công nghệ và thể chế hóa định hướng phát triển; tuy nhiên, số lượng văn bản không phải thước đo trực tiếp chất lượng thực thi chiến lược.

Nhìn chung, các kết quả cho thấy, sự cần thiết phải xem xét chuyển đổi số trong mối liên hệ giữa năng lực lãnh đạo, văn hóa đổi mới và cơ chế quản trị. Bằng chứng hiện có mới hỗ trợ từng khía cạnh của quản trị chiến lược, chưa xác nhận toàn bộ cơ chế tác động của quản trị chiến lược đến kết quả chuyển đổi số.

5. Đánh giá kết quả

Về khoảng cách giữa nguồn lực công nghệ và năng lực chuyển đổi số: Kết quả tổng hợp cho thấy sự phát triển hạ tầng dữ liệu và nền tảng số trong giáo dục đại học Việt Nam chưa đi kèm với bằng chứng đầy đủ về hiệu quả khai thác công nghệ ở cấp tổ chức. Phát hiện này phù hợp với Vial (2019) và Verhoef & cộng sự (2021), theo đó, chuyển đổi số không đồng nhất với số hóa hoạt động mà đòi hỏi thay đổi về quy trình, cấu trúc và phương thức tạo lập giá trị.

Về vai trò của năng lực tổ chức trong chuyển hóa nguồn lực số: Bằng chứng về sự khác biệt giữa các nhóm năng lực số của giảng viên và mối quan hệ thuận chiều giữa năng lực số tổ chức với kết quả chuyển đổi số gợi mở vai trò của năng lực tổ chức trong khai thác nguồn lực công nghệ. Theo Teece & cộng sự (1997), giá trị nguồn lực phụ thuộc vào khả năng tích hợp, phối hợp và tái cấu trúc nguồn lực. Trong giáo dục đại học, phát triển năng lực cá nhân cần gắn với chia sẻ tri thức, phối hợp liên đơn vị và đổi mới quy trình nhằm thúc đẩy năng lực của tổ chức.

Về quản trị chiến lược và các điều kiện tổ chức: Kết quả thực nghiệm cho thấy văn hóa đổi mới và năng lực lãnh đạo có hệ số tác động đến năng lực số tổ chức cao hơn hạ tầng công nghệ thông tin trong mô hình khảo sát (Nguyễn Thị Diễm Trang, 30/4/2026). Bằng chứng về hệ thống văn bản quản lý gợi mở hạn chế trong thể chế hóa chuyển đổi số ở cấp chiến lược (Đỗ Ngọc Anh, 2025). Tuy nhiên, lãnh đạo và văn hóa đổi mới chỉ phản ánh một số phương diện của quản trị chiến lược, chưa đại diện cho toàn bộ quá trình hoạch định, thực thi và kiểm soát.

6. Hàm ý chính sách

Thứ nhất, tích hợp chuyển đổi số vào quản trị chiến lược đại học.

Kết quả nghiên cứu gợi mở yêu cầu chuyển từ tiếp cận dựa trên đầu tư công nghệ sang quản trị chuyển đổi số dựa trên năng lực tổ chức và giá trị tạo lập. Các trường đại học công lập cần tích hợp chuyển đổi số vào chiến lược phát triển, gắn với chất lượng đào tạo, nghiên cứu và hiệu quả quản trị. Việc triển khai cần cụ thể hóa bằng lộ trình, cơ chế phân bổ nguồn lực, trách nhiệm thực hiện và chỉ tiêu đánh giá.

Thứ hai, phát triển năng lực số gắn với năng lực tổ chức.

Cần chuyển trọng tâm bồi dưỡng từ kỹ năng công nghệ phổ biến sang quản trị dữ liệu, phát triển học liệu số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động chuyên môn. Đồng thời, các trường cần thiết lập cơ chế chia sẻ tri thức, phối hợp liên đơn vị và chuẩn hóa quy trình số để thúc đẩy chuyển hóa năng lực cá nhân thành năng lực tổ chức; tích hợp phát triển năng lực số với chính sách nhân sự và đánh giá kết quả công việc.

Thứ ba, tăng cường lãnh đạo số và văn hóa đổi mới

Mối quan hệ tích cực giữa văn hóa đổi mới, năng lực lãnh đạo và năng lực số tổ chức gợi mở yêu cầu nâng cao năng lực quản trị thay đổi của lãnh đạo đại học. Trọng tâm là định hướng chiến lược, điều phối nguồn lực, quản trị rủi ro và thúc đẩy sự tham gia của các đơn vị. Đồng thời, cần xây dựng môi trường khuyến khích thử nghiệm, học hỏi và chia sẻ sáng kiến.

Thứ tư, hoàn thiện chính sách và đánh giá kết quả chuyển đổi số.

Ở cấp quản lý nhà nước, cần hoàn thiện cơ chế đánh giá chuyển đổi số kết hợp chỉ báo đầu vào với chỉ báo kết quả, thay vì chỉ dựa trên mức độ trang bị hạ tầng. Tiêu chí đánh giá nên chú trọng năng lực khai thác dữ liệu, tích hợp quy trình, chất lượng dịch vụ giáo dục và hiệu quả quản trị. Chính sách hỗ trợ cần tạo điều kiện phát triển đồng bộ hạ tầng số, nguồn nhân lực và năng lực quản trị, phù hợp với mức độ sẵn sàng của từng cơ sở đào tạo.

7. Kết luận

Chuyển đổi số trong các trường đại học công lập Việt Nam là quá trình đổi mới mang tính chiến lược, không chỉ đòi hỏi sự phát triển hạ tầng công nghệ mà còn gắn với năng lực tổ chức và phương thức quản trị đại học. Trên cơ sở vận dụng lý thuyết năng lực động và tổng hợp các bằng chứng thứ cấp giai đoạn 2021 – 2026, bài viết đã hệ thống hóa thực trạng chuyển đổi số theo ba phương diện: nguồn lực công nghệ, năng lực tổ chức và quản trị chiến lược.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, sự mở rộng hạ tầng dữ liệu và nền tảng số đã tạo điều kiện cho chuyển đổi số trong giáo dục đại học. Tuy nhiên, mức độ triển khai công nghệ chưa phản ánh đầy đủ khả năng khai thác nguồn lực và giá trị tạo lập ở cấp tổ chức. Các bằng chứng thực nghiệm gợi mở vai trò quan trọng của năng lực số, văn hóa đổi mới và năng lực lãnh đạo đối với quá trình chuyển đổi số. Từ đó, bài viết nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển từ tiếp cận dựa trên đầu tư công nghệ sang quản trị chuyển đổi số dựa trên phát triển năng lực tổ chức, tích hợp nguồn lực và định hướng chiến lược. Mặc dù các mối quan hệ trong khung phân tích chưa được kiểm định trực tiếp do giới hạn của dữ liệu thứ cấp, nghiên cứu cung cấp cơ sở lý thuyết và hàm ý quản trị cho việc thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng hiệu quả, đồng bộ và bền vững trong các trường đại học công lập Việt Nam.

Tài liệu tham khảo:
Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Đỗ Ngọc Anh (2025). Hệ thống văn bản quản lý về chuyển đổi số và ứng dụng AI tại các trường đại học Việt Nam: Thực trạng và đề xuất. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội, số đặc biệt 7A. https://vjol.info.vn/jshou/vi/article/view/120967/
Lê Nam Hải, & Trần Yến Nhi (2021). Nghiên cứu sự hài lòng của người học đối với hình thức học tập trực tuyến (e-learning): Trường hợp sinh viên ngành kinh tế tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 57(4D), 232–244. https://doi.org/10.22144/ctu.jvn.2021.132
Nguyễn Thị Diễm Trang (30/4/2026). Các yếu tố tác động đến quá trình chuyển đổi số ở các trường đại học công lập tại TP. Hồ Chí Minh. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/04/30/cac-yeu-to-tac-dong-den-qua-trinh-chuyen-doi-so-o-cac-truong-dai-hoc-cong-lap-tai-tp-ho-chi-minh/
Ninh Thị Kim Thoa (2022). Khảo sát thực trạng năng lực số của giảng viên các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Tạp chí Thông tin và Tư liệu, (1), 12–21. https://vjol.info.vn/index.php/Tapchi_ThongtinvaTulieu/article/download/65800/5547/
Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu (Y. Punie, Ed.). Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/159770
Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509–533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7%3C509::AID-SMJ882%3E3.0.CO;2-Z
Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 phê duyệt Đề án tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022 – 2025, định hướng đến năm 2030.
Trần Thanh Khiết (26/12/2024). Tác động của chuyển đổi số đối với giáo dục đại học ở Việt Nam hiện nay. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/12/26/tac-dong-cua-chuyen-doi-so-doi-voi-giao-duc-dai-hoc-o-viet-nam-hien-nay/
Trung tâm Đào tạo trực tuyến – Trường Đại học Mở Hà Nội (06/8/2024). Quy định sử dụng hệ thống E-Learning. https://vdtsd.hou.edu.vn/noi-qui-hoc-tap/
Trường Đại học Giáo dục (12/8/2026). Trường Đại học Giáo dục tổ chức tập huấn, triển khai dạy học kết hợp trên hệ thống VNU-LMS. https://www.education.vnu.edu.vn/tin-tuc/hoat-dong-truong-dai-hoc-giao-duc/to-chuc-can-bo/truong-dai-hoc-giao-duc-to-chuc-tap-huan-trien-khai-day-hoc-ket-hop-tren-he-thong-vnu-lms/
Verhoef, P. C., Broekhuizen, T., Bart, Y., Bhattacharya, A., Dong, J. Q., Fabian, N., & Haenlein, M. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of Business Research, 122, 889–901. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.09.022
Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2019.01.003