Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ trong bối cảnh hiện nay

Applying Ho Chi Minh’s ideology on cadres and cadre work in the current context

TS. Trần Thị Thu Lan
Trường Chính trị tỉnh Gia Lai

(Quanlynhanuoc.vn) – Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng vai trò của cán bộ và công tác cán bộ. Người coi cán bộ là nhân tố có tính chất quyết định thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Theo Người: “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”¹ và “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”². Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, công tác cán bộ càng đặc biệt quan trọng. Để xây dựng được đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, cần phải tiếp tục vận dụng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ.

Từ khóa: Tư tưởng Hồ Chí Minh; công tác cán bộ; xây dựng được đội ngũ; kỷ nguyên mới; Đảng Cộng sản Việt Nam.

Abstract: During his lifetime, President Ho Chi Minh always emphasized the role of cadres and cadre work. He regarded cadres as the decisive factor in successfully implementing the Party’s guidelines and policies, as well as the State’s policies and laws. According to him: “Cadres are the foundation of all work”¹ and “The success or failure of any task depends on whether the cadres are good or poor”². As the country enters a new era, cadre work has become even more critical. To build a cadre force capable of meeting the demands of national development in this new era, it is essential to continue to deeply apply Ho Chi Minh’s thoughts on cadres and cadre work.

Keywords: Ho Chi Minh’s thoughts; cadre work; building a cadre force; new era; Communist Party of Vietnam.

1. Cán bộ và công tác cán bộ trong tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ

Trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, vấn đề cán bộ giữ một vị trí rất quan trọng. Điều này được đúc kết từ sự tiếp thu lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và quá trình hoạt động cách mạng của Người, với thời gian dài đứng đầu Đảng và đứng đầu Chính phủ. Những nội dung cơ bản về vấn đề cán bộ trong tư tưởng Hồ Chí Minh tập trung ở những khía cạnh sau:

Thứ nhất, cán bộ “là cái gốc của mọi công việc”.

Cán bộ có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng”³ và “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”⁴. Như vậy, theo Người, cán bộ và công tác cán bộ giữ vị trí, vai trò quan trọng nhất trong tổ chức, bộ máy của Đảng và toàn hệ thống chính trị, cán bộ vừa là người đầy tớ, người lãnh đạo nhân dân thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Thứ hai, tiêu chuẩn cơ bản của người cán bộ cần phải có để hoàn thành nhiệm vụ.

Trong quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ có vị trí, vai trò quan trọng trong bộ máy tổ chức của Đảng và hệ thống chính trị, nhưng để hoàn thành được vị trí và vai trò quan trọng đó, người cán bộ phải đáp ứng được các tiêu chuẩn mà Người chỉ rõ:

Một là, người cán bộ phải có đạo đức cách mạng.

Theo quan niệm của Người, đạo đức chính là cái gốc của người cán bộ cách mạng, trong cuốn sách “Đường kách mệnh” được Người viết và giảng dạy cho lớp học viên ưu tú đầu tiên thời kỳ dựng Đảng, đã nêu lên 23 tiêu chuẩn quan trọng cần phải có của người cán bộ cách mạng là:

“Tự mình phải: Cần kiệm. Hòa mà không tư. Cả quyết sửa lỗi của mình. Cẩn thận mà không nhút nhát. Hay hỏi. Nhẫn nại (chịu khó). Hay nghiên cứu, xem xét. Vị công vong tư. Không hiếu danh, không kiêu ngạo. Nói thì phải làm. Giữ chủ nghĩa cho vững. Hy sinh. Ít lòng tham muốn về vật chất. Bí mật.

Đối người phải: Với từng người thì khoan thứ. Với đoàn thể thì nghiêm. Có lòng bày vẽ cho người. Trực mà không táo bạo. Hay xem xét người.

Làm việc phải: Xem xét hoàn cảnh kỹ càng. Quyết đoán. Dũng cảm. Phục tùng đoàn thể.”⁵.

Hai là, người cán bộ phải có lý tưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân.

Trong quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người cán bộ cách mạng cần có đức tính quan trọng hàng đầu là phải tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc, Nhân dân, phải luôn đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân, đó chính là bản lĩnh chính trị, phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức cao nhất của người cán bộ. Người khẳng định “Trung thành, thẳng thắn với Đảng, với nhân dân là đạo đức cốt yếu của mỗi người cách mạng”⁶ và “Trung thành, thẳng thắn là lập trường vững vàng tin tưởng sâu sắc vì đã trung thành, thẳng thắn thì bao giờ cũng đặt lợi ích chung của Đảng, của cách mạng, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Vì Đảng, vì cách mạng, vì dân mà ra sức phấn đấu, dù phải hy sinh cả tính mệnh của mình cũng vui lòng”⁷.

Ba là, người cán bộ phải luôn duy trì mối quan hệ mật thiết với Nhân dân.

Hồ Chí Minh cho rằng người cán bộ phải luôn làm cho dân tin, dân phục, muốn như vậy cần phải yêu kính nhân dân, tôn trọng và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, phải khiêm tốn, học hỏi nhân dân, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Trong bài nói chuyện với cán bộ tỉnh Thanh Hóa, Người nói: “Dân nghe theo là mình mạnh. Hiểu nguyện vọng của dân, sự cực khổ của dân. Hiểu tâm lý của dân, học sáng kiến của dân. Nhưng có những việc dân không muốn mà phải làm, như tản cư, nộp thuế, những việc ấy phải giải thích cho dân rõ. Phải tôn kính dân, phải làm cho dân tin, phải làm gương cho dân. Muốn cho dân phục phải được dân tin, muốn cho dân tin phải thanh khiết”⁸.

Bốn là, người cán bộ phải có năng lực đáp ứng yêu cầu cách mạng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh, muốn đáp ứng yêu cầu và hoàn thành nhiệm vụ cách mạng thì người cán bộ phải vừa “hồng”, vừa “chuyên”, phải có năng lực tổ chức và lãnh đạo, năng lực chuyên môn và nghiệp vụ giỏi. Người chỉ rõ: “Ngày nay, Đảng yêu cầu cán bộ và đảng viên chẳng những thạo về chính trị, mà còn phải giỏi về chuyên môn, không thể lãnh đạo chung chung. Lại phải biết đoàn kết với những người ngoài Đảng, phải biết dựa vào quần chúng, phát huy sức sáng tạo của quần chúng lao động, học tập kinh nghiệm của quần chúng, phải tạo mọi điều kiện cho nhân dân lao động có thể nắm được những hiểu biết khoa học, kỹ thuật; ra sức đào tạo thật nhiều cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý cần thiết cho sản xuất phát triển. Chỉ có như thế, chúng ta mới xây dựng thắng lợi chủ nghĩa xã hội”⁹.

Năm là, người cán bộ phải có phong cách làm việc và sinh hoạt mẫu mực.

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm muốn hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ, người cán bộ cách mạng phải có phong cách sống và làm việc một cách khoa học, trung thành với các nguyên tắc của Đảng đặt ra. Đây là những yêu cầu hàng đầu về phong cách làm việc của Hồ Chí Minh đòi hỏi đối với người cán bộ. Người cán bộ phải có phong cách suy nghĩ độc lập, sáng tạo linh hoạt trong mọi tình huống, phải biết “dĩ bất biến, ứng vạn biến”. Mọi suy nghĩ, quyết định của Người cán bộ không được mang tính chủ quan, phải được nghiên cứu một cách khách quan, khoa học, kỹ lưỡng. Người nói:

“Gặp mỗi vấn đề, ta phải đặt câu hỏi:

Vì sao có vấn đề này?

Xử trí như thế này, kết quả sẽ ra sao?

Phải suy tính kỹ lưỡng. Chớ hấp tấp, chớ làm bừa, chớ làm liều. Chớ gặp sao làm vậy”¹¹.

Một phong cách làm việc tốt, Hồ Chí Minh yêu cầu người cán bộ ngoài làm việc khoa học, có nguyên tắc thì còn đòi hỏi có phong cách mang tính quần chúng.

Phong cách quần chúng của người cán bộ theo Hồ Chí Minh là người cán bộ phải biết tôn trọng và tin tưởng quần chúng, biết dựa vào quần chúng, lắng nghe và học hỏi quần chúng. Tuy nhiên, Hồ Chí Minh cho rằng phong cách quần chúng không phải là a dua, theo đuôi quần chúng. Người yêu cầu người cán bộ:

“1. Việc gì cũng phải học hỏi và bàn bạc với dân chúng, giải thích cho dân chúng.

2. Tin vào dân chúng. Đưa mọi vấn đề cho dân chúng thảo luận và tìm cách giải quyết. Chúng ta có khuyết điểm, thì thật thà thừa nhận trước mặt dân chúng. Nghị quyết gì mà dân chúng cho là không hợp thì để họ đề nghị sửa chữa. Dựa vào ý kiến của dân chúng mà sửa chữa cán bộ và tổ chức của ta.

3. Chớ khư khư giữ theo “sáo cũ”. Luôn luôn phải theo tình hình thiết thực của dân chúng nơi đó và lúc đó, theo trình độ giác ngộ của dân chúng, theo sự tình nguyện của dân chúng mà tổ chức họ, tuỳ hoàn cảnh thiết thực trong nơi đó, và lúc đó, đưa ra tranh đấu.

4. Chúng ta tuyệt đối không nên theo đuôi quần chúng. Nhưng phải khéo tập trung ý kiến của quần chúng, hoá nó thành cái đường lối để lãnh đạo quần chúng. Phải đem cách nhân dân so sánh, xem xét, giải quyết các vấn đề, mà hoá nó thành cách chỉ đạo nhân dân.

5. “Phải đưa chính trị vào giữa dân gian”. Trước kia, việc gì cũng từ “trên dội xuống”. Từ nay việc gì cũng phải từ “dưới nhoi lên”¹¹.

Một trong những phẩm chất quan trọng nữa mà Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu người cán bộ phải có, đó là: phong cách nêu gương, nêu cao tấm gương “nói đi đôi với làm”, nêu cao tinh thần thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Người nói: “Tốt nhất là miệng nói, tay làm, làm gương cho người khác”¹² và “Nếu miệng thì tuyên truyền bảo người ta siêng làm, mà tự mình thì ăn trưa, ngủ trễ; bảo người ta tiết kiệm, mà tự mình thì xa xỉ, lung tung, thì tuyên truyền một trăm năm cũng vô ích”¹³.

Chủ tịch Hồ Chí Minh với tầm nhìn và kinh nghiệm của một vị lãnh tụ vĩ đại, trên cương vị đứng đầu Đảng và Nhà nước, Người là kiến trúc sư đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên kiên trung, dũng cảm, mưu trí làm nên những thành quả cách mạng long trời lở đất. Tư tưởng của Người không dừng lại ở những yêu cầu về tiêu chuẩn của người cán bộ cách mạng mà Người đã có những chỉ dẫn quý báu về công tác cán bộ.

1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Công tác cán bộ luôn được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm, trong di sản tư tưởng của Người đã để lại nhiều chỉ dẫn quý báu về xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất và năng lực để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng. Theo Người, công tác cán bộ phải chú trọng những nội dung cơ bản sau:

Một là, hiểu biết cán bộ.

Hiểu biết cán bộ được Chủ tịch Hồ Chí Minh xếp vào khâu đầu tiên, quan trọng nhất trong công tác cán bộ, theo Người “Xem xét cán bộ, không chỉ xem ngoài mặt mà còn phải xem tính chất của họ. Không chỉ xem một việc, một lúc mà phải xem toàn cả lịch sử, toàn cả công việc của họ. Có người lúc phong trào cách mạng cao, họ vào Đảng, họ làm việc rất hăng. Nhưng lúc phong trào hơi khó khăn thì đâm ra hoang mang. Lúc gặp sự nguy hiểm thậm chí hoá phản cách mạng, làm mật thám. Muốn làm mật thám được việc, thì nó lại công tác hăng hơn ai hết. Nếu ta không xem xét rõ ràng, thì lầm nó là cán bộ tốt”¹⁴.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn hiểu biết một cách sâu sắc cán bộ cần phải tìm hiểu nghiên cứu một cách toàn diện từ hoàn cảnh, lịch sử quá trình công tác, phải đặt họ vào việc giải quyết những công việc cụ thể và xem xét thông qua cách thức hiệu quả công việc. Người nhấn mạnh, cần phải thử thách cán bộ qua những việc khó khăn và tham khảo ý kiến của quần chúng nhân dân. Đặc biệt Người luôn nhắc nhở, để hiểu cán bộ thì người làm công tác tổ chức, người cán bộ lãnh đạo cần phải có sự nghiêm túc, phải khách quan, trong sáng. Người nói: “Đã không tự biết mình thì khó mà biết người, vì vậy, muốn biết đúng sự phải trái ở người ta, thì trước phải biết đúng sự phải trái của mình. Nếu không biết sự phải trái ở mình, thì chắc không thể nhận rõ người cán bộ tốt hay xấu”¹⁵.

Hai là, khéo dùng cán bộ.

Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, không phải người cán bộ nào cái gì cũng làm được, làm cái gì cũng tốt, nên việc sử dụng cán bộ phải tùy tài đức mà bố trí công việc cho phù hợp nhằm phát huy hết năng lực của họ, không vì là bà con thân thuộc hay người khéo nịnh bợ. Việc dùng cán bộ phải thể hiện sự tin tưởng, đồng thời, cần có sự hướng dẫn, giám sát nhưng không can thiệp làm thay. Người viết: “Trước khi trao công tác, cần phải bàn kỹ với cán bộ. Nếu họ gánh không nổi, chớ miễn cưỡng trao việc đó cho họ. Khi đã trao cho họ phải hoàn toàn tin họ. Không nên sớm ra lệnh này, trưa đổi lệnh khác”¹⁶ và “Nếu có cán bộ không yên tâm làm việc, ta phải xét rõ cái chỗ lãnh đạo không đúng của ta, để thuyết phục và khuyên gắng người đó. Nếu vì công tác không hợp với năng lực của họ, phải tìm công việc thích hợp hơn cho họ làm”¹⁷ và “Không có ai cái gì cũng tốt, cái gì cũng hay. Vì vậy, chúng ta phải khéo dùng người, sửa chữa những khuyết điểm cho họ, giúp đỡ ưu điểm của họ. Thường chúng ta không biết tuỳ tài mà dùng người. Thí dụ: thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc thì bảo đi rèn dao. Thành thử hai người đều lúng túng. Nếu biết tuỳ tài mà dùng người, thì hai người đều thành công”¹⁸.

Ba là, cất nhắc, đề bạt cán bộ cho đúng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, cất nhắc, đề bạt cán bộ là một việc rất hệ trọng trong công tác cán bộ, đề bạt cán bộ đúng thì tốt cho Đảng, cho dân, đề bạt sai là có lỗi với Đảng, với dân. Người viết:

“Phải có gan cất nhắc cán bộ – Cất nhắc cán bộ, phải vì công tác, tài năng, vì cổ động cho đồng chí khác thêm hăng hái. Như thế, công việc nhất định chạy.

Nếu vì lòng yêu ghét, vì thân thích, vì nể nang, nhất định không ai phục mà gây nên mối lôi thôi trong Đảng. Như thế là có tội với Đảng, có tội với đồng bào”¹⁹.

Bốn là, quan tâm huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cán bộ để cán bộ hoàn thành tốt công việc được giao.

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi việc huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng, công tác huấn luyện phải toàn diện gồm cả lý luận chính trị và chuyên môn; nội dung huấn luyện phải đúng đối tượng; đa dạng các hình thức huấn luyện. Người nhấn mạnh “Các cơ quan cần phải rất chú ý đến việc huấn luyện cán bộ. Phải lựa chọn rất cẩn thận những nhân viên phụ trách việc huấn luyện đó. Những người lãnh đạo cần phải tham gia việc dạy. Không nên bủn xỉn về các khoản chi tiêu trong việc huấn luyện”²⁰.

Năm là, quan tâm giúp đỡ cán bộ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, việc đào tạo bồi dưỡng một người cán bộ thật sự có năng lực làm việc, hoàn thành tốt nhiệm vụ không phải ngày một ngày hai mà tốn rất nhiều thời gian, công sức. Vì vậy, cần phải quan tâm giúp đỡ cán bộ từ công việc đến hoàn cảnh gia đình, tâm tư tình cảm, việc quan tâm phải thể hiện sự yêu thương giúp đỡ bằng tình đồng chí thân ái. Người viết “Phải luôn luôn dùng lòng thân ái mà giúp đỡ, lãnh đạo cán bộ. Giúp họ sửa chữa những chỗ sai lầm. Khen ngợi họ lúc họ làm được việc. Và phải luôn luôn kiểm soát cán bộ”²¹.

Sáu là, làm tốt công tác bảo vệ cán bộ.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong công tác cán bộ tổ chức và lãnh đạo cần làm tốt công tác bảo vệ cán bộ, đặc biệt bảo vệ nhằm mục đích để cán bộ không mắc sai lầm, để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Vì vậy, bảo vệ cán bộ cần phải thường xuyên kiểm tra, giám sát để khắc phục ngay những sai lầm, khuyết điểm. Khi cán bộ mắc khuyết điểm, sai lầm cần phải giúp đỡ để cán bộ khắc phục. Người nói “Chúng ta không sợ có sai lầm và khuyết điểm, chỉ sợ không chịu cố gắng sửa chữa sai lầm và khuyết điểm. Và, càng sợ những người lãnh đạo không biết tìm cách đúng để giúp cán bộ sửa chữa sai lầm và khuyết điểm”²².

Đối với cán bộ mắc sai lầm, cần quán triệt quan điểm có sai có sửa, có sai thì phải xử lý kỷ luật, việc xử lý kỷ luật phải đúng người, đúng tội “Lầm lỗi có việc to, việc nhỏ. Nếu nhất luật không xử phạt thì sẽ mất cả kỷ luật, thì sẽ mở đường cho bọn cố ý phá hoại. Vì vậy, hoàn toàn không dùng xử phạt là không đúng. Mà chút gì cũng dùng đến xử phạt cũng không đúng”²³.

Bảy là, có chính sách thu hút nhân tài.

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện rất rõ chủ trương chiêu hiền đãi sĩ ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, Nhà nước dân chủ mới thành lập. Người đã kêu gọi nhiều bậc nhân sĩ ra giúp nước. Theo Người, để cách mạng nhanh chóng đi đến thắng lợi thì cần nhiều cán bộ có năng lực, nhiều nhân tài. Người viết: “Việc dùng nhân tài, ta không nên căn cứ vào những điều kiện quá khắt khe. Miễn là không phản lại quyền lợi dân chúng, không là Việt gian, thân Pháp, thân Nhật, có lòng trung thành với Tổ quốc là có thể dùng được. Tài to ta dùng làm việc to, tài nhỏ ta cắt làm việc nhỏ, ai có năng lực về việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy”²⁴.

2. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ vào xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay

Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ nêu trên là những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh đó là “kim chỉ nam” tiếp tục soi sáng công tác cán bộ của Đảng khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Bước vào kỷ nguyên mới, hơn bao giờ hết vấn đề cán bộ được Đảng coi là vấn đề đại sự, vấn đề quan trọng hàng đầu luôn mang tính thời sự nóng hổi và cũng gây ra không ít bức xúc. Vì vậy, để xây dựng được một đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu thì hơn lúc nào hết cần tiếp túc quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng đội ngũ cán bộ.

Trước hết là khắc phục hạn chế về cán bộ và công tác cán bộ như Văn kiện Đại hội XIV của Đảng chỉ rõ: “Một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo, phai nhạt lý tưởng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm những điều đảng viên không được làm, vi phạm pháp luật”²⁵  và “Công tác cán bộ còn một số bất cập, nhất là đánh giá cán bộ; kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ có mặt còn hạn chế”²⁶. Kế thừa và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng đội ngũ cán bộ cần tập trung vào một số nội dung sau:

Trước hết, cần vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh để cụ thể hóa tiêu chuẩn về cán bộ. Quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ, đặc biệt là những tiêu chuẩn về cán bộ như phẩm chất đạo đức, năng lực hoàn thành nhiệm vụ, mối quan hệ với Nhân dân… Trên cơ sở đó, Đảng và Nhà nước cần tiếp tục cụ thể hóa những tiêu chuẩn cán bộ trong các quy định pháp luật phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế và điều kiện phát triển đất nước.

Thứ hai, cụ thể hóa những nội dung trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ. Trước khi Đại hội XIV diễn ra, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách về công tác cán bộ, như: Quy định số 214-QĐ/TW, ngày 02/01/2020 của Bộ Chính trị về khung tiêu chuẩn chức danh, tiêu chí đánh giá cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý; Quy định số 50-QĐ/TW ngày 27/12/2021 của Bộ Chính trị về công tác quy hoạch cán bộ; Quy định số 80-QĐ/TW, ngày 18/8/2022 của Bộ Chính trị về phân cấp quản lý cán bộ và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử; Quy định số 365-QĐ/TW, ngày 30/8/2025 của Bộ Chính trị về tiêu chuẩn chức danh cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và khung tiêu chuẩn chức danh cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp; Quy định số số 377-QĐ/TW ngày 8/10/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về phân cấp quản lý cán bộ và quy hoạch, bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, tạm đình chỉ công tác, cho thôi giữ chức vụ, từ chức, miễn nhiệm đối với cán bộ…

Thực tiễn cho thấy, các quy định về công tác cán bộ từ tiêu chuẩn, lựa chọn (tuyển dụng), đánh giá, đề bạt, kỷ luật… ở khâu nào cũng có, nhưng số cán bộ sai phạm, không đáp ứng yêu cầu công việc, ngồi nhầm vị trí thì chiếm một tỷ lệ không nhỏ. Vậy các văn bản pháp lý còn thiếu ở đâu? Hay việc thực thi kỷ luật cán bộ chưa nghiêm dẫn đến tình trạng “nhờn” luật? Có nhiều nguyên nhân, như: mặt trái của phát triển kinh tế thị trường, công tác quản lý cán bộ… Song tác giả nhận thấy một hạn chế quan trọng là chưa thật sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh một cách sâu sắc, triệt để.

Vì vậy, cần tiếp tục vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh một cách thực chất vào công tác cán bộ, như: vấn đề lựa chọn cán bộ, phải hiểu biết rõ cán bộ, cán bộ phải được kiểm nghiệm qua thực tiễn công việc, qua giải quyết mối quan hệ với dân, tất cả những điều này đều phải có thời gian mới có thể kiểm nghiệm. Nếu lựa chọn cán bộ chỉ căn cứ bằng cấp hoặc đi thực tế thời gian quá ngắn, không thể hiện rõ cán bộ được. Hay như đánh giá cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng muốn đánh giá cán bộ chính xác phải đánh giá qua hiệu quả công việc, đánh giá của tập thể và của nhân dân, đặc biệt là đánh giá một cách công khai, minh bạch. Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nhắc nhở, muốn đánh giá đúng thì người chủ trì đánh giá phải thật sự công tâm, khách quan, không mắc các khuyết điểm như ham dùng người thân, ham dùng người địa phương, ưa nịnh…

Trong kỷ nguyên phát triển hiện nay, Đảng và Nhà nước, các cấp, các ngành cần tiếp tục nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào hoàn thiện quy định pháp luật, chính sách trong tất cả các khâu của công tác cán bộ. Như Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Tiếp tục thực hiện nghiêm quy định về công tác cán bộ: đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm, đánh giá, miễn nhiệm, từ chức, thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác cán bộ và quản lý cán bộ phù hợp với yêu cầu mới; chú trọng việc đánh giá cán bộ bảo đảm dân chủ, công khai, công tâm, khách quan, theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí và thông qua sản phẩm cụ thể”²⁷.

Chú thích:
1, 2, 3, 4, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23. Hồ Chí Minh Toàn tập (2021). Tập 5. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 309, 313, 309, 309, 69, 279, 337-338, 126, 126, 318, 317, 320, 321, 314, 321, 313, 314, 323, 324.
5. Hồ Chí Minh Toàn tập (2021). Tập 2. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 280 – 281.
6, 7. Hồ Chí Minh Toàn tập (2021). Tập 11. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 209, 209.
9. Hồ Chí Minh Toàn tập (2021). Tập 13. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật,  tr. 69.
24. Hồ Chí Minh Toàn tập (2021). Tập 4. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 43.
25, 26, 27. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 68, 67, 177.
Tài liệu tham khảo:
1. Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín theo tư tưởng Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/chinh-tri-xay-dung-dang/-/2018/1202402/xay-dung-doi-ngu-can-bo-du-pham-chat%2C-nang-luc-va-uy-tin-theo-tu-tuong-ho-chi-minh-dap-ung-yeu-cau-phat-trien-dat-nuoc-trong-ky-nguyen-moi.aspx.
2. Dương Trung Ý (2025). Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Tạp chí Lý luận chính trị số 567 (5/2025).
3. Phạm Văn Bằng (2023). Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác cán bộ và vận dụng vào thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng ta hiện nay. Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông số 7/2023.