Development of leadership and management cadres for regional economic governance in Dong Nai City
ThS. Trịnh Phạm Phương Thanh
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đồng Nai
(Quanlynhanuoc.vn) – Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý giữ vai trò quyết định trong việc tổ chức thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời, là nhân tố bảo đảm hiệu quả quản trị phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Trên cơ sở phân tích cơ sở lý luận về công tác cán bộ của Đảng và đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý tại thành phố Đồng Nai, bài viết làm rõ những kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại. Đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu quản trị phát triển kinh tế vùng và phát triển bền vững của thành phố trong giai đoạn mới.
Từ khóa: Công tác cán bộ; cán bộ lãnh đạo, quản lý; quản trị phát triển; phát triển kinh tế vùng; thành phố Đồng Nai.
Abstract: Leaders and managers play a decisive role in organizing the implementation of the Party’s guidelines and the State’s policies and laws, while also serving as a key factor in ensuring the effectiveness of socio-economic development governance at the local level. Based on an analysis of the theoretical foundations of the Party’s cadre work and an assessment of the current situation of leaders and managers in Dong Nai City, this article clarifies the achievements attained as well as the existing limitations. It also proposes several solutions to improve the quality of the cadre contingent in order to meet the requirements of regional economic governance and sustainable development of the city in the new period.
Keywords: Cadre work; leaders and managers; development governance; regional economic development; Dong Nai City.
1. Đặt vấn đề
Công tác cán bộ luôn được Đảng xác định là “then chốt của then chốt” trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị1. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”2, mọi thành công hay thất bại của cách mạng đều gắn liền với chất lượng đội ngũ cán bộ. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín luôn là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm sự lãnh đạo hiệu quả của Đảng và sự phát triển bền vững của đất nước.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có phẩm chất chính trị vững vàng, năng lực chuyên môn cao và tư duy đổi mới trở nên cấp bách. Đặc biệt, đối với các địa phương có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, đội ngũ cán bộ lãnh đạo không chỉ cần năng lực quản lý hành chính mà còn phải có năng lực tư duy quản trị phát triển, khả năng hoạch định chiến lược và điều phối các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Thành phố Đồng Nai là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, giữ vai trò quan trọng trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Với hệ thống khu công nghiệp phát triển mạnh, tốc độ đô thị hóa nhanh và nhiều dự án hạ tầng chiến lược như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, do vậy, thành phố Đồng Nai đang đứng trước những cơ hội và thách thức lớn trong quá trình phát triển.
Năm 2025, kinh tế thành phố Đồng Nai tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao với GRDP tăng 9,63%, tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội đạt hơn 179 nghìn tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu đạt trên 34 tỷ USD3. Những kết quả này khẳng định vai trò của thành phố Đồng Nai là một trong những động lực phát triển quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Trong bối cảnh mới, tỉnh Đồng Nai vừa được công nhận là thành phố trực thuộc Trung ương, hướng tới mô hình đô thị công nghiệp – dịch vụ hiện đại, có vai trò trung tâm liên kết vùng trong khu vực Đông Nam Bộ. Đây không chỉ là bước phát triển về mặt hành chính – lãnh thổ mà còn là sự chuyển đổi về chất trong mô hình quản trị phát triển địa phương.
Quá trình này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của thành phố, không chỉ dừng lại ở năng lực quản lý hành chính truyền thống mà phải chuyển sang tư duy quản trị đô thị hiện đại, quản trị vùng và quản trị phát triển bền vững. Đội ngũ cán bộ cần có khả năng hoạch định chính sách ở tầm chiến lược, điều phối các nguồn lực liên ngành, liên vùng; đồng thời, thích ứng với các yêu cầu mới về chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh và hội nhập quốc tế. Do vậy, việc nghiên cứu phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý phục vụ quản trị phát triển vùng kinh tế tại thành phố Đồng Nai có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị địa phương trong bối cảnh phát triển mới.
2. Cơ sở lý luận về xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý
Trong hệ thống chính trị Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò lãnh đạo toàn diện đối với Nhà nước và xã hội, trong đó công tác cán bộ là một trong những nội dung trọng tâm của công tác xây dựng Đảng. Các nghị quyết của Đảng qua các thời kỳ đều khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín để phù hợp với đòi hỏi phát triển đất nước.
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý có phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; coi đây là nhân tố quyết định sự thành công của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đại hội XIV cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung4.
Theo quan điểm của Đảng, công tác cán bộ phải được thực hiện trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản, như: bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng; kết hợp chặt chẽ giữa tiêu chuẩn và cơ cấu; giữa kế thừa và phát triển; giữa đào tạo, bồi dưỡng với sử dụng cán bộ; giữa xây dựng đội ngũ cán bộ với xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ cần bảo đảm cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng; đồng thời, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của từng địa phương và từng giai đoạn cụ thể.
Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ngày càng cao. Đội ngũ cán bộ không chỉ cần có phẩm chất chính trị vững vàng mà còn phải có năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới và khả năng tổ chức thực tiễn, đặc biệt là năng lực hoạch định chiến lược và quản lý hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Trong nghiên cứu quản lý và phát triển hiện nay, quản trị phát triển được hiểu là quá trình tổ chức, điều phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững của địa phương. Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý phải có năng lực quản trị hiện đại, khả năng điều phối các nguồn lực và xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển.
Đối với các địa phương có tốc độ công nghiệp hóa nhanh như thành phố Đồng Nai, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cần có năng lực quản trị phát triển kinh tế địa phương, khả năng thu hút đầu tư, quản lý phát triển đô thị và giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh trong quá trình phát triển.
3. Thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý tại thành phố Đồng Nai
Những năm qua, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý tại thành phố Đồng Nai được triển khai tương đối đồng bộ, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Nhiều chủ trương, giải pháp đã được triển khai nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của thành phố.
Tính đến năm 2025, Đảng bộ thành phố Đồng Nai có quy mô tổ chức tương đối lớn với 99 đảng bộ trực thuộc và 1.937 tổ chức cơ sở đảng, tổng số đảng viên đạt trên 131.000 người. Quy mô này phản ánh sự phát triển mạnh về tổ chức và lực lượng chính trị của thành phố trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, đô thị hóa5.
Về đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, toàn thành phố hiện có khoảng 6.984 cán bộ, trong đó cán bộ nữ là 3.056 người, phản ánh xu hướng gia tăng sự tham gia của nữ giới trong hệ thống chính trị. Xét theo khối công tác, khối Đảng và đoàn thể có 1.599 người, trong khi khối chính quyền chiếm 5.384 người cho thấy, đội ngũ cán bộ tập trung chủ yếu ở khu vực quản lý nhà nước. Bên cạnh đó, cán bộ là người dân tộc thiểu số có 167 người, chiếm tỷ lệ còn hạn chế trong cơ cấu chung6.
Xét về trình độ chuyên môn, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đồng Nai có trình độ tương đối cao, tuy nhiên, vẫn còn thiếu đội ngũ có chuyên môn sâu ở các lĩnh vực then chốt phục vụ quản trị phát triển, như: quy hoạch, logistics và quản lý đô thị. Cụ thể, trình độ đại học chiếm tỷ lệ chủ yếu với 66,5% (4.728 người); trên đại học chiếm 31,7% (2.208 người); trong khi trình độ cao đẳng chiếm tỷ lệ rất nhỏ, khoảng 0,7% (49 người). Điều này cho thấy, mặt bằng trình độ học vấn của đội ngũ cán bộ cơ bản đáp ứng yêu cầu chung, song vẫn cần tiếp tục nâng cao chất lượng chuyên sâu ở một số lĩnh vực7.
Về trình độ lý luận chính trị, đội ngũ cán bộ đã được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng tương đối bài bản. Trong đó, trình độ trung cấp chiếm tỷ lệ cao nhất với 58,4% (4.162 người); cao cấp và cử nhân lý luận chính trị đạt 37,2% (2.627 người); còn lại sơ cấp chiếm 4,4% (184 người). Cơ cấu này cho thấy, phần lớn cán bộ đã được trang bị nền tảng lý luận chính trị, tuy nhiên, tỷ lệ cán bộ có trình độ cao cấp vẫn cần tiếp tục được nâng lên để đáp ứng yêu cầu lãnh đạo trong giai đoạn mới8.
Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước, tin học và ngoại ngữ được triển khai khá đồng bộ. Đáng chú ý, 100% cán bộ đã được bồi dưỡng tin học, trong khi 6.824 cán bộ (chiếm 97,71%) đã tham gia các chương trình bồi dưỡng quản lý nhà nước và chuyên môn nghiệp vụ9. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực điều hành, tuy nhiên, mức độ vận dụng vào thực tiễn vẫn cần tiếp tục được đánh giá và hoàn thiện.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030 xác định mục tiêu xây dựng Đồng Nai trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ hiện đại của vùng Đông Nam Bộ; đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. Trên cơ sở định hướng đó, đơn vị đã chú trọng triển khai đồng bộ các giải pháp trong công tác cán bộ, nhất là trong đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển và sử dụng cán bộ. Công tác phát hiện, đào tạo và sử dụng đội ngũ cán bộ trẻ có năng lực, triển vọng được quan tâm, tạo điều kiện để cán bộ được rèn luyện trong thực tiễn và từng bước nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý.
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, song đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của thành phố Đồng Nai vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản trị phát triển vùng và mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Thứ nhất, bản lĩnh chính trị và năng lực xử lý các vấn đề phức tạp của một bộ phận cán bộ chưa thật sự vững vàng, nhất là trong điều kiện phát triển kinh tế nhanh, xuất hiện nhiều lợi ích đan xen và áp lực trong quá trình ra quyết định. Một số trường hợp còn lúng túng trong việc cân bằng giữa yêu cầu phát triển và bảo đảm ổn định xã hội, dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài, ảnh hưởng đến chất lượng điều hành.
Thứ hai, tư duy phát triển của một bộ phận cán bộ còn mang tính ngắn hạn, chưa thực sự theo kịp yêu cầu quản trị phát triển vùng và phát triển bền vững. Việc hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách ở một số lĩnh vực vẫn thiên về giải quyết vấn đề trước mắt, thiếu tầm nhìn dài hạn và chưa chú trọng đầy đủ đến mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, an sinh xã hội và liên kết vùng.
Thứ ba, năng lực quản trị hiện đại, đặc biệt là khả năng ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu trong điều hành còn hạn chế. Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số, một bộ phận cán bộ chưa thích ứng kịp với yêu cầu mới dẫn đến hiệu quả quản lý, điều hành chưa cao, chưa tận dụng tốt các công cụ hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Thứ tư, tính chuyên nghiệp và kỷ luật hành chính ở một số nơi chưa thật sự đáp ứng yêu cầu, vẫn còn biểu hiện hành chính hóa, thiếu linh hoạt trong xử lý công việc, ảnh hưởng đến hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp. Một số cán bộ chưa phát huy đầy đủ tinh thần trách nhiệm, còn tâm lý e ngại, né tránh trong xử lý các vấn đề khó, phức tạp.
Thứ năm, sự chênh lệch về chất lượng đội ngũ cán bộ giữa các cấp, các lĩnh vực vẫn còn tồn tại, đặc biệt ở cấp cơ sở và trong một số lĩnh vực chuyên môn sâu. Điều này ảnh hưởng đến tính đồng bộ trong triển khai chính sách và làm giảm hiệu quả quản trị tổng thể của hệ thống.
Thứ sáu, nguồn cán bộ kế cận và khả năng phát huy đội ngũ cán bộ trẻ chưa thật sự đáp ứng yêu cầu, trong khi áp lực đổi mới và phát triển ngày càng cao. Việc tạo môi trường để cán bộ trẻ rèn luyện, thử thách và phát huy năng lực còn hạn chế, ảnh hưởng đến tính kế thừa và phát triển bền vững của đội ngũ.
4. Một số giải pháp
Một là, tiếp tục đổi mới công tác quy hoạch và sử dụng cán bộ theo hướng khoa học, khách quan và gắn với yêu cầu quản trị phát triển kinh tế của địa phương. Việc quy hoạch cán bộ cần bảo đảm tính kế thừa và phát triển; đồng thời, chú trọng phát hiện và bồi dưỡng những cán bộ trẻ có năng lực, triển vọng nhằm đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, quản lý trong giai đoạn phát triển mới.
Hai là, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Nội dung đào tạo cần gắn với yêu cầu quản trị phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý đô thị, logistics, phát triển khu công nghiệp và khai thác hiệu quả các dự án hạ tầng chiến lược như Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Ba là, tăng cường công tác luân chuyển và rèn luyện cán bộ trong thực tiễn. Thông qua việc bố trí cán bộ ở nhiều vị trí công tác khác nhau, đặc biệt tại các lĩnh vực kinh tế, quy hoạch và quản lý đô thị, cán bộ có điều kiện tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và nâng cao năng lực quản trị phát triển địa phương.
Bốn là, hoàn thiện cơ chế đánh giá và sử dụng cán bộ theo hướng gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ (KPI) và hiệu quả công việc. Việc đánh giá cán bộ cần bảo đảm khách quan, công khai, minh bạch; đồng thời, lấy hiệu quả quản lý và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm một trong những tiêu chí quan trọng.
Năm là, xây dựng môi trường làm việc thuận lợi để cán bộ phát huy năng lực và tính sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao trách nhiệm và tinh thần phục vụ Nhân dân của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý.
Sáu là, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo và quản lý theo hướng nâng cao hiệu quả điều hành, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo đánh giá cán bộ, bảo đảm rõ mục tiêu, rõ trách nhiệm, rõ lộ trình và rõ kết quả trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Bảy là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản lý, gắn với xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh và hệ thống dữ liệu dùng chung của thành phố, qua đó, nâng cao hiệu quả điều hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng chính quyền số và khai thác dữ liệu trong quản lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị phát triển địa phương, tăng tính minh bạch và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Tám là, phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý gắn với yêu cầu xây dựng mô hình chính quyền đô thị và mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Trong đó, cần chú trọng bồi dưỡng năng lực quản trị đô thị hiện đại, quản trị vùng, năng lực hoạch định chính sách công và điều hành phát triển trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. Đồng thời, từng bước chuẩn hóa đội ngũ cán bộ theo tiêu chuẩn của các đô thị lớn, đáp ứng yêu cầu quản lý đa ngành, đa lĩnh vực và hội nhập quốc tế.
5. Kết luận
Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình lãnh đạo, quản lý và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội ở mỗi địa phương. Trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của thành phố Đồng Nai trong giai đoạn mới, việc tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý đòi hỏi đội ngũ cán bộ không chỉ có phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn mà còn phải có năng lực quản trị phát triển địa phương, khả năng điều phối các nguồn lực và xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, hội nhập quốc tế.
Chú thích:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2018). Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.
2. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 269.
3. Cục Thống kê tỉnh Đồng Nai (2025). Niên giám thống kê tỉnh Đồng Nai năm 2025.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
5, 6, 7, 8, 9. Thành ủy Đồng Nai (2025). Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2026.
Tài liệu tham khảo:
1. Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai, hiệu lực từ 30/4/2026. https://baochinhphu.vn/quoc-hoi-thong-qua-nghi-quyet-thanh-lap-thanh-pho-dong-nai-truc-thuoc-trung-uong-hieu-luc-tu-30-4-2026-102260424101215806.htm.
